Atos 7
Tũpa Ñehengagüer (GYRNT) vs ARIB
1 Evocoiyase pahi rerecuar ɨvate catu vahe oporandu chupe: “¿Supi eté vo aipo nde ñehe mara eico?” ehi chupe.
1 E disse o sumo sacerdote: Porventura são assim estas coisas?
2 Ahese omboyevɨ chupe: “Che mu eta, peyapɨsaca che ñehe rese: Tũpa imboeteiprɨ oyemboyecua yande ramoi Abraham upe aracahe. Mesopotamia ve secoi vɨtese, icho renondeve Harán ve seco ãgua,
2 Estêvão respondeu: Irmãos e pais, ouvi. O Deus da glória apareceu a nosso pai Abraão, estando ele na Mesopotâmia, antes de habitar em Harã,
3 aipo ehi chupe: ‘Eso nde recua sui; eseyapa nde mu; eso evocoi tecuave che amboyecuara ndeu’ ehi Tũpa chupe.
3 e disse-lhe: Sai da tua terra e dentre a tua parentela, e dirige-te à terra que eu te mostrar.
4 Evocoiyase osẽ Caldea ɨvɨ sui oso tecua Harán ve güeco ãgua. Omano pare tu Harán ve, Tũpa ombou cohave yande recosave.
4 Então saiu da terra dos caldeus e habitou em Harã. Dali, depois que seu pai faleceu, Deus o trouxe para esta terra em que vós agora habitais.
5 Yepe oyepota tẽi cohave aracahe, Tũpa rumo nomondoimi eté que chĩhi ɨvɨ chupendar chupe. ‘Co ɨvɨ amondora ndeu nde mano pare nde suindar upe nara’ ehi Tũpa chupe (ahe rumo ndatahɨ vɨtei ahese).
5 E não lhe deu nela herança, nem sequer o espaço de um pé; mas prometeu que lha daria em possessão, e depois dele à sua descendência, não tendo ele ainda filho.
6 Tũpa aipo ehi avei chupe: ‘Nde suindar yuvɨrecoira ambuae ava recua rupi, ahe pendar ava secua vahe rembiguairã semimombaraɨsuguã tẽi avei yuvɨrecoira cuatrociento aravɨter rupi’ ehi.
6 Pois Deus disse que a sua descendência seria peregrina em terra estranha e que a escravizariam e maltratariam por quatrocentos anos.
7 Tũpa rumo aipo ehi avei Abraham upe: ‘Che rumo, aicuara evocoi ava nde suindar mombaraɨsusar upe yuvɨreco. Ipare yuvɨnosera ipovrɨ sui che mboetei iri ãgua cohave yuvɨreco’ ehi Tũpa chupe aracahe.
7 Mas eu julgarei a nação que os tiver escravizado, disse Deus; e depois disto sairão, e me servirão neste lugar.
8 Tũpa oyocuai güemimbotar pɨpe Abraham guahɨr mbocircuncida ãgua rese. Sese Abraham ombocircuncida guahɨr Isaac iha pare ocho arɨ pɨpe. Isaac ẽgüe ehi avei guahɨr Jacob upe. Jacob ẽgüe ehi avei guahɨreta upe, ahe doce vahe Israel suindar” ehi.
8 E deu-lhe o pacto da circuncisão; assim então gerou Abraão a Isaque, e o circuncidou ao oitavo dia; e Isaque gerou a Jacó, e Jacó aos doze patriarcas.
9 “Ipare yuvɨrecoi vahe yande ramoi Jacob rahɨr omondo vɨvrɨ guarepochi repɨrã yamotarẽhɨsa pɨpe yuvɨreco. Ahe tɨvrɨ rer José omondo vahe Egipto pendar upe yuvɨreco. Tũpa rumo secoiño ité sese.
