João 6
Li Santil hu (KEKNT) vs NVT
1 Mokon chic li Jesús co̱ cui'chic jun pac'al li palau Galilea. Neque'xye ajcui' Tiberias re li palau a'an.
1 Depois disso, Jesus atravessou o mar da Galileia, conhecido também como mar de Tiberíades.
2 Nabaleb yo̱queb chi ta̱ke̱nc re xban nak que'rileb li milagro li yo̱ chixba̱nunquil nak naxq'uirtesiheb li yaj.
2 Uma grande multidão o seguia por toda parte, pois tinham visto os sinais que ele havia realizado ao curar os enfermos.
3 Ut quitake' li Jesús chiru jun li tzu̱l ut aran quic'ojla rochbeneb lix tzolom.
3 Então Jesus subiu a um monte e sentou-se com seus discípulos.
4 Ac cuulac re xk'ehil li nink'e Pascua, li neque'xba̱nu eb laj judío.
4 Era quase tempo da festa judaica da Páscoa.
5 Li Jesús quiril nak nabaleb li yo̱queb chi cuulac riq'uin. Quixye re laj Felipe: —¿Bar ta̱ru̱k takalok' xcuaheb chixjunileb li tenamit a'in? chan.
5 Jesus logo viu uma grande multidão que vinha a seu encontro. Voltando-se para Filipe, perguntou: “Onde podemos comprar pão para alimentar toda essa gente?”.
6 Quixye chi jo'can yal re rilbal c'a' na ru tixye laj Felipe xban nak ac cuan sa' xch'o̱l li Jesús nak tixq'ue xcuaheb.
6 Disse isso para pôr Filipe à prova, pois já sabia o que ia fazer.
7 Quixye laj Felipe: —Ka̱cua', cuib ciento denario chi caxlan cua inc'a' ta̱tz'aklok re te'tz'ak ca'ch'inak chi xju̱nkaleb, chan.
7 Filipe respondeu: “Mesmo que trabalhássemos vários meses, não teríamos dinheiro suficiente para dar alimento a todos!”.
8 Jun chic reheb lix tzolom aj Andrés xc'aba' ras laj Simón Pedro. Quixye:
8 Então um de seus discípulos, André, irmão de Simão Pedro, falou:
9 —Cuan jun li al arin cuan cuib li car riq'uin ut o̱b li caxlan cua yi̱banbil riq'uin cebada. Abanan a'in ma̱ jok'e ta̱tz'aklok reheb li q'uila tenamit, chan.
9 “Aqui está um rapaz com cinco pães de cevada e dois peixes. Mas que adianta isso para tanta gente?”.
10 Ut quixye li Jesús reheb: —Q'uehomakeb chi c'ojla̱c li tenamit.— Nabal li pach'aya' cuan aran. Chixjunileb que'c'ojla sa' li pach'aya'. O̱b mil na chi cui̱nk li cuanqueb aran.
10 Jesus respondeu: “Digam ao povo que se sente”. Todos se sentaram na grama que cobria o monte. Só os homens eram cerca de cinco mil.
11 Tojo'nak li Jesús quixchap li caxlan cua. Quixbantioxi chiru li Dios. Quixjachi li caxlan cua ut quixq'ue reheb lix tzolom re nak te'xjeq'ui reheb li q'uila tenamit li c'ojc'o̱queb aran. Jo'can ajcui' quixba̱nu riq'uin li car. Ut que'cua'ac chixjunileb toj retal que'c'ojla xch'o̱leb.
11 Então Jesus tomou os pães, agradeceu a Deus e os repartiu entre o povo. Em seguida, fez o mesmo com os peixes. E todos comeram à vontade.
12 Nak ac xe'rake' chi cua'ac, li Jesús quixye reheb lix tzolom: —Xocomak li jo' q'uial x-ela'an re nak ma̱c'a' ta̱tz'ekma̱nk, chan.
12 Depois que todos estavam satisfeitos, Jesus disse a seus discípulos: “Agora juntem os pedaços que sobraram, para que nada se desperdice”.
13 Que'xxoc cablaju chacach rela' li caxlan cua yi̱banbil riq'uin cebada. A'an li qui-ela'an nak que'rake' chi cua'ac chixjunileb li cuanqueb aran.
