João 6
Li Santil hu (KEKNT) vs ARA
1 Mokon chic li Jesús co̱ cui'chic jun pac'al li palau Galilea. Neque'xye ajcui' Tiberias re li palau a'an.
1 Depois destas coisas, atravessou Jesus o mar da Galileia, que é o de Tiberíades.
2 Nabaleb yo̱queb chi ta̱ke̱nc re xban nak que'rileb li milagro li yo̱ chixba̱nunquil nak naxq'uirtesiheb li yaj.
2 Seguia-o numerosa multidão, porque tinham visto os sinais que ele fazia na cura dos enfermos.
3 Ut quitake' li Jesús chiru jun li tzu̱l ut aran quic'ojla rochbeneb lix tzolom.
3 Então, subiu Jesus ao monte e assentou-se ali com os seus discípulos.
4 Ac cuulac re xk'ehil li nink'e Pascua, li neque'xba̱nu eb laj judío.
4 Ora, a Páscoa, festa dos judeus, estava próxima.
5 Li Jesús quiril nak nabaleb li yo̱queb chi cuulac riq'uin. Quixye re laj Felipe: —¿Bar ta̱ru̱k takalok' xcuaheb chixjunileb li tenamit a'in? chan.
5 Então, Jesus, erguendo os olhos e vendo que grande multidão vinha ter com ele, disse a Filipe: Onde compraremos pães para lhes dar a comer?
6 Quixye chi jo'can yal re rilbal c'a' na ru tixye laj Felipe xban nak ac cuan sa' xch'o̱l li Jesús nak tixq'ue xcuaheb.
6 Mas dizia isto para o experimentar; porque ele bem sabia o que estava para fazer.
7 Quixye laj Felipe: —Ka̱cua', cuib ciento denario chi caxlan cua inc'a' ta̱tz'aklok re te'tz'ak ca'ch'inak chi xju̱nkaleb, chan.
7 Respondeu-lhe Filipe: Não lhes bastariam duzentos denários de pão, para receber cada um o seu pedaço.
8 Jun chic reheb lix tzolom aj Andrés xc'aba' ras laj Simón Pedro. Quixye:
8 Um de seus discípulos, chamado André, irmão de Simão Pedro, informou a Jesus:
9 —Cuan jun li al arin cuan cuib li car riq'uin ut o̱b li caxlan cua yi̱banbil riq'uin cebada. Abanan a'in ma̱ jok'e ta̱tz'aklok reheb li q'uila tenamit, chan.
9 Está aí um rapaz que tem cinco pães de cevada e dois peixinhos; mas isto que é para tanta gente?
10 Ut quixye li Jesús reheb: —Q'uehomakeb chi c'ojla̱c li tenamit.— Nabal li pach'aya' cuan aran. Chixjunileb que'c'ojla sa' li pach'aya'. O̱b mil na chi cui̱nk li cuanqueb aran.
10 Disse Jesus: Fazei o povo assentar-se; pois havia naquele lugar muita relva. Assentaram-se, pois, os homens em número de quase cinco mil.
11 Tojo'nak li Jesús quixchap li caxlan cua. Quixbantioxi chiru li Dios. Quixjachi li caxlan cua ut quixq'ue reheb lix tzolom re nak te'xjeq'ui reheb li q'uila tenamit li c'ojc'o̱queb aran. Jo'can ajcui' quixba̱nu riq'uin li car. Ut que'cua'ac chixjunileb toj retal que'c'ojla xch'o̱leb.
11 Então, Jesus tomou os pães e, tendo dado graças, distribuiu-os entre eles; e também igualmente os peixes, quanto queriam.
12 Nak ac xe'rake' chi cua'ac, li Jesús quixye reheb lix tzolom: —Xocomak li jo' q'uial x-ela'an re nak ma̱c'a' ta̱tz'ekma̱nk, chan.
12 E, quando já estavam fartos, disse Jesus aos seus discípulos: Recolhei os pedaços que sobraram, para que nada se perca.
13 Que'xxoc cablaju chacach rela' li caxlan cua yi̱banbil riq'uin cebada. A'an li qui-ela'an nak que'rake' chi cua'ac chixjunileb li cuanqueb aran.
13 Assim, pois, o fizeram e encheram doze cestos de pedaços dos cinco pães de cevada, que sobraram aos que haviam comido.