9 Os patriarcas, movidos de inveja, venderam José para o Egito; mas Deus era com ele,
10 Ichui vɨnose opacatu iparaɨsusa sui. Omondo ombahecuasa chupe iyavei seco avɨye tuprɨ ãgua Egipto pendar mborerecuar guasu faraón upe. Evocoiyase faraón ipotasa pɨpe omoingue mborerecuar seco ãgua opacatu ava ɨvɨ Egipto pendar cuai ãgua iyavei güẽta pɨpendar cuai ãgua avei.
10 e o livrou de todas as suas tribulações, e lhe deu graça e sabedoria perante Faraó, rei do Egito, que o constituiu governador sobre o Egito e toda a sua casa.
11 “Ipare ou tɨavor opacatu Egipto ɨvɨ rupi, Canaán ɨvɨ rupi avei. Iparaɨsu yuvɨreco. Ahese yande ramoi ndoyosui mbahe güemihura yuvɨreco.
11 Sobreveio então uma fome a todo o Egito e Canaã, e grande tribulação; e nossos pais não achavam alimentos.
12 Oyanduse rumo Jacob Egipto ve oime vɨtese trigo, ahese omondo guahɨr aheve seca, ahe yande ramoi yuvɨrecoi vahe. Ahe yɨpɨndar ichosa Egipto ve yuvɨreco.
12 Mas tendo ouvido Jacó que no Egito havia trigo, enviou ali nossos pais pela primeira vez.
13 Ichui yuvɨraso yupagüe irise Egipto ve, ahese José oyecua uca vɨquehɨr upe. Ẽgüe ehi faraón upe oicua uca uma sui oyesu.
13 E na segunda vez deu-se José a conhecer a seus irmãos, e a sua linhagem tornou-se manifesta a Faraó.
14 Evocoiyase José güeru uca oyesupa Jacob iyavei opacatu omu, ahe imu retacuer setenta y cinco tuprɨ.
14 Então José mandou chamar a seu pai Jacó, e a toda a sua parentela-setenta e cinco almas.
15 Ẽgüe ehi Jacob yuvɨraso Egipto ve yuvɨrecoi ãgua opacatu guahɨr reseve. Aheve omano iyavei opacatu yande ramoi eta omano yuvɨreco aracahe.
15 Jacó, pois, desceu ao Egito, onde morreu, ele e nossos pais;
16 Imano pare rumo, suminogüer vɨraso icangüer yuvɨreco tecua Siquem ve. Aheve oñotɨ yuvɨreco. Aheve acoi Abraham vɨrocua tuvɨpa Hamor rahɨr sui aracahe” ehi mborerecuar upe.
16 e foram transportados para Siquém e depositados na sepultura que Abraão comprara por certo preço em prata aos filhos de Emor, em Siquém.
17 “Ipare, vɨrovɨse arɨ ipapaprɨ Tũpa Ñehengagüer Abraham upendar, ahese yande ramoi setá catu-catu iri oyesu Egipto ve yuvɨreco aracahe.
17 Enquanto se aproximava o tempo da promessa que Deus tinha feito a Abraão, o povo crescia e se multiplicava no Egito;
18 Ipare oporocuai ambuae mborerecuar guasu Egipto ve. Ahe ndoicuai vahe ité yande ramoi José.
18 até que se levantou ali outro rei, que não tinha conhecido José.
19 Evocoi mborerecuar guasu ombopa yande ramoi eta aracahe. Omombaraɨsu avei oyucapa uca israelita rahɨr cuimbahe pĩtani. Ahe oyocuai iyesupa aipo ehi: ‘Peseya pe rahɨr oha ramomi vahe, tomanoño’ ehi yande ramoi upe aracahe.
19 Usando esse de astúcia contra a nossa raça, maltratou a nossos pais, ao ponto de fazê-los enjeitar seus filhos, para que não vivessem.
