Mateus 26
Nyɩsʋa a ꞊haanttie (KTJ) vs NTLH
1 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ 'kɩ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, 'a tɔɔlɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn:
1 Quando Jesus acabou de ensinar essas coisas, disse aos discípulos:
2 «A yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ hie 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn, ‑aan lɛ'mimle, ʋ dɛɛ Pakɩ, ɛ 'mʋ 'ʋ nyre. Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ ʋ di 'ʋ 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo 'na yraanyibli ‑jɩ' pʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ 'ʋ 'mʋ tugbɛ 'yie ‑kɔɔ ‑nɩ, ʋ 'mʋ 'mʋ 'la.»
2 — Vocês sabem que daqui a dois dias vai ser comemorada a
3 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, 'kɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, kɔ ‑Juukʋɛ a naanyʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'kukue lɛ, 'kɩ 'lɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ a ‑tɛ. Nyiblo a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Kaifʋ.
3 Os chefes dos sacerdotes e os líderes judeus se reuniram no palácio de Caifás, o Grande Sacerdote ,
4 'Waa pɛpɛ, ʋ ‑yra꞊a nɩ, 'kɩ bʋ nu ꞊yrɛ, bʋ klɔ ‑Yusu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la.
4 e fizeram um plano para prender Jesus em segredo e matá-lo.
5 Kɛ‑ ʋ pɩ, ‑ɛ mɔ: «'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ꞊ɩ nɩ kwlɛ, ‑a 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ lɛ'mimle a ti 'yri, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'nɩ ꞊ha ‑a mʋ ‑mɔ ‑wɔn mɔ di.»
5 Eles diziam: — Não vamos fazer isso durante a festa, para não haver uma revolta no meio do povo.
6 Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ ‑Yusu nɩ 'lɩ Betanidɩɔ 'kwli, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑. 'Kɩ ʋ nɩ 'lɩ Simɔ a ‑tɛ. Simɔ a 'mʋ, ꞊hran nu la꞊a nɩ.
6 — ausente —
7 Bʋ yɩ 'kɩ dɛ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ nʋgba ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ pa 'kayu bʋ, 'ɛ 'ble ‑dawinniyrɩɛ kʋa. ‑Dawinni a 'mʋ, ɛ kɔ 'a 'yrɩɛ 'hʋɛn‑, ʋ pɩ ꞊die dɩakɩ. ‑Tɛ ɛ ‑pa 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, 'ɛ pʋ ‑Yusu ‑dawinni a 'mʋ 'lu.
7 — ausente —
8 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑nagbopʋ 'ye dɛ a 'mʋ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ bi yrʋ' lɛ, ʋ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ‑dawinni ‑bʋ, 'a lɛcɩcralɛ 'lɩ?
8 Ao verem aquilo, os discípulos ficaram zangados e disseram: — Que desperdício!
9 'Bʋ plo wɛn꞊ɛ, ɛ di 'ye wɛn 'wliyɛ, ʋ 'mʋ wɛn꞊ɛ ꞊hɩʋɛnnyibli ‑nyi.»
9 Esse perfume poderia ter sido vendido por uma fortuna, e o dinheiro, dado aos pobres.
10 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye꞊e, ‑ɛ mɔ, ʋ bi yrʋ' lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ba ‑ha꞊a mɛ lɛ, ba 'kee nɛ 'a ‑mɔ'pʋplɛ. Dɛ ‑bʋ, ɛ ‑nu, 'kɩ 'ʋ 'mʋ ‑mɔ, ɛ mɔ yɩnɔdɛ ꞊nɩɔ.
10 Mas Jesus, sabendo o que eles diziam, disse:
11 Ba yi꞊e, ‑ɛ mɔ, ꞊hɩʋɛnnyibli 'tɩɛ di 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ nɩ, a 'mʋ ꞊nʋ ꞊haan‑tɛblɩ ‑mɔ nu. Kɛɛ, 'mɔ ‑bɩ, ti ‑bʋ, 'n di 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ ‑hi, ɛ 'yɩ ‑hʋ.
11 Pois os pobres estarão sempre com vocês, mas eu não.
12 Dɛ ‑bʋ, nʋgba ‑bʋ, ɛ ‑nu, ɛ nɔ‑ ‑mɔ: ‑Tɛ ɛ di wɛn nu, ɛ 'mʋ wɛn 'na ‑plahʋɩ ‑dawinni klɛ 'wla, 'kɩ 'ʋ 'a 'ʋ‑hɩhɩa a ‑ta', ɛ nɔ‑ ɛ ‑wɛ nunuo ‑mɔ.
