Mateus 5
Tũpa Ñehengagüer (GYRNT) vs NAA
1 Ñepei arɨ pɨpe, ava rehɨi repiase, Jesús oyeupi ɨvɨtrɨ rese. Aheve oguapɨ oĩ. Ahese semimbohe oyemboya yuvɨreco sese.
1 Ao ver as multidões, Jesus subiu ao monte. Ele se assentou e os seus discípulos se aproximaram dele.
2 Ichui omboɨpɨ imbohe aipo ehi:
2 Então ele passou a ensiná-los. Jesus disse:
3 “Sorɨvete catura acoi ava oicuase mbahe ipane vahe Tũpa rese ité güeco tuprɨ ãgua. Esepia niha, chupe nara ité Tũpa mborerecuasa.
3 — Bem-aventurados
4 “Sorɨvete catura acoi ava oyaseho vahe ovɨharẽhɨsa pɨpe. Esepia niha, Tũpa omboura vɨharetesa chupe coiye.
4 — Bem-aventurados
5 “Sorɨvete catura ndaseco asɨimi vahe. Esepia, ahe chupe imondosara co ɨvɨ imahera curi.
5 — Bem-aventurados os mansos,
6 “Sorɨvete catura ava oipota vahe teco catuprɨsa Tũpa suindar. Esepia, chupe ité ahe imondosara.
6 — Bem-aventurados
7 “Sorɨvete catura acoi ava oporoparaɨsuereco vahe. Esepia, ahe Tũpa oiparaɨsuerecora.
7 — Bem-aventurados
8 “Sorɨvete catura acoi ava ipɨhañemoñeta tuprɨ vahe. Esepia niha, ahe osepiara Tũpa yuvɨreco curi.
8 — Bem-aventurados
9 “Sorɨvete catura acoi ava oporomoñeroi vahe mbahe tuprɨ pɨpe. Ahe chupe, ‘Che rahɨr ité’ ehira Tũpa.
9 — Bem-aventurados
10 “Sorɨvete catura acoi ava seco catuprɨ rese imombaraɨsuprɨ. Esepia, ahe chupe nara Tũpa mborerecuasa.
10 — Bem-aventurados
11 “Perorɨvete catura pe acoi ava iñehe-ñehe tẽise pẽu, iyavei pe mombaraɨsuse, acoi oyapo-yapo tẽise güemira-mira tẽi pɨpe mbahe pe rese che recocuer sui tẽi yuvɨreco.
11 — Bem-aventurados são vocês quando, por minha causa, os insultarem e os perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vocês.
12 Pe rumo peyembovɨhañora. Esepia, ɨvave tuvichá vahe porerecosa peipɨsɨra curi. Ẽgüe ehi avei niha yɨpɨndar evocoi ava ramoi Tũpa ñehe mombehusareta mombaraɨsu yuvɨreco aracahe” ehi.
12 Alegrem-se e exultem, porque é grande a sua recompensa nos céus; pois assim perseguiram os profetas que viveram antes de vocês.
13 “Co ɨvɨ pɨpe pe avɨye yucrɨ peico opacatu ava upe. Yucrɨ rumo nasehe irise, ndayaicatui imoehe iri ãgua, ndiporusai chietera; imombopasara ava pɨrunga ãgua yuvɨreco.
13 — Vocês são o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 “Iyavei pe tesapesa nungar peico opacatu ava upe co ɨvɨ pɨpe inungar que tecua guasu yapoprɨ ɨvɨtrɨ rese. Ahe ndayaicatui ñomi ãgua.
14 — Vocês são a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada no alto de um monte.
15 Iyavei ndayamoendɨi chira tataendɨ mbahevrɨve tẽi. Iyacatu rumo yasupi ɨvate sendave opacatu oɨ pɨpendar ava resape ãgua.
15 Nem se acende uma lamparina para colocá-la debaixo de um cesto, mas num lugar adequado onde ilumina bem todos os que estão na casa.
