Mateus 12
Ɛkáti Nku Nkɔ (KENNT) vs ARC
1 Ɛ́bhɨ́kɨ́ tat, Yesu nɛ baghɔk abhi báré kɔ mámfʉɛt nɔkɔ amɛm nkɨ̌ nchwifú ndǔ nywɔbhɛ́ nɛywěmʉɛt bo Israɛl. Nsay are nu baghɔk abhi. Ɛ́kʉ bábho bɛ́kʉɛp ɛnyǔ nchwi yɔ, mányiɛ nɔkɔ.
1 Naquele tempo, passou Jesus pelas searas, em um sábado; e os seus discípulos, tendo fome, começaram a colher espigas e a comer.
2 Mbɔk bǒnkwɔ Fárisi bághɔ́ nɔ́kɔ́ nɔ, bárɛ́m ntá Yesu bɛ, “Yɨŋɨ́, baghɔkɔ́ bhɛ bákʉ̀ ɛnyɨŋ ɛnɛ ɛ́pú chak bɛkoŋo ɛbhé yɛsɛ. Bákʉɛ̀p nchwi ndǔ nywɔbhɛ́ nɛywěmʉɛt!”
2 E os fariseus, vendo isso, disseram-lhe: Eis que os teus discípulos fazem o que não é lícito fazer num sábado.
3 Kɛ Yesu akɛmɛ bɛ, “Bǎbhɨ́kɨ́ re pay amɛm Ɛkáti Mandɛm ɛnyɨŋ ɛnɛ Mfɔ Debhít ákʉ́ nyaka nɛ bǒ abhɛn báchí nɛ yi mpok nsay ákɛ́mɛ́ bhɔ́?
3 Ele, porém, lhes disse: Não tendes lido o que fez Davi, quando teve fome, ele e os que com ele
4 Achwe nyaka amɛm ɛkɛrɛ́ Mandɛm, yi nɛ bǒbhi, mányíɛ́ nɛnyíɛ́ ɛnɛn báchyɛ́ ntá Mandɛm. Bɛ́kóŋo ɛbhé, ɛpú nyaka chak bɛ yi nɛ bǒbhi mányiɛ nɛnyíɛ́ ɛnɔ. Ndiɛrɛ bachiǎkap Mandɛm kɛ bábhɔ́ŋɔ́ nyaka ngǎngaŋ mɛnyiɛ nɔ.
4 Como entrou na Casa de Deus e comeu os pães da proposição, que não lhe era lícito comer, nem aos que com ele
5 Nɛ bɛ́rɔ́ŋ ambɨ, bǎbhɨ́kɨ́ re pay amɛm ɛkáti Moses bɛ bachiǎkap bákʉ̀ bɛtɨk amɛm ɛkɛrákap Mandɛm ndǔ nywɔbhɛ́ nɛywěmʉɛt kɛ? Ɛyɔ ɛ́kʉ bɛ bɔ́ mánkwɛ́n ɛbhé ɛnɛ ɛ́rɛ̀m bɛ mmu ákɛ́ kʉ bɛtɨk ndǔ nywɔbhɛ́ nɛywɛ̌mʉɛt kɛ? Bábhɨ́kɨ́ rɛm bɛ bɔ bákʉ bɛbʉ́.
5 Ou não tendes lido na lei que, aos sábados, os sacerdotes no templo violam o sábado e ficam sem culpa?
6 Nchí ghati bhe bɛ, mmu achí fá anɛ áchá ɛkɛrákap Mandɛm.
6 Pois eu vos digo que está aqui quem é maior do que o templo.
7 Mandɛm ághàti bhɛsɛ mbɔ ɛnyu ɛ́chí amɛm ɛkáti yi bɛ, yi ǎrɛ̀m bɛ, ‘Ɛnyɨŋ ɛnɛ mɛ̌yáŋ chi bɛ bo mángɔ́ ntínso nɛ batɨ, puyɛ̌ chi akabhɛ́nya. Mbɔ bě bǎrɨŋɨ ntí bɛyɔŋ ɛbhɛn, mbʉ bǎbhɨ́kɨ́ ji bǒ abhɛn bɛ́kwɛ́nɛ́ bɛ́pú nɛ bhɔ.’
