Marcos 14

Nyɩsʋa a ꞊haanttie (KTJ) vs ARA

Sair da comparação
ARA Almeida Revista e Atualizada 1993
1 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ hie 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ 'hʋɛn, ‑Juukʋɛ a lɛ'mimle gbagbʋ ‑bɩ 'mʋ 'ʋ nyre. Lɛ'mimle a 'mʋ, 'a 'nyrɛ mɔ Pakɩ. Pakɩ a 'mʋ a ti 'yri, 'flɔɔdʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑mɔ ʋ 'yɛ nɩ pʋ 'lɩ 'a 'yaadɛ, ɛ nɔ‑ ʋ yɩ di. ‑Ɛ ‑bɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, ʋ kɔ tetetɔɔnyʋ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊mʋɛ ꞊tɔ lɛ, ʋ 'mʋ ‑Yusu klɔ, 'kɩ 'lɩ ꞊yrɛ 'kwli, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la.
1 Dali a dois dias, era a Páscoa e a Festa dos Pães Asmos; e os principais sacerdotes e os escribas procuravam como o prenderiam, à traição, e o matariam.
2 Kɛɛ, ʋ wɛn: «'Bʋ mɔ, ꞊ba yɩ꞊ɩ nɩ kwlɛ, ‑a 'nɩ 'nuo 'lɩ꞊ɩ lɛ'mimle a ti 'yri, ‑ɛ di꞊e nu, nyibli 'nɩ ꞊ha ‑a mʋ ‑mɔ ‑wɔn mɔ di.»
2 Pois diziam: Não durante a festa, para que não haja tumulto entre o povo.
3 Ti a 'mʋ 'yri, 'kɩ ‑Yusu nɩ 'lɩ Betanidɩɔ 'kwli, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ* 'hʋɛn‑. 'Kɩ ʋ nɩ 'lɩ Simɔ a ‑tɛ. Simɔ a 'mʋ, ꞊hran nu la꞊a nɩ. Bʋ yɩ 'kɩ dɛ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ nʋgba ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ pa 'kayu bʋ, 'ɛ 'ble ‑dawinniyrɩɛ kʋa. ‑Dawinni a 'mʋ, ɛ kɔ 'a 'yrɩɛ 'hʋɛn‑, ɛ pɩ ꞊die dɩakɩ. ‑Tɛ ɛ ‑pa 'kɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ 'bɛ 'ʋ 'yrɩɛ a 'mʋ a 'lu nɩ, 'tɩ‑ 'ɛ pʋ ‑dawinni a 'mʋ ‑Yusu 'lu.
3 Estando ele em Betânia, reclinado à mesa, em casa de Simão, o leproso, veio uma mulher trazendo um vaso de alabastro com preciosíssimo perfume de nardo puro; e, quebrando o alabastro, derramou o bálsamo sobre a cabeça de Jesus.
4 Nyibli ‑nɩ 'ʋ, 'waa dɛ ‑bɩ a plɔ 'yɩ ‑ble, ʋ wɛn: «Dɛ‑ kɔ ‑dawinni ‑bʋ, 'a lɛcɩcralɛ 'lɩ?
4 Indignaram-se alguns entre si e diziam: Para que este desperdício de bálsamo?
5 'Bʋ plo wɛn꞊ɛ, ɛ di 'ye wɛn 'wliyɛ dɩakɩ, ‑ɛ ‑wɛ 'lɩ ‑kʋannunyɔ ‑bɩ a 'pɛɛlɛ, 'kɩ 'lɩ 'yrʋ 'mumu 'kwli, ʋ 'mʋ wɛn꞊ɛ ꞊hɩʋɛnnyibli ‑nyi.» Kɛ‑ ɛ ꞊ti 'mʋ, 'ʋ yɩ nʋgba a 'mʋ ‑mɔ 'plɛ.
5 Porque este perfume poderia ser vendido por mais de trezentos denários e dar-se aos pobres. E murmuravam contra ela.
6 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «Ba ‑ha꞊a mɛ lɛ, ba 'kee nɛ 'a ‑mɔ'pʋplɛ. Dɛ ‑bʋ, ɛ ‑nu, 'kɩ 'ʋ 'mʋ ‑mɔ, ɛ mɔ yɩnɔdɛ.
6 Mas Jesus disse: Deixai-a; por que a molestais? Ela praticou boa ação para comigo.
7 Ba kɔ 'a yiyie, ꞊hɩʋɛnnyibli 'tɩɛ di 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ nɩ. Ti ‑mʋ' kɔ 'yri a di 'ʋ꞊ʋ ‑hʋa, a ‑wɛ 'lɩ ba nu ꞊nʋ ꞊haandɛ ‑mɔ nɩ. 'Mɔ ‑bɩ, ti ‑mʋ', 'n di 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ ‑hi, ɛ 'yɩ ‑hʋ.
7 Porque os pobres, sempre os tendes convosco e, quando quiserdes, podeis fazer-lhes bem, mas a mim nem sempre me tendes.
8 Dɛ nʋgba ‑bʋ, ɛ ‑wɛ 'lɩ, ɛ nɔ‑ ɛ ‑nu: Ti nɩ ke', 'ɛ ‑wɛ 'na ‑plahʋɩ ‑dawinni a pʋpʋʋ ‑mɔ, 'kɩ 'ʋ 'na ‑hɩhɩa a ‑ta'.
8 Ela fez o que pôde: antecipou-se a ungir-me para a sepultura.
9 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, 'a ‑nɛ ‑tɩtɛ ꞊dʋ, ʋ di 'ʋ Nyɩsʋa a ꞊haantitie 'ʋ ‑pʋʋ ‑nɩ, 'kɩ 'nɛ‑ ‑tʋtʋ kɩ, ꞊haandɛ ‑bʋ, nʋgba ‑bʋ, ɛ ‑nu, ʋ di 'a ‑tɩ ‑mɔ lɛ 'nɩ na, ‑ɛ di꞊e nu, ɛ 'nɩ ꞊ha nyibli ‑mɔ ‑hru.» Kɛ‑ ‑Yusu ‑pʋ.
