Mateus 13
Ta lǝ Luwǝ Kunmindɨ kɨ Sigɨ (GQR) vs NVT
1 Ndɔ’a’tɨ kin, Jeju te me kəy’tɨ, aw isɨ kadɨ babo’tɨ.
1 Mais tarde, naquele mesmo dia, Jesus saiu de casa e sentou-se à beira-mar.
2 Bulə de’gɨ ngayn kawinan gugɨ dɔ’a, adɨ aw al isɨ me to’tɨ. Ningə bulə de’gɨ pətɨ, rai ngangɨ ba’tɨ ne.
2 Logo, uma grande multidão se juntou ao seu redor. Então ele entrou num barco, sentou-se e ensinou o povo que permanecia na praia.
3 Jeju el’de nya’gɨ ngayn me kujita’gɨ’tɨ ene: «Oyi, njendɔɔ kare aw kadɨ duw nya.
3 Jesus contou várias parábolas, como esta: “Um lavrador saiu para semear.
4 Ningə, dɔkagilo’tɨ kɨ a ilə ko nya, kandɨ ko’gɨ madɨ tosi ngangɨ row’tɨ adɨ yəl’gɨ rei turi pətɨ.
4 Enquanto espalhava as sementes pelo campo, algumas caíram à beira do caminho, e as aves vieram e as comeram.
5 Kandɨ ko madɨ’gɨ, tosi dɔnangɨ wor’tɨ, adɨ lo kadɨ ingəi dɔnangɨ asɨ ta’m uləi ngirə’de’tɨ goto. Nan kin ə, tɔgi kalangɨ ba, tadɔ ngirə’de to taa ne.
5 Outras sementes caíram em solo rochoso e, não havendo muita terra, germinaram rapidamente,
6 Lokɨ kadɨ ɔsɨ ningə, ngann ko’gɨ kakin ndolei mbaw. Ningə go’tɨ, tuti kurum, tadɔ ngirə’de aw nanga boi el.
6 mas as plantas logo murcharam sob o calor do sol e secaram, pois não tinham raízes profundas.
7 Kandɨ ko’gɨ kɨ nungɨ, tosi dann konn’gɨ’tɨ, adɨ konn’gɨ tɔgi ndəmi’de mbɔl.
7 Outras sementes caíram entre espinhos, que cresceram e sufocaram os brotos.
8 Nan kandɨ ko’gɨ madɨ, tosi dɔnangɨ’tɨ kɨ majɨ, adɨ andi. Kɨ nan’gɨ andi asɨ ɓu kare, nje kɨ nungɨ andi asɨ dɔ mehen, ə nje kɨ nungɨ ɓay andi asɨ dɔ mutə tɔ.»
8 Ainda outras caíram em solo fértil e produziram uma colheita trinta, sessenta e até cem vezes maior que a quantidade semeada.
9 Jeju ilə dɔ’tɨ ene: «Re de kɨ aw kɨ mbi’ne tadɔ koo’n dɔ ta ningə, kadɨ oo dɔ ta kin majɨ!»
9 Quem é capaz de ouvir, ouça com atenção!”.
10 Njendo’gɨ lə Jeju rei rɔ’a’tɨ dəji’ə eyina: «Tadɔ ri ə el’de ta kɨ kujita’gɨ wa?»
10 Os discípulos vieram e lhe perguntaram: “Por que o senhor usa parábolas quando fala ao povo?”.
11 Ə Jeju el’de ene: «M’el’se ta kɨ kujita tadɔ ingɨ, Luwə te kɨ dɔ nya kɨ to lo kiyə’tɨ kɨ ɔjidɔ Konɓe lə Luwə li’ə adɨ in gəri, nan ingɨ, Luwə te kɨ dɔ’a adɨ’de el.
11 Ele respondeu: “A vocês é permitido entender os segredos do reino dos céus, mas a outros não.
12 Tadɔ de kɨ aw kɨ nya ji’ne’tɨ, a adi’ə dɔ’tɨ ɓay kadɨ to mbar mbar ji’ə’tɨ, nan de kɨ nya li’ə goto, in kɨ ndikiri inɓe kɨ awɨ’n ji’ne’tɨ kin kaa, a tai ji’ə’tɨ inɓe ɓay.»
12 Pois ao que tem, mais lhe será dado, e terá em grande quantia; mas do que nada tem, até o que tem lhe será tirado.
13 In tadɔ kin ə, m’el’n’de ta kɨ kujita, tadɔ gonyi lo majɨ kaa, oyi nya el num, oyi ta majɨ kaa, gəri me’ə el num.
13 É por isso que uso parábolas: eles olham, mas não veem; escutam, mas não ouvem nem entendem.
