Mateus 26
Endagaano Empyaka Omu Lugwere (GWR) vs NVT
1 Awo oYesu oweyamalire okutumula ebyo byonabyona, nʼakoba abeegibe ati,
1 Quando Jesus terminou de falar todas essas coisas, disse a seus discípulos:
2 “Mumaite muti wabulayo enaku ibiri oMukolo ogwʼoKutambukirya gutuuke, era omu kiseera ekyo oMwana wa Muntu baaba okumuwaayo bamukomerere oku musalabba.”
2 “Como vocês sabem, a Páscoa começa daqui a dois dias, e o Filho do Homem será entregue para ser crucificado”.
3 Awo abakabona abakulu, nʼabantu abakulu omwigwanga ni bakiika e wa kabona akira obukulu oKayaafa.
3 Naquela mesma hora, os principais sacerdotes e líderes do povo estavam reunidos na residência de Caifás, o sumo sacerdote,
4 Era eeyo ni basala olukwe okukwata oYesu omu mbiso era bamwite.
4 tramando uma forma de prender Jesus em segredo e matá-lo.
5 Neye ni bakoba bati, “Tuleke okumukwata omu naku gyʼomukolo, demba abantu beediima.”
5 “Mas não durante a festa da Páscoa, para não haver tumulto entre o povo”, concordaram entre eles.
6 Awo oYesu oweyabbaire e Bbesaniya omu nyumba ya Simooni eyabbaireku omugenge,
6 Enquanto isso, Jesus estava em Betânia, na casa de Simão, o leproso.
7 ni wabbaawo omukali eyaabireyo nʼecupa erimu amafuta agʼakaloosa, era agʼebbeeyi eino, nʼagasuka oku mutwe gwa Yesu oweyabbaire atyaime ngʼalya.
7 Quando ele estava à mesa, uma mulher entrou com um frasco de alabastro contendo um perfume caro e derramou o perfume sobre a cabeça dele.
8 Neye abeegi owebaboine ekyo, ni banyiiga, ni beebuulya bati, “Lwaki amafuta ago bagabebenyeserye?
8 Ao ver isso, os discípulos ficaram indignados. “Que desperdício!”, disseram.
9 Babbaire bayezya okugatunda ni gʼazwamu empiiya nyingi, ni bagigabira abadoobi.”
9 “O perfume poderia ter sido vendido por um alto preço, e o dinheiro, dado aos pobres!”
10 Awo oYesu oweyategeire ekibakoba, nʼabakoba ati, “Omukali onu lwaki mumuleyerya? Ekintu ekyankoleire kisa.
10 Jesus, sabendo do que falavam, disse: “Por que criticam esta mulher por ter feito algo tão bom para mim?
11 Ekyo kityo olwʼokubba abadoobi ibo baabbanga na inywe bulijo, neye nze tinaabbe na inywe okumala ekiseera ekinene.
11 Vocês sempre terão os pobres em seu meio, mas nem sempre terão a mim.
12 Asukire amafuta agʼakaloosa oku mubiri gwange ngʼagukwanirya nakimo olwa kuguliika.
12 Ela derramou este perfume em mim a fim de preparar meu corpo para o sepultamento.
13 Era mbakobera amazima nti, wonawona aMawuliro aMasa ago agankwataku e gibagalaabbanga okumalaku ekyalo, na kinu omukali onu ekyakolere, bakitumulangaku ni bamwebukirya.”
13 Eu lhes garanto: onde quer que as boas-novas sejam anunciadas pelo mundo, o que esta mulher fez será contado, e dela se lembrarão”.
14 Awo omoiza oku beegi eikumi na babiri ogubeetanga oYuda Isikalyoti, nʼayaba e giri abakabona abakulu,
14 Então Judas Iscariotes, um dos Doze, foi aos principais sacerdotes
15 nʼababuulya ati, “Singa owenababbeera ni mukwata omusaiza oyo mwampa imeka?” Kale awo ni bamuwa amandusu gʼefeeza 30.
15 e perguntou: “Quanto vocês me pagarão se eu lhes entregar Jesus?”. E eles lhe deram trinta moedas de prata.
