Mateus 5
Tũpa Ñehengagüer (GYRNT) vs ARIB
1 Ñepei arɨ pɨpe, ava rehɨi repiase, Jesús oyeupi ɨvɨtrɨ rese. Aheve oguapɨ oĩ. Ahese semimbohe oyemboya yuvɨreco sese.
1 Jesus, pois, vendo as multidões, subiu ao monte; e, tendo se assentado, aproximaram-se os seus discípulos,
2 Ichui omboɨpɨ imbohe aipo ehi:
2 e ele se pôs a ensiná-los, dizendo:
3 “Sorɨvete catura acoi ava oicuase mbahe ipane vahe Tũpa rese ité güeco tuprɨ ãgua. Esepia niha, chupe nara ité Tũpa mborerecuasa.
3 Bem-aventurados os humildes de espírito, porque deles é o reino dos céus.
4 “Sorɨvete catura acoi ava oyaseho vahe ovɨharẽhɨsa pɨpe. Esepia niha, Tũpa omboura vɨharetesa chupe coiye.
4 Bem-aventurados os que choram, porque eles serão consolados.
5 “Sorɨvete catura ndaseco asɨimi vahe. Esepia, ahe chupe imondosara co ɨvɨ imahera curi.
5 Bem-aventurados os mansos, porque eles herdarão a terra.
6 “Sorɨvete catura ava oipota vahe teco catuprɨsa Tũpa suindar. Esepia, chupe ité ahe imondosara.
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça porque eles serão fartos.
7 “Sorɨvete catura acoi ava oporoparaɨsuereco vahe. Esepia, ahe Tũpa oiparaɨsuerecora.
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque eles alcançarão misericórdia.
8 “Sorɨvete catura acoi ava ipɨhañemoñeta tuprɨ vahe. Esepia niha, ahe osepiara Tũpa yuvɨreco curi.
8 Bem-aventurados os limpos de coração, porque eles verão a Deus.
9 “Sorɨvete catura acoi ava oporomoñeroi vahe mbahe tuprɨ pɨpe. Ahe chupe, ‘Che rahɨr ité’ ehira Tũpa.
9 Bem-aventurados os pacificadores, porque eles serão chamados filhos de Deus.
10 “Sorɨvete catura acoi ava seco catuprɨ rese imombaraɨsuprɨ. Esepia, ahe chupe nara Tũpa mborerecuasa.
10 Bem-aventurados os que são perseguidos por causa da justiça, porque deles é o reino dos céus.
11 “Perorɨvete catura pe acoi ava iñehe-ñehe tẽise pẽu, iyavei pe mombaraɨsuse, acoi oyapo-yapo tẽise güemira-mira tẽi pɨpe mbahe pe rese che recocuer sui tẽi yuvɨreco.
11 Bem-aventurados sois vós, quando vos injuriarem e perseguiram e, mentindo, disserem todo mal contra vós por minha causa.
12 Pe rumo peyembovɨhañora. Esepia, ɨvave tuvichá vahe porerecosa peipɨsɨra curi. Ẽgüe ehi avei niha yɨpɨndar evocoi ava ramoi Tũpa ñehe mombehusareta mombaraɨsu yuvɨreco aracahe” ehi.
12 Alegrai-vos e exultai, porque é grande o vosso galardão nos céus; porque assim perseguiram aos profetas que foram antes de vós.
13 “Co ɨvɨ pɨpe pe avɨye yucrɨ peico opacatu ava upe. Yucrɨ rumo nasehe irise, ndayaicatui imoehe iri ãgua, ndiporusai chietera; imombopasara ava pɨrunga ãgua yuvɨreco.
13 Vós sois o sal da terra; mas se o sal se tornar insípido, com que se há de restaurar-lhe o sabor? para nada mais presta, senão para ser lançado fora, e ser pisado pelos homens.
14 “Iyavei pe tesapesa nungar peico opacatu ava upe co ɨvɨ pɨpe inungar que tecua guasu yapoprɨ ɨvɨtrɨ rese. Ahe ndayaicatui ñomi ãgua.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada sobre um monte;
15 Iyavei ndayamoendɨi chira tataendɨ mbahevrɨve tẽi. Iyacatu rumo yasupi ɨvate sendave opacatu oɨ pɨpendar ava resape ãgua.