12 O que ela fez foi perfumar o meu corpo para o meu sepultamento.
13 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, ʋ di 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie 'ʋ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ꞊haandɛ ‑bʋ, nʋgba ‑bʋ, ɛ ‑nu, ʋ di 'a ‑tɩ ‑mɔ lɛ 'nɩ na, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'nɩ ꞊ha nyibli ‑mɔ ‑hru.» Kɛ‑ ‑Yusu ‑pʋ.
13 Eu afirmo a vocês que isto é verdade: em qualquer lugar do mundo onde o
14 ‑Tɛ dɛ 'a mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopi* ‑bɩ, 'kɩ 'lɩ 'a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn ‑mʋ' 'nyɩ, ‑ɛ kɔ 'nyrɛ mɔ Judɩa Yisikalio, ɛ nɔ‑ mu 'lɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ ‑mɔ,
14 Então um dos doze discípulos, chamado Judas Iscariotes, foi falar com os chefes dos sacerdotes.
15 ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ pʋ 'a mʋ ‑Yusu ‑jɩ', dɛ‑ a di 'mʋ ‑nyi 'lɩ?» Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ ‑nyi꞊e 'wliyɔ a (30) ‑wlʋ ꞊tu 'ʋ ‑pu. ('Wliyɛ a 'mʋ, ɛ ‑hʋ nɩ dɩakɩ.)
15 Ele disse: — Quanto vocês me pagam para eu lhes entregar Jesus? E eles lhe pagaram trinta moedas de prata.
16 Kʋɛ 'ʋ ti a 'mʋ 'yri bʋ, Judɩa ‑tʋa ꞊tɔ a lɛ꞊mʋmʋɔ, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ di nu, ɛ 'mʋ ꞊nʋ ‑Yusu ‑jɩ' pʋ.
16 E daí em diante Judas ficou procurando uma oportunidade para entregar Jesus.
17 Lɛ'mimle ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Pakɩ, 'a yɩ‑hɛ‑nyrɔwɔ, 'kɩ ʋ yɩ 'ʋ 'flɔɔdʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑mɔ ʋ 'yɛ nɩ pʋ 'lɩ 'yaadɛ ‑dii ‑nɩ. ‑Tɛ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ, ɛ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ mu 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ, 'ʋ 'bɛti꞊e, ʋ wɛn: «‑Bɩ' ‑hʋɛ ‑ba pii 'kɩ Pakɩ a diidɛ yɩ 'lɩ?»
17 No primeiro dia da Festa dos Pães sem Fermento , os discípulos chegaram perto de Jesus e perguntaram: — Onde é que o senhor quer que a gente prepare o jantar da
18 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Ba mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli, 'kɩ 'lɩ nyiblo ‑mʋ', ‑kɔtɩ 'n lee nɛ 'a mʋ ‑mɔ, ba lee ꞊nɛ, ‑ɛ mɔ: ‑Aan tɔɔnyɔ wɛn 'nɩ, 'a ti ‑mʋ', Nyɩsʋa wa 'nyrɛ, ɛ nyre 'ʋ nɩ. 'Kɩ 'nɛ‑ ‑mʋ ‑mɔ, 'kɩ ɛ di 'nɛ‑ Pakɩ a diidɛ ‑dii ‑nɩ, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑.»
18 Ele respondeu:
19 ‑Tɩ a 'mʋ, ‑Yusu lee nɛ 'a ‑nagbopʋ, ɛ nɔ‑ ʋ ‑nu, 'ʋ pi Pakɩ a diidɛ a 'mʋ. ‑Tɛ ʋ ‑wɛ 'a pipie ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑mɛ kle.
19 Os discípulos fizeram como Jesus havia mandado e prepararam o jantar da Páscoa.
20 ‑Tɛ 'yrʋ ‑wɛ 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ nyre 'lɩ 'kayu ‑mʋ', ‑ɛ kɔ bʋ ʋ di 'lɩ Pakɩ a diidɛ 'lɩ ‑dii ‑nɩ 'kwli nɩ, 'ʋ nɩ blɛ, 'ʋ ‑tʋa dididɛ a didie.
20 Quando anoiteceu, Jesus e os doze discípulos sentaram para comer.
21 Bʋ yɩ 'kɩ dɛ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, nyiblo nɩ 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ. Ɛ nɔ‑ di 'mʋ 'na yraanyibli ‑jɩ' pʋ, ‑ʋ ꞊mʋɛ 'na 'lɩla lɛ.»