9 Em verdade vos digo: onde for pregado em todo o mundo o evangelho, será também contado o que ela fez, para memória sua.
10 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ Judɩa Yisikalio, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi* ‑bɩ, 'kɩ 'lɩ 'a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a 'mʋ 'nyɩ, ɛ nɔ‑ mu 'lɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ ‑mɔ, 'ɛ mu la ꞊nʋ 'ye mɔ, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ di ꞊nʋ ‑Yusu a ‑jɩ'pʋpʋʋ nu a ‑tɩ.
10 E Judas Iscariotes, um dos doze, foi ter com os principais sacerdotes, para lhes entregar Jesus.
11 ‑Tɛ ɛ pʋ 'kuna, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑tʋa dɔdʋ a nunuo dɩakɩ, ʋ wɛn: «‑A di ‑nyi ‑mʋ 'wliyɛ.» Kʋɛ 'lɩ ti a 'mʋ 'yri bʋ, Judɩa ꞊mʋɛ 'kɩ ꞊tɔ lɛ, ‑tɛ ‑mʋ', ɛ di ꞊nʋ ‑Yusu a ‑jɩ'pʋpʋʋ nu.
11 Eles, ouvindo-o, alegraram-se e lhe prometeram dinheiro; nesse meio tempo, buscava ele uma boa ocasião para o entregar.
12 Lɛ'mimle ‑mʋ', ‑ɛ mɔ Pakɩ, 'a yɩ‑hɛ‑nyrɔwɔ, 'kɩ ʋ yɩ 'ʋ 'flɔɔdʋ ‑mʋ', ‑ɛ kɔ ‑mɔ ʋ 'yɛ nɩ pʋ 'lɩ 'a 'yaadɛ ‑dii ‑nɩ, 'ʋ 'lɛɛ 'ʋ 'blayonʋ lɛ ‑wɛ, 'kɩ 'ʋ dididɛ gbagbʋ a 'mʋ a ‑ta'. ‑Tɛ ‑nyrɔwɔ a 'mʋ, ɛ nyre 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopʋ wɛn: «Tɔɔnyɔ o, ‑bɩ' ‑hʋɛ ‑ba pii 'kɩ Pakɩ a diidɛ yɩ 'lɩ?»
12 E, no primeiro dia da Festa dos Pães Asmos, quando se fazia o sacrifício do cordeiro pascal, disseram-lhe seus discípulos: Onde queres que vamos fazer os preparativos para comeres a Páscoa?
13 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ lee nɛ 'a ‑nagbopʋ nɩ 'hʋɛn ‑bɩ, ɛ wɛn: «Ba mu Jrusrɛdɩɔ 'kwli. A kɔ nyiblo ꞊dʋ 'hʋɛn‑, a di 'nɩ ꞊ŋmee ‑nɩ. Nyiblo a 'mʋ, ɛ 'ble 'nɩya. Ɛ nɔ‑ ba kʋɛ ꞊wien.
13 Então, enviou dois dos seus discípulos, dizendo-lhes: Ide à cidade, e vos sairá ao encontro um homem trazendo um cântaro de água;
14 'Kayu ‑mʋ', ‑ɛ kɔ bʋ ɛ di 'lɩ pa, kɛ‑ ba pʋ 'a kʋkɔnyɔ yɩ: ‑Aan tɔɔnyɔ yɩ 'nɩ 'bɛti ‑nɩ: ‑Gblo a 'dɩ ‑bɩ ‑kɔ 'kwli, ɛ kɔ 'a ‑nagbopʋ 'hʋɛn‑, ʋ di 'lɩ 'waa Pakɩ a diidɛ 'lɩ ‑dii ‑nɩ 'lɩ?
14 segui-o e dizei ao dono da casa onde ele entrar que o Mestre pergunta: Onde é o meu aposento no qual hei de comer a Páscoa com os meus discípulos?
15 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn 'nɩ de: Ɛ di tɔɔ nɛ 'a mʋ ‑gblo gbagbʋ, 'kɩ 'lɩ 'a yɔ'kayu a 'mʋ, 'a yɩ‑hɛ‑gbɔ yra. 'Kɩ 'kayu a ‑tɛblɩ a pɛpɛ ꞊cɛɛ 'lɩ. 'Kɩ ba pii 'lɩ ‑aan diidɛ,»
15 E ele vos mostrará um espaçoso cenáculo mobilado e pronto; ali fazei os preparativos.
16 ‑nagbopʋ nɩ 'hʋɛn a 'mʋ, 'ʋ mu 'lɩ Jrusrɛdɩɔ 'kwli. 'Tɩ‑ ʋ 'mʋ 'lɩ nyre, 'ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ‑tɛ ‑Yusu nu wɛn 'a hɩhla, kɛ‑ ʋ nu 'ʋ ‑tɛblɩ a 'mʋ, 'a bʋyɛɛlɛ, 'ʋ bi 'ʋ, 'ʋ pi Pakɩ a diidɛ a 'mʋ. ‑Tɛ ʋ ‑wɛ 'a pipie ‑mɔ, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ‑mɛ kle.