16 Era okuzwa olwo oYuda nʼanoonia akaseera akasa akʼokubabbeera bakwate oYesu.
16 Daquele momento em diante, Judas começou a procurar uma oportunidade para trair Jesus.
17 Oku lunaku olusooka olwa Mukolo ogwʼeMigaati eGibulamu eKizumbulukuca, abeegi baabire e giri oYesu, ni bamubuulya bati, “Otaka tukutegekere yaina e gitwaliira oMukolo ogwʼoKutambukirya?”
17 No primeiro dia da Festa dos Pães sem Fermento, os discípulos vieram a Jesus e perguntaram: “Onde quer que preparemos a refeição da Páscoa?”.
18 OYesu nʼabakoba ati, “Mwabe omu kibuga e wa musaiza oodi ogumumaite, mumukobe muti oMusomesya akobere ati, ‘Ekiseera kyange ekiraagaane kiigereire, kale nze nʼabeegi bange e wuwo niiyo e gitwaliira oMukolo ogwʼoKutambukirya.’ ”
18 Ele respondeu: “Assim que entrarem na cidade, verão determinado homem. Digam-lhe: ‘O Mestre diz: Meu tempo chegou e comerei em sua casa a refeição da Páscoa, com meus discípulos’”.
19 Kale abeegi ni bakola ngʼoYesu oweyabalagiire, ni baaba ni bategeka oMukolo ogwʼoKutambukirya.
19 Então os discípulos fizeram como Jesus os havia instruído e ali prepararam a refeição da Páscoa.
20 Awo obwire owebwairugaire, oYesu nʼabeegibe eikumi na babiri ni batyama okulya.
20 Ao anoitecer, Jesus estava à mesa com os doze discípulos.
21 Era owebabbaire balya, oYesu nʼabakoba ati, “Mbakobera amazima nti omoiza kwinywe ayaba okundyamu olukwe.”
21 Enquanto comiam, disse: “Eu lhes digo a verdade: um de vocês vai me trair”.
22 Cooka awo abeegi ni beekondamira ino, era moiza moiza, ngʼabuulya oYesu ati, “Musengwa, olwo ninze?”
22 Muito aflitos, eles protestaram, um após o outro: “Certamente não serei eu, Senhor!”.
23 OYesu nʼabairamu ati, “Oyo akozya na nze omu kibya, niiye eyandyamu olukwe.
23 Jesus respondeu: “Um de vocês que acabou de comer da mesma tigela comigo vai me trair.
24 Dala oMwana wa Muntu baaba okumwita, ngʼeBiwandiike owebimutumulaku. Neye wobe! Omuntu oyo eyalyamu oMwana wa Muntu olukwe, ngʼalabire! Kyandimubbeereire kisa singa tibamubyaire!”
24 O Filho do Homem deve morrer, como as Escrituras declararam há muito tempo. Mas que terrível será para aquele que o trair! Para esse homem seria melhor não ter nascido”.
25 Awo oYuda eyaliremu oYesu olukwe, nʼakoba ati, “Musomesya, olwo ninze?” OYesu nʼamwiramu ati, “Ee, kityo ngʼowookobere.”
25 Judas, aquele que o trairia, também disse: “Certamente não serei eu, Rabi!”. E Jesus respondeu: “É como você diz”.
26 Awo oYesu nʼabeegibe owebabbaire nga balya, oYesu nʼatoola omugaati, ni yeebalya oKibbumba, nʼaguvunavunamu nʼabawa, nʼabakoba ati, “Mutoole mulye, gunu niigwo omubiri gwange.”
26 Enquanto comiam, Jesus tomou o pão e o abençoou. Em seguida, partiu-o em pedaços e deu aos discípulos, dizendo: “Tomem e comam, porque este é o meu corpo”.
27 Era oluzwanyuma nʼakwata ekikopo kyʼenviinyo, ni yeebalya oKibbumba nʼabawa, nʼabakoba ati, “Munywe kunu nywenanywena.
27 Então tomou o cálice de vinho e agradeceu a Deus. Depois, entregou-o aos discípulos e disse: “Cada um beba dele,
28 Ekyo kityo olwʼokubba gunu niigwo omusaaye gwange ogwasusuka oku lwʼabangi, era ogukakasa endagaano eya Kibbumba egyali kukola nʼabantube okubasoniya ebikole byabwe ebibbibibbi.