21 Durante o jantar Jesus disse:
22 ‑Tɛ ʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑Yusu ‑hla, ‑ɛ ‑bɩ 'waa ꞊wlɩ 'mʋɛ bʋ dɩakɩ. Kɛ‑ 'waa dodoyo, ʋ pɩ, 'ʋ yɩ 'bɛti ‑nɩ: «Kʋkɔnyɔ o, ꞊bɩ 'mɔ ꞊nɩɔ?»
22 Eles ficaram muito tristes e, um por um, começaram a perguntar: — O senhor não está achando que sou eu; está?
23 ‑Ɛ bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'kɩ nyiblo nɩ 'lɩ, ‑ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'nyra 'lɩ dɛdihu nɩ ‑do dabʋ 'kwli. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu.
23 Jesus respondeu:
24 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n kɔ ꞊bʋ 'kʋ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, kɛɛ, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ' ‑mɔ', ‑ɛ di 'mʋ 'na yraanyibli ‑jɩ' pʋ. Ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ʋ 'nɩ 'kɔɔ wɛn 'lɩ nyiblo a 'mʋ.»
24 Pois o
25 ‑Ɛ ‑bɩ Judɩa ‑mʋ', ‑ɛ di ‑Yusu 'a yraanyibli ‑jɩ' pʋ, ɛ 'bɛti nɩ ‑wɛ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ꞊bɩ 'mɔ ꞊nɩɔ?» ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Iin, ‑mɔ ꞊nɩɔ.»
25 Então Judas, o traidor, perguntou: — Mestre, o senhor não está achando que sou eu; está? Jesus respondeu:
26 Bʋ 'tɩɛ nɩ 'kɩ 'ʋ dɛdihu kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'du 'flɔɔ ye', 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'tɩ‑ 'ɛ 'bɛ꞊ɛ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'a ‑nagbopʋ*, ɛ wɛn: «Ba 'du꞊o ye', ba di꞊e. Ɛ nɔ‑ mɔ 'na 'hʋɩ,»
26 Enquanto estavam comendo, Jesus pegou o pão e deu graças a Deus. Depois partiu o pão e o deu aos discípulos, dizendo:
27 'ɛ 'du ‑wiin‑ŋanʋ ye', 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ꞊ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Aan pɛpɛ, ba 'na.
27 Em seguida, pegou o cálice de vinho e agradeceu a Deus. Depois passou o cálice aos discípulos, dizendo:
28 Ɛ nɔ‑ mɔ 'na ‑hlʋ. Ɛ nɔ‑ 'n di bʋ 'wla, 'kɩ 'ʋ ‑tonyibli ‑hʋɔhʋɩ a dɛ 'kuku a ‑ta', Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ nu, ɛ 'mʋ 'yrɩ yrayrɩ ꞊tu, ɛ kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ 'waa dɛ 'kuku 'wʋwla ‑nɩ.
28 porque isto é o meu sangue, que é derramado em favor de muitos para o perdão dos pecados, o sangue que garante a
29 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ‑ɛ mɔ, kʋɛ 'kɩ mɔ bʋ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ 'na 'kɩ nɔdʋ ‑bʋ de, ɛ 'mʋ ‑nyrɔwɔ ‑mʋ' kɩ yɛ, ‑ɛ kɔ 'kwli 'n di 'lɩ nɔ yrayrɩdʋ ‑bɩ ‑mʋ' 'lɩ 'naa ‑nɩ, 'n kɔ 'a mʋ 'hʋɛn‑, 'kɩ 'lɩ 'na 'Baɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli.»
29 Eu afirmo a vocês que nunca mais beberei deste vinho até o dia em que beber com vocês um vinho novo no
30 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ble ‑wla, 'tɩ‑ 'ʋ 'du ye', 'ʋ ꞊tɩ 'dɩɔ, 'ʋ mu 'lɩ dʋgba ‑mʋ' 'lu, ‑ɛ kɔ 'lu olifieti nɩ 'lɩ.
30 Então eles cantaram canções de louvor e foram para o monte das Oliveiras.
31 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ 'tɔlʋwɔ ‑bʋ 'kwli, ti di 'ʋ 'nɩ nyre, a 'mʋ 'ʋ 'mʋ 'hʋɩ lɛ ‑gbɛ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: 'N di 'blakɔnyɔ 'nɩ 'la, blablɩ a ꞊ju 'mʋ ‑gbɛ.»
