Atos 13
Yus Papí: Shuarja̱i̱ Yus Yamaram Chicham Najanamu (JIVNT) vs NVT
1 Antiukíanmaya̱ Yus-shuarnum Yusnan etserin páchitra ármiayi. Nútiksaṉ Yus-Chichaman jintinniuri̱sha ármiayi. Pirnapísha tura Mukusa Semuṉsha, nuyá chíkich, Serinianmaya̱ Rúsiusha tura akupin Erutisa tsakatke̱sha, ni naari̱ Manaen, Sáurusha tímianu ármiayi.
1 Entre os profetas e mestres da igreja de Antioquia da Síria estavam Barnabé e Simeão, chamado Negro, Lúcio de Cirene, Manaém, que tinha sido criado com o rei Herodes Antipas, e Saulo.
2 Tura chíkich tsawanta̱i̱ niisha yurumtsuk Yúsan áujeak pujuinia̱i̱ Yusa Wakaní̱ tímiayi “Pirnapísha, Sáurusha akanturkitiarum, tímiayi. Wi takatan súsaitjiana nuna takasarat tusarum túratarum” tímiayi.
2 Certo dia, enquanto adoravam o Senhor e jejuavam, o Espírito Santo disse: “Separem Barnabé e Saulo para realizarem o trabalho para o qual os chamei”.
3 Tutai ijiarma Yusan aujsua amikiar, shiir wetarum tusar ni uwejé̱n Sáurun Pirnapíncha awantkarmiayi. Túrawar Antiukíanmaya̱ akupkarmiayi.
3 Então, depois de mais jejuns e orações, impuseram as mãos sobre eles e os enviaram em sua missão.
4 Tura nuyaṉka Yusa Wakaní̱ akupkam Pirnapísha Sáurusha jíinkiar Serusia péprunam jeawarmiayi. Tura nuyá uunt kanunam eṉkemprar Chipri nuṉkanam jeawarmiayi.
4 Enviados pelo Espírito Santo, eles desceram ao porto de Selêucia, de onde navegaram para a ilha de Chipre.
5 Juaṉsha yáiṉtaj tusa némarkauyayi. Nui̱ Saraminia péprunam jeawar Israer-shuar iruntai je̱a̱nam waya̱war Yus-Chichaman etseriarmiayi.
5 Ali, na cidade de Salamina, foram às sinagogas judaicas e pregaram a palavra de Deus. João Marcos os acompanhava como assistente.
6 Tura Chipri nuṉkanam pepru ainia nui̱ wái̱rkutak Papus péprunam jeawarmiayi. Nui̱ jeawar Israer-aents uwishin ni naari̱ Parjesúsan wáinkiarmiayi. Ni chíkich náariṉkia Erimiasauyayi. Niisha uwishniuitiat, Yúsnan étsereajai, tíniuyayi.
6 Viajaram por toda a ilha até que, por fim, chegaram a Pafos, onde encontraram um feiticeiro judeu, um falso profeta chamado Barjesus.
7 Akupin Serjiu Páuruja̱i̱ pujuyayi. Nu akupniusha ti péṉker enentáimniuyayi. Tura Pirnapín Sáuruncha chichaman akuptukmiayi, taarti tusa. Kame Yus-Chichaman antuktaj tusa wakerak untsukmiayi.
7 Ele acompanhava o governador Sérgio Paulo, um homem inteligente que convidou Barnabé e Saulo para visitá-lo, pois desejava ouvir a palavra de Deus.
8 Tura uwishin Erimias nuna nakitiak “Auka péṉkerchaiti” tímiayi. Akupniusha Yúsan umirka̱i̱ṉ tusa nuna tímiayi.
8 Mas Elimas, o feiticeiro (esse é o significado de seu nome), opôs-se a eles, na tentativa de impedir que o governador viesse a crer.
9 Nuyaṉka Sauru, ni chíkich naari̱ Papru, Yusa Wakaní̱ pimiutkamu asa, nu uwishniun úmamkemas iis tímiayi
9 Cheio do Espírito Santo, Saulo, também conhecido como Paulo, encarou Elimas nos olhos
10 “Ámeka wáitiaitme. Anaṉkartiniaitme. Yajauchiitme. Maaj, iwianchiitme. Tura ashí péṉker ana nuka imiá nakitniuitme. Tsej, ¿urukamtai Yusa jinti̱ naka ana nu emeskim weam?