16 Saíram, pois, os discípulos, foram à cidade e, achando tudo como Jesus lhes tinha dito, prepararam a Páscoa.
17 ‑Tɛ 'yrʋ ‑wɛ 'lɩ yakɔ 'kwli lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu kɔ 'a ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a 'mʋ 'hʋɛn‑, ʋ nyre 'lɩ 'kayu ‑mʋ', ‑ɛ kɔ bʋ ʋ di 'lɩ Pakɩ a diidɛ 'lɩ ‑dii ‑nɩ 'kwli nɩ.
17 Ao cair da tarde, foi com os doze.
18 Bʋ yɩ 'kɩ dɛ nɩ di, ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, nyiblo nɩ 'nɛ‑ 'a mʋ 'nyɩ, ‑ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑ ‑yɩ dɛ di. Ɛ nɔ‑ di 'mʋ 'na yraanyibli, ‑ʋ ꞊mʋɛ 'na 'lɩla lɛ ‑jɩ' pʋ.»
18 Quando estavam à mesa e comiam, disse Jesus: Em verdade vos digo que um dentre vós, o que come comigo, me trairá.
19 Bʋ 'wɩn ‑tɩ a 'mʋ, ‑Yusu ‑hla, ‑ɛ ‑bɩ 'waa ꞊wlɩ 'mʋɛ bʋ dɩakɩ. Kɛ‑ 'waa dodoyo pɩ, 'ʋ yɩ 'bɛti ‑nɩ: «꞊Bɩ 'mɔ ꞊nɩɔ?»
19 E eles começaram a entristecer-se e a dizer-lhe, um após outro: Porventura, sou eu?
20 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Kɩ 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, ‑ʋ mɔ 'na ‑nagbopʋ nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn, 'kɩ nyiblo a 'mʋ, ɛ nɩ 'lɩ, ɛ kɔ 'mʋ 'hʋɛn‑, ‑a 'nyrɛ 'lɩ dɛdihu nɩ ‑do dabʋ 'kwli. Ɛ nɔ‑ di꞊e nu.
20 Respondeu-lhes: É um dos doze, o que mete comigo a mão no prato.
21 'Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'n kɔ ꞊bʋ 'kʋ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, kɛɛ, 'jrɔ 'kɩ 'ʋ nyiblo ‑mʋ' ‑mɔ, ‑ɛ di 'mʋ 'na yraanyibli ‑jɩ' pʋ. Ɛ nɔɔ 'ʋ lɛ, 'kɩ ʋ 'nɩ 'kɔɔ wɛn 'lɩ nyiblo a 'mʋ.»
21 Pois o Filho do Homem vai, como está escrito a seu respeito; mas ai daquele por intermédio de quem o Filho do Homem está sendo traído! Melhor lhe fora não haver nascido!
22 Bʋ 'tɩɛ nɩ 'ʋ dɛdiilɛ', ‑ɛ ‑bɩ ‑Yusu 'du 'flɔɔ ye', 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'tɩ‑ 'ɛ 'bɛ꞊ɛ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɛ ‑nyi꞊e 'a ‑nagbopʋ*, ɛ wɛn: «Ba 'du꞊o ye', ba di꞊e. Ɛ nɔ‑ mɔ 'na 'hʋɩ,»
22 E, enquanto comiam, tomou Jesus um pão e, abençoando-o, o partiu e lhes deu, dizendo: Tomai, isto é o meu corpo.
23 'ɛ 'du ‑wiin‑ŋanʋ ye', 'ɛ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɛ ‑nyi ꞊nʋ꞊ʋ, 'waa pɛpɛ 'ʋ 'na꞊a.
23 A seguir, tomou Jesus um cálice e, tendo dado graças, o deu aos seus discípulos; e todos beberam dele.
24 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «Ɛ nɔ‑ mɔ 'na ‑hlʋ. Ɛ nɔ‑ 'n di bʋ 'wla, 'kɩ 'ʋ ‑tonyibli ‑hʋɔhʋɩ a ‑ta', Nyɩsʋa 'mʋ꞊ʋ nu, ɛ 'mʋ 'yrɩ yrayrɩ ꞊tu, ɛ kɔ ‑tonyibli 'hʋɛn‑.
24 Então, lhes disse: Isto é o meu sangue, o sangue da [nova] aliança, derramado em favor de muitos.
25 'N yɩ 'a mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ, kʋɛ 'nɛ‑ ti ‑bʋ 'yie bʋ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ 'na 'kɩ nɔdʋ ‑bʋ de, ɛ 'mʋ ‑nyrɔwɔ ‑mʋ' kɩ yɛ, ‑ɛ kɔ 'kwli 'n di 'lɩ nɔ yrayrɩdʋ ‑bɩ ‑mʋ' 'lɩ 'naa ‑nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli.»
25 Em verdade vos digo que jamais beberei do fruto da videira, até àquele dia em que o hei de beber, novo, no reino de Deus.
26 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ ble ‑wla, 'tɩ‑ ʋ 'du ye', 'ʋ ꞊tɩ 'dɩɔ, 'ʋ mu 'lɩ dʋgba ‑mʋ' 'lu, ‑ɛ kɔ 'lu olifieti nɩ 'lɩ.
26 Tendo cantado um hino, saíram para o monte das Oliveiras.
27 ‑Tɛ ʋ nyre 'lɩ, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn: «Ti di 'ʋ 'nɩ nyre, a 'mʋ 'ʋ 'mʋ 'hʋɩ lɛ ‑gbɛ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'cɩcrɩɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa wɛn 'nɩ: 'N di 'blakɔnyɔ 'nɩ 'la, blablɩ 'mʋ ‑gbɛ.»