16 Pe ẽgüe peye aveira pemboyecua ava eta upe pe recocuer avɨye vahe. Ipɨpe sui tomboetei yande Ru Tũpa ɨva pendar yuvɨreco” ehi ava rehɨi upe.
16 Assim brilhe também a luz de vocês diante dos outros, para que vejam as boas obras que vocês fazem e glorifiquem o Pai de vocês, que está nos céus.
17 “Aní chira, ‘Co mbɨa revo oporombohe Tũpa ñehe mombehusar rembicuachía mboyeroyaẽhɨ ãgua iyavei Moisés porocuaita cuachiaprɨ mboyeroyaẽhɨ ãgua avei no’ peye tẽi cheu. Ẽgüe ehi rumo che ayu imboavɨye ãgua.
17 — Não pensem que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, mas para cumprir.
18 Supi eté co ɨva, ɨvɨ avei yandeu oime vɨtemiseve, ndipoi chietera que ñepei yepe Moisés porocuaita, que ambuae Tũpa ñehe mombehusar rembicuachiagüer ocañi tẽi vaherã; ñepei-pei porocuaita imombehuprɨ imboavɨyesaño itera.
18 Porque em verdade lhes digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Sese acoi ava ndovɨroyai vahe que ñepei mborocuaitamira viña, ombohe avei ava seroyaẽhɨ ãgua, ahe evocoiyase ɨvɨ cotɨ catu vahe aveira Tũpa mborerecuasave yuvɨrecoi. Acoi vɨroya vahe rumo Tũpa porocuaita yuvɨreco iyavei oporombohe vahe yuvɨreco sese, ahe evocoiyase Tũpa osecomboɨvate catura omborerecuasave curi.
19 Aquele, pois, que desrespeitar um destes mandamentos, ainda que dos menores, e ensinar os outros a fazer o mesmo, será considerado mínimo no Reino dos Céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no Reino dos Céus.
20 Iyavei amombehu pẽu: acoi pe reco ɨ̃vi tuprɨsa ndaheise avɨye catu vahe fariseo recocuer sui iyavei ndaheise avɨye catu vahe Moisés porocuaita rese oporombohe vahe recocuer sui avei, ahese ndapeiquei chietera Tũpa mborerecuasave” ehi.
20 Porque eu afirmo que, se a justiça de vocês não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrarão no Reino dos Céus.
21 “Pe peicua acoi pe ramoi aracahendar upe aipo ehi vahe: ‘Peporoyucai rene. Acoi que ava oporoyuca vahe rumo, ahe serasosara mborerecuar porandusave mbahe sembiapocuer repɨrã’ ehi.
21 — Vocês ouviram o que foi dito aos antigos: “Não mate.” E ainda: “Quem matar estará sujeito a julgamento.”
22 Che rumo aipo ahe pẽu: acoi ava ambuae ava rese oñemoɨro vahe yuvɨreco, ahe avei serasosara aheve. Iyavei acoi ‘nde ẽgüe ere tẽi vahe eico’ ehi vahe ambuae ava upe, ahe serasosara porandu ãgua mborerecuar ɨvate catu vahe rovai. Acoi ava rumo oñehe marase seroɨ̃rosave ambuae ava upe, ahe iyacatu imondosa ité tata guasuve.
22 Eu, porém, lhes digo que todo aquele que se irar contra o seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem insultar o seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem o chamar de tolo estará sujeito ao inferno de fogo.
23 “Sese Tũpa upe pe porerecosa reropovẽhesave tũparo pɨpe pemahenduhase ava pe amotarẽhɨmbar rese,
23 Portanto, se você estiver trazendo a sua oferta ao altar e lá se lembrar que o seu irmão tem alguma coisa contra você,
24 peseya rane pe porerecosa aheve; peyevɨ rane pe amotarẽhɨmbar upe pẽu iñero ãgua rese. Acoi peñerose oyeupe, ahese voi peyevɨ, tapeicuavẽhe pe porerecosa Tũpa upe.