10 e disse: “Filho do diabo, cheio de toda espécie de engano e maldade e inimigo de tudo que é certo! Quando deixará de distorcer os caminhos retos do Senhor?
11 Paij, yamaikia Uunt Yus asutiámattawai. Yamaikia amesha ji̱i̱mi kusurmatai untsurí̱ tsawant tsáapnin peṉké íischattame” tímiayi. Tura nú chichamaik ji̱i̱ kusurmatai kirit íimiuk chikichan e̱a̱miayi eṉkeki jurukit tusa.
11 Preste atenção, pois o Senhor colocou a mão sobre você para castigá-lo, e você ficará cego, sem conseguir ver a luz do sol por algum tempo”. No mesmo instante, neblina e escuridão cobriram-lhe os olhos e ele começou a tatear, suplicando que alguém o tomasse pela mão e o guiasse.
12 Nu túrunamtai akupin nuna wáinak, ti enentáimpramiayi. Túruna Uunt Yusa chichame̱n enentáimtur umikmiayi.
12 Quando o governador viu o que havia acontecido, creu, muito admirado com o ensino a respeito do Senhor.
13 Nuyá Juaṉ waketki Jerusaréṉnum wémiayi. Tura antsu Pápruka ni tsaniakmari̱ji̱a̱i̱ kanunam eṉkemprar Pápus péprunka ikiukiar Pirji péprunam jeawarmiayi. Nusha amaini Pampiria nuṉkanam pujawai.
13 Paulo e seus companheiros saíram de Pafos num navio e foram à Panfília, onde aportaram em Perge. Ali, João Marcos os deixou e voltou para Jerusalém.
14 Nuyá Pirji péprun naṉkaikiar Antiukía péprunam jeawarmiayi. Nú Antiukíasha Pisitia nuṉkanam pujawai. Nui̱ jeawar Israer-shuar ayampratin tsawantin, nuka sáwartin, Israer-shuar iruntai je̱a̱nam waya̱war pujusarmiayi.
14 Paulo e Barnabé prosseguiram para o interior, até Antioquia da Pisídia. No sábado, foram à sinagoga.
15 Tura nui̱ Yus-Papinium yaunchu áarman áujas aminkiamtai, Israer-shuar iruntai je̱a̱nam íirniuri̱ Páprun tiarmiayi “Yatsuru, jintíatin chicham takakkurmeka yamaik titiarum. Antukarmí” tiarmiayi.
15 Depois da leitura dos livros da lei e dos profetas, os chefes da sinagoga lhes mandaram um recado: “Irmãos, se vocês têm uma palavra de encorajamento para o povo, podem falar”.
16 Tutai Papru wajaki uweje̱ takuimiayi. Tura chichaak “Israer-shuartiram, tura Yúsan umirkataj tusa wakerarmena nu antuktarum, tímiayi.
16 Então Paulo ficou em pé, levantou a mão para pedir silêncio e começou a falar: “Homens de Israel e gentios tementes a Deus, ouçam-me!
17 Ii Yusri̱ ii yaunchu uuntri̱n Israer-shuartin achikmiayi. Tura niisha írara núnik Ejiptunam matsatainiai̱ Yuska nin páchiniak uunt awajsarmiayi. Yus ni kakarmari̱ji̱a̱i̱ nú nuṉkanmaya̱ ii yaunchu uuntri̱n uwemtikrarmiayi.
17 “O Deus desta nação de Israel escolheu nossos antepassados e fez que se multiplicassem e se fortalecessem durante o tempo em que ficaram no Egito. Então, com braço poderoso, ele os tirou da escravidão.
18 Túrasha atsamu nuṉkanam ii uuntri̱n kuarenta (40) uwitin Yuska aya kátsuntramiayi.
18 Ele suportou seu comportamento durante os quarenta anos em que andaram sem rumo pelo deserto.
19 Tura nuya̱ṉka siati áentsun mátsatkainian, Kanaan nuṉkanam matsamarmia nuna amukarmiayi. Nú nuṉkan ii yaunchu úuntri̱n susataj tusa Yus túramiayi.