14 Nak que'ril li milagro li quixba̱nu li Jesús, eb li cuanqueb aran que'xye: —Relic chi ya̱l li cui̱nk a'in, a'an li profeta li quiyehe' chak resil junxil nak ta̱cha̱lk sa' ruchich'och', chanqueb.
14 Vendo, pois, os homens o sinal que Jesus fizera, disseram: Este é, verdadeiramente, o profeta que devia vir ao mundo.
15 Li Jesús quixnau nak te'raj xpuersinquil ru re nak ta̱oc chok' rey. Jo'can nak qui-el sa' xya̱nkeb ut co̱ xjunes sa' li tzu̱l.
15 Sabendo, pois, Jesus que estavam para vir com o intuito de arrebatá-lo para o proclamarem rei, retirou-se novamente, sozinho, para o monte.
16 Oc re k'ojyi̱n nak co̱eb lix tzolom li Jesús chire li palau.
16 Ao descambar o dia, os seus discípulos desceram para o mar.
17 Li Jesús ma̱ji' nacuulac riq'uineb. Que'oc sa' jun li jucub ut yo̱queb chi xic sa' li tenamit Capernaum li cuan jun pac'al li palau.
17 E, tomando um barco, passaram para o outro lado, rumo a Cafarnaum. Já se fazia escuro, e Jesus ainda não viera ter com eles.
18 Ac x-oc li k'ojyi̱n nak quichal jun cacuil ik' ut qui-oc chi ec'a̱nc ru li palau chi cau.
18 E o mar começava a empolar-se, agitado por vento rijo que soprava.
19 Cuan na xcab legua ac xe'be̱c chiru li ha' sa' li jucub nak que'ril nak yo̱ chak chi cha̱lc li Jesús. Yo̱ chi be̱c chiru li ha'. Yo̱ chak chi nach'oc chixc'atk li jucub. C'ajo' nak que'xucuac xban nak inc'a' que'xnau ru.
19 Tendo navegado uns vinte e cinco a trinta estádios, eis que viram Jesus andando por sobre o mar, aproximando-se do barco; e ficaram possuídos de temor.
20 Ut li Jesús quixye reheb: —La̱in. Mexxucuac, chan.
20 Mas Jesus lhes disse: Sou eu. Não temais!
21 Ut c'ajo' xsahil xch'o̱leb nak que'rocsi sa' li jucub. Ut sa' ajcui' li ho̱nal a'an que'cuulac sa' li na'ajej li yo̱queb cui' chi xic.
21 Então, eles, de bom grado, o receberam, e logo o barco chegou ao seu destino.
22 Cuulajak chic li q'uila tenamit li cuanqueb chire li palau li que'el cui', que'xq'ue retal nak jun ajcui' li jucub qui-el aran. Ut que'xnau nak li Jesús inc'a' qui-oc chi sa' li jucub a'an rochbeneb lix tzolom. Xjuneseb ban co̱eb.
22 No dia seguinte, a multidão que ficara do outro lado do mar notou que ali não havia senão um pequeno barco e que Jesus não embarcara nele com seus discípulos, tendo estes partido sós.
23 Ut cuanqueb cui'chic jucub que'el chak Tiberias que'cuulac chixc'atk li na'ajej li que'cua'ac cui' nak ac xbantioxi li Jesús chiru li Dios.
23 Entretanto, outros barquinhos chegaram de Tiberíades, perto do lugar onde comeram o pão, tendo o Senhor dado graças.
24 Li q'uila tenamit que'xq'ue retal nak ma̱ ani chic li Jesús sa' li na'ajej a'an, chi moco cuanqueb lix tzolom. Que'oc sa' eb li jucub li que'chal Tiberias ut co̱eb Capernaum chixsic'bal.
24 Quando, pois, viu a multidão que Jesus não estava ali nem os seus discípulos, tomaram os barcos e partiram para Cafarnaum à sua procura.
25 Nak que'xtau li Jesús jun pac'al li palau, que'xye re: —At tzolonel, ¿Jok'e xatchal arin?—
25 E, tendo-o encontrado no outro lado do mar, lhe perguntaram: Mestre, quando chegaste aqui?
26 Quichak'oc li Jesús ut quixye reheb: —Relic chi ya̱l ninye e̱re nak la̱ex yo̱quex chinta̱kenquil xban nak xexinq'ue chi cua'ac toj retal xexnujac. Inc'a' yo̱quex chinta̱kenquil xban nak xeril li milagro li xinba̱nu.