20 Aheseve avei aipo Moisés oha. Ahe pĩtani avɨye ité Tũpa uve. Ihare, iyesupa mbosapɨ yasɨmi rupive vɨreco oyese güẽtave yuvɨreco.
20 Nesse tempo nasceu Moisés, e era mui formoso, e foi criado três meses em casa de seu pai.
21 Oseyase rumo iyesupa ɨve yuvɨreco, ahese faraón rayrɨ oseca ahe ɨ rupi sui. Ichui vɨnose seraso güẽtave, omboacua omembrɨ nungar ité sereco.
21 Sendo ele enjeitado, a filha de Faraó o recolheu e o criou como seu próprio filho.
22 Ichui Egipto pendar yaracua vahe opacatu ombahecuasa rese ombohe tuprɨ Moisés sereco yuvɨreco. Evocoiyase Moisés ipĩrata ité oñehese iyavei oyapose mbahe.
22 Assim Moisés foi instruído em toda a sabedoria dos egípcios, e era poderoso em palavras e obras.
23 “Vɨrecose rumo Moisés cuarenta aravɨter, ipɨhañemoñeta: ‘Tasepia rane che mu israelita cohave yuvɨrecoi vahe’ ehi.
23 Ora, quando ele completou quarenta anos, veio-lhe ao coração visitar seus irmãos, os filhos de Israel.
24 Ipare aheve osepia Egipto pendar oinupa-nupa imu sereco yuvɨreco. Ahese oyuca Egipto pendar omu repɨcave.
24 E vendo um deles sofrer injustamente, defendeu-o, e vingou o oprimido, matando o egípcio.
25 Ahe rumo, ‘Oicua revo che mu Tũpa vɨnose uca ãgua Egipto sui yuvɨreco cheu’ ehi viña. Imu rumo nomohai eté Moisés vɨnose ãgua yuvɨreco evocoi ava po sui.
25 Cuidava que seus irmãos entenderiam que por mão dele Deus lhes havia de dar a liberdade; mas eles não entenderam.
26 Ahere ayihive oso omu pãhuve. Aheve osepia ñuvɨrío mbɨa ovavase oyeupe yuvɨreco. Ahe rumo oipota tẽi iñero ãgua oyeupe yuvɨreco viña, aipo ehi chupe: ‘Che mu, oñemu mo peico, ¿mahera vo pevava peyese ae?’ ehi tẽi chupe.
26 No dia seguinte apareceu-lhes quando brigavam, e quis levá-los à paz, dizendo: Homens, sois irmãos; por que vos maltratais um ao outro?
27 Oyemovɨracua catu vahe rumo omombo oyesui. Ichui ahe aipo ehi chupe: ‘¿Ava vo nde moingue ore pãhuve ore rerecuarã ore recocuer moingatu ãgua?’ ehi chupe.
27 Mas o que fazia injustiça ao seu próximo o repeliu, dizendo: Quem te constituiu senhor e juiz sobre nós?
28 ‘¡Che yuca pota avei tie eve inungar ereyuca evocoi Egipto pendar irapɨpe!’ ehi chupe.
28 Acaso queres tu matar-me como ontem mataste o egípcio?
29 Osenduse rumo co iñehe, oñemi voi eté oso Egipto sui ambuae ɨvɨ Madián ve. Aheve opɨta pucu. Ahe ɨvɨ rumo ndahei secua ité. Aheve oyesu ñuvɨrío tahɨr.
29 A esta palavra fugiu Moisés, e tornou-se peregrino na terra de Madiã, onde gerou dois filhos.
30 “Omboavɨyese cuarenta aravɨter Madián ve, Tũpa rembiguai oyemboyecua ɨvɨtrɨ Sinaí rerovɨcave ɨvɨ iporupɨrẽhɨsave caha rese tata rendɨgüer pãhuve chupe.
30 E passados mais quarenta anos, apareceu-lhe um anjo no deserto do monte Sinai, numa chama de fogo no meio de uma sarça.