19 Destruiu sete nações em Canaã e deu seu território a Israel como herança.
20 Nuyaṉka ii uuntri̱ akupniuri̱n, juís tútain, anaikiamiayi. Tura chikichan ukunam anaiki anaiki wémiayi. Nuna tura túraakua kuatru siáṉtu seṉkuenta (450) uwí ejemiayi. Samuersha Yúsnan etserin náamtsái̱ṉ nuna túrimiayi Yus.
20 Tudo isso levou cerca de quatrocentos e cinquenta anos. “Depois, Deus lhes deu juízes para governá-los até o tempo do profeta Samuel.
21 Tura nuyaṉka áencha juísan nakitiainiak, uunt akupin náamkat tusar Yúsan seawarmiayi. Tuíniakui Yuska Sesa uchirí̱n Saúran anaikiamiayi. Nú Saúra úuntri̱ṉkia Piṉjamíṉkiauyayi. Tura Saúrsha kuarenta (40) uwí nú áentsun akupkat tusa Yus tsaṉkatkamiayi.
21 Então o povo pediu um rei, e ele lhes deu Saul, filho de Quis, homem da tribo de Benjamim, e ele reinou por quarenta anos.
22 Tura Saúr náamkan ataksha Yus awaiṉkimiayi. Tura nuyá iiksaṉ nú nuṉkanam uunt akupin atí tusa Tawitian anaikiamiayi. Tura Yuska ju̱na Tawitnian tímiayi “Isaí uchirí̱n Tawitian winia enentáir jeamtai achirmakjai. Tura Winia umirtin átatui” tímiayi.
22 Mas Deus removeu Saul e colocou em seu lugar Davi, a respeito de quem Deus disse: ‘Davi, filho de Jessé, é um homem segundo o meu coração; fará tudo que for da minha vontade’.
23 Wats, Tawit weeanmaya̱ Jesusaiti. Tura Yuska Israer-aentsun Uwemtikrartinian Jesusan anaitiukmiayi, yaunchu timiari̱n uminkiát tusa.
23 “E Jesus, um dos descendentes de Davi, é o salvador que Deus concedeu a Israel, conforme sua promessa!
24 Jesuska táatsa̱i̱ṉ Juaṉ ashí Israer-shuaran tunaari̱nia̱ enentáimtumar imiantinian ujakmiayi.
24 Antes da vinda de Jesus, João Batista anunciou que todo o povo de Israel precisava se arrepender e ser batizado.
25 Tura Juaṉsha ni jákatniuri̱ jeatemamtai, chichaak “Átum enentáimtarmena núchaitjai. Wikia Yusa anaikiamuri̱, Kristu tutai, nákarmena núchaitjai. Antsu Niṉkia winia ukunmarui̱ winittiawai. Tura Niisha wíji̱a̱i̱ṉkia ti naṉkaamantu asamtai wikia sapatri̱ncha atitrataj tíchamniaitjai” tímiayi.’
25 Quando João estava concluindo seu trabalho, perguntou: ‘Vocês pensam que eu sou o Cristo? Não sou! Mas ele vem em breve, e não sou digno sequer de desamarrar as correias de suas sandálias’.
26 ‘Pai, yatsurtiram, Apraám weeatiram, tura ashí Yus ashamkarum umirkaitrumna nu, antuktarum. Ju̱ uwempratin chichamka íiniuiti, tímiayi.
26 “Irmãos, vocês que são filhos de Abraão e também vocês gentios tementes a Deus, esta mensagem de salvação foi enviada a nós.
27 Iis, Jesusa túrunatniuri̱n Yuska yaunchu ni etserniuri̱n áamtikrachmakia. Tura ukunam Jerusaréṉnumia̱ shuar ni akupniuri̱ji̱a̱i̱ tuke sáwartin nuna áujeatskesha peṉké nekaacharmiayi. Tuma ásar Jesuska Yusa Uchiri̱nti tícharmiayi. Tura, jakatí, tiarmia nui̱, Jesusa túrunatniuri̱n, Yus yaunchu chichakmia nuna, tímiatrusaraṉ umikiarmiayi, tímiayi.
27 O povo de Jerusalém e seus líderes não reconheceram que Jesus era aquele a respeito de quem os profetas haviam falado. Em vez disso, eles o condenaram e, ao fazê-lo, cumpriram as palavras dos profetas, que são lidas todos os sábados.