26 Respondeu-lhes Jesus: Em verdade, em verdade vos digo: vós me procurais, não porque vistes sinais, mas porque comestes dos pães e vos fartastes.
27 Mixic e̱ch'o̱l ca'aj cui' riq'uin xsic'bal li tzacae̱mk li na-oso'. Cheq'uehak ban e̱ch'o̱l chixsic'bal li tzacae̱mk li inc'a' nalaj na-oso'. A'an li junelic yu'am li ninq'ue la̱in li C'ajolbej. A'an aj e nak quixq'ue incuanquil ut quinixtakla chak li Yucua'bej, chan li Jesús.
27 Trabalhai, não pela comida que perece, mas pela que subsiste para a vida eterna, a qual o Filho do Homem vos dará; porque Deus, o Pai, o confirmou com o seu selo.
28 Ut que'xye re li Jesús: —¿C'a' raj ru takaba̱nu la̱o re nak ta̱sahok' xch'o̱l li Dios kiq'uin? chanqueb.
28 Dirigiram-se, pois, a ele, perguntando: Que faremos para realizar as obras de Deus?
29 Li Jesús quixye reheb: —Li c'a'ru naraj li Dios nak te̱ba̱nu, a'an a'in: nak tine̱pa̱b la̱in xban nak taklanbilin chak xban, chan.
29 Respondeu-lhes Jesus: A obra de Deus é esta: que creiais naquele que por ele foi enviado.
30 Ut que'xye cui'chic re: —Tento ta̱c'ut chiku junak li milagro re nak takapa̱b nak taklanbilat xban li Dios. ¿C'a'ru li retalil ta̱c'ut chiku?
30 Então, lhe disseram eles: Que sinal fazes para que o vejamos e creiamos em ti? Quais são os teus feitos?
31 Eb li kaxe'to̱nil yucua' que'q'uehe' chak li maná chixcua'eb nak yo̱queb chak chi numec' sa' li chaki ch'och' jo' tz'i̱banbil retalil sa' li Santil Hu: Choxahil cua quiq'uehe' chixcua'eb.
31 Nossos pais comeram o maná no deserto, como está escrito: Deu-lhes a comer pão do céu.
32 Ut li Jesús quixye reheb: —Relic chi ya̱l ninye e̱re, moco a' ta laj Moisés quiq'uehoc reheb li choxahil cua. A' ban lin Yucua', a'an li quiq'uehoc reheb. Ut a'an naq'uehoc li tz'akal choxahil cua.
32 Replicou-lhes Jesus: Em verdade, em verdade vos digo: não foi Moisés quem vos deu o pão do céu; o verdadeiro pão do céu é meu Pai quem vos dá.
33 Li tz'akal choxahil cua li naxq'ue li Dios, a'an li jun li quichal chak sa' choxa ut naxq'ue li junelic yu'am reheb li cuanqueb sa' ruchich'och', chan.
33 Porque o pão de Deus é o que desce do céu e dá vida ao mundo.
34 Eb a'an que'xye re: —At Ka̱cua', ta̱q'ue ta ke rajlal li cua a'an.—
34 Então, lhe disseram: Senhor, dá-nos sempre desse pão.
35 Li Jesús quixye reheb: —La̱in li cua a'an. La̱in ninq'uehoc junelic yu'am. Li ani napa̱ban cue ta̱c'ojoba̱k xch'o̱l. Inc'a' chic ta̱tz'oca̱k ut inc'a' chic ta̱chakik re. Chanchan nak ac xrake' chi tzaca̱nc.
35 Declarou-lhes, pois, Jesus: Eu sou o pão da vida; o que vem a mim jamais terá fome; e o que crê em mim jamais terá sede.
36 Aban ac xinye e̱re nak usta ac xeril cuu, toj inc'a' ajcui' niquine̱pa̱b.
36 Porém eu já vos disse que, embora me tenhais visto, não credes.
37 Chixjunileb li tixk'axtesi cue li Yucua'bej, tine'xpa̱b. Ut li ani napa̱ban cue, la̱in inc'a' tintz'ekta̱na.
37 Todo aquele que o Pai me dá, esse virá a mim; e o que vem a mim, de modo nenhum o lançarei fora.
38 La̱in xinchal chak sa' choxa re tinba̱nu li c'a'ru naraj li Dios li quitaklan chak cue. Moco xinchal ta chixba̱nunquil li c'a'ru nacuaj la̱in.
