Daniel 2
hch (HCH) vs NAA
1 Hutarieka wiyaritsie ti'aitatɨ, Nawukurunutsuxi yapaɨmexɨa katiniuheinɨni, mɨkɨkɨ waɨkawamekɨ kaniyu'iyaritɨakaitɨni meukuni pɨka'ipitɨakai.
1 No segundo ano do seu reinado, Nabucodonosor teve uns sonhos que o deixaram perturbado e sem poder dormir.
2 Hikɨ katiniuta'aita temaiwawemete, mara'akate, memɨtehetimamateke meta muyuawitsie timieme memɨteyɨ'ɨkitɨa memɨyukuxeɨrienikɨ mɨra'aitatsie memɨtamakai, kemɨtiuheinɨkai memɨte'itaxatɨanikɨ. 'Ariri meyuxeɨriekaku ti'aitame hɨxie,
2 Então o rei mandou chamar os magos, os encantadores, os feiticeiros e os caldeus, para que lhe dissessem o que ele havia sonhado. Eles vieram e se apresentaram diante do rei.
3 mɨkɨ mɨpaɨ katiniwarutahɨawe:
3 Ele lhes disse: — Tive um sonho e fiquei perturbado, querendo saber que sonho foi esse.
4 Muyuawitsie timieme memɨteyɨ'ɨkitɨa mɨpaɨ mekatenita'eiya:
4 Os caldeus disseram ao rei em aramaico: — Que o rei viva eternamente! Conte o sonho a estes seus servos, e daremos a interpretação.
5 Peru Ti'aitame mɨpaɨ katiniwarutahɨawe:
5 Mas o rei respondeu aos caldeus: — Uma coisa é certa: se não me contarem o sonho e a sua interpretação, vocês serão despedaçados, e as casas de vocês serão reduzidas a ruínas.
6 Matsi xɨka kenemɨtiuheinɨ xenetsi'utaxatɨani meta xɨka xenetsi'utahekɨatɨani kehepaɨtɨtɨ manɨyɨne, ne waɨkawa 'imikierite nekatinixemimɨkɨ meta yanekatinita'aitamɨkɨ mariweme xemayeitɨariwanikɨ. 'Ayumieme hikɨri xekenetsutɨaka kenemɨtiuheinɨ xenetsikuxaxatɨwatɨ, manatari xekanenitahekɨatɨakuni kehepaɨtɨtɨ manuyɨne.
6 Mas, se me contarem o sonho e a sua interpretação, vocês receberão de mim dádivas, prêmios e grandes honras. Portanto, contem-me o sonho e a sua interpretação.
7 Muyuawitsie timiemekɨ memɨteyɨ'ɨkitɨa mɨpaɨ mekaniutiyuani:
7 Os caldeus responderam pela segunda vez: — Que o rei conte o sonho a estes seus servos, e nós lhe daremos a interpretação.
8 Ti'aitame matsi mɨpaɨ katiniwaruta'eiya:
8 O rei respondeu: — Bem percebo que vocês estão querendo ganhar tempo, porque sabem que o que eu disse está resolvido,
9 Xɨka kenemɨtiuheinɨ xekanetsi'utaxatɨani, xekatenimaika ketita mɨxetitakwewie. Xeme xekaniyu'enieni xemɨnete'itaiyakɨ meta 'axa'aneme xemɨnetsitaxatɨanikɨ. Xekeneneutaxatɨa kenemɨtiuheinɨ, 'ana mɨpaɨ nepɨretimani kename xeyɨwawe xemɨnetsitahekɨatɨanikɨ kehepaɨtɨtɨ manɨyɨne.
9 isto é, se não me contarem o sonho, todos vocês receberão a mesma sentença. Vocês combinaram dizer palavras mentirosas e perversas na minha presença, esperando que a situação mude. Portanto, contem-me o sonho, e saberei que vocês podem me dar a interpretação.
10 Hikɨ muyuawitsie timiemekɨ memɨteyɨ'ɨkitɨa mɨpaɨ mekatenita'eiya:
10 Os caldeus responderam na presença do rei: — Não há nenhum mortal sobre a face da terra que possa fazer o que o rei exige. Nunca houve um rei, por maior e mais poderoso que fosse, que tenha exigido semelhante coisa de um mago, encantador ou caldeu.
11 'Ekɨ ti'aitame kepemɨtatiwawirie pɨkayɨwe, nixewitɨ pɨkayɨwekaxɨani mɨmatsitahekɨatɨani, hɨrixɨa kakaɨyarixi. Peru mɨkɨ tahamatɨa mepɨka'u'uwa.