14 In be kadɨ ta kɨ Luwə el kɨ njekeltakita’a’tɨ Ejay kin tɔlta’ne. Ejay el ene:
14 “Cumpre-se, desse modo, a profecia de Isaías que diz: ‘Quando ouvirem o que digo, não entenderão. Quando virem o que faço, não compreenderão.
15 Tadɔ me de’gɨ kin təl ngan ngororo.
15 Pois o coração deste povo está endurecido; ouvem com dificuldade e têm os olhos fechados, de modo que seus olhos não veem, e seus ouvidos não ouvem, e seu coração não entende, e não se voltam para mim, nem permitem que eu os cure’.
16 «Nan ingɨ, in nje majikur, tadɔ kum’se oo nya’gɨ majɨ num, mbi’se oo ta majɨ num.
16 “Felizes, porém, são seus olhos, pois eles veem; e seus ouvidos, pois eles ouvem.
17 Tokɨ rɔta’tɨ, m’el’se, de’gɨ kɨ njekeltakita Luwə’tɨ, ngayn, kɨ njera nya’gɨ kɨ dana ngayn, ndigɨ kadɨ kum’de oo nya kɨ ingɨ oyi, nan asi koo el, ndigɨ kadɨ mbi’de oo ta kɨ ingɨ oyi, nan asi koo el tɔ.»
17 Eu lhes digo a verdade: muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês têm visto e ouvir o que vocês têm ouvido, mas não puderam.
18 «Ingɨ, majɨ kadɨ gəri me kujita lə nje kilə ko kin majɨ.
18 “Agora, ouçam a explicação da parábola sobre o lavrador que saiu para semear.
19 Ngangɨ row kɨ kandɨ ko’gɨ tosɨ’tɨ, in de kɨ oo ta kɨ dɔ Konɓe’tɨ lə Luwə, nan gər me’ə el, ə Su re ɔr ta kɨ duw me de’tɨ kakin kɔ.
19 As sementes que caíram à beira do caminho representam os que ouvem a mensagem sobre o reino e não a entendem. Então o maligno vem e arranca a semente que foi lançada em seu coração.
20 Dɔnangɨ wor kɨ kandɨ ko’gɨ tosɨ’tɨ, in de kɨ oo ta lə Luwə ningə, taa kalangɨ ba kɨ rɔnel,
20 As que caíram no solo rochoso representam aqueles que ouvem a mensagem e, sem demora, a recebem com alegria.
21 nan ta kin, ulə ngirə’ne me’ə’tɨ el. In de kɨ njekuwə kɨ ta lə Luwə dɔkagilo kɨ nden be par. Dɔgagilo kɨ nya torɔ’gɨ eke kindəkumndoo tadɔ ta lə Luwə re ningə, inyəi kunme lə’de kɔ kalangɨ ba.
21 Contudo, uma vez que não têm raízes profundas, não duram muito. Assim que enfrentam problemas ou são perseguidos por causa da mensagem, cedo desanimam.
22 Kandɨ ko’gɨ kɨ tosi dann konn’tɨ, in de kɨ oo ta lə Luwə, nan me kɨ ra sururu dɔ nya’gɨ’tɨ kɨ dɔnangɨ’tɨ, kɨ ra ta nya majɨ’gɨ utɨ dɔ ta kɨ oyi, adɨ lo kadɨ andi goto.
22 As que caíram entre os espinhos representam outros que ouvem a mensagem, mas logo ela é sufocada pelas preocupações desta vida e pela sedução da riqueza, de modo que não produzem fruto.
23 Ningə, dɔnangɨ kɨ majɨ kɨ kandɨ ko’gɨ tosi’tɨ, in de kɨ oo ta lə Luwə, gər me’ə adɨ andɨ majɨ. Dɔ’de kɨ madɨ’gɨ andɨ ɓu kare ge kɨ nungɨ andi dɔ mehen ge, dɔ mutə ge.»
23 E as que caíram em solo fértil representam os que ouvem e entendem a mensagem e produzem uma colheita trinta, sessenta e até cem vezes maior que a quantidade semeada”.
24 Jeju ində kujita kɨ rangɨ non’de’tɨ ɓay ene: «Konɓe lə Luwə, to to de kɨ duw kandɨ nya kɨ majɨ me ndɔɔ’tɨ lə’ne,
24 Esta foi outra parábola que Jesus contou: “O reino dos céus é como um agricultor que semeou boas sementes em seu campo.