7 Mas, se vós soubésseis o que significa: Misericórdia quero e não sacrifício, não condenaríeis os inocentes.
8 Dɨŋɨ́ yɛ́ ka bɛ Mɛ Mmu mfú ntá Mandɛm kɛ̌ mbɔ́ŋɔ́ bɛrɛm ɛnyǔ mmu ábhɔ́ŋɔ́ bɛkʉ nɛ ɛbhé ɛnɛ ɛ́yɨ́ŋɨ́ nywɔbhɛ́ nɛywěmʉɛt.”
8 Porque o Filho do Homem até do sábado é Senhor.
9 Yesu arɔk ɛtɔk ɛ́chák achwe amɛm ɛkɛrɛ́ nɛnɨkɨ́mʉɛtí ɛyap.
9 E, partindo dali, chegou à sinagoga deles.
10 Mmu amɔt abhak amɛm ɛkɛrɛ́ nɛnɨkɨ́mʉɛtí ɛyɔ anɛ awɔ ywi ágú. Mbɔk bo bábhák arɛ́ abhɛn báyàŋ mbi bɛ́rɛ́m bɛ bɛkwɛ́nɛ́ bɛ́chí nɛ Yesu. Bábhɛ́p Yesu bɛ, “Ɛbhé yɛsɛ ɛ́rɛ̀m bɛ ɛ́pu chak bɛbu mmu ndǔ nywɔbhɛ́ nɛywěmʉɛt kɛ?”
10 E estava ali um homem que tinha uma das mãos mirrada; e eles, para acusarem Jesus, o interrogaram, dizendo: É lícito curar nos sábados?
11 Yesu akɛmɛ bhɔ bɛ, “Ntɨkɨ mmu ywɛká anɛ, mbák abhɔŋ ághɔ́ŋɔmɛn amɔt, ákwɛ́n nɔ́kɔ́ amɛm nɛpi ndǔ nywɔbhɛ́ nɛywěmʉɛt, andɔ, kɛfɛrɛ wu?
11 E ele lhes disse: Qual dentre vós será o homem que, tendo uma ovelha, se num sábado ela cair numa cova, não lançará mão dela e a levantará?
12 Ná nɛ nkwǎŋwaŋ mmu áchá ághɔ́ŋɔmɛn tontó? Ɛyɔ ɛ́tɔ̀ŋ bɛ ɛbhé ɛyɛsɛ ɛ́pú káŋ mmu bɛkwak ntɨ ndǔ nywɔbhɛ́ nɛywěmʉɛt.”
12 Pois quanto mais vale um homem do que uma ovelha? É, por consequência, lícito fazer bem nos sábados.
13 Yesu arɛm ntá mmu anɛ awɔ ágú bɛ, “Nyabhɛ́ awɔ́ ywɛ.” Anyabhɛ, awɔ́ wu ápɛt ataŋ, abhak mbɔ áchák.
13 Então disse àquele homem: Estende a mão. E ele a estendeu, e ficou sã como a outra.
14 Bǒnkwɔ Fárisi abhɛn bachi arɛ́ baghɔ nɔkɔ nɔ, báfú, bárɔ́k. Báte ɛyu, batɨ bɛway Yesu.
14 E os fariseus, tendo saído, formaram conselho contra ele, para o matarem.
15 Yesu arɨŋɨ bɛ báte ɛyu ndu bɛway yi. Afa, arɔk ɛbhak ɛ́chák. Bɛyǎ bho bákóŋo yi, abú bo mankɛm abhɛn mámè.
15 Jesus, sabendo isso, retirou-se dali, e acompanhou-o uma grande multidão de gente, e ele curou a todos.
16 Yesu asɛmti bhɔ bɛ bákɛ́ ghati bo bachak ɛnyɨŋ ɛ̌ti yi.
16 E recomendava-lhes rigorosamente que o não descobrissem,
17 Ɛ́fákárí ɛnyu yɔ bɛ ɛnyɨŋ ɛnɛ ndɛmɛkɛpɨ̌ntɨ Aisáya árɛ́mɛ́ nyaka ɛ́mfú tɛtɛp. Mandɛm aghátí nyaka Aisáya andɛm ɛ̌ti yi bɛ,
17 para que se cumprisse o que fora dito pelo profeta Isaías, que diz:
18 “Ghɔ́ ka mɔ̌bɛtok wa anɛ njábhɛ́. Chi Mɔ̌ntɨ wa nɛ mbɔ̌ŋ maŋák nɛ yi tontó. Chɔŋ nkʉ Ɛfóŋó ya ɛ́mbák nɛ yi. Nɛ chɔŋ yí ankʉ mǎngati manɛrɛ́kɛt bǒ mmɨk ankɛm bɛ chɔŋ yí ampɛmɛ bhɔ.