31 E Jesus disse aos discípulos:
32 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ 'kʋ, 'nɩ 'hrɩ 'klɔ, 'kɩ 'n di 'lɩ Galileblʋgba 'kwli mu, 'mʋ 'lɩ 'a mʋ 'lɩ ‑plee ‑nɩ.»
32 Mas, depois que eu ressuscitar, irei adiante de vocês para a Galileia.
33 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ pʋ win, ɛ wɛn: «'Ye ꞊bɩɩ 'waa pɛpɛ, bʋ hie 'ʋ ‑mʋ bʋ, 'mɔ ‑bʋ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ hie 'ʋ ‑mʋ bʋ.»
33 Então Pedro disse a Jesus: — Eu nunca abandonarei o senhor, mesmo que todos o abandonem.
34 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, 'kɩ 'lɩ 'tɔlʋwɔ nɩ ‑do ‑bʋ 'kwli, 'tɩ‑ hapɛ 'mʋ ‑nyrɛ da mɔ mu, ‑di nu ‑gaawɩ nɩ ta, ‑ɛ mɔ, ꞊yɩ 'mʋ ‑yi.»
34 Mas Jesus lhe disse:
35 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ wɛn: «'Ʋʋn‑, 'ye ꞊bɩɩ 'n di 'kʋ, 'n kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ ‑mʋ ‑yi.» ‑Nagbopʋ a pɛpɛ a 'mʋ, ‑tɩ nɩ ‑do a 'mʋ, Piɛlɩ ‑hla, ɛ nɔ‑ ʋ ‑hla ‑wɛ.
35 Pedro respondeu: — Eu nunca vou dizer que não o conheço, mesmo que eu tenha de morrer com o senhor! E todos os outros discípulos disseram a mesma coisa.
36 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑, 'kɩ ʋ nyre 'lɩ 'dʋdɔti a ‑ci ‑mʋ', ʋ dɛɛ Gɛsɩmanɩ 'kwli. Kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «Ba nɩ mɔ bʋ, ꞊bʋ mu 'lɩ ye', 'mʋ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ.»
36 Jesus foi com os discípulos para um lugar chamado Getsêmani e lhes disse:
37 ‑Tɛ ɛ yɩ 'kɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ da Piɛlɩ kɔ Sebede a 'yonʋ Sakɩ kɔ Saan 'hʋɛn‑, ʋ kɔ꞊ɔ 'hʋɛn‑ 'ʋ ‑mu. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'a ꞊wlʋ 'mʋɛ bʋ. Hʋannʋ ni꞊e nɩ dɩakɩ.
37 Então Jesus foi, levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu. Aí ele começou a sentir uma grande tristeza e aflição
38 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Na ꞊wlʋ 'mʋɛ bʋ dɩakɩ. 'Na ꞊wlʋ a bʋ'mʋmʋɛ a 'mʋ, ɛ ‑hʋɛ bʋ 'la 'mʋ. A kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑ba nɩ mɔ bʋ, a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ,»
38 e disse a eles:
39 'ɛ hlɔɔ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ dɛ gbe, 'ɛ bla kwlɩ bʋ, 'ɛ kɔ 'lu bʋ, 'ɛ nyɛɛ Nyɩsʋa lɛ, ɛ wɛn: «'Na 'Baɩ o, 'bʋ mɔ, 'bʋ ‑wɛ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ, nu꞊o, ꞊hɩʋɛn ‑bʋ, 'n mi 'ye mɔ, bʋ hlɔɔ 'mʋ ‑mɔ lɛ. Kɛɛ, ɛ 'yɩ dɛ ‑mʋ', 'mɔ ‑bʋ, 'n ‑hʋɛ 'pa‑, kɛɛ, dɛ ‑mʋ', ‑na ꞊gbɛtʋ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ mu 'lu ‑mɔ.»
39 Ele foi um pouco mais adiante, ajoelhou-se, encostou o rosto no chão e orou:
40 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ 'pʋplɛ ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ mu 'ʋ 'a ‑nagbopʋ nɩ ta a 'mʋ 'hʋɩ, 'ɛ yɛɛ 'ʋ ꞊nʋ ŋmena a ŋmeelɛ' bʋ. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ Piɛlɩ yɩ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ a 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ba nu ‑haawɔ nɩ ‑do, a kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, 'kɩ ba 'yɩ ‑ŋme?