25 ə kondɔ, lokɨ de’gɨ toi ɓi ningə, njeban li’ə re duw jene dɔ nya’tɨ kɨ majɨ kɨ duw kakin, ningə ɔtɨ aw.
25 Enquanto os servos dormiam, seu inimigo veio, semeou joio no meio do trigo e foi embora.
26 Lokɨ kandɨ nya kɨ majɨ kakin uwə tɔgɨ, ə kanda’gɨ sii tei ningə, jene kaa kanda te tɔ.
26 Quando a plantação começou a crescer, o joio também cresceu.
27 Lo kin’tɨ, nje ra kulə’gɨ ai eli ɓe’de eyina: “Ɓe’je, in kandɨ nya kɨ majɨ ə jɨ duw me ndɔɔ’tɨ lə’i tɔ, nga jene’gɨ kin tei ra wa?”
27 “Os servos do agricultor vieram e disseram: ‘O campo em que o senhor semeou as boas sementes está cheio de joio. De onde ele veio?’.
28 Ə ɓe’de el’de ene: “In njeban ə ra nya kin.” Nga a nje ra kulə’gɨ dəji’ə eyina: “In ndigɨ kadɨ jɨ tɔri’de kɔ wa?”
28 “‘Um inimigo fez isso’, respondeu o agricultor. “‘Devemos arrancar o joio?’, perguntaram os servos.
29 Nan ɓe nje ndɔɔ el’de ene: “Jagɨ, lo tɔr jene’gɨ’tɨ kin, a tɔri kɨ ko kɨ majɨ ba.
29 “‘Não’, respondeu ele. ‘Se tirarem o joio, pode acontecer de arrancarem também o trigo.
30 Ə inyəi’de adɨ tɔgi nan’tɨ bitɨ kagilo kujə ko’tɨ, ningə ndɔ kuj’ə’tɨ ningə, m’a m’el nje kuj’ə’gɨ m’ene: Tɔri jene’gɨ kin dɔi kɨ dɔ’a dɔ’a kadɨ to uləi por ɓay taa, ujəi inɓe kɨ majɨ me dam’tɨ lə’m.”»
30 Deixem os dois crescerem juntos até a colheita. Então, direi aos ceifeiros que separem o joio, amarrem-no em feixes e queimem-no e, depois, guardem o trigo no celeiro’”.
31 Jeju ində kujita kɨ rangɨ non’de’tɨ ɓay ene: «Konɓe lə Luwə to to kandɨ kagɨ madɨ kɨ ɓari’ə nan mutardə kɨ de madɨ un duw me ndɔɔ’tɨ lə’ne kin be.
31 Então Jesus contou outra parábola: “O reino dos céus é como a semente de mostarda que alguém semeia num campo.
32 Kandɨ mutardə ə in kandɨ nya kɨ du utə ndəgɨ kandɨ nya’gɨ pətɨ, nan lokɨ tɔgɨ ningə, təl kagɨ tanyi kibo utə kam tanyi’gɨ pətɨ kɨ me ndɔɔ’tɨ. Təl kagɨ kibo, adɨ yəl’gɨ rei rai kəy to’de baji’ə’gɨ’tɨ.»
32 É a menor de todas as sementes, mas se torna a maior das hortaliças; cresce até se transformar em árvore, e vêm as aves e fazem ninho em seus galhos”.
33 Jeju el’de kujita kɨ rangɨ ɓay ene: «Konɓe lə Luwə to tanan kɨ hum kɨ dene madɨ un lɔy’n ndujɨ kɨ me keh mutə, adɨ ndujɨ kɨ lɔy ba pətɨ in kin be.»
33 Jesus também contou a seguinte parábola: “O reino dos céus é como o fermento usado por uma mulher para fazer pão. Embora ela coloque apenas uma pequena quantidade de fermento em três medidas de farinha, toda a massa fica fermentada”.
34 Ta’gɨ kin pətɨ, Jeju el bulə de’gɨ kɨ kujita. Ta kɨ kadɨ el’de kɨ kujita el goto.
34 Jesus sempre usava histórias e comparações como essas quando falava às multidões. Na verdade, nunca lhes falava sem usar parábolas.
35 In be kadɨ ta’gɨ kɨ Luwə el kɨ ta njekeltakita’a’tɨ kin tɔlta’ne. Njekeltakita Luwə’tɨ el ene: «M’a m’te ta’m kadɨ m’el kujita’gɨ, m’a m’iləmbər nya’gɨ kɨ toi lo kiyə’tɨ lotum ginn dɔran’tɨ kɨ dɔnangɨ’tɨ nu kin.»