11 Isso que o rei exige é difícil, e não há ninguém que o possa revelar diante do rei, a não ser os deuses, e estes não moram entre os mortais.
12 Ti'aitame waɨkawamekɨ kaniuyeha'ani muyuawitsie timiemekɨ memɨteyɨ'ɨkitɨa waniukikɨ kememɨte'itahɨawekai, katiniuta'aita temaiwawemete yunaitɨ Wawiruniyatsie memɨtamakai memɨkwi'iwakɨ.
12 Ao ouvir isto, o rei ficou tão irado e furioso, que mandou matar todos os sábios da Babilônia.
13 Hikɨ xapa kaneutanɨ'ariexɨani temaiwawemete yunaitɨ memɨkwi'iwakɨ, yaxeikɨata Tanieri mɨtiwawienikɨ katiniuta'aita meta 'iwamama yunaitɨ memɨkwi'iwakɨ.
13 Saiu o decreto, segundo o qual os sábios deviam ser mortos. Foram buscar também Daniel e os seus companheiros, para que fossem mortos.
14 Kepauka ti'aitame kuyaximama tiwa'aitɨwame 'Arihuki mɨtitewakai, mayetɨa temaiwawete wawiruniyatari wakwinike, Tanieri kanitahɨawe waɨkawa timaiwemekɨ.
14 Então Daniel, com cautela e prudência, foi falar com Arioque, chefe da guarda do rei, que tinha saído para matar os sábios da Babilônia.
15 Mɨpaɨ katinitahɨawe: «¿Titayarikuta ti'aitame tiuta'aitaxɨ temaiwamete memɨkwi'iyanikɨ?» 'Arihuki matsi katinitaxatɨani ketitayari mɨya mɨtiuyuriekai,
15 Daniel perguntou a Arioque, encarregado do rei: — Por que esse decreto do rei é tão urgente? Então Arioque explicou o caso a Daniel.
16 Tanieri ti'aitame hetsɨa kaneyani, neitawawirieni mikwewienikɨ para heinɨtsikaya mitahekɨatɨirienikɨ.
16 Daniel foi falar com o rei, para pedir que lhe desse tempo, e ele revelaria ao rei a interpretação.
17 'Ariketa yukiita kaninuani meta yuhamikuma katiniwarutaxatɨani 'Ananiyaxi, Mitsaheri meta 'Atsariyaxi kehepaɨtɨtɨ mɨtiyɨanekai.
17 Então Daniel foi para casa e explicou a situação a Hananias, Misael e Azarias, seus companheiros,
18 'Ana kaniwarutawawirieni Kakaɨyari memɨtawawirienikɨ muwatinenimayatakɨ meta heinɨtsika mɨwatahekɨatɨanikɨ, mɨkɨ meta hamikumama wawiruniyatari temaiwawemete wahamatɨa memɨkakukwikwiwanikɨ.
18 para que pedissem misericórdia ao Deus do céu sobre este mistério, a fim de que Daniel e os seus companheiros não fossem mortos com o resto dos sábios da Babilônia.
19 Tɨkarikɨ, Tanieri kaniuxeitsitɨarieni kehepaɨtɨtɨ mɨtiniumɨkɨ heinɨtsika. Hikɨ Kakaɨyari 'aixɨa katiniutahɨawe muyuawitsie makawe
19 Então o mistério foi revelado a Daniel numa visão de noite. Daniel bendisse o Deus do céu,
20 mɨpaɨ kaniutayɨni:
20 dizendo: “Bendito seja o nome de Deus, de eternidade a eternidade, porque dele é a sabedoria e o poder!
21 Mɨkɨ tukari pukupata naime kemɨtiyeyɨxime,
21 É ele quem muda o tempo e as estações, remove reis e estabelece reis; ele dá sabedoria aos sábios e entendimento aos inteligentes.
22 Mɨkɨ meukatewatsie timieme pɨtihekɨata meta tita mɨti'awietɨ,
22 Ele revela o profundo e o escondido; conhece o que está em trevas, e com ele mora a luz.
23 'Ekɨ, ne'ukiyarima wakakaɨyari,
23 Ó Deus de meus pais, eu te agradeço e te louvo, porque me deste sabedoria e poder, e agora me revelaste o que te pedimos, porque nos fizeste saber este caso do rei.”