40 Depois voltou e encontrou os três discípulos dormindo. Então disse a Pedro:
41 A 'nɩ 'ŋmee 'lɩ, kɛɛ, ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ bʋ ꞊tɛɛ 'ʋ 'a mʋ lɛ, 'kɩ ba ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ, a 'nɩ ꞊ha 'a ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'aan ꞊wlɩ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ dɩakɩ, 'kɩ a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ, a 'mʋ Nyɩsʋa da, kɛɛ, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ 'yɛ nɩ ‑hɛɛ nɛ 'a mʋ, 'a mʋ 'nɩ ‑do, a 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ ba nu dɛ a 'mʋ.»
41 Vigiem e orem para que não sejam tentados. É fácil querer resistir à tentação; o difícil mesmo é conseguir.
42 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ hlɔɔ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ de, 'ɛ nyɛɛ Nyɩsʋa lɛ, ɛ wɛn: «'Na 'Baɩ o, 'bʋ mɔ, ꞊hɩʋɛn ‑bʋ, 'n kɔ ꞊bʋ 'ye, 'bʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ hlɔɔ 'mʋ ‑mɔ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ dɛ ‑bʋ, ‑na ꞊gbɛtʋ ‑hʋɛ, ɛ nɔ‑ ‑bʋ pa 'mʋ.»
42 Pela segunda vez Jesus foi e orou, dizendo:
43 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ ‑mɔ de, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ mu 'lɩ ꞊nʋ 'hʋɩ. ‑Tɛ ɛ ‑mu, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ɛ yɛɛ 'ʋ ꞊nʋ ŋmena a ŋmeelɛ' bʋ de, ‑ɛ nu꞊o, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ bʋ pʋ 'yii lɛ.
43 Ele voltou de novo e encontrou os discípulos dormindo. Eles estavam com sono e não conseguiam ficar com os olhos abertos.
44 Ɛ nɔ‑ mɔ bʋ hlɔɔ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ de, bʋ mu Nyɩsʋa a lɛnyaawɩ nɩ ta a dɛ ‑mɔ. Win nɩ ‑do ‑mʋ', ɛ pʋ wɛn, ɛ nɔ‑ ɛ ‑pʋ de.
44 Jesus tornou a sair de perto deles e orou pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ de, 'ɛ mu 'ʋ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɩ, ɛ wɛn: «꞊Bɩ a yɩ 'nɩ ŋme de, 'a ‑hɛ 'lɩ ke lɛ? Ba 'ye kɛ, ti 'mʋɛ yrɛ, 'kɩ bʋ pʋ 'mʋ dɛ'kukununyʋ ‑jɩ', 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo.
45 Então voltou até onde os discípulos estavam e perguntou:
46 Ba 'du ye', ‑a 'mʋ mu, ‑ɛ nu꞊o, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di 'mʋ 'na yraanyibli ‑jɩ' pʋ, 'kɩ ɛ yɩ 'lɩ di.»
46 Levantem-se, e vamos embora. Vejam! Aí vem chegando o homem que está me traindo!
47 Win nɩ 'lɩ ‑Yusu wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ Judɩa, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a nyiblo ‑bɩ, ɛ nyre 'ʋ nɩ, ɛ kɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'hʋɛn‑. Nyibli a 'mʋ, ʋ 'ble ta‑wɔn‑tɛblɩ kɔ ti 'hʋɛn‑ kʋa lɛ. Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, kɔ ‑Juukʋɛ a naanyʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ lee nyibli a 'mʋ, 'kɩ bʋ mu ‑Yusu klɔ.
47 Jesus ainda estava falando, quando chegou Judas, um dos doze discípulos. Vinha com ele uma grande multidão armada com espadas e porretes, que tinha sido mandada pelos chefes dos sacerdotes e pelos líderes judeus.
48 Judɩa a 'mʋ, ‑ɛ di ꞊nʋ ‑Yusu ‑jɩ' pʋ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'hru wlɔn bi, kɛ‑ ɛ pʋ ꞊nʋ yɩ: «Nyiblo ‑mʋ', 'n di 'wlɛɛ ‑nɩ, 'n di 'wio ‑nyi, ɛ nɔ‑ ba klɔ, ɛ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑jɩ' ꞊ta.»
48 O traidor tinha combinado com eles um sinal. Ele tinha dito: “Prendam o homem que eu beijar, pois é ele.”
49 ‑Tɛ ʋ nyre 'kɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ Judɩa 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, 'n yɛ ‑mʋ kɩ,» 'ɛ 'wlɛɛ ꞊nɛ.
