Lucas 12
Nuevo Testamento Guaraní Pe (GNWNT) vs AAI
1 Jare jeta ete uyembatɨ Jesús oĩ vae pe, jare uñemɨañamɨaña. Jayave Jesús jei jemimboe reta pe rani:
1 Nati ana veya’amaim sabuw hiruru’ay ana itinin i sibisib na’atube, naatu sabuw himour kwanekwan efan etei hibai karam hi’a’abinamo hibat. Jesu ana bai’ufununayah iuwih eo, “Pharisee hai yeast isan mata toniwa’an, nati sabuw ufuhine ana itinin i gewasin baise wanawanah i rerekabin, imih a tur ao’owen.
2 Ime yave mbae uyeyasoi vae, uyeechacañotai co. Jae ramiño vi ime yave mbae uñeñomi vae, uyecuaañotai co —jei—.
2 Abisa hisabuw inu’in boro sabusabuw hinabosair, naatu abisa wa’iwa’irin inu’in boro nirerereb.
3 Jáeramo pɨ̃tumimbi pe pere vae uyenduta tembipe pe, jare perenta japɨpe pe pere vɨari vae jerãcuata opaete vae uyandu vaerã —jei—.
3 Abisa guguminamaim kuo boro natit marakawamaim hinanowar, naatu abisa akisimo bar etawan ihir taituwa taininamaim kubitarasib boro bar faifiy wan hinabat hinao rereb.
4 Jare che jae peve, cherɨvɨ reta, agüɨye pequɨye upuruyuca vae reta güi. Echa'ã upuruyuca yave, mbaetɨ ye mbae icavi mbae vae ipuere uyapo peve —jei—.
4 “Au ofonah a tur ao’owen sabuw iyab biya hina’a’asabun isan men kwanabir, anayabin nati ufunamaim boro men abisa ta hinasinaf.
5 Ẽrei tamɨmbeu peve quía güi pequɨye vaerã. Icavi co pequɨye vaerã Tumpa güi. Echa'ã jae güɨnoi mbaepuere upuruyuca vaerã jare oporomondo vaerã cañɨtei pe. Añete che jae peve, pequɨye chugüi —jei—.
5 Orot yait kwana bibiruw i anao kwananowar. God i kwanabiruw, anayabin biya na’a’asabun ufunamaim ana fair ema’am boro baimakiy ana efanamaim nitaiy kwanare. Imih a tur ao’owen God i kwanabiruw.
6 Picuaa co quirãi umaemee vae reta umee pandepo güɨra-raɨ mbovɨ ete corepoti re. Ẽrei Tumpa ñacañɨ'ã penti yepe güɨra-raɨ güi —jei—.
6 Mamu kwikwik etei five hai biyan i two toea tetotobon, baise God boro men kafa’imo nati mamu kikimin ta isan nuhin eburuburumih.
7 Tumpa uicuaa mbovɨ pea penoi peãca re vae. Jáeramo agüɨye pequɨye. Echa'ã Tumpa perau ete jeta güɨra-raɨ reta güi —jei—.
7 Na’atube ukwarimaim arib eretei bai’ab tebatabat God i so’ob, imih men kwanabir. Kwa a baiyan i ra’at men mamu kwikwik na’atube.
8 Jae ramiño vi che jae peve cua: Ime yave quía ĩru vae reta jovaque jei yave: ‘Che co jae Jesús jemimboe’, che cuimbaerã ayeyapo vae jaeta ángel Tumpa pe uyeyocui vae reta jovaque: ‘Cua co jae cheremimboe’ —jaeta, jei Jesús—.
8 A tur ao’owen, orot yait ayu isou sabuw etei nahimaim eo’orereb, Orot Natun auman boro God ana tounamatar etei nahimaim nati orot isan naorereb.
9 Ẽrei ime yave quía ĩru vae reta jovaque checuacu vae, che vi aicuacuta ángel Tumpa pe uyeyocui vae reta jovaque —jei—.
9 Baise orot yait sabuw etei nahimaim ayu eyayaubu. Orot Natun auman boro na’atube God ana tounamatar etei nahimaim ibo nayaub.
10 Jare ime yave quía jei icavi mbae vae che cuimbaerã ayeyapo vae cotɨ vae, Tumpa umbɨasata chupe. Ẽrei ime yave quía jei icavi mbae vae Espíritu Santo cotɨ vae, Tumpa ndarau etei umbɨasa chupe —jei Jesús chupe reta—.
10 Yait Orot Natun isan tur nao kakaf na’at boro nanotawiy, baise orot yait Anun Kakafiyin isan tur kakafin nao nabi’ib boro men nanotawiy.
11 Jare ĩru vae reta pereraa yave pemee vaerã tupao reta pe jare mburuvicha reta pe jare ĩru vae reta mbaepuere güɨnoi vae pe, agüɨye piyemɨpɨa'ã mbae pereta chupe reta vae re —jei—.
11 Baibabatiyi isan hinabuwi kwanan Kou’ay Baremaim, o gawan sabuw nahimaim, o aiwob sabuw nahimaim, men taiyuw wasfafari isan, o tur mi’itube eo isan kwaniyababanamih.