28 Jesuska peṉké tunaamkachunak yamaikia mantamnatí tusar Piratun seawarmiayi, tímiayi.
28 Não encontraram motivo legal para executá-lo, mas, ainda assim, pediram a Pilatos que o matasse.
29 Tura Yusa Papiri̱in ashí Jesusnan tímia nuna tímiannak umikiarmiayi. Tura nuyá krúsnumia̱ itiarar iwiarsarmiayi.
29 “Depois de cumprirem tudo que as profecias diziam a respeito dele, eles o tiraram da cruz e o colocaram num túmulo,
30 Túramunak Yus jakamunmaya̱n iniantkimiayi.
30 mas Deus o ressuscitou dos mortos.
31 Jesuska jakamunmaya̱ nantaki, yaunchu Kariréanmaya̱ Jerusaréṉnum Niiji̱a̱i̱ irutka wéarmia nuna núkap tsawantin pujus wantintiukmiayi. Nú shuaraiti yamaikia Jesusa túrunamuri̱n etserainia nu’ tímiayi.
31 E, por muitos dias, ele apareceu àqueles que o tinham acompanhado da Galileia para Jerusalém. Agora eles são suas testemunhas diante do povo.
32 ‘Iisha núnisrik shiir chichaman Yus yaunchu ii apachri̱n tiarmia nu étsereaji.
32 “Estamos aqui para trazer a vocês esta boa-nova. A promessa foi feita a nossos antepassados,
33 Iisha Israer-weeá asakrin, Yuska Jesusan iniantkimia nuja̱i̱ ii apachri̱n anajmatramia nuna yamái uminkiaiti. Kame Sarmu Jímiar papinium ju̱ áarmaiti:
33 e agora Deus a cumpriu para nós, os descendentes deles, ao ressuscitar Jesus. É isto que o segundo salmo diz a respeito dele: ‘Você é meu Filho; hoje eu o gerei’.
34 Tura Yuska Jesusa nantakmiari̱n jintintiak, tura ni a̱ya̱shi̱ káurchatniun jintintiak, chíkich Sarmu papinium ju̱na áamtikramiayi:
34 Pois Deus havia prometido ressuscitá-lo dos mortos, para que jamais apodrecesse no túmulo. Ele disse: ‘Eu lhes darei as bênçãos sagradas que prometi a Davi’.
35 Tura nú arant, nú paant atí tusa, chíkich Sarmu papinium ju̱ aarma awai:
35 Em outro salmo, ele explicou de modo mais direto: ‘Não permitirás que o teu Santo apodreça no túmulo’.
36 ‘Nekaatarum, yatsurtiram, Yuska Tawitia aya̱shi̱n tíchamiayi nuna. Tawitkia Yus tímian amuk jakamiayi. Túrasha ni aya̱shiṉkia káurmiayi.
36 Não se trata de uma referência a Davi, porque, depois que Davi fez a vontade de Deus em sua geração, morreu e foi sepultado com seus antepassados, e seu corpo apodreceu.
37 Tura antsu Yus iniantkimia nuna aya̱shiṉkia peṉké káurchamiayi.
37 É uma referência a outra pessoa, a alguém a quem Deus ressuscitou e cujo corpo não apodreceu.
38 Tuma asamtai, yatsurtiram nekaatarum. Jesusja̱i̱ṉkete tunáa asakártin.
38 “Ouçam, irmãos! Estamos aqui para proclamar que, por meio de Jesus, há perdão para os pecados.
39 Tura Muisais yaunchu akupkamia nuja̱i̱ tunáa tsaṉkurnarchamnia nu, yamaikia Jesusja̱i̱ tsaṉkurnartiniaiti.
39 Todo o que nele crê é declarado justo diante de Deus, algo que a lei de Moisés jamais pôde fazer.
40 — ausente —
40 Por isso, tomem cuidado para que não se apliquem a vocês as palavras dos profetas:
41 — ausente —
41 ‘Olhem, zombadores; fiquem admirados e morram! Pois faço algo em seus dias, algo em que vocês não acreditariam mesmo que lhes contassem’”.
42 Tura nuyá Papru Pirnapíji̱a̱i̱ jiinki wéenakui aents chichainiak “Chíkich sáwartincha jútiksarmek etserkatarum” tiarmiayi.