38 Porque eu desci do céu, não para fazer a minha própria vontade, e sim a vontade daquele que me enviou.
39 Li c'a'ru naraj lin Yucua' li quitaklan chak cue, a'an nak ma̱ jun reheb li cualal inc'ajol li xk'axtesi cue ta̱sachk chicuu. Tincuaclesiheb ban chi cua̱nkeb xyu'am sa' roso'jiqueb li cutan.
39 E a vontade de quem me enviou é esta: que nenhum eu perca de todos os que me deu; pelo contrário, eu o ressuscitarei no último dia.
40 Li Yucua'bej li quitaklan chak cue, a'an naraj nak chixjunileb li te'xq'ue retal nak la̱in li C'ajolbej ut tine'xpa̱b ta̱cua̱nk xyu'ameb chi junelic. Ut la̱in tincuaclesiheb ut tinq'ue xyu'ameb sa' roso'jiqueb li cutan, chan li Jesús.
40 De fato, a vontade de meu Pai é que todo homem que vir o Filho e nele crer tenha a vida eterna; e eu o ressuscitarei no último dia.
41 Ut eb laj judío que'oc chixcuech'inquil rix li quixye li Jesús xban nak quixye, “La̱in li cua. La̱in xinchal chak sa' choxa.”
41 Murmuravam, pois, dele os judeus, porque dissera: Eu sou o pão que desceu do céu.
42 Que'xye chi ribileb rib: —¿Ma ma̱cua' ta bi' a'in li Jesús li ralal laj José? La̱o nakanau ruheb lix na' xyucua'. ¿C'a'ut nak naxye nak sa' choxa xchal chak? chanqueb.
42 E diziam: Não é este Jesus, o filho de José? Acaso, não lhe conhecemos o pai e a mãe? Como, pois, agora diz: Desci do céu?
43 Quixye li Jesús reheb: —Canabomak xcuech'inquil e̱rib, chan.
43 Respondeu-lhes Jesus: Não murmureis entre vós.
44 Ma̱ ani naru ta̱pa̱ba̱nk cue cui inc'a' ta k'axtesinbil cue xban li Yucua'bej li quitaklan chak cue. Li neque'pa̱ban cue, la̱in tincuaclesiheb cui'chic chi yo'yo sa' roso'jiqueb li cutan.
44 Ninguém pode vir a mim se o Pai, que me enviou, não o trouxer; e eu o ressuscitarei no último dia.
45 Tz'i̱banbil retalil chi jo'ca'in sa' li Santil Hu xbaneb li profeta: Li Dios tixc'ut li xya̱lal chiruheb chixjunileb. Jo'can nak chixjunileb li neque'abin re ut neque'xtau ru li c'a'ru naxye li Dios, eb a'an tine'xpa̱b ajcui' la̱in.
45 Está escrito nos profetas:
46 A'in moco naraj ta naxye nak cuan li que'iloc chak ru li Acuabej Dios. Ca'aj cui' la̱in ninna'oc ru xban nak riq'uin quinchal chak.
46 Não que alguém tenha visto o Pai, salvo aquele que vem de Deus; este o tem visto.
47 Relic chi ya̱l tinye e̱re nak li ani napa̱ban cue, li jun a'an cuan xyu'am chi junelic.
47 Em verdade, em verdade vos digo: quem crê em mim tem a vida eterna.
48 La̱in li cua li naq'uehoc yu'am chi junelic.
48 Eu sou o pão da vida.
49 Le̱ xe'to̱nil yucua' que'xcua' chak li cua li quichal chak sa' choxa junxil nak yo̱queb chi numec' sa' li chaki ch'och'. Usta que'xcua' li cua li quichal sa' choxa, abanan moco cuanqueb ta xyu'am chi junelic.
49 Vossos pais comeram o maná no deserto e morreram.
50 Abanan, la̱in li xinchal chak sa' choxa, la̱in li tz'akal choxahil cua xban nak ninq'uehoc yu'am chi junelic. Li ani napa̱ban cue, a'an inc'a' ta̱ca̱mk. Cua̱nk ban xyu'am chi junelic.