13 Eles juntaram o que restou e encheram doze cestos com as sobras.
14 Nak que'ril li milagro li quixba̱nu li Jesús, eb li cuanqueb aran que'xye: —Relic chi ya̱l li cui̱nk a'in, a'an li profeta li quiyehe' chak resil junxil nak ta̱cha̱lk sa' ruchich'och', chanqueb.
14 Quando o povo viu Jesus fazer esse sinal, exclamou: “Sem dúvida ele é o profeta que haveria de vir ao mundo!”.
15 Li Jesús quixnau nak te'raj xpuersinquil ru re nak ta̱oc chok' rey. Jo'can nak qui-el sa' xya̱nkeb ut co̱ xjunes sa' li tzu̱l.
15 Jesus sabia que pretendiam obrigá-lo a ser rei deles, de modo que se retirou, sozinho, para o monte.
16 Oc re k'ojyi̱n nak co̱eb lix tzolom li Jesús chire li palau.
16 Ao entardecer, os discípulos de Jesus desceram à praia,
17 Li Jesús ma̱ji' nacuulac riq'uineb. Que'oc sa' jun li jucub ut yo̱queb chi xic sa' li tenamit Capernaum li cuan jun pac'al li palau.
17 entraram no barco e atravessaram o mar em direção a Cafarnaum. Quando escureceu, porém, Jesus ainda não tinha vindo se encontrar com eles.
18 Ac x-oc li k'ojyi̱n nak quichal jun cacuil ik' ut qui-oc chi ec'a̱nc ru li palau chi cau.
18 Logo, um vento forte veio sobre eles, e o mar ficou muito agitado.
19 Cuan na xcab legua ac xe'be̱c chiru li ha' sa' li jucub nak que'ril nak yo̱ chak chi cha̱lc li Jesús. Yo̱ chi be̱c chiru li ha'. Yo̱ chak chi nach'oc chixc'atk li jucub. C'ajo' nak que'xucuac xban nak inc'a' que'xnau ru.
19 Depois de remarem cinco ou seis quilômetros, de repente viram Jesus caminhando sobre o mar, em direção ao barco. Ficaram aterrorizados,
20 Ut li Jesús quixye reheb: —La̱in. Mexxucuac, chan.
20 mas ele lhes disse: “Sou eu! Não tenham medo”.
21 Ut c'ajo' xsahil xch'o̱leb nak que'rocsi sa' li jucub. Ut sa' ajcui' li ho̱nal a'an que'cuulac sa' li na'ajej li yo̱queb cui' chi xic.
21 Eles o receberam no barco e, logo em seguida, chegaram a seu destino.
22 Cuulajak chic li q'uila tenamit li cuanqueb chire li palau li que'el cui', que'xq'ue retal nak jun ajcui' li jucub qui-el aran. Ut que'xnau nak li Jesús inc'a' qui-oc chi sa' li jucub a'an rochbeneb lix tzolom. Xjuneseb ban co̱eb.
22 No dia seguinte, a multidão que tinha ficado do outro lado do mar viu que os discípulos haviam pegado o único barco dali e que Jesus não fora com eles.
23 Ut cuanqueb cui'chic jucub que'el chak Tiberias que'cuulac chixc'atk li na'ajej li que'cua'ac cui' nak ac xbantioxi li Jesús chiru li Dios.
23 Alguns barcos de Tiberíades se aproximaram do lugar onde o povo tinha comido os pães depois que o Senhor os abençoou.
24 Li q'uila tenamit que'xq'ue retal nak ma̱ ani chic li Jesús sa' li na'ajej a'an, chi moco cuanqueb lix tzolom. Que'oc sa' eb li jucub li que'chal Tiberias ut co̱eb Capernaum chixsic'bal.
24 Quando a multidão viu que nem Jesus nem os discípulos estavam ali, todos entraram nos barcos e atravessaram para Cafarnaum, a fim de procurá-lo.
25 Nak que'xtau li Jesús jun pac'al li palau, que'xye re: —At tzolonel, ¿Jok'e xatchal arin?—
25 Encontraram-no do outro lado do mar e lhe perguntaram: “Rabi, quando o senhor chegou aqui?”.
26 Quichak'oc li Jesús ut quixye reheb: —Relic chi ya̱l ninye e̱re nak la̱ex yo̱quex chinta̱kenquil xban nak xexinq'ue chi cua'ac toj retal xexnujac. Inc'a' yo̱quex chinta̱kenquil xban nak xeril li milagro li xinba̱nu.