49 Judas foi até perto de Jesus e disse: — Mestre, que a paz esteja com o senhor! E o beijou.
50 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Bɩhɩan o, dɛ ‑bʋ, ‑di nu mɔ, nu꞊o, ꞊mʋ mu.» ‑Ɛ ‑bɩ ti nɩ ‑do a ti 'yri, nyibli ‑mʋ', Judɩa ‑gba, ʋ 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, 'ʋ klɔ꞊ɔ.
50 Jesus respondeu: Então eles chegaram, prenderam Jesus e o amarraram.
51 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ, 'a ‑kʋannunyɔ ‑bɩ, ɛ nɩ ‑tuo kɩ ‑wɛ. Nyɩbɛhɩan a 'mʋ, ɛ nɔ‑ kɔ nʋa, ‑Yusu a ‑nagbopi ‑bɩ ‑ha 'lɩ 'a 'plɩɛn bɔ 'kwli, ɛ 'bɛ 'ʋ.
51 Mas um dos que estavam ali com Jesus tirou a espada, atacou um empregado do Grande Sacerdote e cortou uma orelha dele.
52 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'Nyra 'lɩ ‑na 'plɩɛn bɔ 'kwli, ‑kɔtɩ nyibli a pɛpɛ ‑mʋ', ‑ʋ ni 'plɩɛn, ‑ʋ ‑wɛn, nyibli ‑bɩ di nu 'plɩɛn, ʋ 'mʋ ꞊nʋ 'la ‑wɛ.
52 Aí Jesus disse:
53 ꞊Yɩ꞊ɩ ‑yi, ‑ɛ mɔ, 'n ‑wɛ 'lɩ ꞊bʋ lee wɛn 'na 'Baɩ nɩ, 'kɩ bʋ ‑hɛɛ wɛn 'mʋ. Ɛ di ya wɛn 'mʋ lɛlenyʋ a 'miliwɩ a 'miliwɩ yɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ wɛn 'mʋ kɩ ‑dii ‑nɩ.
53 Você não sabe que, se eu pedisse ajuda ao meu Pai, ele me mandaria agora mesmo doze exércitos de anjos?
54 Kɛɛ, 'bʋ mɔ, 'bʋ nɩ 'mʋ lɛ, ɛ 'wɩ yɩ, dɛ ‑mʋ', ʋ 'crɩɩ la 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ kɔ ‑bʋ mu wɛn 'lu ‑mɔ, dɛ a 'mʋ, ɛ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ ‑wɛ, bʋ mu wɛn 'lu ‑mɔ.»
54 Mas, nesse caso, como poderia se cumprir aquilo que as
55 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ di꞊e klɔ mɔ yɩ, ɛ wɛn: «Ta‑wɔn‑tɛblɩ kɔ ti 'hʋɛn‑, ɛ nɔ‑ a ‑ya, 'a di 'mʋ 'klɔ mɔ, ꞊wɩ yɩ ‑tɛ ʋ ni ‑balʋnyɔ a kʋklɔ. 'Tɩ‑, 'a ‑nɛ ti, 'n nɩ la 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, 'kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'nɩ tʋɛ la nyibli ‑bɩ, kɛɛ, a 'yɩ la 'mʋ ‑klɔ.
55 Depois Jesus disse para aquela gente:
56 ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ɛ mu 'lu ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑mʋ', Nyɩsʋa a winwlɔn‑hanyʋ* 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ 'mʋ ‑nue ‑nɩ.» ‑Tɛ ‑Yusu pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ a pɛpɛ, ʋ ‑gbɛ꞊ɛ 'hʋɩ lɛ, 'ʋ 'gba ci lɛ.
56 Mas tudo isso está acontecendo para se cumprir o que os Então todos os discípulos abandonaram Jesus e fugiram.
57 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ klɔ ‑Yusu, 'kɩ ʋ gbɛ 'lɩ꞊ɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyiblo gbagbʋ a 'kayu bʋ. Nyiblo a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Kaifʋ. 'Kɩ 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, 'kɩ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ, kɔ 'blʋgba a naanyʋ 'hʋɛn‑, ʋ 'kukue 'lɩ lɛ, ‑gbolugbo a ‑tɩ.
57 Os homens que prenderam Jesus o levaram até a casa do Grande Sacerdote Caifás, onde estavam reunidos alguns mestres da Lei e alguns líderes judeus.