50 Este é o pão que desce do céu, para que todo o que dele comer não pereça.
51 La̱in li yo'yo̱quil cua. Quinchal chak sa' choxa. Li ani napa̱ban cue la̱in inc'a' ta̱sachk. Cua̱nk ban xyu'am chi junelic. Li cua li tinq'ue la̱in, a'an lin tibel nak tink'axtesi cuib chi ca̱mc re nak ta̱ru̱k te'cua̱nk xyu'ameb chi junelic li cuanqueb sa' ruchich'och', chan li Jesús.
51 Eu sou o pão vivo que desceu do céu; se alguém dele comer, viverá eternamente; e o pão que eu darei pela vida do mundo é a minha carne.
52 Nak que'rabi li c'a'ru quixye, eb laj judío que'oc chixcuech'inquil rix li quixye ut que'xye: —¿Chanru nak tixq'ue lix tibel re takatzaca? chanqueb.
52 Disputavam, pois, os judeus entre si, dizendo: Como pode este dar-nos a comer a sua própria carne?
53 Quixye li Jesús reheb: —Relic chi ya̱l ninye e̱re: Cui inc'a' te̱tzaca lin tibel la̱in li C'ajolbej ut cui inc'a' te̱ruc' lin quiq'uel, inc'a' ta̱cua̱nk le̱ yu'am chi junelic.
53 Respondeu-lhes Jesus: Em verdade, em verdade vos digo: se não comerdes a carne do Filho do Homem e não beberdes o seu sangue, não tendes vida em vós mesmos.
54 Chixjunileb li neque'xtzaca lin tibel ut neque'ruc' lin quiq'uel, cua̱nk xyu'ameb chi junelic, ut la̱in tincuaclesiheb cui'chic chi yo'yo sa' roso'jiqueb li cutan.
54 Quem comer a minha carne e beber o meu sangue tem a vida eterna, e eu o ressuscitarei no último dia.
55 Lin tibel, a'an li tzacae̱mk li naq'uehoc junelic yu'am. Ut lin quiq'uel, a'an li uc'a li naq'uehoc junelic yu'am.
55 Pois a minha carne é verdadeira comida, e o meu sangue é verdadeira bebida.
56 Li ani naxtzaca lin tibel ut naruc' lin quiq'uel, li jun a'an cuan chi sum a̱tin cuiq'uin ut la̱in cuanquin chi sum a̱tin riq'uin a'an.
56 Quem comer a minha carne e beber o meu sangue permanece em mim, e eu, nele.
57 Li yo'yo̱quil Dios, a'an li quitaklan chak cue. Jo' nak yo'yo chi junelic a'an, jo'can nak yo'yo̱quin ajcui' la̱in chi junelic. Jo'can ajcui' li ani naxtzaca lin tibel, li jun a'an ta̱cua̱nk xyu'am chi junelic sa' inc'aba' la̱in.
57 Assim como o Pai, que vive, me enviou, e igualmente eu vivo pelo Pai, também quem de mim se alimenta por mim viverá.
58 Jo'can nak la̱in li cua li quinchal chak sa' choxa. Moco jo' ta li cua li que'xcua' le̱ xe'to̱nil yucua'. A'an inc'a' quixq'ue xyu'ameb chi junelic. Abanan chixjunileb li te'cua'ok re li cua a'in, eb a'an te'cua̱nk xyu'ameb chi junelic, chan li Jesús.
58 Este é o pão que desceu do céu, em nada semelhante àquele que os vossos pais comeram e, contudo, morreram; quem comer este pão viverá eternamente.
59 Chixjunil li c'a'ak re ru a'in li Jesús quixye reheb nak yo̱ chixc'utbal li xya̱lal chiruheb aran Capernaum sa' li cab li neque'xch'utub cui' ribeb laj judío.
59 Estas coisas disse Jesus, quando ensinava na sinagoga de Cafarnaum.
60 Nak que'rabi li c'a'ru quixye, nabaleb lix tzolom que'oc chi a̱tinac chi ribileb rib, ut que'xye: —C'ajo' xch'a'ajquil xtaubal ru li xye. ¿Ani ta cui' ta̱ta'ok ru? chanqueb.