18 Eis aqui o meu servo que escolhi, o meu amado, em quem a minha alma se compraz; porei sobre ele o meu Espírito, e anunciará aos gentios o juízo.
19 Apú bhak mbɔ mmu anɛ ánù bɛ bo mángók yi. Apú bhak mbɔ mmu anɛ bághok ɛyɔŋ ɛyi nɛfí.
19 Não contenderá, nem clamará, nem alguém ouvirá pelas ruas a sua voz;
20 Yí ápú syɛp nkɔ́rɛ́-tákɔ́ anɛ abho bɛwɔsi, arɔp chi bɛ́gu. Nɛ apú nɛmɛ ɛrɔ́ŋɔ́ ɛnɛ bawɛt amay amɛm, ɛ́rɔ́p chi mandú mɛ́nɛ́mɛ. Ɛnyu yɔ kɛ̌ yi arɔŋ ambɨ bɛghɔ bhɔ ntínso, kpátɛ yi ankʉ nkaysi anɛ achi tɛtɛp ansɔt awɔ́nɛm.
20 não esmagará a cana quebrada e não apagará o morrão que fumega, até que faça triunfar o juízo.
21 Nɛ chɔŋ bǒ bɛtɔkɔ́ mmɨk mɛnkɛm mámbaka ntɨ chi nɛ yi bɛ ampɛmɛ bhɔ.”
21 E, no seu nome, os gentios esperarão.
22 Ɛ́tárɛ́ nɔ́kɔ́, bǒfú básɔt mbók bárɔ́k ntá Yesu nɛ yi. Ɛfóŋó ɛbʉ́bʉ kɛ ɛ́kʉ́ nyaka amɨ́k anɛ́mɛ́ yi nɛ akwɛ́n kɛbhok. Yesu abú yí, abho bɛrɛm kɛpɨ, nɛ abho bɛghɔ mbaŋ.
22 Trouxeram-lhe, então, um endemoninhado cego e mudo; e, de tal modo o curou, que o cego e mudo falava e via.
23 Bǒ mankɛm abhɛn bachi arɛ babhak maknkay tontó, bábho bɛbhɛp batɨ, mándɛmɛ nɔkɔ bɛ, “Ɛbhárɛ́mɔ Debhít nɛ́ kɛ?”
23 E toda a multidão se admirava e dizia: Não é este o Filho de Davi?
24 Kɛ bǒnkwɔ Fárisi bághókó nɔ́kɔ́ nɔ́, babho bɛrɛm bɛ, “Chí Bɛlsɛbul, mfɔ bɛfóŋó bɛbʉ́bɛbʉ kɛ áchyɛ́ Yesu bɛtaŋ bɛ́bók bɛfóŋó bɛbʉ́bɛbʉ bɛ mɛ́mfú, mɛ́ndɔ́, bho.” Mmǔ achák apú!
24 Mas os fariseus, ouvindo isso, diziam: Este não expulsa os demônios senão por Belzebu, príncipe dos demônios.
25 Yesu arɨŋɨ nkaysi yap. Arɛm ntá yap bɛ, “Yɛ̌ntɨkɨ ɛtɔk ɛnɛ ákɔ́rɛ́ áchí arɛ nɛ bǒbati mánu nɔkɔ nɛ batɨ, ɛ́bhɔ́ŋ chi mɛ́nɛ́mɛ́. Nnɛrɛ́kɛt anɛ ákɔ́rɛ́ achi arɛ ákwɛnɛ kwɛn.
25 Jesus, porém, conhecendo os seus pensamentos, disse-lhes: Todo reino dividido contra si mesmo é devastado; e toda cidade ou casa dividida contra si mesma não subsistirá.
26 Ɛnyu yɔ kɛ ɛchi nɛ kɛfɔ Satan. Mbák Satan ǎbók Satan, ná kɛfɔ ɛki kɛ́tee?