42 Quando Paulo e Barnabé estavam saindo da sinagoga, o povo pediu que voltassem a falar dessas coisas na semana seguinte.
43 Tura nuyá iruntsua tseṉkeenak Israer-shuarsha, tura chíkichkia Israer ajasarusha, Yúsan umirkatajtsa wakeriarmia nuka, Páprun Pirnapíncha nemarsarmiayi. Niisha nu áentsun chicharuk “Yusa aneṉkrattairi̱ enentáimtusrum kaka̱rtarum” tiarmiayi.
43 Muitos judeus e gentios devotos convertidos ao judaísmo seguiram Paulo e Barnabé, que insistiam com eles para que continuassem a confiar na graça de Deus.
44 Tura chíkich sáwartinkia nu péprunmaya̱ ti untsurí̱ aents Yus-Chicham antuktai tusar tu̱akarmiayi.
44 No sábado seguinte, quase toda a cidade compareceu para ouvir a palavra do Senhor.
45 Tura Israer-shuarka ti untsurí̱ áentsun tu̱akarun wáinkiar, suir iiniak, ti kajerkarmiayi. Tuma asamtai Páprun katsekkar “Ju̱ chichaana ju̱ka ántar tawai” tiarmiayi.
45 Quando alguns dos judeus viram as multidões, ficaram com inveja, de modo que difamaram Paulo e contestavam tudo que ele dizia.
46 Támaitiat Pápruka Pirnapíji̱a̱i̱ arantutsuk chichainiak tiarmiayi “Israer-aentstirmin, atumin emka Yus-Chicham ujaktiniuji. Túrasha átum támaitiatrum nakitramarme. Tura atumsha nakitia asarum, Yúsnum tuke iwiaaku pujuschamnia ajasurme, tímiayi. Tuma asamtai iikia yamaikia Israer-aencha ujaktai tusar weraji, tiarmiayi.
46 Então Paulo e Barnabé se pronunciaram corajosamente, dizendo: “Era necessário que pregássemos a palavra de Deus primeiro a vocês, judeus. Mas, uma vez que vocês a rejeitaram e não se consideraram dignos da vida eterna, agora vamos oferecê-la aos gentios.
47 Nu túratarum tusa, Uunt Yus akuptamtsujik. Jes, ni Papiri̱i̱n ju̱na tawai:
47 Pois foi isso que o Senhor nos ordenou quando disse: ‘Fiz de você uma luz para os gentios, para levar a salvação até os lugares mais distantes da terra’”.
48 Nú chichaman antukar Israer-shuarcha ti wararsar “Uunt Yus tana nuka imiá péṉkeraiti” tiarmiayi. Tura, tuke iwiaaku pujusmin armia nu Yus-shuar ajasarmiayi.
48 Quando ouviram isso, os gentios se alegraram e agradeceram ao Senhor por essa mensagem, e todos que haviam sido escolhidos para a vida eterna creram.
49 Tú tumaki̱ Yus-Chicham nú nuṉkanam ashí jamarmiayi.
49 Assim, a palavra do Senhor se espalhou por toda aquela região.
50 Túrasha nuwa̱n, Yúsan péṉker enentáimtuinian tura péṉker wekainian, Israer-shuarka yajauch enentáimtikrarmiayi. Áishmaṉ peṉkeri̱ ármia nunasha, yajauch enentáimtikrarmiayi. Túram Páprun Pirnapíncha katsekkar, chichaman irunturar najatawarmiayi. Tú-turukiar ni nuṉke̱ya̱ ji̱i̱ki awemarmiayi.
50 Então os judeus, instigando as mulheres religiosas influentes e as autoridades da cidade, provocaram uma multidão contra Paulo e Barnabé e os expulsaram dali.
51 Túram Papru Pirnapíji̱a̱i̱, ju̱ aentska yajauchiiti tusar, wéenak nawe̱yan nuṉkan akakekiar ikiukiarmiayi. Túrawar Ikiuniu péprunam wearmiayi.
51 Eles, porém, sacudiram o pó dos pés em sinal de reprovação e foram à cidade de Icônio.
52 Yusa Wakaní̱sha pimiútkamu ásar Yus-shuarka ti warasarmiayi.
52 E os discípulos estavam cheios de alegria e do Espírito Santo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.