28 porque este é o meu sangue, que confirma a aliança. Ele é derramado como sacrifício para perdoar os pecados de muitos.
29 Neye mbakoba nti okuzwa atyanu tinaliirayo tete okunywa ekyokunywa kyʼemizabbibbu, paka owenalikinywa na inywe omu ngeri empyaka, omu bwakabaka bwa Bbaabba.”
29 Prestem atenção ao que eu lhes digo: não voltarei a beber vinho até aquele dia em que, com vocês, beberei vinho novo no reino de meu Pai”.
30 Awo owebamalire okwemba olwembo olwʼokuwuuja oKibbumba, ni bawuluka ni baaba oku Lusozi olwʼeMisaale eMizaituuni.
30 Então cantaram um hino e saíram para o monte das Oliveiras.
31 Awo oYesu nʼakoba abeegibe ati, “Omu kiire kinu nywenanywena mwairuka ni mundekawo, olwʼokubba bakiwandiikire bati:
31 No caminho, Jesus disse: “Esta noite todos vocês me abandonarão, pois as Escrituras dizem: ‘Deus ferirá e as ovelhas do rebanho serão dispersas’.
32 “Neye owebalimala okunzuukiza, nalibasooka okwaba e Galiraaya.”
32 Mas, depois de ressuscitar, irei adiante de vocês à Galileia”.
33 Awo oPeetero nʼamukakasa ati, “Abandi bonabona nʼowebairuka ni bakulekawo olwʼebyakubbaaku, nze tinakulekewo.”
33 Pedro declarou: “Pode ser que todos os outros o abandonem, mas eu jamais o abandonarei”.
34 OYesu nʼamwiramu ati, “Nkukobera amazima nti omu kiire ekinanyere kinu, onkoko yaabba akaali nʼokukookoola, nga wankuneegaanira emirundi misatu.”
34 Jesus respondeu: “Eu lhe digo a verdade: esta mesma noite, antes que o galo cante, você me negará três vezes”.
35 Neye oPeetero nʼamukakasira nakimo ati, “Nʼowebaabba nga bateekwa kunjitira aamo na iwe, tinakwegaane.” Era nʼabeegi abandi bonabona ni bakoba kinanyere ekyo.
35 Pedro, no entanto, insistiu: “Mesmo que eu tenha de morrer ao seu lado, jamais o negarei!”. E todos os outros discípulos disseram o mesmo.
36 Awo oYesu nʼabeegibe ni baaba omu kifo ekibeeta oGesusemani. Owebatuukire eeyo oYesu nʼabakoba ati, “Mutyame aanu, nga nze njaba aadi neegairire oKibbumba.”
36 Então Jesus foi com eles a um lugar chamado Getsêmani e disse: “Sentem-se aqui enquanto vou ali orar”.
37 Nʼayaba nʼoPeetero nʼabataane ba Zebedaayo ababiri, era awo nʼatandiika okutya nʼokweririgana.
37 Levou consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu e começou a ficar triste e angustiado.
38 Kale nʼabakoba ati, “Omwoyo gwange gwizwire enima eyezya nʼokunjita! Musigale aanu era nga nywena mubonia.”
38 “Minha alma está profundamente triste, a ponto de morrer”, disse ele. “Fiquem aqui e vigiem comigo.”
39 Oweyeeyongeireyo katono omumaiso, nʼagwa oku mazwige era nʼafuunama nʼaica empumi ansi okwitakali, kaisi ni yeegairira oKibbumba ati, “Bbaabba, owekibba ekyetaagisya kiti nteekwa okubita omu kipimo ekyokugada okwo, kale kibbe ngʼowootaka.”
39 Ele avançou um pouco, curvou-se com o rosto no chão e orou: “Meu Pai! Se for possível, afasta de mim este cálice. Contudo, que seja feita a tua vontade, e não a minha”.
40 Awo nʼakanga e giri abeegibe badi abasatu nʼabaajirya nga bagonere, kaisi nʼabuulya oPeetero ati, “Timwezerye okubba na nze aanu nga tubonia waire kadi esaawa emoiza eti?
40 Depois, voltou aos discípulos e os encontrou dormindo. “Vocês não puderam vigiar comigo nem por uma hora?”, disse ele a Pedro.
