Atos 7
Tũpa Ñehengagüer (GYRNT) vs ARA
1 Evocoiyase pahi rerecuar ɨvate catu vahe oporandu chupe: “¿Supi eté vo aipo nde ñehe mara eico?” ehi chupe.
1 Então, lhe perguntou o sumo sacerdote: Porventura, é isto assim?
2 Ahese omboyevɨ chupe: “Che mu eta, peyapɨsaca che ñehe rese: Tũpa imboeteiprɨ oyemboyecua yande ramoi Abraham upe aracahe. Mesopotamia ve secoi vɨtese, icho renondeve Harán ve seco ãgua,
2 Estêvão respondeu: Varões irmãos e pais, ouvi. O Deus da glória apareceu a Abraão, nosso pai, quando estava na Mesopotâmia, antes de habitar em Harã,
3 aipo ehi chupe: ‘Eso nde recua sui; eseyapa nde mu; eso evocoi tecuave che amboyecuara ndeu’ ehi Tũpa chupe.
3 e lhe disse: Sai da tua terra e da tua parentela e vem para a terra que eu te mostrarei.
4 Evocoiyase osẽ Caldea ɨvɨ sui oso tecua Harán ve güeco ãgua. Omano pare tu Harán ve, Tũpa ombou cohave yande recosave.
4 Então, saiu da terra dos caldeus e foi habitar em Harã. E dali, com a morte de seu pai, Deus o trouxe para esta terra em que vós agora habitais.
5 Yepe oyepota tẽi cohave aracahe, Tũpa rumo nomondoimi eté que chĩhi ɨvɨ chupendar chupe. ‘Co ɨvɨ amondora ndeu nde mano pare nde suindar upe nara’ ehi Tũpa chupe (ahe rumo ndatahɨ vɨtei ahese).
5 Nela, não lhe deu herança, nem sequer o espaço de um pé; mas prometeu dar-lhe a posse dela e, depois dele, à sua descendência, não tendo ele filho.
6 Tũpa aipo ehi avei chupe: ‘Nde suindar yuvɨrecoira ambuae ava recua rupi, ahe pendar ava secua vahe rembiguairã semimombaraɨsuguã tẽi avei yuvɨrecoira cuatrociento aravɨter rupi’ ehi.
6 E falou Deus que a sua descendência seria peregrina em terra estrangeira, onde seriam escravizados e maltratados por quatrocentos anos;
7 Tũpa rumo aipo ehi avei Abraham upe: ‘Che rumo, aicuara evocoi ava nde suindar mombaraɨsusar upe yuvɨreco. Ipare yuvɨnosera ipovrɨ sui che mboetei iri ãgua cohave yuvɨreco’ ehi Tũpa chupe aracahe.
7 eu, disse Deus, julgarei a nação da qual forem escravos; e, depois disto, sairão daí e me servirão neste lugar.
8 Tũpa oyocuai güemimbotar pɨpe Abraham guahɨr mbocircuncida ãgua rese. Sese Abraham ombocircuncida guahɨr Isaac iha pare ocho arɨ pɨpe. Isaac ẽgüe ehi avei guahɨr Jacob upe. Jacob ẽgüe ehi avei guahɨreta upe, ahe doce vahe Israel suindar” ehi.
8 Então, lhe deu a aliança da circuncisão; assim, nasceu Isaque, e Abraão o circuncidou ao oitavo dia; de Isaque procedeu Jacó, e deste, os doze patriarcas.
9 “Ipare yuvɨrecoi vahe yande ramoi Jacob rahɨr omondo vɨvrɨ guarepochi repɨrã yamotarẽhɨsa pɨpe yuvɨreco. Ahe tɨvrɨ rer José omondo vahe Egipto pendar upe yuvɨreco. Tũpa rumo secoiño ité sese.