24 deixe diante do altar a sua oferta e vá primeiro reconciliar-se com o seu irmão; e então volte e faça a sua oferta.
25 “Iyavei peyeamotarẽhɨse, peñero voi oyeupe peyoepiase. Anise, avɨyeteramo coiye catu tẽise pe mombehu tẽira pe amotarẽhɨmbar mborerecuar upe pe reraso ãgua. Ichui avɨyeteramo ahe pe roquenda ucara.
25 — Entre em acordo sem demora com o seu adversário, enquanto você está com ele a caminho, para que o adversário não entregue você ao juiz, o juiz entregue você ao oficial de justiça, e você seja jogado na prisão.
26 Supi eté aipo ahe pẽu: Ndapesẽi chietera acoi peyemboepɨpase voi eté pesẽra ichui” ehi.
26 Em verdade lhe digo que você não sairá dali enquanto não pagar o último centavo.
27 “Peicua niha Moisés porocuaita yɨpɨndar: ‘Peaguasai rene ambuae ava rembireco rese’ ehi vahe.
27 — Vocês ouviram o que foi dito: “Não cometa adultério.”
28 Che rumo aipo ahe pẽu: Acoi ava omahese cuña rese ipotasa pɨpe, ahe inungar oyapo vahe ité mbahe sese opɨha pɨpe yepi.
28 Eu, porém, lhes digo: todo o que olhar para uma mulher com intenção impura, já cometeu adultério com ela no seu coração.
29 “Iyavei inungar que pe resa pe acato cotɨndar oipota rai ucase mbahe pẽu pe mboangaipa ãgua tẽi, iya penose ité, pemombo amombrɨ peyesui. Aní pe mondo uca opacatu pe recocuer tata guasuve.
29 — Se o seu olho direito leva você a tropeçar, arranque-o e jogue-o fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que ter o corpo inteiro lançado no inferno.
30 Iyavei inungar que pe po pe acato cotɨndar pe mboangaipa ucase, iya peyasɨa ité imombo amombrɨ peyesui. Aní pe mondo uca opacatu pe recocuer tata guasuve” ehi.
30 E, se a sua mão direita leva você a tropeçar, corte-a e jogue-a fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que o corpo inteiro ir para o inferno.
31 “Iyavei aipo ehi Moisés aracahe: ‘Opoi potase que omenda vahe oyesui, iyacatu cuachiar imondosa poisa resendar mborerecuar rovai yuvɨreco chupe’ ehi.
31 — Também foi dito: “Aquele que repudiar a sua mulher deve dar-lhe uma carta de divórcio.”
32 Che rumo aipo ahe pẽu: ava opoise güembireco sui, cuña ndoyavɨise mbahe, ahese ombopɨhañemoñeta tiẽtera güembireco mboaguasa uca ãgua. Iyavei cuimbahe omendase cuña omenda vahecuer rese, oyemboaguasa tẽi avei sese” ehi.
32 Eu, porém, lhes digo: quem repudiar a sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a se tornar adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério.
33 “Iyavei peicua acoi aipo ehi vahe pe ramoi upe aracahe: ‘Pemboavɨye itera pemoingatu tuprɨse Tũpa rer pɨpe mbahe pemombehu vahe yepi’ ehi.
33 — Vocês também ouviram o que foi dito aos antigos: “Não faça juramento falso, mas cumpra rigorosamente para com o Senhor o que você jurou.”
34 Che rumo, ‘Ndapeñehei chira que mbahe rer pɨpe, ɨva rer pɨpe tẽi avei’ ahe pẽu. Esepia, ahe niha Tũpa renda;
34 Eu, porém, lhes digo: não jurem de modo nenhum; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 ɨvɨ rer pɨpe tẽi avei ndapeñehei chira. Esepia, ahe Tũpa pɨrunga; Jerusalén rer pɨpe avei ndapeñehei chira. Esepia, ahe niha mborerecuar ɨvate catu vahe recua.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser a cidade do grande Rei.