41 Mubonie era musabe oKibbumba, kaisi okubagezesya tikwabatuukaku, olwʼokubba emyoyo gyanywe dala mimaliriri, neye emibiri minafu.”
41 “Vigiem e orem para que não cedam à tentação, pois o espírito está disposto, mas a carne é fraca.”
42 Era nʼayaba omulundi gwokubiri, nʼasaba oKibbumba ati, “Bbaabba, ekipimo kinu ekyokugada owekibba nga tikyezeka okukintoolaku paka nga nkinywireku, kale kibbe ngʼowootaka.”
42 Então os deixou pela segunda vez e orou: “Meu Pai! Se não for possível afastar de mim este cálice sem que eu o beba, faça-se a tua vontade”.
43 Era oYesu oweyakangire omulundi ogundi tete nʼabaajirya nga bagona olwʼokubba endoolo gyabbaire gibali kubbikubbi.
43 Quando voltou pela segunda vez, encontrou-os dormindo de novo, pois não conseguiam manter os olhos abertos.
44 Kale awo oYesu nʼabaleka, nʼakanga, nʼasaba oKibbumba omulundi ogwokusatu, ngʼasaba omu bibono ebinanyere ebyo.
44 Foi orar pela terceira vez, dizendo novamente as mesmas coisas.
45 Awo nʼakanga e giri abeegibe, nʼabakoba ati, “Mukaali mugona, era mukaali muwuumula? Aale mubone esaawa etuukire eyʼokulyamu oMwana wa Muntu olukwe bamuweeyo eeri obwezye bwʼabakola ebikole ebibbibibbi bamugadye.
45 Em seguida, voltou aos discípulos e lhes disse: “Como é que vocês ainda dormem e descansam? Vejam, chegou a hora. O Filho do Homem está para ser entregue nas mãos de pecadores.
46 Musetuke twabe tubasangaane! Era andiiremu olukwe ngonu atuukire.”
46 Levantem-se e vamos. Meu traidor chegou”.
47 Awo oYesu oweyabbaire akaali atumula, oYuda omoiza oku beegibe eikumi na babiri, nʼatuuka nʼekiyindi ekinene ekyʼabantu ababbaire nʼempiima nʼemiigo. Abantu abo, abakabona abakulu nʼabantu abakulu omwigwanga niibo ababbaire babatumire.
47 Enquanto Jesus ainda falava, Judas, um dos Doze, chegou com uma grande multidão armada de espadas e pedaços de pau. Tinham sido enviados pelos principais sacerdotes e líderes do povo.
48 Atyanu eyaliiremu oYesu olukwe yabbaire amalire okuwa ekiyindi kyʼabantu ekyo akamanyiciryo ngʼabakobere ati, “Omuntu ogunasugirya nga mmugwa omu kifubba, yaabba niiye oyo, mwamukwata-bukwati.”
48 O traidor havia combinado com eles um sinal: “Vocês saberão a quem devem prender quando eu o cumprimentar com um beijo”.
49 Awo oYuda oweyatuukire, amangu ago nʼayaba e giri oYesu nʼamusugirya ati, “Musomesya oli otya!” Era nʼamugwa nʼomu kifubba.
49 Então Judas veio diretamente a Jesus. “Saudações, Rabi!”, exclamou ele, e o beijou.
50 Neye oYesu nʼamukoba ati, “Munange, okole ekikuleetere.” Awo ni baiza ni bakwata oYesu era ni bamukalangula.
50 Jesus disse: “Amigo, faça de uma vez o que veio fazer”. Então os outros agarraram Jesus e o prenderam.
51 Amangu ago omoiza oku babbaire nʼoYesu nʼasowolayo empiimaye, nʼatemaku omugalama wa kabona akira obukulu ekitwi nʼamutiicaaku.
51 Um dos que estavam com Jesus puxou a espada e feriu o servo do sumo sacerdote, cortando-lhe a orelha.
52 Neye oYesu nʼamukoba ati, “Empiimayo ogikanjeeyo omu kiruutu kyayo, olwʼokubba bonabona abakolesya empiima okwita bona balibaita nʼempiima.
52 “Guarde sua espada”, disse Jesus. “Os que usam a espada morrerão pela espada.