27 Então, lhes disse Jesus: Todos vós vos escandalizareis, porque está escrito:
28 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ de, ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ 'kʋ, 'nɩ 'hrɩ 'klɔ, 'kɩ 'n di 'lɩ Galileblʋgba 'kwli mu, 'mʋ 'lɩ 'a mʋ 'lɩ ‑plee ‑nɩ.»
28 Mas, depois da minha ressurreição, irei adiante de vós para a Galileia.
29 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ wɛn: «'Ye ꞊bɩɩ 'waa pɛpɛ bʋ hie 'ʋ ‑mʋ bʋ, 'mɔ ‑bʋ, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ hie 'ʋ ‑mʋ bʋ 'klɔ ‑mɔ 'klɔ.»
29 Disse-lhe Pedro: Ainda que todos se escandalizem, eu, jamais!
30 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu wɛn: «'N yɩ ‑mʋ 'nɩ ‑lee ‑nɩ ‑tɛɛ: 'Kɩ 'lɩ 'tɔlʋwɔ nɩ ‑do ‑bʋ 'kwli, 'tɩ‑ hapɛ 'mʋ ‑nyrɛ a daawɩ nɩ 'hʋɛn nu, ‑di nu ‑gaawɩ nɩ ta, ‑ɛ mɔ, ꞊yɩ 'mʋ ‑yi.»
30 Respondeu-lhe Jesus: Em verdade te digo que hoje, nesta noite, antes que duas vezes cante o galo, tu me negarás três vezes.
31 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ 'yaa 'lɩ win, 'ɛ ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «'Ʋʋn‑, 'ye ꞊bɩɩ 'n di 'kʋ, 'n kɔ ‑mʋ 'hʋɛn‑, 'n 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, ꞊bʋ hla꞊a, ‑ɛ mɔ, 'n 'yɩ ‑mʋ ‑yi.» 'Waa pɛpɛ, ‑tɩ nɩ ‑do a 'mʋ, Piɛlɩ ‑hla, ɛ nɔ‑ ʋ ‑hla ‑wɛ.
31 Mas ele insistia com mais veemência: Ainda que me seja necessário morrer contigo, de nenhum modo te negarei. Assim disseram todos.
32 ‑Tɛ dɛ a 'mʋ, ɛ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ 'kɩ ʋ nyre 'lɩ 'dʋdɔti a ‑ci ‑mʋ', ʋ dɛɛ Gɛsɩmanɩ 'kwli. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ 'kɩ 'a ‑nagbopʋ* yɩ, ɛ wɛn: «Ba nɩ mɔ bʋ, ꞊bʋ mu 'lɩ ye', 'mʋ 'lɩ Nyɩsʋa ‑mɔ ‑hlee ‑nɩ.»
32 Então, foram a um lugar chamado Getsêmani; ali chegados, disse Jesus a seus discípulos: Assentai-vos aqui, enquanto eu vou orar.
33 Bʋ yɩ 'kɩ nɩ mi, ‑ɛ ‑bɩ ɛ da Piɛlɩ kɔ Saan kɔ Sakɩ nɩ, ɛ kɔ ꞊nʋ 'hʋɛn‑ 'ʋ ‑mu. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ 'a ꞊wlʋ 'mʋɛ bʋ. Hʋannʋ ni꞊e nɩ dɩakɩ.
33 E, levando consigo a Pedro, Tiago e João, começou a sentir-se tomado de pavor e de angústia.
34 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ ꞊nʋ yɩ, ɛ wɛn: «'Na ꞊wlʋ 'mʋɛ bʋ dɩakɩ. 'Na ꞊wlʋ a bʋ'mʋmʋɛ a 'mʋ, ɛ ‑hʋɛ bʋ 'la 'mʋ. Ba nɩ mɔ bʋ, a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ,»
34 E lhes disse: A minha alma está profundamente triste até à morte; ficai aqui e vigiai.
35 'ɛ hlɔɔ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ dɛ gbe, 'ɛ 'gbla kwlɩ, 'ɛ nyɛɛ Nyɩsʋa lɛ, 'bʋ mɔ, 'bʋ ‑wɛ 'lɩ꞊ɩ, 'kɩ 'a ꞊hɩʋɛn'yeti ‑mʋ', ‑ɛ di 'lɩ di, bʋ hlɔɔ ꞊nɛ ‑mɔ lɛ.
35 E, adiantando-se um pouco, prostrou-se em terra; e orava para que, se possível, lhe fosse poupada aquela hora.
36 Ɛ wɛn: «'Na 'Baɩ o, ‑wɛ 'lɩ 'a ‑nɛ dɛ nɩ. Nu꞊o, ꞊hɩʋɛn ‑bʋ, 'n mi 'ye mɔ, bʋ hlɔɔ 'mʋ ‑mɔ lɛ. Kɛɛ, ɛ 'nɩ 'mɔɔ 'lɩ dɛ ‑bʋ, 'n ‑hʋɛ, kɛɛ, bʋ mɔ dɛ ‑mʋ', ‑hʋɛ.»
36 E dizia: Aba, Pai, tudo te é possível; passa de mim este cálice; contudo, não seja o que eu quero, e sim o que tu queres.