9 Os patriarcas, invejosos de José, venderam-no para o Egito; mas Deus estava com ele
10 Ichui vɨnose opacatu iparaɨsusa sui. Omondo ombahecuasa chupe iyavei seco avɨye tuprɨ ãgua Egipto pendar mborerecuar guasu faraón upe. Evocoiyase faraón ipotasa pɨpe omoingue mborerecuar seco ãgua opacatu ava ɨvɨ Egipto pendar cuai ãgua iyavei güẽta pɨpendar cuai ãgua avei.
10 e livrou-o de todas as suas aflições, concedendo-lhe também graça e sabedoria perante Faraó, rei do Egito, que o constituiu governador daquela nação e de toda a casa real.
11 “Ipare ou tɨavor opacatu Egipto ɨvɨ rupi, Canaán ɨvɨ rupi avei. Iparaɨsu yuvɨreco. Ahese yande ramoi ndoyosui mbahe güemihura yuvɨreco.
11 Sobreveio, porém, fome em todo o Egito; e, em Canaã, houve grande tribulação, e nossos pais não achavam mantimentos.
12 Oyanduse rumo Jacob Egipto ve oime vɨtese trigo, ahese omondo guahɨr aheve seca, ahe yande ramoi yuvɨrecoi vahe. Ahe yɨpɨndar ichosa Egipto ve yuvɨreco.
12 Mas, tendo ouvido Jacó que no Egito havia trigo, enviou, pela primeira vez, os nossos pais.
13 Ichui yuvɨraso yupagüe irise Egipto ve, ahese José oyecua uca vɨquehɨr upe. Ẽgüe ehi faraón upe oicua uca uma sui oyesu.
13 Na segunda vez, José se fez reconhecer por seus irmãos, e se tornou conhecida de Faraó a família de José.
14 Evocoiyase José güeru uca oyesupa Jacob iyavei opacatu omu, ahe imu retacuer setenta y cinco tuprɨ.
14 Então, José mandou chamar a Jacó, seu pai, e toda a sua parentela, isto é, setenta e cinco pessoas.
15 Ẽgüe ehi Jacob yuvɨraso Egipto ve yuvɨrecoi ãgua opacatu guahɨr reseve. Aheve omano iyavei opacatu yande ramoi eta omano yuvɨreco aracahe.
15 Jacó desceu ao Egito, e ali morreu ele e também nossos pais;
16 Imano pare rumo, suminogüer vɨraso icangüer yuvɨreco tecua Siquem ve. Aheve oñotɨ yuvɨreco. Aheve acoi Abraham vɨrocua tuvɨpa Hamor rahɨr sui aracahe” ehi mborerecuar upe.
16 e foram transportados para Siquém e postos no sepulcro que Abraão ali comprara a dinheiro aos filhos de Hamor.
17 “Ipare, vɨrovɨse arɨ ipapaprɨ Tũpa Ñehengagüer Abraham upendar, ahese yande ramoi setá catu-catu iri oyesu Egipto ve yuvɨreco aracahe.
17 Como, porém, se aproximasse o tempo da promessa que Deus jurou a Abraão, o povo cresceu e se multiplicou no Egito,
18 Ipare oporocuai ambuae mborerecuar guasu Egipto ve. Ahe ndoicuai vahe ité yande ramoi José.
18 até que se levantou ali outro rei, que não conhecia a José.
19 Evocoi mborerecuar guasu ombopa yande ramoi eta aracahe. Omombaraɨsu avei oyucapa uca israelita rahɨr cuimbahe pĩtani. Ahe oyocuai iyesupa aipo ehi: ‘Peseya pe rahɨr oha ramomi vahe, tomanoño’ ehi yande ramoi upe aracahe.
19 Este outro rei tratou com astúcia a nossa raça e torturou os nossos pais, a ponto de forçá-los a enjeitar seus filhos, para que não sobrevivessem.