53 Oseega oti timpezya okusaba oBbaabba nʼampeererya enkumi nʼenkumi egyʼabamalaika okwiza okunkuuma?
53 Você não percebe que eu poderia pedir a meu Pai milhares de anjos para me proteger, e ele os enviaria no mesmo instante?
54 Neye owensaba ni babampa olwo kaisi eBiwandiike ebikoba biti kinu kiteekwa okuntuukaku bibba byatuukirira bitya?”
54 Se eu o fizesse, porém, como se cumpririam as Escrituras, que descrevem o que é necessário que agora aconteça?”
55 Omu kaseera ako oYesu nʼakoba ekiziima kyʼabantu ati, “Mwizire okunkwata nga muli nʼempiima nʼemiigo ooti mwaba kukwata muyeekera? Kale nabuli lunaku natyamanga na inywe omu Yeekaalu nga njegesya nandi ni munkwata.
55 Em seguida, Jesus disse à multidão: “Por acaso sou um revolucionário perigoso para que venham me prender com espadas e pedaços de pau? Por que não me prenderam no templo? Ali estive todos os dias, ensinando.
56 Neye binu byonabyona birikubbangawo lwa kutuukirirya Biwandiike abanaabbi ebibawandiikire.” Awo abeegibe bonabona ni bairuka ni bamuleka awo.
56 Mas tudo isto está acontecendo para que se cumpram as palavras dos profetas registradas nas Escrituras”. Nesse momento, todos os discípulos o abandonaram e fugiram.
57 Awo abo abakwaite oYesu ni bamutwala e wa Kayaafa okabona akira obukulu, abakugu omu byʼaMateeka ga Musa nʼabantu abandi abakulu omwigwanga, e gibabbaire bakumbaaniire.
57 Então os que haviam prendido Jesus o levaram para a casa de Caifás, o sumo sacerdote, onde estavam reunidos os mestres da lei e os líderes do povo.
58 Neye iye oPeetero yasengereirye oYesu ngʼalekerekuuwo eibbanga okutuukira nakimo omu luuga lwa kabona akira obukulu. Yaingiire nʼatyama nʼabakuumi bʼeYeekaalu abone ebyazwamu.
58 Enquanto isso, Pedro seguia Jesus de longe, até chegar ao pátio do sumo sacerdote. Entrou ali, sentou-se com os guardas e esperou para ver o que aconteceria.
59 Olwo abakabona abakulu nʼabʼoLukiiko oLufugi olwʼaBayudaaya bonabona ni banoonia obujulizi obwʼobubbeyi obubasinziriraku okwita oYesu.
59 Lá dentro, os principais sacerdotes e todo o conselho dos líderes do povo tentavam encontrar testemunhas que mentissem a respeito de Jesus, para que pudessem condená-lo à morte.
60 Neye nandi ni babusuna, waire ngʼabajulizi abʼobubbeyi bangi baizire ni bamusibiriryaku. Neye oluzwanyuma ni wazwayo babiri
60 Embora muitos estivessem dispostos a dar falso testemunho, não puderam usar o depoimento de ninguém. Por fim, apresentaram-se dois homens,
61 era ibo ni bakoba bati, “Omusaiza onu yakobere ati, ‘Mpezya okuvunawo eYeekaalu ya Kibbumba era nʼokugyombeka omu naku isatu.’ ”
61 que declararam: “Este homem disse: ‘Sou capaz de destruir o templo de Deus e reconstruí-lo em três dias’”.
62 Awo okabona akira obukulu nʼayemerera nʼabuulya oYesu ati, “Tiwairemu? Niki ekyokoba ku binu ebibakulumiriza?”
62 Então o sumo sacerdote se levantou e disse a Jesus: “Você não vai responder a essas acusações? O que tem a dizer em sua defesa?”.
63 Neye oYesu nʼasigala ngʼasirikire. Awo okabona akira obukulu nʼamukoba ati, “Nkulagira nti olayire oKibbumba onanyere obwomi, otukobere obanga niiwe oKurisito oMwana wa Kibbumba.”
63 Jesus, porém, permaneceu calado. O sumo sacerdote lhe disse: “Exijo em nome do Deus vivo que nos diga se é o Cristo, o Filho de Deus”.