37 Bʋ nu 'kɩ 'pʋplɛ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ mu 'ʋ 'a ‑nagbopʋ nɩ ta a 'mʋ 'hʋɩ, 'ɛ yɛɛ 'ʋ ꞊nʋ ŋmena a ŋmeelɛ' bʋ. ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ Piɛlɩ yɩ, ɛ wɛn: «Simɔ, ꞊bɩ ‑yɩ 'nɩ ŋme? ꞊Yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, 'kɩ ‑bʋ 'yɩ ‑ŋme, 'kɩ 'lɩ ‑haawɔ nɩ ‑do 'kwli?
37 Voltando, achou-os dormindo; e disse a Pedro: Simão, tu dormes? Não pudeste vigiar nem uma hora?
38 A 'nɩ 'ŋmee 'lɩ, kɛɛ, ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ di꞊e nu, dɛ 'bʋ yɩ꞊ɩ nɩ ‑hʋɛ bʋ ꞊tɛɛ 'ʋ 'a mʋ lɛ, 'kɩ ba ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ, a 'nɩ ꞊ha 'a ‑tɩ lɛ ‑hɛɛ ‑nɩ. 'N yi꞊e nɩ, ‑ɛ mɔ, 'aan ꞊wlɩ ‑hʋɛ꞊ɛ nɩ dɩakɩ, 'kɩ a 'nɩ 'ŋmee 'lɩ, a 'mʋ Nyɩsʋa da, kɛɛ, 'bʋ mɔ, Nyɩsʋa 'bʋ 'yɛ nɩ ‑hɛɛ nɛ 'a mʋ, 'a mʋ nɩ ‑do, a 'yɩ 'klɩ ‑kɔ, 'kɩ ba nu dɛ a 'mʋ.»
38 Vigiai e orai, para que não entreis em tentação; o espírito, na verdade, está pronto, mas a carne é fraca.
39 Bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ hlɔɔ ꞊nʋ ‑mɔ lɛ de, 'ɛ ‑tʋa Nyɩsʋa a lɛnyaalɛ de, 'kɩ 'lɩ win nɩ ‑do ‑mʋ', ɛ pʋ wɛn 'kwli.
39 Retirando-se de novo, orou repetindo as mesmas palavras.
40 ‑Tɛ ɛ ‑wɛ ‑mɔ, 'ɛ ꞊hɩan ‑mɔ, 'ɛ mu 'ʋ ꞊nʋ 'hʋɩ, 'ɛ yɛɛ 'ʋ ꞊nʋ ŋmena a ŋmeelɛ' bʋ de, ‑ɛ nu꞊o, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ 'lɩ ‑wɛ, bʋ pʋ 'yii lɛ. ‑Tɛ ʋ ꞊wlɛ 'kɩ 'yii, ‑tɛ bʋ di꞊e yɩ pʋ, ʋ 'yɩ꞊ɩ ‑yi.
40 Voltando, achou-os outra vez dormindo, porque os seus olhos estavam pesados; e não sabiam o que lhe responder.
41 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ mu nɩ de, 'tɩ‑ 'ɛ ꞊hɩan ‑mɔ de, 'wɩ nɩ ta a dɛ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «꞊Bɩ a yɩ 'nɩ ŋme de, 'a ‑hɛ 'lɩ ke lɛ? Ɛ 'yɩ 'kɩ ŋmuŋmeti 'pa‑. Ba 'ye kɛ, ti nyre 'ʋ nɩ, 'kɩ bʋ pʋ 'mʋ dɛ'kukununyʋ ‑jɩ', 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo.
41 E veio pela terceira vez e disse-lhes: Ainda dormis e repousais! Basta! Chegou a hora; o Filho do Homem está sendo entregue nas mãos dos pecadores.
42 Ba 'du ye', ‑a 'mʋ mu, ‑ɛ nu꞊o, nyiblo ‑mʋ', ‑ɛ di 'mʋ 'na yraanyibli ‑jɩ' pʋ, 'kɩ ɛ yɩ 'lɩ di.»
42 Levantai-vos, vamos! Eis que o traidor se aproxima.
43 Win nɩ 'lɩ ‑Yusu wlɔn, ‑ɛ ‑bɩ Judɩa, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopʋ* nɩ ‑pu ꞊tu 'ʋ 'hʋɛn a nyiblo ‑bɩ, ɛ nyre 'ʋ nɩ, ɛ kɔ nyibli ‑hʋɔhʋɩ 'hʋɛn‑. Nyibli a 'mʋ, ʋ 'ble ta‑wɔn‑tɛblɩ kɔ ti 'hʋɛn‑ kʋa lɛ. Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ, kɔ tetetɔɔnyʋ, kɔ ‑Juukʋɛ a naanyʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑, ʋ nʋ‑ lee nyibli a 'mʋ, bʋ mu ‑Yusu klɔ.
43 E logo, falava ele ainda, quando chegou Judas, um dos doze, e com ele, vinda da parte dos principais sacerdotes, escribas e anciãos, uma turba com espadas e porretes.
44 Judɩa a 'mʋ, ‑ɛ di ꞊nʋ ‑Yusu ‑jɩ' pʋ, 'tɩ‑ ʋ 'mʋ 'hru wlɔn bi, kɛ‑ ɛ pʋ ꞊nʋ yɩ: «Nyiblo ‑mʋ', 'n di 'wlɛɛ ‑nɩ, 'n di 'wio ‑nyi, ɛ nɔ‑ ba klɔ, ɛ 'nɩ ꞊ha 'a mʋ ‑jɩ' ꞊ta, a 'mʋ꞊ʋ gba.»