58 Piɛlɩ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ yɩ kʋɛ ‑Yusu ꞊wien, 'kɩ 'lɩ ‑mɔhlɔɔlɛ 'kwli, 'ɛ ‑hɛ 'lɩ 'waa ꞊pɩ lɛ, 'ʋ ‑mu ‑mumu, 'ʋ nyre 'lɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ a ‑yaa 'kwli, 'ɛ pa 'lɩ. Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyʋ nɩ 'lɩ ‑wɛ. Nyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ kɔ 'nyɩ Piɛlɩ nɩ 'lɩ bʋ, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'mʋ꞊ʋ 'ye, ‑tɛ ‑tɩ a 'mʋ, ɛ di 'lɩ‑wʋwɛ nu.
58 Pedro seguiu Jesus de longe até o pátio da casa do Grande Sacerdote. Entrou e sentou-se com os guardas para ver como aquilo ia terminar.
59 'Kɩ 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, ‑cɔhlʋnpinyʋ gbagbɩ, ʋ kɔ ‑gbolugbo a nyibli a pɛpɛ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, 'kɩ bʋ yɛɛ ‑Yusu ‑tɩ, 'ye ꞊bɩɩ ɛ mɔ hɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la,
59 Os chefes dos sacerdotes e todo o Conselho Superior estavam procurando alguma acusação falsa contra Jesus a fim de o condenar à morte.
60 kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ kɩkadɛ ꞊dʋ 'lɩ 'yee ‑nɩ, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑hɛhɩpʋ ‑hʋɔhʋɩ, 'ʋ 'ma꞊a hɩ 'lu blɛ. Bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ nyibli nɩ 'hʋɛn ꞊plu 'ʋ nɩ,
60 Mas não puderam encontrar nada contra ele, embora muitos se levantassem para dizer mentiras a respeito dele. Afinal dois homens se apresentaram
61 ʋ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ wɛn 'nɩ, ɛ ‑wɛ 'lɩ bʋ 'wla Nyɩsʋa a 'kayu gbagbʋ nɩ, 'tɩ‑ bʋ pʋ꞊ʋ nɩ de, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ta 'kwli.»
61 e disseram: — Este homem afirmou: “Eu posso destruir o Templo de Deus e construí-lo de novo em três dias.”
62 ‑Ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ 'du ye', 'ɛ 'bɛti ‑Yusu, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, nyibli ‑bʋ, ʋ yɩ ‑mʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, ꞊yɩ ‑tɩ ‑kɔ, ‑bʋ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn?»
62 Aí o Grande Sacerdote se levantou e perguntou a Jesus: — Você não vai se defender desta acusação?
63 Kɛɛ, ‑Yusu 'yɩ꞊ɩ ‑tɩ ꞊dʋ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ yɩ꞊ɩ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, ɛ wɛn: «'N ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ, ‑bʋ 'sʋʋ ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa a 'nyrɛ 'kwli, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la ya, kɔ, 'bʋ mɔ, ꞊nɩ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu.»
63 Mas Jesus ficou calado. Então o Grande Sacerdote tornou a perguntar: — Em nome do Deus vivo, eu exijo que você diga para nós: você é o
64 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Iin, 'mɔ ꞊nɩɔ. 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ, kʋɛ kɛ 'kɩ mɔ bʋ, a di 'mʋ 'nɩ 'ye, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'mʋ 'ʋ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa a diidɛkɩbɩa kɩ bʋ nɩ, 'mʋ 'lɩ yakɔ 'kwli ‑hɔn, 'kɩ 'lɩ 'nuŋmɩ 'kwli.»
64 Jesus respondeu:
65 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ cɩcra 'a dɩɔnʋ wlawlʋ lɛ, yrʋ a ‑tɩ, ɛ wɛn: «Ɛ ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. ‑A 'nɩ 'mʋɔ 'kɩ ‑hɛhɩnyibli ꞊dʋ lɛ. 'Aan 'mumu, a 'wɩn ‑tɩ, ɛ ‑hla nɩ. A 'wɩn nɩ, ‑tɛ ɛ nu Nyɩsʋa a ‑tɩ a lɛ‑hɛɛlɛ.
65 Aí o Grande Sacerdote rasgou as suas próprias roupas e disse: — Ele
66 ‑Bɩ' a pɩ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ʋ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ɛ ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. 'A ‑tɩ, ɛ kɔ 'kʋkʋʋ.»
66 Então, o que resolvem? Eles responderam: — Ele é culpado e deve morrer!
67 ‑Ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa 'a hɩʋn a 'hinhren, 'kɩ 'ʋ 'a yigbakla yɩ, kɔ, 'ʋ yɩ꞊ɩ ŋmli ‑bii ‑nɩ, 'ʋ pɩɩ 'lɩ꞊ɩ 'ŋmɩ nʋɩ' lɛ,
67 Em seguida cuspiram no rosto de Jesus e deram bofetadas nele. E os que batiam nele
68 ʋ wɛn: «‑Mɔ ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Wanyɔ, ‑mɔ mɔ winwlɔn‑hanyɔ. 'A ‑tɩ, lee nɛ ‑a mʋ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑hrɛn ‑mʋ dɛ 'lɩ?»