64 OYesu nʼairamu ati, “Ee, kityo ngʼowookobere. Era mbakobera nywenanywena nti mwalibona oMwana wa Muntu ngʼatyaime nʼoKibbumba omu kifo kyʼekitiisya eino era ngʼaizira oku bireri okuzwa omwigulu.”
64 Jesus respondeu: “É como você diz. Eu lhes digo que, no futuro, verão o Filho do Homem sentado à direita do Deus Poderoso e vindo sobre as nuvens do céu”.
65 Awo okabona akira obukulu omu busungu nʼanyiira eganduulaye, era nʼakoba ati, “Omusaiza onu yeeyeta okubba Kibbumba! Tete tukaali tutakira niki abajulizi abandi? Nti ngoyo muwuliire ebibono ebyatumwire.
65 Então o sumo sacerdote rasgou as vestes e disse: “Blasfêmia! Que necessidade temos de outras testemunhas? Todos ouviram a blasfêmia.
66 Inywe museega mutya?” Ibo ni bairamu bati, “Awomeire kumwita.”
66 Qual é o veredicto?”. “Culpado!”, responderam. “Ele merece morrer!”
67 Awo ni bamwanda ebitanta omumaiso era ni bamukubba ebinfuute, abandi ni bamukubba empi
67 Então começaram a cuspir no rosto de Jesus e a dar-lhe socos. Alguns lhe davam tapas
68 neenu webamukoba bati, “Kurisito, otukobere, naani akukubbire?”
68 e zombavam: “Profetize para nós, Cristo! Quem foi que lhe bateu desta vez?”.
69 Awo oPeetero oweyabbaire ngʼatyaime e nza oku luuga, ni wabbaawo omoiza oku baala ababbaire abaweererya e wa kabona akira obukulu nʼaigerera e gyali, kaisi nʼamukoba ati, “Wena wabbaire nʼoYesu owʼe Galiraaya.”
69 Enquanto isso, Pedro estava sentado do lado de fora, no pátio. Uma criada foi até ele e disse: “Você é um dos que estavam com Jesus, o galileu”.
70 Neye oPeetero ni yeegaana omumaiso gaabwe bonabona, ngʼakoba ati, “Ekyokoba tinkimaite.”
70 Mas Pedro o negou diante de todos. “Não sei do que você está falando”, disse.
71 Awo oPeetero nʼazwa oku luuga nʼayaba oku muzigo, era tete eeyo yona omwala ogondi omoiza oku baweererya nʼamubona, nʼakoba abantu ababbaire awo ati, “Oyo yena yabbaire nʼoYesu owʼe Naazaleesi.”
71 Mais tarde, junto ao portão, outra criada o viu e disse aos que estavam ali: “Este homem estava com Jesus de Nazaré”.
72 Tete era oPeetero ni yeegaana ngʼalayira ati, “Omu mazima aganyere nze omusaiza oyo timmumaite.”
72 Novamente, Pedro o negou, dessa vez com juramento. “Nem mesmo conheço esse homem!”, disse ele.
73 Tete nga wabitirewo akaseera katono, ababbaire beemereire aawo ni bakoba oPeetero bati, “Dala oli moiza oku basengereri ba Yesu, olwʼokubba nʼentumulayo ekuloopa nti oli Mugaliraaya.”
73 Pouco depois, alguns dos outros ali presentes vieram a Pedro e disseram: “Você deve ser um deles; percebemos pelo seu sotaque galileu”.
74 Neye oPeetero nʼatandiika okweraama era nʼokulayira ati, “Omu mazima agananyere nze omusaiza oyo timmumaite!”
74 Pedro jurou: “Que eu seja amaldiçoado se estiver mentindo. Não conheço esse homem!”. Imediatamente, o galo cantou.
75 Awo oPeetero nʼayebukirya ebyo oYesu ebiyabbaire amukobere ati, “Onkoko yaabba akaali nʼokukookoola, nga waneegaine emirundi misatu ngʼokoba oti tommaite.” Era awo oPeetero nʼawuluka, era nʼakunga ino.
75 Então Pedro se lembrou das palavras de Jesus: “Antes que o galo cante, você me negará três vezes”. E saiu dali, chorando amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.