44 Ora, o traidor tinha-lhes dado esta senha: Aquele a quem eu beijar, é esse; prendei-o e levai-o com segurança.
45 ‑Tɛ ʋ nyre kɩ 'ʋ, ‑ɛ ‑bɩ Judɩa 'yɩya 'ʋ ‑Yusu 'hʋɩ bʋ, ɛ wɛn: «Tɔɔnyɔ o,» 'ɛ 'wlɛɛ ꞊nɛ.
45 E, logo que chegou, aproximando-se, disse-lhe: Mestre! E o beijou.
46 Ti nɩ ‑do a ti 'yri, nyibli a 'mʋ, Judɩa ‑gba, ‑ɛ ‑bɩ ʋ klɔ ‑Yusu nɩ.
46 Então, lhe deitaram as mãos e o prenderam.
47 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ, 'a ‑kʋannunyɔ ‑bɩ, ɛ nɩ ‑tuo kɩ ‑wɛ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu a ‑nagbopi ‑bɩ, ɛ nɔ‑ ‑ha 'lɩ 'a 'plɩɛn bɔ 'kwli, 'ɛ nu꞊o, 'ɛ 'bɛ 'ʋ ‑kʋannunyɔ a 'mʋ, 'a nʋa.
47 Nisto, um dos circunstantes, sacando da espada, feriu o servo do sumo sacerdote e cortou-lhe a orelha.
48 ‑Ɛ ‑bɩ kɛ‑ ‑Yusu pɩ ꞊nʋ yɩ: «Ta‑wɔn‑tɛblɩ kɔ ti 'hʋɛn‑, ɛ nɔ‑ a ‑ya, 'a di 'mʋ klɔ mɔ, ꞊wɩ yɩ, ‑tɛ ‑mʋ', ʋ ni ‑balʋnyɔ a kʋklɔ.
48 Disse-lhes Jesus: Saístes com espadas e porretes para prender-me, como a um salteador?
49 'Tɩ‑, 'a ‑nɛ ti, 'n nɩ la 'lɩ 'a mʋ 'nyɩ, 'nɩ tʋɛ la 'lɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a ‑yaa 'kwli, kɛɛ, a 'yɩ la 'mʋ ‑klɔ. ‑Tɛblɩ a pɛpɛ ‑bʋ, ɛ mi 'lu ‑mɔ, ‑ɛ di꞊e nu, ‑tɩ ‑mʋ', ʋ 'crɩ la, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋacrɩɛn 'kwli, ɛ 'mʋ ‑nue ‑nɩ.»
49 Todos os dias eu estava convosco no templo, ensinando, e não me prendestes; contudo, é para que se cumpram as Escrituras.
50 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ 'a ‑nagbopʋ a pɛpɛ ‑gbɛ 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ lɛ, 'ʋ 'gba ci lɛ.
50 Então, deixando-o, todos fugiram.
51 Kɛɛ, ɛ kɔ gblotayu ꞊dʋ, ɛ nɔ‑ yɩ ‑Yusu ꞊wien kʋɛ. Gblotayu a 'mʋ, danʋ nɩ ‑do ɛ 'wlɛɛ klɛ. ‑Ɛ ‑bɩ ʋ klɔ꞊ɔ nɩ ‑wɛ.
51 Seguia-o um jovem, coberto unicamente com um lençol, e lançaram-lhe a mão.
52 Kɛɛ, 'kɩ ɛ hie 'lɩ ꞊nʋ 'a danʋ a 'mʋ ‑jɩ' bʋ, 'ɛ ꞊ga 'hʋɩ wlɔn, 'ɛ 'gba ci lɛ ‑wɛ.
52 Mas ele, largando o lençol, fugiu desnudo.
53 'Tɩ‑ dɛ a 'mʋ, ɛ 'mʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ ʋ gbɛ ‑Yusu nɩ, 'kɩ 'lɩ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyiblo gbagbʋ a 'kayu bʋ. 'Kayu a 'mʋ bʋ, 'kɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ* gbagbɩ a pɛpɛ, kɔ Nyɩsʋa a tetetɔɔnyʋ, kɔ 'blʋgba a naanyʋ ‑bɩ 'hʋɛn‑, 'kɩ 'waa pɛpɛ, ʋ 'kukue 'lɩ lɛ, 'kɩ 'ʋ ‑gbolugbo a ‑ta'.
53 E levaram Jesus ao sumo sacerdote, e reuniram-se todos os principais sacerdotes, os anciãos e os escribas.
54 Piɛlɩ ‑mɔ ‑bɩ, ɛ yɩ kʋɛ ‑Yusu ꞊wien, 'kɩ 'lɩ ‑mɔhlɔɔlɛ 'kwli, 'ɛ ‑hɛ 'lɩ 'waa ꞊pɩ lɛ, 'ɛ ‑mu, 'ɛ pa 'lɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ a ‑yaa 'kwli ‑wɛ. 'Kɩ Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyʋ nɩ 'lɩ, 'ʋ 'tie na, 'ʋ yɩ꞊ɩ 'wɛn. Nyibli a 'mʋ, ʋ nʋ‑ kɔ 'nyɩ Piɛlɩ nɩ 'lɩ bʋ, 'ɛ yɩ na 'wɛn ‑wɛ.
54 Pedro seguira-o de longe até ao interior do pátio do sumo sacerdote e estava assentado entre os serventuários, aquentando-se ao fogo.
55 'Kɩ 'lɩ 'kayu a 'mʋ bʋ, ‑cɔhlʋnpinyʋ gbagbɩ, ʋ kɔ ‑gbolugbo a nyibli a pɛpɛ 'hʋɛn‑, ʋ ꞊mʋɛ꞊ɛ lɛ, 'kɩ bʋ yɛɛ ‑Yusu ‑tɩ, ‑ɛ di꞊e nu, ʋ 'mʋ꞊ʋ 'la, kɛɛ, ʋ 'yɩ 'lɩ꞊ɩ kɩkadɛ ꞊dʋ 'lɩ 'yee ‑nɩ.