20 Aheseve avei aipo Moisés oha. Ahe pĩtani avɨye ité Tũpa uve. Ihare, iyesupa mbosapɨ yasɨmi rupive vɨreco oyese güẽtave yuvɨreco.
20 Por esse tempo, nasceu Moisés, que era formoso aos olhos de Deus. Por três meses, foi ele mantido na casa de seu pai;
21 Oseyase rumo iyesupa ɨve yuvɨreco, ahese faraón rayrɨ oseca ahe ɨ rupi sui. Ichui vɨnose seraso güẽtave, omboacua omembrɨ nungar ité sereco.
21 quando foi exposto, a filha de Faraó o recolheu e criou como seu próprio filho.
22 Ichui Egipto pendar yaracua vahe opacatu ombahecuasa rese ombohe tuprɨ Moisés sereco yuvɨreco. Evocoiyase Moisés ipĩrata ité oñehese iyavei oyapose mbahe.
22 E Moisés foi educado em toda a ciência dos egípcios e era poderoso em palavras e obras.
23 “Vɨrecose rumo Moisés cuarenta aravɨter, ipɨhañemoñeta: ‘Tasepia rane che mu israelita cohave yuvɨrecoi vahe’ ehi.
23 Quando completou quarenta anos, veio-lhe a ideia de visitar seus irmãos, os filhos de Israel.
24 Ipare aheve osepia Egipto pendar oinupa-nupa imu sereco yuvɨreco. Ahese oyuca Egipto pendar omu repɨcave.
24 Vendo um homem tratado injustamente, tomou-lhe a defesa e vingou o oprimido, matando o egípcio.
25 Ahe rumo, ‘Oicua revo che mu Tũpa vɨnose uca ãgua Egipto sui yuvɨreco cheu’ ehi viña. Imu rumo nomohai eté Moisés vɨnose ãgua yuvɨreco evocoi ava po sui.
25 Ora, Moisés cuidava que seus irmãos entenderiam que Deus os queria salvar por intermédio dele; eles, porém, não compreenderam.
26 Ahere ayihive oso omu pãhuve. Aheve osepia ñuvɨrío mbɨa ovavase oyeupe yuvɨreco. Ahe rumo oipota tẽi iñero ãgua oyeupe yuvɨreco viña, aipo ehi chupe: ‘Che mu, oñemu mo peico, ¿mahera vo pevava peyese ae?’ ehi tẽi chupe.
26 No dia seguinte, aproximou-se de uns que brigavam e procurou reconduzi-los à paz, dizendo: Homens, vós sois irmãos; por que vos ofendeis uns aos outros?
27 Oyemovɨracua catu vahe rumo omombo oyesui. Ichui ahe aipo ehi chupe: ‘¿Ava vo nde moingue ore pãhuve ore rerecuarã ore recocuer moingatu ãgua?’ ehi chupe.
27 Mas o que agredia o próximo o repeliu, dizendo: Quem te constituiu autoridade e juiz sobre nós?
28 ‘¡Che yuca pota avei tie eve inungar ereyuca evocoi Egipto pendar irapɨpe!’ ehi chupe.
28 Acaso, queres matar-me, como fizeste ontem ao egípcio?
29 Osenduse rumo co iñehe, oñemi voi eté oso Egipto sui ambuae ɨvɨ Madián ve. Aheve opɨta pucu. Ahe ɨvɨ rumo ndahei secua ité. Aheve oyesu ñuvɨrío tahɨr.
29 A estas palavras Moisés fugiu e tornou-se peregrino na terra de Midiã, onde lhe nasceram dois filhos.
30 “Omboavɨyese cuarenta aravɨter Madián ve, Tũpa rembiguai oyemboyecua ɨvɨtrɨ Sinaí rerovɨcave ɨvɨ iporupɨrẽhɨsave caha rese tata rendɨgüer pãhuve chupe.
30 Decorridos quarenta anos, apareceu-lhe, no deserto do monte Sinai, um anjo, por entre as chamas de uma sarça que ardia.