26 Jesus respondeu: “Eu lhes digo a verdade: vocês querem estar comigo não porque entenderam os sinais, mas porque lhes dei alimento.
27 Mixic e̱ch'o̱l ca'aj cui' riq'uin xsic'bal li tzacae̱mk li na-oso'. Cheq'uehak ban e̱ch'o̱l chixsic'bal li tzacae̱mk li inc'a' nalaj na-oso'. A'an li junelic yu'am li ninq'ue la̱in li C'ajolbej. A'an aj e nak quixq'ue incuanquil ut quinixtakla chak li Yucua'bej, chan li Jesús.
27 Não se preocupem tanto com coisas que se estragam, como a comida, mas usem suas energias buscando o alimento que permanece para a vida eterna, o qual o Filho do Homem pode lhes dar. Pois Deus, o Pai, colocou em mim seu selo de aprovação”.
28 Ut que'xye re li Jesús: —¿C'a' raj ru takaba̱nu la̱o re nak ta̱sahok' xch'o̱l li Dios kiq'uin? chanqueb.
28 “Nós também queremos realizar as obras de Deus”, disseram eles. “O que devemos fazer?”
29 Li Jesús quixye reheb: —Li c'a'ru naraj li Dios nak te̱ba̱nu, a'an a'in: nak tine̱pa̱b la̱in xban nak taklanbilin chak xban, chan.
29 Jesus lhes disse: “Esta é a única obra que Deus quer de vocês: creiam naquele que ele enviou”.
30 Ut que'xye cui'chic re: —Tento ta̱c'ut chiku junak li milagro re nak takapa̱b nak taklanbilat xban li Dios. ¿C'a'ru li retalil ta̱c'ut chiku?
30 Eles responderam: “Se deseja que creiamos no senhor, mostre-nos um sinal. O que o senhor pode fazer?
31 Eb li kaxe'to̱nil yucua' que'q'uehe' chak li maná chixcua'eb nak yo̱queb chak chi numec' sa' li chaki ch'och' jo' tz'i̱banbil retalil sa' li Santil Hu: Choxahil cua quiq'uehe' chixcua'eb.
31 Afinal, nossos antepassados comeram maná no deserto! As Escrituras dizem: ‘Moisés lhes deu de comer pão do céu’”.
32 Ut li Jesús quixye reheb: —Relic chi ya̱l ninye e̱re, moco a' ta laj Moisés quiq'uehoc reheb li choxahil cua. A' ban lin Yucua', a'an li quiq'uehoc reheb. Ut a'an naq'uehoc li tz'akal choxahil cua.
32 Jesus disse: “Eu lhes digo a verdade: não foi Moisés quem lhes deu pão do céu. É meu Pai quem dá o verdadeiro pão do céu a vocês.
33 Li tz'akal choxahil cua li naxq'ue li Dios, a'an li jun li quichal chak sa' choxa ut naxq'ue li junelic yu'am reheb li cuanqueb sa' ruchich'och', chan.
33 O verdadeiro pão de Deus é aquele que desce do céu e dá vida ao mundo”.
34 Eb a'an que'xye re: —At Ka̱cua', ta̱q'ue ta ke rajlal li cua a'an.—
34 “Senhor, dê-nos desse pão todos os dias”, disseram eles.
35 Li Jesús quixye reheb: —La̱in li cua a'an. La̱in ninq'uehoc junelic yu'am. Li ani napa̱ban cue ta̱c'ojoba̱k xch'o̱l. Inc'a' chic ta̱tz'oca̱k ut inc'a' chic ta̱chakik re. Chanchan nak ac xrake' chi tzaca̱nc.
35 Jesus respondeu: “Eu sou o pão da vida. Quem vem a mim nunca mais terá fome. Quem crê em mim nunca mais terá sede.
36 Aban ac xinye e̱re nak usta ac xeril cuu, toj inc'a' ajcui' niquine̱pa̱b.
36 Mas vocês não creram em mim, embora me tenham visto.
37 Chixjunileb li tixk'axtesi cue li Yucua'bej, tine'xpa̱b. Ut li ani napa̱ban cue, la̱in inc'a' tintz'ekta̱na.
37 Contudo, aqueles que o Pai me dá virão a mim, e eu jamais os rejeitarei.
38 La̱in xinchal chak sa' choxa re tinba̱nu li c'a'ru naraj li Dios li quitaklan chak cue. Moco xinchal ta chixba̱nunquil li c'a'ru nacuaj la̱in.