31 Osepiase mbahe sendɨ vahe oyepɨhamondɨi, oyemboya catu sese sepia tuprɨ ãgua viña. Ahese osendu Yar ñehe aipo ehi vahe:
31 Moisés, vendo isto, admirou-se da visão; e, aproximando-se ele para observar, soou a voz do Senhor:
32 ‘Che nde ramoi Tũpa aico. Nde ramoi Abraham, Isaac iyavei Jacob che reroya vahecuer yuvɨreco’ ehi. Evocoiyase Moisés orɨrɨi osɨquɨyesa pɨpe nomahe pota iri sese.
32 Eu sou o deus de teus pais, o Deus de Abraão, de Isaque e de Jacó. E Moisés ficou trêmulo e não ousava olhar.
33 Evocoiyase Yar aipo ehi chupe: ‘Esequɨi nde pɨtaqui. Esepia, ɨvɨ nimarai vahesave ereico’ ehi chupe.
33 Disse-lhe então o Senhor: Tira as alparcas dos teus pés, porque o lugar em que estás é terra santa.
34 ‘Che asepia tuprɨ ité Egipto ve nde mu che rembiporavo paraɨsuse; asendu avei ipoãse tẽisa yuvɨreco yepi. Sese agüeyɨ ndeu nde oromondora aheve senosepa ãgua’ ehi Tũpa Moisés upe aracahe.
34 Vi, com efeito, a aflição do meu povo no Egito, ouvi os seus gemidos, e desci para livrá-lo. Agora pois vem, e enviar-te-ei ao Egito.
35 “Yepe yande ramoi ndovɨroya potaiño ité yuvɨreco, ‘¿Ava vo nde moingue ore rerecuarã ore recocuer moingatu ãgua?’ ehiño yuvɨreco chupe, Tũpa ité rumo oyocuai güembiguai imbogüeyɨ tata rendɨgüer pãhuve imoñehe Moisés upe iporocuai ãgua, ava renosepa ãgua avei ɨvɨ Egipto pendar mborerecuar povrɨ sui.
35 A este Moisés que eles haviam repelido, dizendo: Quem te constituiu senhor e juiz? a este enviou Deus como senhor e libertador, pela mão do anjo que lhe aparecera na sarça.
36 Ipare ahe ité vɨnose yande ramoi eta Egipto sui, oyapo avei mbahe poromondɨisa aheve ‘toicua Tũpa yuvɨreco’ oya, para guasu Pĩra vaheve avei oyapo poromondɨisa iyavei ɨvɨ iporupɨrẽhɨsa rupi avei cuarenta aravɨter rupi.
36 Foi este que os conduziu para fora, fazendo prodígios e sinais na terra do Egito, e no Mar Vermelho, e no deserto por quarenta anos.
37 Ahe avei aipo ehi israelita upe: ‘Tũpa vɨnosera pe pãhu sui ñepei oñehe mombehusar che nungar’ ehi.
37 Este é o Moisés que disse aos filhos de Israel: Deus vos suscitará dentre vossos irmãos um profeta como eu.
38 Ahe avei acoi ɨvɨ iporupɨrẽhɨsa rupi ava pãhu rupi secoi. Chupe avei oñehe Tũpa rembiguai ɨvɨtrɨ Sinaí ve yande ramoi rese; ahe avei oipɨsɨ ñehesa tecovesa resendar yandeu imbou ãgua.
38 Este é o que esteve na congregação no deserto, com o anjo que lhe falava no monte Sinai, e com nossos pais, o qual recebeu palavras de vida para vo-las dar;
39 “Yande ramoi eta rumo nomboyeroya potai eté Moisés yuvɨreco. Ipɨhañemoñetaño ité Egipto ve oyevɨ ãgua rese yuvɨreco.