12 Echa'ã Espíritu Santo uicuaacata peve jocua ora pe etei mbae pere vaerã —jei.
12 Anayabin God Anun Kakafiyin nati ana veya’amaim boro tur ni’obaiyi kwanao.”
13 Jayave penti cuimbae jeta vae ipɨte pe oĩ vae jei Jesús pe:
13 Rou’ay wanawanahimaim orot ta Jesu iu, “Bai’obaiyenayan, ayu akokok tuwai ana tur ina’owen, tamai momorob ana kwahan nafaram airi ana bow.”
14 Jayave Jesús jei chupe:
14 Jesu iya’afut eo, “Aro, ayu au ef men ema’am boro anibasit tuwat airi a sawar kwahan ana faram?”
15 Jayave Jesús jei opaete vae pe:
15 Naatu Jesu tatabir sabuw etei iuwih eo, “Mata toniwa’an sawar moumurih na’in bow isan men mata nananan niwa’an. Anayabin yawas wanatowan boro men orot ana sawar moumurih imaim hinafufun hinitinimih.”
16 Jayave jei chupe reta umɨjaanga reve:
16 Naatu Jesu oroubon ta eo, “Ana veya ta orot sawar wairafin ana masaw bo ana ub hiyen gewas hiw ro’oh moumurih na’in hiya itah,
17 Jare cuimbae jei iyupe ipɨa pe: ‘¿Mbae ra ayapota? Mbaetɨ ma cheavati jendarã’ —jei, jei—.
17 basit mare ma not. ‘Ayu boro mi’itube ana sinaf? Anayabin iti bay hinafafour efan i boro en.’
18 Jayave jei iyupe ipɨa pe: ‘Aicuaa ma. Ambaita cheavatío reta jare ambutuicha eteta cheavatío reta, jare joco pe añuvatuta opaete cheavati jare opaete uyeavɨro vae’ —jei, jei—.
18 Naatu ana notamaim eo, ‘Ayu boro iti na’atube ana sinaf, bay hai bar atamanih ana ku’uben hinare naatu gagamih ana wowab. Saise au bay ana ya naatu au sawar afa auman imaim ana ya.’
19 Jayave che jaeta cherecove pe cuarãi: ‘Cherecove, jeta ete ma mbaevɨro niñuvatu. Uepitɨta jeta año pegua. Eputuu, ecaru, ecau jare iyerovia.’ Cuarãi jaeta —jei, jei—.
19 Imaibo anao, ‘Darik orot, anababatun abow, kwamur manin na’in ana fofonin sawar etei abogaigiwas sawar, imih bounabo hamen ana mare anama gewas, anaa anatom taiyuwu aniyasisir!’
20 Ẽrei Tumpa jei jocua cuimbae pe: ‘Nde co jae iyaracuaa mbae vae. Echa'ã cua pɨ̃tu aequita nderecove ndegüi. Jare jayave ¿quía ra güɨnoita opaete jocua mbaembae niñuvatu ndiyupeguarã vae?’ —jei, jei.
20 Baise God iu, ‘Kwikwekwe’aw gewas! Boun gugumin boro inamorob naatu a sawar iti ibobogaigiwas boro yait nabow?’”
21 Jayave Jesús jei chupe reta:
21 Naatu Jesu ana tur yomaninamaim eo, “Imih itinin i ta’imon, sabuw iyab aurih sawar karam hiya tetototo God matanamaim i men sawar wairafih.”
22 Jayave Jesús jei jemimboe reta pe:
22 Imaibo Jesu ana bai’ufununayah iuwih eo, “A yawas isan a tur ao’owen men kwaniyababan kwanao, ‘bay boro menamaim anab ana’aan,’ o biya isan kwanao, faifuw boro menamaim anab ana’us.
23 Ndarau pepuere pico cavi jecuaeño piyemɨpɨa'ã yave perembiurã vae re, jare peremimonderã vae re —jei—.
23 Anayabin it etei taso’ob yawas i sawar gagamin men bay na’atube naatu biyat i sawar gagamin men ar faifuw na’atube.
24 Pemae güɨra reta re. Echa'ã jae reta umaetɨ'ã jare umbaevɨro'ã vi. Mbaetɨ vi güɨnoi avatío uñuvatu vaerã iavati. Ẽrei Tumpa umɨngaru reta. Jare Tumpa perau ete güɨra reta güi —jei—.
24 Baise kwanuw mamu awaw kwana’itih, i men me hikwair hitar, masaw hibo, naatu hifour hitab te’aa’umih en, na’atube men bay hai bar hiwowab imaim bay teya’aya’amih en, baise God akisin ebituwih! Imih kwa i God ana sawar gagamin men mamu na’atube!
25 Aramoi piyemɨpɨa'ã pipota tẽi pepucu ramo. Ẽrei ndarau etei pepuere piyembɨcuacuaa pepucu ete vaerã —jei Jesús chupe reta—.