38 Pois desci do céu para fazer a vontade daquele que me enviou, e não minha própria vontade.
39 Li c'a'ru naraj lin Yucua' li quitaklan chak cue, a'an nak ma̱ jun reheb li cualal inc'ajol li xk'axtesi cue ta̱sachk chicuu. Tincuaclesiheb ban chi cua̱nkeb xyu'am sa' roso'jiqueb li cutan.
39 E esta é a vontade de Deus: que eu não perca um sequer de todos que ele me deu, mas que ressuscite todos no último dia.
40 Li Yucua'bej li quitaklan chak cue, a'an naraj nak chixjunileb li te'xq'ue retal nak la̱in li C'ajolbej ut tine'xpa̱b ta̱cua̱nk xyu'ameb chi junelic. Ut la̱in tincuaclesiheb ut tinq'ue xyu'ameb sa' roso'jiqueb li cutan, chan li Jesús.
40 Pois é a vontade de meu Pai que todo aquele que olhar para o Filho e nele crer tenha a vida eterna, e eu o ressuscitarei no último dia”.
41 Ut eb laj judío que'oc chixcuech'inquil rix li quixye li Jesús xban nak quixye, “La̱in li cua. La̱in xinchal chak sa' choxa.”
41 Então os judeus começaram a criticá-lo, pois ele havia afirmado: “Eu sou o pão que desceu do céu”.
42 Que'xye chi ribileb rib: —¿Ma ma̱cua' ta bi' a'in li Jesús li ralal laj José? La̱o nakanau ruheb lix na' xyucua'. ¿C'a'ut nak naxye nak sa' choxa xchal chak? chanqueb.
42 Diziam: “Este não é Jesus, filho de José? Conhecemos seu pai e sua mãe. Como ele pode dizer: ‘Desci do céu?’”.
43 Quixye li Jesús reheb: —Canabomak xcuech'inquil e̱rib, chan.
43 Jesus, porém, respondeu: “Parem de me criticar.
44 Ma̱ ani naru ta̱pa̱ba̱nk cue cui inc'a' ta k'axtesinbil cue xban li Yucua'bej li quitaklan chak cue. Li neque'pa̱ban cue, la̱in tincuaclesiheb cui'chic chi yo'yo sa' roso'jiqueb li cutan.
44 Pois ninguém pode vir a mim se o Pai, que me enviou, não o trouxer a mim; e no último dia eu o ressuscitarei.
45 Tz'i̱banbil retalil chi jo'ca'in sa' li Santil Hu xbaneb li profeta: Li Dios tixc'ut li xya̱lal chiruheb chixjunileb. Jo'can nak chixjunileb li neque'abin re ut neque'xtau ru li c'a'ru naxye li Dios, eb a'an tine'xpa̱b ajcui' la̱in.
45 Como dizem as Escrituras: ‘Todos eles serão ensinados por Deus’. Todo aquele que ouve o Pai e aprende dele vem a mim.
46 A'in moco naraj ta naxye nak cuan li que'iloc chak ru li Acuabej Dios. Ca'aj cui' la̱in ninna'oc ru xban nak riq'uin quinchal chak.
46 Não que alguém tenha visto o Pai; somente eu, que fui enviado por Deus, o vi.
47 Relic chi ya̱l tinye e̱re nak li ani napa̱ban cue, li jun a'an cuan xyu'am chi junelic.
47 “Eu lhes digo a verdade: quem crê tem a vida eterna.
48 La̱in li cua li naq'uehoc yu'am chi junelic.
48 Sim, eu sou o pão da vida!
49 Le̱ xe'to̱nil yucua' que'xcua' chak li cua li quichal chak sa' choxa junxil nak yo̱queb chi numec' sa' li chaki ch'och'. Usta que'xcua' li cua li quichal sa' choxa, abanan moco cuanqueb ta xyu'am chi junelic.