55 E os principais sacerdotes e todo o Sinédrio procuravam algum testemunho contra Jesus para o condenar à morte e não achavam.
56 Nyibli ‑hʋɔhʋɩ pɩ꞊ɩ hɩ kɩ. Kɛɛ, 'waa 'pʋplɛwin puple 'lɩ klɛ.
56 Pois muitos testemunhavam falsamente contra Jesus, mas os depoimentos não eram coerentes.
57 Kɛɛ ‑ɛ ‑bɩ nyibli ‑bɩ 'du ye', 'ʋ yɛɛ ꞊nɛ ‑tɩ, 'kɩ 'lɩ hɩ 'kwli, ʋ wɛn:
57 E, levantando-se alguns, testificavam falsamente, dizendo:
58 «‑Aan 'mumu, ‑a 'wɩn la nɩ, ‑tɛ ɛ pɩ la lɛ, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa a 'kagbaʋ ‑bʋ, ‑tonyibli ‑pʋ, 'n di꞊e 'nɩ 'wla, 'tɩ‑ 'mʋ 'a dɛ ‑bɩ pʋ, 'kɩ 'lɩ ‑nyrɔwɩ nɩ ta 'kwli, 'kɩ ‑tonyibli 'yɛ di 'ʋ dabʋɩ 'hʋɩ nɩ gba.»
58 Nós o ouvimos declarar: Eu destruirei este santuário edificado por mãos humanas e, em três dias, construirei outro, não por mãos humanas.
59 Kɛɛ, 'kɩ 'ʋ ‑tɛ a 'mʋ, 'waa win 'tɩɛ puple 'lɩ klɛ de.
59 Nem assim o testemunho deles era coerente.
60 ‑Ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ 'du ye', 'kɩ 'ʋ nyibli a pɛpɛ ye', 'ɛ 'bɛti ‑Yusu, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑tɩ a pɛpɛ ‑bʋ, nyibli ‑bʋ, ʋ yɩ ‑mʋ ‑yɛɛ ‑nɩ, ꞊yɩ ‑tɩ ‑kɔ, ‑bʋ ꞊tu ꞊nʋ ꞊wɔn?»
60 Levantando-se o sumo sacerdote, no meio, perguntou a Jesus: Nada respondes ao que estes depõem contra ti?
61 Kɛɛ, ‑Yusu 'yɩ꞊ɩ ‑tɩ ꞊dʋ klɛ ‑hɩhɩa ‑nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ 'bɛti꞊e nɩ de, ɛ wɛn: «꞊Bɩ ‑mɔ mɔ Wanyɔ ‑mʋ', Nyɩsʋa pʋ la lɛ, ɛ di la 'lɩ ya? ꞊Bɩ ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu?»
61 Ele, porém, guardou silêncio e nada respondeu. Tornou a interrogá-lo o sumo sacerdote e lhe disse: És tu o Cristo, o Filho do Deus Bendito?
62 ‑Ɛ ‑bɩ ‑Yusu ꞊tu꞊o ꞊wɔn, ɛ wɛn: «Iin, 'mɔ ꞊nɩɔ. Ɛ di kɔ ti, a 'mʋ 'mʋ 'ye, 'mɔ ‑bʋ, ‑ɛ mɔ ‑tonyibli a pɛpɛ a Nyiblo, 'mʋ 'ʋ 'Klɩkɩnɩnyɩsʋa a diidɛkɩbɩa kɩ bʋ nɩ, 'mʋ 'lɩ yakɔ 'kwli ‑hɔn, 'kɩ 'lɩ 'nuŋma 'nyɩ.»
62 Jesus respondeu: Eu sou, e vereis o Filho do Homem assentado à direita do Todo-Poderoso e vindo com as nuvens do céu.
63 ‑Yusu bʋ pʋ 'kɩ lɛ, ‑ɛ ‑bɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyiblo gbagbʋ a 'mʋ, ɛ cɩcra 'a dɩɔnʋ wlawlʋ lɛ, yrʋ a ‑tɩ, ɛ wɛn: «‑A 'nɩ 'mʋɔɔ 'kɩ ‑hɛhɩnyibli ꞊dʋ lɛ de,
63 Então, o sumo sacerdote rasgou as suas vestes e disse: Que mais necessidade temos de testemunhas?
64 'bɩ 'aan 'mumu, a 'wɩn ‑tɩ, ɛ ‑hla nɩ. A 'wɩn nɩ, ‑tɛ ɛ nu Nyɩsʋa a ‑tɩ a lɛ‑hɛɛlɛ. ‑Bɩ' a pɩ 'lɩ?» ‑Ɛ ‑bɩ 'waa pɛpɛ, ʋ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ, ɛ ‑hɛɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. 'A ‑tɩ, ɛ kɔ 'kʋkʋʋ.»
64 Ouvistes a blasfêmia; que vos parece? E todos o julgaram réu de morte.
65 ‑Ɛ ‑bɩ ‑ʋ ‑bɩ ‑tʋa 'a hɩʋn a 'hinhren, ɛ kɔ, 'ʋ mʋa nɛ 'a 'yii klɛ, 'ʋ yɩ꞊ɩ ŋmli ‑bii ‑nɩ, ʋ wɛn: «Winwlɔn‑hanyɔ o, lee nɛ ‑a mʋ, nyiblo a 'dɩ ‑bɩ ‑hrɛn ‑mʋ dɛ 'lɩ?» ɛ kɔ, Nyɩsʋa a 'kagbaʋ a 'yie꞊tunyʋ a 'mʋ, 'ʋ pɩɩ 'lɩ꞊ɩ 'ŋmɩ nʋɩ' lɛ ‑wɛ.