26 E, se Satanás expulsa a Satanás, está dividido contra si mesmo; como subsistirá, pois, o seu reino?
27 Nɛ mbák nchí bók bɛfóŋó bɛbʉ́bɛbʉ chi ndǔ bɛtaŋ Bɛlsɛbul, bǒ bhɛka básɔ̀t bɛtaŋ ághá bɛ́bók bhɔ mɛ́ndɔ́ bhó? Ɛ̌ti yɔ chɔŋ bɔ́ mántaŋ be.
27 E, se eu expulso os demônios por Belzebu, por quem os expulsam, então, os vossos filhos? Portanto, eles mesmos serão os vossos juízes.
28 Kɛ mbák, sayri sayri, mɛ̌bòk bɛfóŋó bɛbʉ́bɛbʉ chi ndǔ bɛtaŋ Ɛfóŋó Mandɛm, nɔ́ Mandɛm anaŋ achi nɛntɨ ɛnɛka mbɔ Mfɔ.
28 Mas, se eu expulso os demônios pelo Espírito de Deus, é conseguintemente chegado a vós o Reino de Deus.
29 Yɛ̌ mmu apu kway bɛchwe amɛm ɛkɛt ɛnɛ mmǔ ntantaŋ angɛ́p ɛnyɨŋ, ampɔkɔ, andɔk nɛ yɔ́, mbák abhɨ́kɨ́ yambɨ ankɛm yi angwɔt.
29 Ou como pode alguém entrar em casa do e furtar os seus bens, se primeiro não manietar o valente, saqueando, então, a sua casa?
30 Yɛ̌ agha anɛ ápú nɛ mɛ, achí chí mǔmpap awa. Nɛ yɛ agha anɛ ápú kwak mɛ mɛnyokoti bho, ǎtàkátak.
30 Quem não é comigo é contra mim; e quem comigo não ajunta espalha.
31 Dɨŋɨ́ yɛ́ ka bɛ, Mandɛm ǎfoŋori bɛbʉ́ ɛbhɛn bo bákʉ̀ nɛ bɛbɛ́ptí mɛnyɨŋ ɛbhɛn bɔ bárɛ̀m. Kɛ apú foŋori mmu anɛ árɛ̀m bɛbɛ́ptí mɛnyɨŋ ɛ̌ti Ɛfóŋó Bɛdyɛrɛ.
31 Portanto, eu vos digo: todo pecado e blasfêmia se perdoará aos homens, mas a blasfêmia contra o Espírito não será perdoada aos homens.
32 Mandɛm ǎfoŋori yɛ̌ agha anɛ árɛ̀m ɛbɛ́ptí ɛnyɨŋ ɛ̌ti nnyɛ́n ɛna, Mɛ Mmu mfú ntá Mandɛm, kɛ apú foŋori mmu anɛ árɛ̀m ɛbʉ́bʉ ɛ̌ti Ɛfóŋó Bɛdyɛrɛ. Mandɛm apú foŋori yi, yɛ̌ ndǔ mmɨkɨ nɛ, nɛ yɛ̌ ndǔ mmɨk nkɔ.”
32 E, se qualquer disser
33 Yesu arɔk ambɨ bɛrɛm bɛ, “Mbák ɛnɔk ɛ́rɨ, kɛpɛm ɛki nkwɔ kɛ́rɨ́. Mbák ɛnɔk ɛbhɔ̌ŋ nɛme, kɛpɛm ɛki nkwɔ́ kɛ́bhɔ́ŋ nɛme. Mmu ǎrɨŋɨ ɛnɔk chí ndǔ kɛpɛm ɛki.
33 Ou dizeis que a árvore é boa e o seu fruto, bom, ou dizeis que a árvore é má e o seu fruto, mau; porque pelo fruto se conhece a árvore.
34 Bě bɛfé, nɔ́ kɛ ɛ́chí nɛ bhe. Ná bɛrɨ́tí kɛpɨ kɛkwáy yɛ bɛ́fú be anyu ɛnɛ́ bǎchí bǒ bɛbʉ́? Ɛnyɨŋ ɛnɛ́ ɛ́jwí mmu antɨ, yɔ́ kɛ ɛ́fù yi anyu.
34 Raça de víboras, como podeis vós dizer boas
35 Nkúbhɛ́ mbɔ ɛnyǔ mɛnyɨŋ nkáp bɛ́jwi amɛm mɔ́kɛrɛ nkáp, nɔ́ kɛ̌ nkaysi ndɨ́ndɨ́ ájwì antɨ mmu ndɨ́ndɨ́, nɛ bɛrɨ kɛ bɛ́fu arɛ.