24 Hikɨ Tanieri 'Arihuki hetsɨa kaneyani, ti'aitame mɨtita'aitɨakai temaiwawemete muwakwinikɨ Wawiruniyatsie memɨtama, mɨpaɨ katinitahɨawe:
24 Por isso, Daniel foi falar com Arioque, a quem o rei tinha encarregado de exterminar os sábios da Babilônia. Daniel entrou e lhe disse: — Não mate os sábios da Babilônia! Leve-me à presença do rei, e revelarei ao rei a interpretação.
25 Yapauka 'Arihuki Tanieri kanewitɨni ti'aitame hɨxie, mɨpaɨ katinitahɨawe:
25 Então Arioque depressa levou Daniel à presença do rei e lhe disse: — Achei um dos filhos dos exilados de Judá, que revelará ao rei a interpretação.
26 Ti'aitame Tanieri kaniuta'iwawiya, wawiruniyatari Werititsatsaxi mekateniterɨwakaitɨni:
26 O rei perguntou a Daniel, cujo nome era Beltessazar: — Você é capaz de me contar o que vi no sonho e qual é a sua interpretação?
27 Tanieri mɨpaɨ katinita'eiya:
27 Daniel respondeu na presença do rei: — O mistério que o rei exige, nem sábios, nem magos nem encantadores o podem revelar.
28 Matsi xewitɨ Kakaɨyari 'akaniuyeikani mɨtihekɨatawe tita mɨti'awietsie. Mɨkɨ Kakaɨyari kametiniutahekɨatɨani kemɨtiyɨni tukarite 'umahutsie. Mɨpaɨ pekatiniuheinɨni meta mɨpaɨ pekatiniuniere 'ikɨ 'amu'utsie katiniye'ani mexi pekutsukai:
28 Mas há um Deus no céu, que revela os mistérios, pois fez saber ao rei Nabucodonosor o que vai acontecer nos últimos dias. O sonho e as visões que o senhor teve, quando estava em sua cama, são estes:
29 Muwa pemukahuputsie pekakaitɨ, 'ekɨ ti'aitame tukarite 'umahutsie pepɨtiuti'erietɨya, tita mɨti'awietsie mɨtihekɨatawe kametiniuxeitsitɨani kemɨtiyɨni.
29 — Quando o senhor, ó rei, estava na sua cama, surgiram em sua mente pensamentos a respeito do que vai acontecer no futuro. Deus, que revela os mistérios, revelou ao senhor o que vai acontecer.
30 Neta neputahekɨatsitɨiyarie, ne kwinimieme nemɨtimaiwekɨ keyuri kwiepa yunaitɨ memɨtama pɨkati'ane, matsi pɨta 'Ekɨ ti'aitame pemɨretimanikɨ kehepaɨtɨtɨ pemɨtiunierixɨ.
30 Quanto a mim, este mistério me foi revelado, não porque exista em mim mais sabedoria do que em todos os outros homens, mas para que a interpretação fosse revelada ao rei, e para que ele entenda o que passou pela sua mente.
31 »'Ekɨ ti'aitame 'aheinɨtsita tewi pepɨxeiyakai wewiyakame kwinimieme 'utewime xawatɨme, pumariwekarekai xɨka 'ixeiya.
31 — O senhor, ó rei, estava olhando e viu uma grande estátua. Esta, que era imensa e de extraordinário esplendor, estava em pé, bem na sua frente; e a aparência dela era terrível.
32 Tewi 'ɨkiyari mu'uya huru xeikɨa kanihɨkɨtɨkaitɨni, tawieya meta mamateya pɨrata xeikɨa pɨhɨkɨtɨkai, hukaya meta teuriteya wurunitse xeikɨa kanihɨkɨtɨkaitɨni,
32 A cabeça era de ouro puro, o peito e os braços eram de prata, o ventre e os quadris eram de bronze;
33 'ɨkateya tepɨa kanihɨkɨtɨkaitɨni, yaxeikɨata tepɨa pɨhɨkɨtɨkai ketateya hixɨapa'atɨ, tapata hixɨapa'atɨ haxu taiyarietɨ kanihɨkɨtɨkaitɨni.
33 as pernas eram de ferro, e os pés eram em parte de ferro e em parte de barro.
34 Yapauka 'Ekɨ ti'aitame mexi 'akuxi pe'ixeiyakai, muwa tete kanayeneni nixewitɨ muwa kahetahɨaku, tewi 'ɨkiyari 'ɨkayatsie kaniukaweni tepɨa meta haxu mɨhɨkɨtɨkai, 'etsipepetɨ kaneutanexɨani.