65 Puseram-se alguns a cuspir nele, a cobrir-lhe o rosto, a dar-lhe murros e a dizer-lhe: Profetiza! E os guardas o tomaram a bofetadas.
66 ‑Tɛ ‑tɛblɩ a 'mʋ, ɛ mi 'lu ‑mɔ, 'kɩ Piɛlɩ 'tɩɛ nɩ 'lɩ ‑yaa a 'mʋ 'kwli. Bʋ nɩ 'kɩ 'ʋ bʋ, ‑ɛ ‑bɩ 'yu nyrɔyu ꞊dʋ, ‑ɛ nii 'lɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ* a nyiblo gbagbʋ a ‑tɛ ‑kʋan, ɛ nɔ‑ nyre 'ʋ, 'ɛ 'ye Piɛlɩ, 'ɛ yɩ na 'wɛn.
66 Estando Pedro embaixo no pátio, veio uma das criadas do sumo sacerdote
67 Bʋ 'ye 'kɩ꞊ɩ, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑hrʋʋ ꞊nɛ 'yie lɛ, ɛ wɛn: «‑Mɔ ‑bʋ, ‑kɔ Nasalɛtɩ a ‑Yusu 'hʋɛn‑, 'a mʋ ‑nɩnɛ la 'hʋɩ.»
67 e, vendo a Pedro, que se aquentava, fixou-o e disse: Tu também estavas com Jesus, o Nazareno.
68 Kɛɛ, Piɛlɩ ‑ga nɩ, ɛ wɛn: «‑Tɩ ‑mʋ', ‑hlɛ, 'nɩ 'wɩn꞊ɩ lɩ꞊ɩ, ɛ kɔ, 'nɩ ‑yru꞊o lɩ꞊ɩ' lɛ,» 'ɛ ‑hɔn 'ʋ꞊ʋ 'hʋɩ, 'ɛ mu 'lɩ ‑yaa a 'mʋ 'a paalɛ'. Ti nɩ ‑do a ti 'yri, ‑ɛ ‑bɩ hapɛ da ‑nyrɛ nɩ.
68 Mas ele o negou, dizendo: Não o conheço, nem compreendo o que dizes. E saiu para o alpendre. [E o galo cantou.]
69 Kɛɛ ‑ɛ ‑bɩ 'yu nyrɔyu nɩ ‑do a 'mʋ, ɛ 'ye꞊e nɩ de, ‑ɛ ‑bɩ kɛ‑ ɛ pɩ nyibli ‑mʋ', ‑ʋ nɩ 'ʋ yɩ, ɛ wɛn: «Nyiblo ‑bʋ, ɛ mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi* ꞊nɩɔ.»
69 E a criada, vendo-o, tornou a dizer aos circunstantes: Este é um deles.
70 ‑Ɛ ‑bɩ Piɛlɩ ‑ga nɩ de. Ti gbi bʋ ‑hi, ‑ɛ ‑bɩ nyibli a 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'ʋ, ʋ wɛn: «Ɛ mɔ ꞊han‑tɩ ꞊nɩɔ, ‑mɔ ‑bʋ, ‑mɔ ‑Yusu a ‑nagbopi ꞊nɩɔ, ‑kɔtɩ ‑na 'mumu, 'kɩ ‑kɔ 'lɩ Galileblʋgba 'kwli.»
70 Mas ele outra vez o negou. E, pouco depois, os que ali estavam disseram a Pedro: Verdadeiramente, és um deles, porque também tu és galileu.
71 ‑Ɛ ‑bɩ ɛ wɛn: «'Bʋ mɔ, 'nɩ yɩ hɩ nɩ ni, Nyɩsʋa bʋ pʋ 'mʋ 'jrɔ yɩ. 'N 'sʋʋ nɩ, nyiblo ‑bʋ, ‑kɔtɩ a hlɛ, 'n 'yɩ꞊ɩ ‑yi.»
71 Ele, porém, começou a praguejar e a jurar: Não conheço esse homem de quem falais!
72 Ti nɩ ‑do a 'mʋ 'yri, ‑ɛ ‑bɩ hapɛ nu ‑nyrɛ a daawɩ nɩ 'hʋɛn a dɛ nɩ. ‑Ɛ ‑bɩ ‑tɩ ‑mʋ', ‑Yusu lee wɛn Piɛlɩ, ɛ bi 'lɩ꞊ɩ 'kwli. Kɛ‑ ɛ pʋ꞊ʋ yɩ: «'Tɩ‑ hapɛ 'mʋ ‑nyrɛ a daawɩ nɩ 'hʋɛn nu, ‑di nu 'na ‑mɔ‑gaawɩ nɩ ta, ‑ɛ mɔ, ꞊yɩ 'mʋ ‑yi.» Bʋ bi 'kɩ 'lɩ꞊ɩ 'kwli, ‑ɛ ‑bɩ ɛ ‑tʋa wuwe.
72 E logo cantou o galo pela segunda vez. Então, Pedro se lembrou da palavra que Jesus lhe dissera: Antes que duas vezes cante o galo, tu me negarás três vezes. E, caindo em si, desatou a chorar.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Marcos 14, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.