35 O homem bom tira boas
36 Dɨŋɨ́ ká bɛ, ɛwak ɛnɛ Mandɛm átàŋ bǒ mankɛm, yɛ̌ntɨkɨ mmu ǎghati yí ɛnyɨŋ ɛnɛ ɛ́kʉ́ kɛ yɛ̌ntɨkɨ ɛpɔ̌ ɛyɔŋ ɛ́fú yi anyu.
36 Mas eu vos digo que de toda palavra ociosa que os homens disserem hão de dar conta no Dia do Juízo.
37 Kɛpɨ ɛkɛn kɛ́fù wɔ anyu kɛ̌ yi ásɔt antáŋ wɔ ɛwak ɛ́mɔt. Mbák bɛrɨ́tɨ́ kɛpɨ kɛ kɛ́fù wɔ anyu, ɛwak ɛyɔ, yi ǎrɛm bɛ ɔbhɨ́kɨ́ bhɔŋ manyé. Kɛ mbák bɛbɛ́ptí kɛpɨ kɛ kɛ́fù wɔ anyu, ɛwak ɛyɔ, Mandɛm ǎrɛm bɛ ɔ́kwɛ̌n manyé.”
37 Porque por tuas palavras serás justificado e por tuas palavras serás condenado.
38 Mbɔk batɔŋ ɛbhé Mandɛm nɛ bǒnkwɔ Fárisi bárɛ́m ntá Yesu bɛ, “Ntɔŋ, tɔ́ŋ ɛrɨŋɨ́ maknkay ɛnɛ ɛ́kway bɛtɔŋ bɛ bɛtaŋ ɛbhɛ bɛ́fú ntá Mandɛm.”
38 Então, alguns dos escribas e dos fariseus tomaram a palavra, dizendo: Mestre, quiséramos ver da tua parte algum sinal.
39 Yesu akɛmɛ bhɔ bɛ, “Bɛbʉ́ ná nɛ mkpáká bho anɛ ɛchɔŋ! Bápú kʉ mbɔ ɛnyǔ Mandɛm áyàŋ. Báyàŋ bɛghɔ chi ɛrɨŋɨ́ maknkay! Kɛ yɛ̌ ɛ́mɔt mpú tɔŋ be, ɛ́bhɨ́kɨ́ fʉɛt chi ɛnɛ Jóna, ndɛmɛkɛpɨ̌ntɨ Mandɛm.
39 Mas ele lhes respondeu e disse: Uma geração má e adúltera pede
40 Nkúbhɛ́ mbɔ ɛnyǔ Jóna achi nyaka amɛm mɛniɛ̌ nsǐ-ngo ndǔ manywɔp arat, nɔ́ kɛ bábhɛmɛ chɔŋ Mɛ Mmu mfú ntá Mandɛm, mbak amɛm nnɛm ndǔ manywɔp arat.
40 pois, como Jonas esteve três dias e três noites no ventre da baleia, assim estará o Filho do Homem três dias e três noites no seio da terra.
41 Ɛwak ɛnɛ Mandɛm átàŋ bǒ mmɨk, bǒ ɛtɔk Ninivɛ báfate mángati bhe bɛ bǎkʉ bɛbʉ́. Ɛwak ɛyɔ, bɔ́ bárɛm nɔ ntá yɛka mbɔnyunɛ bɔ bátɨk nyaka nsɛm ndǔ bɛbʉ́ bhap mpok Jóna ághátí bhɔ Ɛyɔŋ Mandɛm. Nɛ́nɛ, mmu achí fá nɛ́ntɨ́ ɛnɛka anɛ áchá Jóna; yɛ̌ nɔ, bǎpu ka bɛtɨknsɛm ndǔ bɛbʉ́ ɛbhɛka.