35 Cumpriu-se, desse modo, o que foi dito por meio do profeta: “Eu lhes falarei por meio de parábolas; explicarei coisas escondidas desde a criação do mundo”.
36 Jeju inyə bulə de’gɨ adɨ’de awi ə aw ɓe. Lokɨ rei ɓe, njendo’gɨ li’ə rei rɔ’a’tɨ, dəji’ə eyina: «Ɔr’je ginn kujita kɨ dɔ jene’tɨ kɨ ra me ndɔɔ’tɨ kin adɨ j’oo.»
36 Em seguida, deixando as multidões do lado de fora, Jesus entrou em casa. Seus discípulos lhe pediram: “Por favor, explique-nos a história do joio no campo”.
37 Ə Jeju ilə’de’tɨ ene: «De kɨ njeduw ko nya kɨ majɨ kin, in Ngonn de,
37 Jesus respondeu: “O Filho do Homem é o agricultor que planta as boas sementes.
38 ningə ndɔɔ, in dɔnangɨ; ə kandɨ ko kɨ majɨ, in nje’gɨ kɨ ndigɨ kadɨ Luwə onɓe dɔ’de’tɨ; jene, in nje’gɨ kɨ uni go Su;
38 O campo é o mundo, e as boas sementes são o povo do reino. O joio são as pessoas que pertencem ao maligno,
39 njeban kɨ njeduw’ə, in Su; kagilo kujə ko in dɔboy ndɔ; ningə nje kujə ko’gɨ in malayka’gɨ tɔ.
39 e o inimigo que plantou o joio no meio do trigo é o diabo. A colheita é o fim dos tempos, e os que fazem a colheita são os anjos.
40 To kɨ kaa kɨ, in kɨ tɔri’n jene ɓuki por’o, dɔboy ndɔ a to be tɔ.
40 “Da mesma forma que o joio é separado e queimado no fogo, assim será no fim dos tempos.
41 Ngonn de a ulə kɨ malayka’gɨ lə’ne kadɨ ɔr de’gɨ pətɨ kɨ nje kɔsɨ madɨ de’gɨ kadɨ osi me majel’tɨ, kɨ de’gɨ kɨ njeramajel kɔ Konɓe’tɨ lə’ne.
41 O Filho do Homem enviará seus anjos, e eles removerão do reino tudo que produz pecado e todos que praticam o mal
42 *Malayka’gɨ a ɓuki’de me por’tɨ kɨ dum kelta’a, kɨ in lo kɨ a nonyi ge a ngori ngangɨ’de ge səm’tɨ.
42 e os lançarão numa fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Lo kin’tɨ, njera nya kɨ dana a unji to kadɨ be me Konɓe’tɨ lə Baw’de Luwə. De kɨ aw kɨ mbi’ne kadɨ oo’n dɔ ta ningə, kadɨ oo dɔ ta kin majɨ.
43 Então os justos brilharão como o sol no reino de seu Pai. Quem é capaz de ouvir, ouça com atenção!”
44 «Konɓe lə Luwə to to nyakingə kɨ iyəi me ndɔɔ’tɨ, ə de madɨ aw te dɔ’tɨ kin be. De kakin təl iyə gogɨ, ningə rɔ’a nəl’ə ngayn, adɨ aw ra gatɨ kɨ nya majɨ’gɨ lə’ne pətɨ, ə inyə nar’a re ndogɨ’n ndɔɔ kakin.
44 “O reino dos céus é como um tesouro escondido que um homem descobriu num campo. Em seu entusiasmo, ele o escondeu novamente, vendeu tudo que tinha e, com o dinheiro da venda, comprou aquele campo.”
45 Konɓe lə Luwə kɨ dɔran’tɨ to to njera gatɨ kɨ isɨ sangɨ mədikɔsɨ kɨ ndole be.
45 “O reino dos céus também é como um negociante que procurava pérolas da melhor qualidade.
46 Lokɨ ingə in kɨ gat’a in ngayn, təl aw ra gatɨ kɨ nyakingə’gɨ lə’ne pətɨ, ə inyə nar’a re ndogɨ’n mədikɔsɨ kakin.»
46 Quando descobriu uma pérola de grande valor, vendeu tudo que tinha e, com o dinheiro da venda, comprou a tal pérola.”
47 «Konɓe lə Luwə to to bandɨ kɨ de a ilə me ba’tɨ ə a ɔy dɔkɔr kanjɨ’gɨ kɨ dangɨ dangɨ kam be.