36 Pe ãca rer pɨpe avei ndapeñehei chira. Esepia, ndapeicatui chira que ñepei pe ha momorochi ãgua, imou ãgua avei.
36 Não jure pela sua cabeça, porque você não pode fazer com que um só cabelo fique branco ou preto.
37 Sese niha peñehese, ñepei reseve, ‘Avɨye’ peyera; anise, ‘Aní’ peye voira. Esepia, aipo ndehi vahe mbahe tẽi” ehi.
37 Que a palavra de vocês seja: Sim, sim; não, não. O que passar disto vem do Maligno.
38 “Peicua acoi Moisés porocuaita aracahendar aipo ehi vahe: ‘Que ava vɨnose vahe ambuae ava resa ichui, ahe sesa avei senosesara. Iyavei vɨnose vahe sãi ichui, sãi avei senosesara’ ehi vahe.
38 — Vocês ouviram o que foi dito: “Olho por olho, dente por dente.”
39 Che rumo aipo ahe pẽu: Aní chira pemboyevɨ pẽu mbahe tẽi aposar upe. Acoi que pe amotarẽhɨsar pe rovapetese yuvɨreco, ambuae cotɨ pe rova avei pemoporẽhɨñora chupe.
39 Eu, porém, lhes digo: Não resistam ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça-lhe também a face esquerda.
40 Porandusave pe rerasose pe camisa rerocua ãgua yuvɨreco pe sui, pe saco avei pemondoñora chupe.
40 Se alguém quer processar você e tirar-lhe a túnica, deixe que leve também a capa.
41 ‘Ñepei legua rupi evosɨi co mbahe rese cheu’ ehise que ava pẽu, pe rumo perasoñora ñuvɨrío legua rupi chupe.
41 Se alguém obrigar você a andar uma milha, vá com ele duas.
42 Iyavei oporanduse que pe mbahe rese yuvɨreco pẽu, pemondoño avei chupe. Aní chira perecatẽhɨ sese” ehi.
42 Dê a quem lhe pede e não volte as costas ao que quer lhe pedir emprestado.
43 “Iyavei pesendu ñehesa yɨpɨndar: ‘Pesepia potai rene pe amotarẽhɨmbar, pe mborɨpar güeraño pesaɨsu’ ehi vahe.
43 — Vocês ouviram o que foi dito: “Ame o seu próximo e odeie o seu inimigo.”
44 Che rumo aipo ahe pẽu: Pesaɨsu catu pe amotarẽhɨmbar iyavei peyeroquɨ pe momara potasar rese.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem pelos que perseguem vocês,
45 Evocoi nungar apo pɨpe pe Ru Tũpa ɨva pendar rahɨr ité peicora. Ahe niha osesape uca arɨ ava naporai vahe upe, ava avɨye vahe upe avei. Ombou avei amar seco catuprɨ vahe upe, ava ndaseco põrai vahe upe avei.
45 para demonstrarem que são filhos do Pai de vocês, que está nos céus. Porque ele faz o seu sol nascer sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Pe raɨsupar güeraño pesaɨsu catu tẽise, ndapeipɨsɨi chietera porerecosa evocoi nungar sui. Esepia niha, ava guarepochi rerocuasar ndipɨhai vahe guaɨsupar tẽi osaɨsu yuvɨreco yepi.
46 Porque, se vocês amam aqueles que os amam, que recompensa terão? Os publicanos também não fazem o mesmo?
47 Ndahei yande mborɨpar upe güeraño yayapora ‘avɨrave’. Esepia, ava ndoicuai vahe avei Tũpa oyapo ‘avɨrave’ omborɨpar upe yuvɨreco yepi.
47 E, se saudarem somente os seus irmãos, o que é que estão fazendo de mais? Os gentios também não fazem o mesmo?
48 Sese pe recocuer perecora pe Ru Tũpa ɨva pendar seco catuprɨ vahe nungar” ehi.
48 Portanto, sejam perfeitos como é perfeito o Pai de vocês, que está no céu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.