34 Enquanto o senhor estava olhando, uma pedra foi cortada sem auxílio de mãos humanas, atingiu a estátua nos pés de ferro e de barro e os despedaçou.
35 Naitɨ mɨkɨ tepɨa meta haxu tumuanari kanayani meta wurunitse, pɨrata metatsiere huru. Tewi 'ɨkiyari naitɨ tumuanari kanayani, kepauka tɨriku mutikatsiwatsie manuye'eke hepaɨ. 'Eka kaniukuyani tewi 'ɨkiyari naime kane'enitsitɨani, nitixaɨtɨ pɨkatiyuhayewaxɨ. Peru tete tewi 'ɨkiyari hetsie mukawe hɨri kanayani mariwetɨ kwie naime kanakuhɨniya.
35 O ferro, o barro, o bronze, a prata e o ouro foram despedaçados no mesmo instante, e se fizeram como a palha das eiras no verão. O vento os levou, e deles não se viu mais nenhum vestígio. Mas a pedra que atingiu a estátua se tornou uma grande montanha, que encheu toda a terra.
36 »Mɨpaɨ 'Ekɨ ti'aitame pekatiniuheinɨni meta mɨpaɨta katini'inɨariyaritɨni:
36 — Este é o sonho; e também a sua interpretação diremos ao rei.
37 'Ekɨ ti'aitame te'aitamete watsata pekatini'aitametɨni, Kakaɨyari muyuawitsie makawe mɨpaɨ kametiniupitɨani pemɨti'aitanikɨ, meta tɨrɨkariya pɨmetsi'upitɨa meta pemɨmariwenikɨ.
37 O senhor, ó rei, que é rei de reis, a quem o Deus do céu conferiu o reino, o poder, a força e a glória;
38 Meta matsi, 'Ekɨ ti'aitame yunaime teɨteri kwiepa memu'uwa kameniyetuirieni, yeutari meta muyuawitsie memɨte'uwɨtɨkɨka. Tsepa hakewa meme'uwa, Kakaɨyari kameniupitɨani yunaime mɨkɨ pemɨtiwa'aitɨwametɨnikɨ. 'Ekɨ ti'aitame, mɨkɨ mu'u hurukɨ mɨwewiya 'ekɨ pekanihɨkɨtɨni.
38 em cujas mãos foram entregues os filhos dos homens, onde quer que eles habitem, e os animais do campo e as aves do céu, para que dominasse sobre todos eles, o senhor, ó rei, é a cabeça de ouro.
39 »'Ekɨ ti'aitame, 'a'utɨma nanukakemɨkɨ xewitɨ 'etsiwa xeikɨa mariwetɨ. Manata hairieka mieme ti'aitame 'ukanamieni manukakeni, mɨkɨ wurunitse tepɨayari kanihɨkɨtɨkamɨkɨ, meta kwie kemɨyewa naimetsie katinita'aitamɨkɨ.
39 — Depois do senhor, se levantará outro reino, inferior ao seu; e um terceiro reino, de bronze, que terá domínio sobre toda a terra.
40 'Imatɨrieka, naurieka mieme ti'aitame xewitɨ 'ukanamieni, tepɨa hepaɨ tse'itɨ. Tepɨa mɨtititsana naime hepaɨ, mɨtitimura meta tumuanari mɨrayeitɨwa, 'ikɨ naurieka mieme ti'aitame tumuanari hipame te'aitamete kaniwarayeitɨamɨkɨ.
40 O quarto reino será forte como o ferro; pois o ferro quebra e despedaça tudo; como o ferro quebra todas as coisas, assim esse reino fará em pedaços e destruirá todos os outros.
41 »'Ekɨ ti'aitame mɨpaɨ pepɨtinierekai tewi 'ɨkiyari 'ɨkateya 'itɨwameteya hixɨata 'atɨ pɨtepɨatɨkai meta hixɨapa 'atɨ pɨhaxutɨkai taiyarietɨ. Tepɨa meta haxu yɨnɨkame 'ekɨ ti'aitame kepemɨtiuxei, 'ikɨ kani'inɨariyaritɨni 'ikɨ mɨtita'aitatsie teɨteri mepayehutani, tsepanetɨ tepɨa tɨrɨkariyaya mexeiyani.