39 ao qual os nossos pais não quiseram obedecer, antes o rejeitaram, e em seus corações voltaram ao Egito,
40 Evocoiyase aipo ehi Aarón upe yuvɨreco: ‘Eyapomi catu ava tũpa rahanga oreu ore reroguata ãgua’ ehi yuvɨreco chupe. ‘¿Que vo catu Moisés, ore renosesarer Egipto sui, secoi? Omano tie revo’ ehi tẽi israelita yuvɨreco aracahe.
40 dizendo a Arão: Faze-nos deuses que vão adiante de nós; porque a esse Moisés que nos tirou da terra do Egito, não sabemos o que lhe aconteceu.
41 Ipare oyapo uca mbahe rahanga guaca repiaca nungar oyeupe yuvɨreco. Oyuca mbahe mɨmba ahe mbahe rahanga upe vɨropovẽhe vaherã yuvɨreco iyavei oyembovɨha pieta apo yuvɨreco güembiapo ucagüer rese tẽi.
41 Fizeram, pois, naqueles dias o bezerro, e ofereceram sacrifício ao ídolo, e se alegravam nas obras das suas mãos.
42 Sese Tũpa opoiño ahe ava sui, ‘Toyerure evocoiyase yasɨ, yasɨtata upe yuvɨreco’ ehiño chupe. Aipo ehi niha oñehe mombehusar icuachiaprɨ pɨpe:
42 Mas Deus se afastou, e os abandonou ao culto das hostes do céu, como está escrito no livro dos profetas: Porventura me oferecestes vítimas e sacrifícios por quarenta anos no deserto, ó casa de Israel?
43 Pe rumo che mboeteiẽhɨsa pɨpe peraso tũpa rahanga Moloc rẽta iyavei yasɨtata rahanga Refán pe ae tẽi peyapo vahe pe tũpaguã.
43 Antes carregastes o tabernáculo de Moloque e a estrela do deus Renfã, figuras que vós fizestes para adorá-las. Desterrar-vos-ei pois, para além da Babilônia.
44 “Ɨvɨ iporupɨrẽhɨsa rupi yande ramoi eta vɨreco Tũpa porocuaita rẽta oyeupive yuvɨreco aracahe mbahe mɨmba pirer apoprɨ. ‘Na peyera yapo’ ehi Moisés upe. Evocoiyase iñehe rupi tuprɨ oyapo uca.
44 Entre os nossos pais no deserto estava o tabernáculo do testemunho, como ordenara aquele que disse a Moisés que o fizesse segundo o modelo que tinha visto;
45 Ahese coiye catu yande ramoi eta vɨreco co oɨ Tũpa rẽta mbahe pirer apoprɨ yuvɨreco iyavei Josué rupi yugüeru vahe güeruño ité avei yuvɨreco, omosepase Tũpa ambuae ava co yande recuavɨ sui. Ẽgüe ehiño vɨte ité ahe sereco yuvɨreco mborerecuar guasu, David, secoise aracahe.
45 o qual nossos pais, tendo-o por sua vez recebido, o levaram sob a direção de Josué, quando entraram na posse da terra das nações que Deus expulsou da presença dos nossos pais, até os dias de Davi,
46 Ahe David avɨye ité Tũpa upe, oyapo pota setarã ‘toime tũparoguã yande ramoi Jacob rembieroya upe’ oya.
46 que achou graça diante de Deus, e pediu que lhe fosse dado achar habitação para o Deus de Jacó.
47 Tahɨr Salomón rumo omopuha ité ahe tũparo.
47 Entretanto foi Salomão quem lhe edificou uma casa;
48 Tũpa rumo, seco ɨvate vahe, ndasecoi vahe tũparo ava tẽi rembiapo pɨpe. Inungar acoi omombehu vahe Tũpa ñehe mombehusar aracahe aipo ehi:
48 mas o Altíssimo não habita em templos feitos por mãos de homens, como diz o profeta:
49 ‘Ɨva che renda iyavei ɨvɨ che pɨrunga.