31 Osepiase mbahe sendɨ vahe oyepɨhamondɨi, oyemboya catu sese sepia tuprɨ ãgua viña. Ahese osendu Yar ñehe aipo ehi vahe:
31 Moisés, porém, diante daquela visão, ficou maravilhado e, aproximando-se para observar, ouviu-se a voz do Senhor:
32 ‘Che nde ramoi Tũpa aico. Nde ramoi Abraham, Isaac iyavei Jacob che reroya vahecuer yuvɨreco’ ehi. Evocoiyase Moisés orɨrɨi osɨquɨyesa pɨpe nomahe pota iri sese.
32 Eu sou o Deus dos teus pais, o Deus de Abraão, de Isaque e de Jacó. Moisés, tremendo de medo, não ousava contemplá-la.
33 Evocoiyase Yar aipo ehi chupe: ‘Esequɨi nde pɨtaqui. Esepia, ɨvɨ nimarai vahesave ereico’ ehi chupe.
33 Disse-lhe o Senhor: Tira a sandália dos pés, porque o lugar em que estás é terra santa.
34 ‘Che asepia tuprɨ ité Egipto ve nde mu che rembiporavo paraɨsuse; asendu avei ipoãse tẽisa yuvɨreco yepi. Sese agüeyɨ ndeu nde oromondora aheve senosepa ãgua’ ehi Tũpa Moisés upe aracahe.
34 Vi, com efeito, o sofrimento do meu povo no Egito, ouvi o seu gemido e desci para libertá-lo. Vem agora, e eu te enviarei ao Egito.
35 “Yepe yande ramoi ndovɨroya potaiño ité yuvɨreco, ‘¿Ava vo nde moingue ore rerecuarã ore recocuer moingatu ãgua?’ ehiño yuvɨreco chupe, Tũpa ité rumo oyocuai güembiguai imbogüeyɨ tata rendɨgüer pãhuve imoñehe Moisés upe iporocuai ãgua, ava renosepa ãgua avei ɨvɨ Egipto pendar mborerecuar povrɨ sui.
35 A este Moisés, a quem negaram reconhecer, dizendo: Quem te constituiu autoridade e juiz? A este enviou Deus como chefe e libertador, com a assistência do anjo que lhe apareceu na sarça.
36 Ipare ahe ité vɨnose yande ramoi eta Egipto sui, oyapo avei mbahe poromondɨisa aheve ‘toicua Tũpa yuvɨreco’ oya, para guasu Pĩra vaheve avei oyapo poromondɨisa iyavei ɨvɨ iporupɨrẽhɨsa rupi avei cuarenta aravɨter rupi.
36 Este os tirou, fazendo prodígios e sinais na terra do Egito, assim como no mar Vermelho e no deserto, durante quarenta anos.
37 Ahe avei aipo ehi israelita upe: ‘Tũpa vɨnosera pe pãhu sui ñepei oñehe mombehusar che nungar’ ehi.
37 Foi Moisés quem disse aos filhos de Israel: Deus vos suscitará dentre vossos irmãos um profeta semelhante a mim.
38 Ahe avei acoi ɨvɨ iporupɨrẽhɨsa rupi ava pãhu rupi secoi. Chupe avei oñehe Tũpa rembiguai ɨvɨtrɨ Sinaí ve yande ramoi rese; ahe avei oipɨsɨ ñehesa tecovesa resendar yandeu imbou ãgua.
38 É este Moisés quem esteve na congregação no deserto, com o anjo que lhe falava no monte Sinai e com os nossos pais; o qual recebeu palavras vivas para no-las transmitir.
39 “Yande ramoi eta rumo nomboyeroya potai eté Moisés yuvɨreco. Ipɨhañemoñetaño ité Egipto ve oyevɨ ãgua rese yuvɨreco.