49 Seus antepassados comeram maná no deserto, mas morreram;
50 Abanan, la̱in li xinchal chak sa' choxa, la̱in li tz'akal choxahil cua xban nak ninq'uehoc yu'am chi junelic. Li ani napa̱ban cue, a'an inc'a' ta̱ca̱mk. Cua̱nk ban xyu'am chi junelic.
50 quem comer o pão do céu, no entanto, jamais morrerá.
51 La̱in li yo'yo̱quil cua. Quinchal chak sa' choxa. Li ani napa̱ban cue la̱in inc'a' ta̱sachk. Cua̱nk ban xyu'am chi junelic. Li cua li tinq'ue la̱in, a'an lin tibel nak tink'axtesi cuib chi ca̱mc re nak ta̱ru̱k te'cua̱nk xyu'ameb chi junelic li cuanqueb sa' ruchich'och', chan li Jesús.
51 Eu sou o pão vivo que desceu do céu. Quem comer deste pão viverá para sempre; e este pão, que eu oferecerei para que o mundo viva, é a minha carne”.
52 Nak que'rabi li c'a'ru quixye, eb laj judío que'oc chixcuech'inquil rix li quixye ut que'xye: —¿Chanru nak tixq'ue lix tibel re takatzaca? chanqueb.
52 Então os judeus começaram a discutir entre si a respeito do que ele queria dizer. “Como pode esse homem nos dar sua carne para comer?”, perguntavam.
53 Quixye li Jesús reheb: —Relic chi ya̱l ninye e̱re: Cui inc'a' te̱tzaca lin tibel la̱in li C'ajolbej ut cui inc'a' te̱ruc' lin quiq'uel, inc'a' ta̱cua̱nk le̱ yu'am chi junelic.
53 Então Jesus disse novamente: “Eu lhes digo a verdade: se vocês não comerem a carne do Filho do Homem e não beberem o seu sangue, não terão a vida em si mesmos.
54 Chixjunileb li neque'xtzaca lin tibel ut neque'ruc' lin quiq'uel, cua̱nk xyu'ameb chi junelic, ut la̱in tincuaclesiheb cui'chic chi yo'yo sa' roso'jiqueb li cutan.
54 Mas quem come minha carne e bebe meu sangue terá a vida eterna, e eu o ressuscitarei no último dia.
55 Lin tibel, a'an li tzacae̱mk li naq'uehoc junelic yu'am. Ut lin quiq'uel, a'an li uc'a li naq'uehoc junelic yu'am.
55 Pois minha carne é a verdadeira comida, e meu sangue é a verdadeira bebida.
56 Li ani naxtzaca lin tibel ut naruc' lin quiq'uel, li jun a'an cuan chi sum a̱tin cuiq'uin ut la̱in cuanquin chi sum a̱tin riq'uin a'an.
56 Quem come minha carne e bebe meu sangue permanece em mim, e eu nele.
57 Li yo'yo̱quil Dios, a'an li quitaklan chak cue. Jo' nak yo'yo chi junelic a'an, jo'can nak yo'yo̱quin ajcui' la̱in chi junelic. Jo'can ajcui' li ani naxtzaca lin tibel, li jun a'an ta̱cua̱nk xyu'am chi junelic sa' inc'aba' la̱in.
57 Eu vivo por causa do Pai, que vive e me enviou; da mesma forma, quem se alimenta de mim viverá por minha causa.
58 Jo'can nak la̱in li cua li quinchal chak sa' choxa. Moco jo' ta li cua li que'xcua' le̱ xe'to̱nil yucua'. A'an inc'a' quixq'ue xyu'ameb chi junelic. Abanan chixjunileb li te'cua'ok re li cua a'in, eb a'an te'cua̱nk xyu'ameb chi junelic, chan li Jesús.
58 Eu sou o verdadeiro pão que desceu do céu. Seus antepassados comeram maná e morreram; quem comer este pão não morrerá, mas viverá para sempre”.
59 Chixjunil li c'a'ak re ru a'in li Jesús quixye reheb nak yo̱ chixc'utbal li xya̱lal chiruheb aran Capernaum sa' li cab li neque'xch'utub cui' ribeb laj judío.
59 Ele disse essas coisas quando ensinava na sinagoga de Cafarnaum.
60 Nak que'rabi li c'a'ru quixye, nabaleb lix tzolom que'oc chi a̱tinac chi ribileb rib, ut que'xye: —C'ajo' xch'a'ajquil xtaubal ru li xye. ¿Ani ta cui' ta̱ta'ok ru? chanqueb.