49 O céu é meu trono, e a terra o escabelo dos meus pés. Que casa me edificareis, diz o Senhor, ou qual o lugar do meu repouso?
50 Che niha opacatu co mbahe aposar aico’ ehi Tũpa icuachiaprɨ pɨpe” ehi mborerecuar upe Esteban.
50 Não fez, porventura, a minha mão todas estas coisas?
51 Ichui aipo ehi chupe: “Pe rumo ndapeyapɨsaca potai vahe ité peico. Oime tẽi pe nambi, pe pɨha avei, ipɨpe rumo ndapeicuai eté Tũpa. Peico Espíritu Santo amotarẽhɨmbar tẽi inungar pe ramoi aracahe yuvɨrecoi.
51 Homens de dura cerviz, e incircuncisos de coração e ouvido, vós sempre resistis ao Espírito Santo; como o fizeram os vossos pais, assim também vós.
52 ¡Uma profeta revo ndovɨreco meguai pe ramoi yuvɨreco! Ahe avei oyucapa yɨpɨndar omombehu vahe ndaseco marai vahe yusa resendar yuvɨreco. Cũritei ou ndaseco marai vahe cute. Pe avei evocoiyase ahe yuca uca ãgua peporocuai.
52 A qual dos profetas não perseguiram vossos pais? Até mataram os que dantes anunciaram a vinda do Justo, do qual vós agora vos tornastes traidores e homicidas,
53 Pe pereco tẽi Tũpa porocuaita acoi Tũpa rembiguai güeru vahe yuvɨreco; ahe rumo ndaperoyaiño ité peico” ehi Esteban opacatu mborerecuar upe.
53 vós, que recebestes a lei por ordenação dos anjos, e não a guardastes.
54 Osendupase mborerecuar iñehe, omboasɨ́ iteanga yuvɨreco; oñeaimbotereprɨ ité yamotarẽhɨsave yuvɨreco.
54 Ouvindo eles isto, enfureciam-se em seus corações, e rangiam os dentes contra Estêvão.
55 Esteban rumo vɨreco ité Espíritu Santo oyese. Evocoiyase ɨva rese omahese, osepia Tũpa porañetesa. Osepia avei Jesús opũha ohã Tũpa acato cotɨ.
55 Mas ele, cheio do Espírito Santo, fitando os olhos no céu, viu a glória de Deus, e Jesus em pé à direita de Deus,
56 Evocoiyase aipo ehi:
56 e disse: Eis que vejo os céus abertos, e o Filho do homem em pé à direita de Deus.
57 Mborerecuareta rumo osapucai pĩrata, oyopɨño oapɨsacuar yuvɨreco ichui. Ahese yuvɨnoña guasu yuvɨreco chupe.
57 Então eles gritaram com grande voz, taparam os ouvidos, e arremeteram unânimes contra ele
58 Vɨraso güecua ɨvɨi yuvɨreco. Aheve oseya oyeaosa Saulo pɨve ‘tosãro’ oya yuvɨreco chupe. Ipare oyapi-yapi ita pɨpe yuca yuvɨreco.
58 e, lançando-o fora da cidade, o apedrejavam. E as testemunhas depuseram as suas vestes aos pés de um mancebo chamado Saulo.
59 Oapi-apiseve, Esteban oyerure Tũpa upe: “Che Yar Jesús, eipɨsɨ che hã” ehi.
59 Apedrejavam, pois, a Estêvão que orando, dizia: Senhor Jesus, recebe o meu espírito.
60 Ipare oñenopɨha, oñehe pĩrata Tũpa upe: “¡Che Yar, ndeñero co ava che amotarẽhɨsar angaipa upe!” ehi.
60 E pondo-se de joelhos, clamou com grande voz: Senhor, não lhes imputes este pecado. Tendo dito isto, adormeceu. E Saulo consentia na sua morte.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 7, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.