39 A quem nossos pais não quiseram obedecer; antes, o repeliram e, no seu coração, voltaram para o Egito,
40 Evocoiyase aipo ehi Aarón upe yuvɨreco: ‘Eyapomi catu ava tũpa rahanga oreu ore reroguata ãgua’ ehi yuvɨreco chupe. ‘¿Que vo catu Moisés, ore renosesarer Egipto sui, secoi? Omano tie revo’ ehi tẽi israelita yuvɨreco aracahe.
40 dizendo a Arão: Faze-nos deuses que vão adiante de nós; porque, quanto a este Moisés, que nos tirou da terra do Egito, não sabemos o que lhe aconteceu.
41 Ipare oyapo uca mbahe rahanga guaca repiaca nungar oyeupe yuvɨreco. Oyuca mbahe mɨmba ahe mbahe rahanga upe vɨropovẽhe vaherã yuvɨreco iyavei oyembovɨha pieta apo yuvɨreco güembiapo ucagüer rese tẽi.
41 Naqueles dias, fizeram um bezerro e ofereceram sacrifício ao ídolo, alegrando-se com as obras das suas mãos.
42 Sese Tũpa opoiño ahe ava sui, ‘Toyerure evocoiyase yasɨ, yasɨtata upe yuvɨreco’ ehiño chupe. Aipo ehi niha oñehe mombehusar icuachiaprɨ pɨpe:
42 Mas Deus se afastou e os entregou ao culto da milícia celestial, como está escrito no Livro dos Profetas: Ó casa de Israel, porventura, me oferecestes vítimas e sacrifícios no deserto, pelo espaço de quarenta anos,
43 Pe rumo che mboeteiẽhɨsa pɨpe peraso tũpa rahanga Moloc rẽta iyavei yasɨtata rahanga Refán pe ae tẽi peyapo vahe pe tũpaguã.
43 e, acaso, não levantastes o tabernáculo de Moloque e a estrela do deus Renfã, figuras que fizestes para as adorar? Por isso, vos desterrarei para além da Babilônia.
44 “Ɨvɨ iporupɨrẽhɨsa rupi yande ramoi eta vɨreco Tũpa porocuaita rẽta oyeupive yuvɨreco aracahe mbahe mɨmba pirer apoprɨ. ‘Na peyera yapo’ ehi Moisés upe. Evocoiyase iñehe rupi tuprɨ oyapo uca.
44 O tabernáculo do Testemunho estava entre nossos pais no deserto, como determinara aquele que disse a Moisés que o fizesse segundo o modelo que tinha visto.
45 Ahese coiye catu yande ramoi eta vɨreco co oɨ Tũpa rẽta mbahe pirer apoprɨ yuvɨreco iyavei Josué rupi yugüeru vahe güeruño ité avei yuvɨreco, omosepase Tũpa ambuae ava co yande recuavɨ sui. Ẽgüe ehiño vɨte ité ahe sereco yuvɨreco mborerecuar guasu, David, secoise aracahe.
45 O qual também nossos pais, com Josué, tendo-o recebido, o levaram, quando tomaram posse das nações que Deus expulsou da presença deles, até aos dias de Davi.
46 Ahe David avɨye ité Tũpa upe, oyapo pota setarã ‘toime tũparoguã yande ramoi Jacob rembieroya upe’ oya.
46 Este achou graça diante de Deus e lhe suplicou a faculdade de prover morada para o Deus de Jacó.
47 Tahɨr Salomón rumo omopuha ité ahe tũparo.
47 Mas foi Salomão quem lhe edificou a casa.
48 Tũpa rumo, seco ɨvate vahe, ndasecoi vahe tũparo ava tẽi rembiapo pɨpe. Inungar acoi omombehu vahe Tũpa ñehe mombehusar aracahe aipo ehi:
48 Entretanto, não habita o Altíssimo em casas feitas por mãos humanas; como diz o profeta:
49 ‘Ɨva che renda iyavei ɨvɨ che pɨrunga.