60 Muitos de seus discípulos disseram: “Sua mensagem é dura. Quem é capaz de aceitá-la?”.
61 Li Jesús quixnau nak yo̱queb chixcuech'inquil rix li c'a'ru quixye usta ma̱ ani quiyehoc re. Jo'can nak quixye reheb: —¿Ma inc'a' xcuulac che̱ru li c'a'ru xinye e̱re? ¿Ma te̱canab inta̱kenquil xban?
61 Jesus, sabendo que seus discípulos reclamavam, disse: “Isso os ofende?
62 ¿Ma ra xerec'a nak xinye e̱re chi jo'can? ¿C'a' raj ru te̱ba̱nu nak te̱ril nak la̱in li C'ajolbej yo̱kin cui'chic chi xic sa' choxa li xincuan cui' chak junxil?
62 Então o que pensarão se virem o Filho do Homem subir ao céu, onde estava antes?
63 Li naq'uehoc junelic yu'am, a'an li Santil Musik'ej. A'an ma̱cua' re li tibelej. La̱in xinch'olob xya̱lal che̱ru. Li xinye e̱re yebil cue xban li Santil Musik'ej. Cui te̱pa̱b li c'a'ru xinye, li Santil Musik'ej tixq'ue e̱re li junelic yu'am.
63 Somente o Espírito dá vida. A natureza humana não realiza coisa alguma. E as palavras que eu lhes disse são espírito e vida.
64 Abanan toj cuanqueb ajcui' sa' e̱ya̱nk li inc'a' neque'pa̱ban, chan li Jesús. Chalen sa' xticlajic li Jesús quixnau aniheb li inc'a' te'pa̱ba̱nk re. Ut quixnau ajcui' ani li ta̱k'axtesi̱nk re sa' ruk'eb li xic' que'iloc re.
64 Mas alguns de vocês não creem em mim”. Pois Jesus sabia, desde o princípio, quem não acreditava nele e quem iria traí-lo.
65 Ut quixye ajcui' li Jesús reheb: —Jo'can nak xinye e̱re nak ma̱ ani ta̱ru̱k ta̱pa̱ba̱nk cue cui inc'a' ta k'axtesinbil cue xban li Yucua'bej, chan.
65 E acrescentou: “Por isso eu disse que ninguém pode vir a mim a menos que o Pai o dê a mim”.
66 Chalen sa' li cutan a'an nabaleb lix tzolom que'ch'inan xch'o̱leb ut inc'a' chic que'xta̱ke li Jesús.
66 Nesse momento, muitos de seus discípulos se afastaram dele e o abandonaram.
67 Ut li Jesús quixye reheb lix tzolom cablaju: —¿Ma te̱raj ajcui' xic la̱ex? ¿Ma tine̱canab ajcui' la̱ex? chan reheb.
67 Então Jesus se voltou para os Doze e perguntou: “Vocês também vão embora?”.
68 Quichak'oc laj Simón Pedro ut quixye re: —At Ka̱cua', ¿ani aj iq'uin toxic? La̱at nacaye ke chanru ta̱cua̱nk kayu'am chi junelic.
68 Simão Pedro respondeu: “Senhor, para quem iremos? O senhor tem as palavras da vida eterna.
69 La̱o nakapa̱b li c'a'ru nacaye ut nakanau nak la̱at li Cristo, li Ralal li yo'yo̱quil Dios, chan.
69 Nós cremos e sabemos que o senhor é o Santo de Deus”.
70 Quixye li Jesús: —¿Ma ma̱cua' ta bi' la̱in xinsic'oc e̱ru la̱ex li cablaju? La̱in xinsic'oc e̱ru ut jun sa' e̱ya̱nk xk'axtesi rib re laj tza, chan.
70 Então Jesus disse: “Eu escolhi vocês doze, mas um de vocês é um diabo”.
71 Yo̱ chi a̱tinac chirix laj Judas Iscariote, li ralal laj Simón. Usta a'an jun reheb li cablaju, mokon laj Judas Iscariote quixk'axtesi li Jesús sa' ruk'eb li xic' neque'iloc re.
71 Ele se referia a Judas, filho de Simão Iscariotes, um dos Doze, que mais tarde o trairia.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar João 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.