41 — Quanto aos pés e aos dedos dos pés que o senhor viu, que eram em parte de barro de oleiro e em parte de ferro, isto significa que esse será um reino dividido. Contudo, haverá nele alguma coisa da firmeza do ferro, porque o senhor viu o ferro misturado com barro.
42 Yaxeikɨata 'itɨwameteya 'etsimɨpepe hixɨapa 'atɨ mɨtepɨatɨkai meta hixɨapa 'atɨ mɨhaxutɨkai, 'ikɨ ti'aitame xeitapari tɨrɨkaɨyetɨ payani, xeitaparita weranitɨ.
42 Como os dedos dos pés eram em parte de ferro e em parte de barro, assim, por um lado, o reino será forte e, por outro, será frágil.
43 'Ekɨ ti'aitame yunɨkame tepɨa meta haxu pemuxei, mɨkɨ hutatɨ mɨkayɨnɨiwe. Mɨpaɨta pɨtiyɨni, teɨteri mepanuyutinɨni meyuxewitɨ mepɨka'akɨne.
43 Quanto ao ferro misturado com o barro que o senhor viu, isto significa que procurarão se misturar por meio de casamentos, mas não se ligarão um ao outro, assim como o ferro não se mistura com o barro.
44 »Mɨkɨ te'aitamete memanuka'ukatsie, Kakaɨyari muyuawitsie makawe xeime ti'aitame nanukakemɨkɨ mɨkɨ hatsuaku tɨma pɨkaka'unarieni meta xeime kiekaritsie pɨkayetuiyani, matsi yuheyemekɨ 'akaniuwemɨkɨ xeikɨa meta 'ikɨ te'aitamete yunaime kaniwareuyehɨamɨkɨ.
44 Mas, nos dias desses reis, o Deus do céu levantará um reino que jamais será destruído e que não passará a outro povo. Esse reino despedaçará e consumirá todos esses outros reinos, mas ele mesmo subsistirá para sempre,
45 Mɨpaɨ kananuyɨneni kepemɨtiuheinɨ tete xeime hɨritsie meyetɨa, tete nixewitɨ ka'iparewieku, tepɨa tumuanari kemɨrayeitɨa meta wurunitse, haxu, pɨrata metatsiere huru. Kakaɨyari mɨmariwe kametiniutahekɨatɨani kemɨtiyɨni 'uxa'atɨni warie. 'Ikɨ heinɨtsika kaniyuritɨni, meta kenemɨtihekɨataxɨ kaniyuritɨni».
45 assim como o rei viu que do monte foi cortada uma pedra, sem auxílio de mãos humanas, e ela despedaçou o ferro, o bronze, o barro, a prata e o ouro. O Grande Deus revelou ao rei o que vai acontecer no futuro. Certo é o sonho, e fiel é a sua interpretação.
46 Ti'aitame Nawukurunutsuxi 'u'enaka Tanieri hɨxie kaniutihɨximakeni waɨkawa kanitemawieritɨani, katiniuta'aita mawari mɨyetuiriyarienikɨ meta 'ɨkwa witsimu'ɨa,
46 Então o rei Nabucodonosor se inclinou e se prostrou com rosto em terra diante de Daniel. Ordenou que oferecessem a Daniel uma oferta de cereais e incenso.
47 mɨpaɨta katinitahɨawe:
47 O rei disse a Daniel: — Certamente o Deus que vocês adoram é o Deus dos deuses e o Senhor dos reis. Ele é quem revela os mistérios, pois você foi capaz de revelar este mistério.
48 Hikɨ ti'aitame Tanieri kananukakeni mariwemetsie, meta waɨkawa 'imikierite katiniyetuirieni, kuwexinarurikɨ kanenukakeni naime wawiruniya kwieyaritsie 'aurie mamanetɨkatsie meta yunaime temaiwawemete wa'ukiyari kaneyeitɨani.
48 Então o rei engrandeceu Daniel e lhe deu muitos e grandes presentes. Ele o pôs como governador de toda a província da Babilônia. Também o fez chefe supremo de todos os sábios da Babilônia.
49 Yaxeikɨata, Tanieri ya'utayɨku, ti'aitame kaniwaranayexeiya Tsatɨraki, Metsaki meta 'Awenekuxi, Wawiruniya 'aurie mamanetɨkatsie memɨte'aitanikɨ. Tanieri manari kaniyuhayewa ti'aitame paratsiyuyata.
49 A pedido de Daniel, o rei pôs Sadraque, Mesaque e Abede-Nego como administradores da província da Babilônia; mas Daniel permaneceu na corte do rei.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.