49 O céu é o meu trono, e a terra, o estrado dos meus pés; que casa me edificareis, diz o Senhor, ou qual é o lugar do meu repouso?
50 Che niha opacatu co mbahe aposar aico’ ehi Tũpa icuachiaprɨ pɨpe” ehi mborerecuar upe Esteban.
50 Não foi, porventura, a minha mão que fez todas estas coisas?
51 Ichui aipo ehi chupe: “Pe rumo ndapeyapɨsaca potai vahe ité peico. Oime tẽi pe nambi, pe pɨha avei, ipɨpe rumo ndapeicuai eté Tũpa. Peico Espíritu Santo amotarẽhɨmbar tẽi inungar pe ramoi aracahe yuvɨrecoi.
51 Homens de dura cerviz e incircuncisos de coração e de ouvidos, vós sempre resistis ao Espírito Santo; assim como fizeram vossos pais, também vós o fazeis.
52 ¡Uma profeta revo ndovɨreco meguai pe ramoi yuvɨreco! Ahe avei oyucapa yɨpɨndar omombehu vahe ndaseco marai vahe yusa resendar yuvɨreco. Cũritei ou ndaseco marai vahe cute. Pe avei evocoiyase ahe yuca uca ãgua peporocuai.
52 Qual dos profetas vossos pais não perseguiram? Eles mataram os que anteriormente anunciavam a vinda do Justo, do qual vós agora vos tornastes traidores e assassinos,
53 Pe pereco tẽi Tũpa porocuaita acoi Tũpa rembiguai güeru vahe yuvɨreco; ahe rumo ndaperoyaiño ité peico” ehi Esteban opacatu mborerecuar upe.
53 vós que recebestes a lei por ministério de anjos e não a guardastes.
54 Osendupase mborerecuar iñehe, omboasɨ́ iteanga yuvɨreco; oñeaimbotereprɨ ité yamotarẽhɨsave yuvɨreco.
54 Ouvindo eles isto, enfureciam-se no seu coração e rilhavam os dentes contra ele.
55 Esteban rumo vɨreco ité Espíritu Santo oyese. Evocoiyase ɨva rese omahese, osepia Tũpa porañetesa. Osepia avei Jesús opũha ohã Tũpa acato cotɨ.
55 Mas Estêvão, cheio do Espírito Santo, fitou os olhos no céu e viu a glória de Deus e Jesus, que estava à sua direita,
56 Evocoiyase aipo ehi:
56 e disse: Eis que vejo os céus abertos e o Filho do Homem, em pé à destra de Deus.
57 Mborerecuareta rumo osapucai pĩrata, oyopɨño oapɨsacuar yuvɨreco ichui. Ahese yuvɨnoña guasu yuvɨreco chupe.
57 Eles, porém, clamando em alta voz, taparam os ouvidos e, unânimes, arremeteram contra ele.
58 Vɨraso güecua ɨvɨi yuvɨreco. Aheve oseya oyeaosa Saulo pɨve ‘tosãro’ oya yuvɨreco chupe. Ipare oyapi-yapi ita pɨpe yuca yuvɨreco.
58 E, lançando-o fora da cidade, o apedrejaram. As testemunhas deixaram suas vestes aos pés de um jovem chamado Saulo.
59 Oapi-apiseve, Esteban oyerure Tũpa upe: “Che Yar Jesús, eipɨsɨ che hã” ehi.
59 E apedrejavam Estêvão, que invocava e dizia: Senhor Jesus, recebe o meu espírito!
60 Ipare oñenopɨha, oñehe pĩrata Tũpa upe: “¡Che Yar, ndeñero co ava che amotarẽhɨsar angaipa upe!” ehi.
60 Então, ajoelhando-se, clamou em alta voz: Senhor, não lhes imputes este pecado! Com estas palavras, adormeceu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 7, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.