47 “O reino dos céus é, ainda, como uma rede de pesca que foi lançada ao mar e pegou peixes de todo tipo.
48 Lokɨ bandɨ kakin rosɨ ningə, njendon ndɔr re’n ngangɨ ba’tɨ, isɨ nanga, ningə tɔr nje kɨ majɨ majɨ me sukim’tɨ, ə inyə nje kɨ tei nya el ɓuki’de kɔ.
48 Quando a rede estava cheia, os pescadores a arrastaram até a praia, sentaram-se e juntaram os peixes bons em cestos, jogando fora os ruins.
49 Kah’a’tɨ kakin ə, dɔboy ndɔ a in be tɔ. Malayka’gɨ a rei kadɨ ɔri kum de’gɨ kɨ njera nya’gɨ kɨ dana kɨ njera nya’gɨ kɨ dana el, nan’tɨ.
49 Assim será no fim dos tempos. Os anjos virão, separarão os perversos dos justos
50 A ɓuki de’gɨ kɨ njera nya’gɨ kɨ majel me por’tɨ kɨ dum kelta’a, kɨ in lo kɨ a nonyi ge a ngori ngangɨ’de ge səm’tɨ.»
50 e os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
51 Lo kin’tɨ non, Jeju dəjɨ njendo’gɨ lə’ne ene: «In gəri me ta’gɨ kin pətɨ wa?» Ə iləi’ə’tɨ eyina: «Oyo, jɨ gər.»
51 Vocês entendem todas essas coisas?” “Sim”, responderam eles.
52 Ningə Jeju el’de ene: «In be ə, njendo de’gɨ ndukun kɨ təl nje taa nyando kɨ dɔ Konɓe’tɨ lə Luwə, to to ɓe nje kəy kɨ ingə nya’gɨ kɨ sigɨ kɨ me nya’gɨ’tɨ kɨ kɔkɔ lo ngəm nya’tɨ lə’ne kin be.»
52 Então ele acrescentou: “Todo mestre da lei que se torna discípulo no reino dos céus é como o dono de uma casa que tira do seu tesouro verdades preciosas, tanto novas como velhas”.
53 Lokɨ Jeju el kujita’gɨ ginn’ə gangɨ ningə, ɔtɨ lo kɨ ra’tɨ kin kɔ.
53 Quando Jesus terminou de contar essas parábolas, deixou aquela região
54 Ɔtɨ non, aw ɓe kɨ tɔgɨ səm’tɨ. Jeju ndo nya de’gɨ ginn kəykawnan’tɨ lə Juwipɨ’gɨ. Ndo’de nyando kɨ ətɨ’de ɓol, adɨ eli eyina: «Gosɨ ta’gɨ kɨ nyakɔjɨ’gɨ kin in’n ra wa?
54 e voltou para Nazaré, cidade onde tinha morado. Enquanto ensinava na sinagoga, todos se admiravam e perguntavam: “De onde lhe vêm a sabedoria e o poder para realizar milagres?
55 Man! Ngonn lə njeragɨ kagɨ dɔ kəy’tɨ inɓe kaa am wa? Kon’a el ə in Mari wa? Ə Jakɨ ge kɨ Jisepɨ ge, kɨ Simon ge kɨ Judɨ ge tɔ el ə in ngannkon’a’gɨ wa?
55 Não é esse o filho do carpinteiro? Conhecemos Maria, sua mãe, e também seus irmãos, Tiago, José, Simão e Judas.
56 Taa, konnann’a’gɨ kaa sii se’je ne tɔ el wa? Nga nya’gɨ kin pətɨ ingə ra dana?»
56 Todas as suas irmãs moram aqui, entre nós. Onde ele aprendeu todas essas coisas?”.
57 Ta kɨ dəji kin ɔgɨ’de kadɨ uni me’de, təl nya tugə jigɨ’tɨ rɔ’de’tɨ. Ə Jeju el’de ene: «Njekeltakita Luwə’tɨ ningə, in me ɓe koj’o’tɨ, kɨ dann noj’o’gɨ’tɨ par ə de’gɨ a kidi’ə’tɨ.»
57 E sentiam-se muito ofendidos. Então Jesus lhes disse: “Um profeta recebe honra em toda parte, menos em sua cidade e entre sua própria família”.
58 Lo kin’tɨ, Jeju ra nyakɔjɨ’gɨ ngayn kɨ dum kadɨ de ra el tadɔ mbeti kuni me’de kadi’ə.
58 E, por causa da incredulidade deles, realizou ali apenas uns poucos milagres.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.