60 Muitos dos seus discípulos, tendo ouvido tais palavras, disseram: Duro é este discurso; quem o pode ouvir?
61 Li Jesús quixnau nak yo̱queb chixcuech'inquil rix li c'a'ru quixye usta ma̱ ani quiyehoc re. Jo'can nak quixye reheb: —¿Ma inc'a' xcuulac che̱ru li c'a'ru xinye e̱re? ¿Ma te̱canab inta̱kenquil xban?
61 Mas Jesus, sabendo por si mesmo que eles murmuravam a respeito de suas palavras, interpelou-os: Isto vos escandaliza?
62 ¿Ma ra xerec'a nak xinye e̱re chi jo'can? ¿C'a' raj ru te̱ba̱nu nak te̱ril nak la̱in li C'ajolbej yo̱kin cui'chic chi xic sa' choxa li xincuan cui' chak junxil?
62 Que será, pois, se virdes o Filho do Homem subir para o lugar onde primeiro estava?
63 Li naq'uehoc junelic yu'am, a'an li Santil Musik'ej. A'an ma̱cua' re li tibelej. La̱in xinch'olob xya̱lal che̱ru. Li xinye e̱re yebil cue xban li Santil Musik'ej. Cui te̱pa̱b li c'a'ru xinye, li Santil Musik'ej tixq'ue e̱re li junelic yu'am.
63 O espírito é o que vivifica; a carne para nada aproveita; as palavras que eu vos tenho dito são espírito e são vida.
64 Abanan toj cuanqueb ajcui' sa' e̱ya̱nk li inc'a' neque'pa̱ban, chan li Jesús. Chalen sa' xticlajic li Jesús quixnau aniheb li inc'a' te'pa̱ba̱nk re. Ut quixnau ajcui' ani li ta̱k'axtesi̱nk re sa' ruk'eb li xic' que'iloc re.
64 Contudo, há descrentes entre vós. Pois Jesus sabia, desde o princípio, quais eram os que não criam e quem o havia de trair.
65 Ut quixye ajcui' li Jesús reheb: —Jo'can nak xinye e̱re nak ma̱ ani ta̱ru̱k ta̱pa̱ba̱nk cue cui inc'a' ta k'axtesinbil cue xban li Yucua'bej, chan.
65 E prosseguiu: Por causa disto, é que vos tenho dito: ninguém poderá vir a mim, se, pelo Pai, não lhe for concedido.
66 Chalen sa' li cutan a'an nabaleb lix tzolom que'ch'inan xch'o̱leb ut inc'a' chic que'xta̱ke li Jesús.
66 À vista disso, muitos dos seus discípulos o abandonaram e já não andavam com ele.
67 Ut li Jesús quixye reheb lix tzolom cablaju: —¿Ma te̱raj ajcui' xic la̱ex? ¿Ma tine̱canab ajcui' la̱ex? chan reheb.
67 Então, perguntou Jesus aos doze: Porventura, quereis também vós outros retirar-vos?
68 Quichak'oc laj Simón Pedro ut quixye re: —At Ka̱cua', ¿ani aj iq'uin toxic? La̱at nacaye ke chanru ta̱cua̱nk kayu'am chi junelic.
68 Respondeu-lhe Simão Pedro: Senhor, para quem iremos? Tu tens as palavras da vida eterna;
69 La̱o nakapa̱b li c'a'ru nacaye ut nakanau nak la̱at li Cristo, li Ralal li yo'yo̱quil Dios, chan.
69 e nós temos crido e conhecido que tu és o Santo de Deus.
70 Quixye li Jesús: —¿Ma ma̱cua' ta bi' la̱in xinsic'oc e̱ru la̱ex li cablaju? La̱in xinsic'oc e̱ru ut jun sa' e̱ya̱nk xk'axtesi rib re laj tza, chan.
70 Replicou-lhes Jesus: Não vos escolhi eu em número de doze? Contudo, um de vós é diabo.
71 Yo̱ chi a̱tinac chirix laj Judas Iscariote, li ralal laj Simón. Usta a'an jun reheb li cablaju, mokon laj Judas Iscariote quixk'axtesi li Jesús sa' ruk'eb li xic' neque'iloc re.
71 Referia-se ele a Judas, filho de Simão Iscariotes; porque era quem estava para traí-lo, sendo um dos doze.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar João 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.