15 nem os que acendem uma candeia a colocam debaixo do alqueire, mas no velador, e assim ilumina a todos que estão na casa.
16 Pe ẽgüe peye aveira pemboyecua ava eta upe pe recocuer avɨye vahe. Ipɨpe sui tomboetei yande Ru Tũpa ɨva pendar yuvɨreco” ehi ava rehɨi upe.
16 Assim resplandeça a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras, e glorifiquem a vosso Pai, que está nos céus.
17 “Aní chira, ‘Co mbɨa revo oporombohe Tũpa ñehe mombehusar rembicuachía mboyeroyaẽhɨ ãgua iyavei Moisés porocuaita cuachiaprɨ mboyeroyaẽhɨ ãgua avei no’ peye tẽi cheu. Ẽgüe ehi rumo che ayu imboavɨye ãgua.
17 Não penseis que vim destruir a lei ou os profetas; não vim destruir, mas cumprir.
18 Supi eté co ɨva, ɨvɨ avei yandeu oime vɨtemiseve, ndipoi chietera que ñepei yepe Moisés porocuaita, que ambuae Tũpa ñehe mombehusar rembicuachiagüer ocañi tẽi vaherã; ñepei-pei porocuaita imombehuprɨ imboavɨyesaño itera.
18 Porque em verdade vos digo que, até que o céu e a terra passem, de modo nenhum passará da lei um só i ou um só til, até que tudo seja cumprido.
19 Sese acoi ava ndovɨroyai vahe que ñepei mborocuaitamira viña, ombohe avei ava seroyaẽhɨ ãgua, ahe evocoiyase ɨvɨ cotɨ catu vahe aveira Tũpa mborerecuasave yuvɨrecoi. Acoi vɨroya vahe rumo Tũpa porocuaita yuvɨreco iyavei oporombohe vahe yuvɨreco sese, ahe evocoiyase Tũpa osecomboɨvate catura omborerecuasave curi.
19 Qualquer, pois, que violar um destes mandamentos, por menor que seja, e assim ensinar aos homens, será chamado o menor no reino dos céus; aquele, porém, que os cumprir e ensinar será chamado grande no reino dos céus.
20 Iyavei amombehu pẽu: acoi pe reco ɨ̃vi tuprɨsa ndaheise avɨye catu vahe fariseo recocuer sui iyavei ndaheise avɨye catu vahe Moisés porocuaita rese oporombohe vahe recocuer sui avei, ahese ndapeiquei chietera Tũpa mborerecuasave” ehi.
20 Pois eu vos digo que, se a vossa justiça não exceder a dos escribas e fariseus, de modo nenhum entrareis no reino dos céus.
21 “Pe peicua acoi pe ramoi aracahendar upe aipo ehi vahe: ‘Peporoyucai rene. Acoi que ava oporoyuca vahe rumo, ahe serasosara mborerecuar porandusave mbahe sembiapocuer repɨrã’ ehi.
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; e, Quem matar será réu de juízo.
22 Che rumo aipo ahe pẽu: acoi ava ambuae ava rese oñemoɨro vahe yuvɨreco, ahe avei serasosara aheve. Iyavei acoi ‘nde ẽgüe ere tẽi vahe eico’ ehi vahe ambuae ava upe, ahe serasosara porandu ãgua mborerecuar ɨvate catu vahe rovai. Acoi ava rumo oñehe marase seroɨ̃rosave ambuae ava upe, ahe iyacatu imondosa ité tata guasuve.
22 Eu, porém, vos digo que todo aquele que se encolerizar contra seu irmão, será réu de juízo; e quem disser a seu irmão: Raca, será réu diante do sinédrio; e quem lhe disser: Tolo, será réu do fogo do inferno.
23 “Sese Tũpa upe pe porerecosa reropovẽhesave tũparo pɨpe pemahenduhase ava pe amotarẽhɨmbar rese,
23 Portanto, se estiveres apresentando a tua oferta no altar, e aí te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 peseya rane pe porerecosa aheve; peyevɨ rane pe amotarẽhɨmbar upe pẽu iñero ãgua rese. Acoi peñerose oyeupe, ahese voi peyevɨ, tapeicuavẽhe pe porerecosa Tũpa upe.