68 diziam: — Ei, Messias, adivinhe para nós quem foi que bateu em você!
69 ‑Tɛ ‑tɛblɩ a pɛpɛ a 'mʋ, ɛ mi 'lu ‑mɔ, 'kɩ Piɛlɩ 'tɩɛ nɩ 'lɩ ‑yaa a 'mʋ 'kwli. Bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'yu nyrɔyu ꞊dʋ, ‑ɛ mɔ 'kayu a 'mʋ, 'a ‑kʋannunyɔ ‑bɩ, ɛ nɔ‑ 'yɩya 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ bʋ, ɛ wɛn: «‑Mɔ ‑bʋ, ‑kɔ ‑Yusu ‑mʋ', ‑ɛ kɔ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli 'hʋɛn‑, 'a mʋ ‑nɩnɛ la 'hʋɩ.»
69 Pedro estava sentado lá fora no pátio, quando uma das empregadas chegou perto dele e disse: — Você também estava com Jesus da Galileia.
70 Kɛɛ, Piɛlɩ ‑ga nɩ, 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye', ɛ wɛn: «‑Tɩ ‑mʋ', ‑hlɛ, 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ' lɛ,»
70 Mas ele negou diante de todos, dizendo: — Eu não sei do que é que você está falando.
71 'ɛ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 'ɛ mu 'lɩ ‑yaa a 'mʋ 'a paalɛ'. ‑Tɛ ɛ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'yu nyrɔyu ‑bɩ 'ye꞊e nɩ de, 'ɛ lee nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ɛ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, a yɩ 'ye, ɛ kɔ Nasalɛtɩ a ‑Yusu 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ nɩnɛ ‑mɔ 'hʋɩ.»
71 Depois foi para a entrada do pátio. Outra empregada o viu e disse às pessoas que estavam ali: — Ele estava com Jesus de Nazaré.
72 Kɛɛ, Piɛlɩ 'tɩɛ ‑gɛ, ɛ wɛn: «'N 'sʋʋ nɩ, nyiblo ‑bʋ, ‑kɔtɩ a hlɛ, 'n 'yɩ꞊ɩ ‑yi.»
72 Pedro negou outra vez, respondendo: — Juro que não conheço esse homem!
73 ‑Tɛ ti gbi ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ 'yɩya 'ʋ Piɛlɩ 'hʋɩ bʋ, ʋ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑mɔ ‑bʋ, ‑mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi* ꞊nɩɔ, ‑kɔtɩ ‑tɛ ‑ni 'pʋplɛ, ɛ tʋɛ nɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ Galilekʋɛyu ꞊nɩɔ.»
73 Pouco depois, os que estavam ali chegaram perto de Pedro e disseram: — O seu modo de falar mostra que, de fato, você também é um deles.
74 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ hɩ nɩ ni, Nyɩsʋa bʋ pʋ 'mʋ 'jrɔ yɩ. 'N 'sʋʋ nɩ, nyiblo ‑bʋ, ‑kɔtɩ a hlɛ, 'n 'yɩ꞊ɩ ‑yi.» Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ hapɛ da ‑nyrɛ nɩ.
74 Então Pedro disse: — Juro que não conheço esse homem! Que Deus me castigue se não estou dizendo a verdade! Naquele instante o galo cantou,
75 ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɩ ‑mʋ', ‑Yusu lee wɛn Piɛlɩ, ɛ bi 'lɩ꞊ɩ 'kwli. Kɛ‑ ɛ pʋ꞊ʋ yɩ: «'Tɩ‑ hapɛ 'mʋ ‑nyrɛ da, ‑di nu 'na ‑mɔ‑gaawɩ nɩ ta, ‑ɛ mɔ, ꞊yɩ 'mʋ ‑yi.» ‑Tɛ ɛ bi 'lɩ꞊ɩ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'hrɩ 'lɩ ‑yaa 'kwli nɩ, 'ɛ ‑tʋa wuwe, 'kla‑wliye'yɩya a ‑tɩ.
75 e Pedro lembrou que Jesus lhe tinha dito: “Antes que o galo cante, você dirá três vezes que não me conhece.” Então Pedro saiu dali e chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.