41 Os ninivitas ressurgirão no Juízo com esta geração e a condenarão, porque se arrependeram com a pregação de Jonas. E eis que
42 Ɛwak Mandɛm átàŋ bǒ mmɨk, mfɔ ngɔrɛ́ anɛ áchí nyaka ɛtɔk Shɛ́ba ǎfate andɛm bɛ bǎkʉ bɛbʉ́. Ǎrɛm bɛ bǎkʉ́ bɛbʉ́ mbɔnyunɛ yi afu nyaka nɛkɔ nɛsiɛ arɔk bɛghok mɛnyɨŋ ɛbhɛn Mfɔ Sólomon átɔ̀ŋ bho nɛ bɛyǎ nɛrɨŋɨ́kɛpɨ. Nɛ nchí ghati bhe bɛ mmu achi fá nɛ́ntɨ́ ɛnɛka anɛ acha Sólomon, Yɛ̌ nɔ́, bǎpú ka bɛghok yi.”
42 A Rainha do Sul se levantará no
43 Bɛ́rɔ́ŋ ambɨ Yesu arɛm bɛ, “Mbák mámbók ɛfóŋó ɛbʉ́bʉ ɛ́ndɔ́ mmu, ɛ́rɔp chí bóŋboŋbóŋ amɛm baso, ɛ́njaŋ nɔkɔ ɛbhak ɛnɛ yɔ ɛ́chwe. Mbák ɛ́bhɨ́kɨ́ ghɔ́ ɛbhak bɛchɔkɔ,
43 E, quando o espírito imundo tem saído do homem, anda por lugares áridos, buscando repouso, e não o encontra.
44 ɛ́rɛ̀m bɛ, ‘Chɔŋ mpɛtnsɛm ɛbhak ɛnɛ mfú.’ Nɛ ɛ́náŋ ɛ́mpɛ́tnsɛm, ɛ́ngɔ́ bɛ yɛ̌ mmu apu amɛm ɛsɨ́ ɛkɛt ɛyi, nɛ bɛ, mányɔ yɔ, bághókó sayri,
44 Então, diz: Voltarei para a minha casa, donde saí. E, voltando, acha-
45 ɛfóŋó ɛbʉ́bʉ ɛyɔ ɛ́rɔ̀ŋ yɛ, ɛ́nsɔt bɛfóŋó bɛbʉ́bɛbʉ bɛ́chák tándrámɔt ɛbhɛn bɛ́bɛ́bhɛ́ bɛcha yɔ. Bɔ́ mɛnkɛm mɛndɔk, mɛnchwe mmu wu amʉɛt, mɛ́mbak nɛ yi, nté yi ambɛ́p ancha anɛ mbɨ. Nɔ, kɛ̌ ɛ́bhɔ́ŋɔ́ bɛ́fákari nɛ be bo bɛbʉ́ abhɛn mkpák anɛ ɛchɔŋ.”
45 Então, vai e leva consigo outros sete espíritos piores do que ele, e, entrando, habitam ali; e são os últimos
46 Ɛnɛ́ Yesu árɔ̀ŋ ambɨ bɛrɛm mɛnyɨŋ ɛbhɛn yi ághàti bho, máyi nɛ bɔ̌mayi bátwɔ́ bátee nɛfí, mánjaŋ nɔkɔ bɛrɛm kɛpɨ nɛ yi.
46 E, falando ele ainda à multidão, eis que estavam fora sua mãe e seus irmãos, pretendendo falar-lhe.
47 Mmǔ amɔt aghati Yesu bɛ, “Máyɛ nɛ bɔ̌mayɛ báchí nɛfí téé, báyàŋ bɛrɛm kɛpɨ nɛ wɔ.”
47 E disse-lhe alguém: Eis que estão ali fora tua mãe e teus irmãos, que querem falar-te.
48 Kɛ Yesu akɛmɛ mmu wu bɛ, “Sayri sayri, máya chí agha? Nɛ ntɨkɨ bho bachi bɔ̌maya?”
48 Porém ele, respondendo, disse ao que lhe falara: Quem é minha mãe? E quem são meus irmãos?
49 Yesu asá awɔ ntá bakoŋo bhi, arɛm bɛ, “Máya chí bǒbhɛn, nɛ bɔ̌maya chí bǒbhɛn.
49 E, estendendo a mão para os seus discípulos, disse: Eis aqui minha mãe e meus irmãos;
50 Bǒ abhɛn bákʉ̀ ɛnyɨŋ ɛnɛ Ɛtaya mmu achi amfay áyàŋ bɔ́ mankʉ, kɛ báchí maya, nɛ bɔ̌maya.”
50 porque qualquer que fizer a vontade de meu Pai, que
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.