24 deixa ali diante do altar a tua oferta, e vai conciliar-te primeiro com teu irmão, e depois vem apresentar a tua oferta.
25 “Iyavei peyeamotarẽhɨse, peñero voi oyeupe peyoepiase. Anise, avɨyeteramo coiye catu tẽise pe mombehu tẽira pe amotarẽhɨmbar mborerecuar upe pe reraso ãgua. Ichui avɨyeteramo ahe pe roquenda ucara.
25 Concilia-te depressa com o teu adversário, enquanto estás no caminho com ele; para que não aconteça que o adversário te entregue ao guarda, e sejas lançado na prisão.
26 Supi eté aipo ahe pẽu: Ndapesẽi chietera acoi peyemboepɨpase voi eté pesẽra ichui” ehi.
26 Em verdade te digo que de maneira nenhuma sairás dali enquanto não pagares o último ceitil.
27 “Peicua niha Moisés porocuaita yɨpɨndar: ‘Peaguasai rene ambuae ava rembireco rese’ ehi vahe.
27 Ouvistes que foi dito: Não adulterarás.
28 Che rumo aipo ahe pẽu: Acoi ava omahese cuña rese ipotasa pɨpe, ahe inungar oyapo vahe ité mbahe sese opɨha pɨpe yepi.
28 Eu, porém, vos digo que todo aquele que olhar para uma mulher para a cobiçar, já em seu coração cometeu adultério com ela.
29 “Iyavei inungar que pe resa pe acato cotɨndar oipota rai ucase mbahe pẽu pe mboangaipa ãgua tẽi, iya penose ité, pemombo amombrɨ peyesui. Aní pe mondo uca opacatu pe recocuer tata guasuve.
29 Se o teu olho direito te faz tropeçar, arranca-o e lança-o de ti; pois te é melhor que se perca um dos teus membros do que seja todo o teu corpo lançado no inferno.
30 Iyavei inungar que pe po pe acato cotɨndar pe mboangaipa ucase, iya peyasɨa ité imombo amombrɨ peyesui. Aní pe mondo uca opacatu pe recocuer tata guasuve” ehi.
30 E, se a tua mão direita te faz tropeçar, corta-a e lança-a de ti; pois te é melhor que se perca um dos teus membros do que vá todo o teu corpo para o inferno.
31 “Iyavei aipo ehi Moisés aracahe: ‘Opoi potase que omenda vahe oyesui, iyacatu cuachiar imondosa poisa resendar mborerecuar rovai yuvɨreco chupe’ ehi.
31 Também foi dito: Quem repudiar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Che rumo aipo ahe pẽu: ava opoise güembireco sui, cuña ndoyavɨise mbahe, ahese ombopɨhañemoñeta tiẽtera güembireco mboaguasa uca ãgua. Iyavei cuimbahe omendase cuña omenda vahecuer rese, oyemboaguasa tẽi avei sese” ehi.
32 Eu, porém, vos digo que todo aquele que repudia sua mulher, a não ser por causa de infidelidade, a faz adúltera; e quem casar com a repudiada, comete adultério.
33 “Iyavei peicua acoi aipo ehi vahe pe ramoi upe aracahe: ‘Pemboavɨye itera pemoingatu tuprɨse Tũpa rer pɨpe mbahe pemombehu vahe yepi’ ehi.
33 Outrossim, ouvistes que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás para com o Senhor os teus juramentos.
34 Che rumo, ‘Ndapeñehei chira que mbahe rer pɨpe, ɨva rer pɨpe tẽi avei’ ahe pẽu. Esepia, ahe niha Tũpa renda;
34 Eu, porém, vos digo que de maneira nenhuma jureis; nem pelo céu, porque é o trono de Deus;
35 ɨvɨ rer pɨpe tẽi avei ndapeñehei chira. Esepia, ahe Tũpa pɨrunga; Jerusalén rer pɨpe avei ndapeñehei chira. Esepia, ahe niha mborerecuar ɨvate catu vahe recua.
35 nem pela terra, porque é o escabelo de seus pés; nem por Jerusalém, porque é a cidade do grande Rei;
36 Pe ãca rer pɨpe avei ndapeñehei chira. Esepia, ndapeicatui chira que ñepei pe ha momorochi ãgua, imou ãgua avei.
36 nem jures pela tua cabeça, porque não podes tornar um só cabelo branco ou preto.
37 Sese niha peñehese, ñepei reseve, ‘Avɨye’ peyera; anise, ‘Aní’ peye voira. Esepia, aipo ndehi vahe mbahe tẽi” ehi.
37 Seja, porém, o vosso falar: Sim, sim; não, não; pois o que passa daí, vem do Maligno.
38 “Peicua acoi Moisés porocuaita aracahendar aipo ehi vahe: ‘Que ava vɨnose vahe ambuae ava resa ichui, ahe sesa avei senosesara. Iyavei vɨnose vahe sãi ichui, sãi avei senosesara’ ehi vahe.
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho, e dente por dente.
39 Che rumo aipo ahe pẽu: Aní chira pemboyevɨ pẽu mbahe tẽi aposar upe. Acoi que pe amotarẽhɨsar pe rovapetese yuvɨreco, ambuae cotɨ pe rova avei pemoporẽhɨñora chupe.
39 Eu, porém, vos digo que não resistais ao homem mau; mas a qualquer que te bater na face direita, oferece-lhe também a outra;
40 Porandusave pe rerasose pe camisa rerocua ãgua yuvɨreco pe sui, pe saco avei pemondoñora chupe.
40 e ao que quiser pleitear contigo, e tirar-te a túnica, larga-lhe também a capa;
41 ‘Ñepei legua rupi evosɨi co mbahe rese cheu’ ehise que ava pẽu, pe rumo perasoñora ñuvɨrío legua rupi chupe.
41 e, se qualquer te obrigar a caminhar mil passos, vai com ele dois mil.
42 Iyavei oporanduse que pe mbahe rese yuvɨreco pẽu, pemondoño avei chupe. Aní chira perecatẽhɨ sese” ehi.
42 Dá a quem te pedir, e não voltes as costas ao que quiser que lhe emprestes.
43 “Iyavei pesendu ñehesa yɨpɨndar: ‘Pesepia potai rene pe amotarẽhɨmbar, pe mborɨpar güeraño pesaɨsu’ ehi vahe.
43 Ouvistes que foi dito: Amarás ao teu próximo, e odiarás ao teu inimigo.
44 Che rumo aipo ahe pẽu: Pesaɨsu catu pe amotarẽhɨmbar iyavei peyeroquɨ pe momara potasar rese.
44 Eu, porém, vos digo: Amai aos vossos inimigos, e orai pelos que vos perseguem;
45 Evocoi nungar apo pɨpe pe Ru Tũpa ɨva pendar rahɨr ité peicora. Ahe niha osesape uca arɨ ava naporai vahe upe, ava avɨye vahe upe avei. Ombou avei amar seco catuprɨ vahe upe, ava ndaseco põrai vahe upe avei.
45 para que vos torneis filhos do vosso Pai que está nos céus; porque ele faz nascer o seu sol sobre maus e bons, e faz chover sobre justos e injustos.
46 Pe raɨsupar güeraño pesaɨsu catu tẽise, ndapeipɨsɨi chietera porerecosa evocoi nungar sui. Esepia niha, ava guarepochi rerocuasar ndipɨhai vahe guaɨsupar tẽi osaɨsu yuvɨreco yepi.
46 Pois, se amardes aos que vos amam, que recompensa tereis? não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Ndahei yande mborɨpar upe güeraño yayapora ‘avɨrave’. Esepia, ava ndoicuai vahe avei Tũpa oyapo ‘avɨrave’ omborɨpar upe yuvɨreco yepi.
47 E, se saudardes somente os vossos irmãos, que fazeis demais? não fazem os gentios também o mesmo?
48 Sese pe recocuer perecora pe Ru Tũpa ɨva pendar seco catuprɨ vahe nungar” ehi.
48 Sede vós, pois, perfeitos, como é perfeito o vosso Pai celestial.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.