25 Isan imih iti sawar isah kwana biyababan ana gewasin i boro abisa namatar? Kwanotanot nati kwana biyababanamaim boro kwamur tabo ayawas tafan hina yara’ah namanin kwanama? Men karam.
26 Mbaetɨ etei mbae pepuere piyapo cua re. Ẽrei cua yavai'ã co Tumpa pe. Jáeramo agüɨye piyemɨpɨa'ã ĩru mbaembae re —jei—.
26 A yababan iti sawar gidigidih isah kwabiyababan men emamatar, aisim sawar gagamih isah kwabiyababan?
27 Pemae mbaepotɨ reta re, quirãi ucuacuaa reta. Uparavɨquɨ'ã reta. Umaepova'ã reta vi. Ẽrei che jae peve, mbaepotɨ reta ipõra ete Salomón jemimonde ipõra vae güi.
27 “Kwanuw rarab bogay ebatabat kwa’itin, men masaw hitar tebob, o ar faifuw tesasakir en, baise a tur ao’owen aiwob orot Solomon ana bar bonamanamarinamaim ma’am ana veya ana faifuw eo’osen hai gewasih i men iti beran ana gewasin na’atube’emih en.
28 Tumpa omopõra ñana, yepe tẽi penti ara ñana oĩ co pe jare pɨareve pe ocai. Jáeramo Tumpa umeeta co peve peremimonderã. Michi ete co pepurugüɨrovia —jei—.
28 Imih kwana’itin, God ar faifuw kutor fotan ius ana itinin gewasin maiyow boun ina’itin baise maras boro nakimow naha’obow nare hinab hinan wairaf wan hina yara’ah na’arah ni’en. Baise kwa i God ana sawar gagamin fai mar etei boro nakaifi ar faifuw nit kwana’osen, aisim a not ebikikimin!
29 Agüɨye piyemɨpɨa'ã perembiurã vae re, jare agüɨye piyemɨpɨa'ã ĩru mbaembae re —jei—.
29 Imih men mar etei aa tom isan kwananot kwaniyababanamih.
30 Echa'ã opaete ɨvɨ pegua reta uyemɨpɨa'ã cua mbaembae re. Ẽrei peRu uicuaa icavi co penoi vaerã cua mbaembae —jei—.
30 Anayabin Eteni Sabuw iti tafaram wanawanan tutufin etei iti sawar isah hinuwet tibiyababan, naatu kwa Tamat iti sawar etei isah kwakok kwabiyababan i so’ob.
31 Ẽrei icavi co pipota ete vaerã Tumpa iporoyocuia, jare Tumpa umeeta peve opaete cua mbaembae —jei—.
31 Baise wan i God ana aiwob kwananuwih kwanab dogoromaim nama, imaibo iti sawar isah kwanot kwabiyababan boro etei nit.
32 Agüɨye pequɨye, yepe tẽi pe reta mbovɨ ete co. Echa'ã Tumpa umeeta co pe reta pico vaerã iporoyocuia pe —jei—.
32 Kwa i ayu au bobaituw na’atube imih men kwanabir, anayabin Tamat aiwob bait isan i ebiyasisir boro nit.
33 Pemee corepoti re pembaembae, jare pemee corepoti uata chupe vae reta pe. Cuarãi piyapo yave, penoita mbaembae ara pegua. Jae co peurupucu ara pe penoita vae rami. Jocua nunga urupucu ndarau etei indechi jare jocua mbaembae icavi vae peurupucu ara pegua pe penoi vae ndarau ucañɨ. Echa'ã imonda vae ndarau oya jese jare cupii ndarau urucumegua —jei—.
33 Imih a sawar eretei sabuw kabay wairafih ku’uwih tetobon naatu o kabay kubai yababan wairafih kufaramih, saise a kaukut no maramaim inabaib boro men natakweb; a sawar etei maramaim inaya’ay boro men ta nakasiy, o boro men ta bainowan hinabain naatu boro men ta ganidor hina’aanimih en anababatun.
34 Echa'ã piñuvatu yave mbaembae icavi vae piyupeguarã ɨvɨ pe, jecuaeño pepɨa pe piyemɨnguetata ɨvɨ pegua re. Ẽrei piñuvatu yave mbaembae icavi vae piyupeguarã ara pe, jecuaeño pepɨa pe piyemɨnguetata ara pegua re —jei—.
34 Anayabin o sawar menamaim kuya’aya a not tutufin etei boro imaim na’in.
35 — ausente —
35 “Mar etei inabobuna a ar uwakamukamut inarab, a ramef inito’ab namarakaw o mata nuwinuwin inama, anayabin o men iso’ob boro abisa namatar.
36 — ausente —
36 Ana’itin akir wairafih hai orot ukwarin tabin ana hiyuwane matabir maiye nan isan hima hikakaif, hai orot ukwarin matabir na etawan rurukikitar ana veya mar ta’imon hinowar naatu etawan hibotawiy rur na’atube.
37 Uyeyocui vae reta jecuaeño uãro ñugüɨnoi yave ipatrón ou ye uvãe yave, uyeroviata reta. Añete che jae peve, ipatrón uyembɨcuata toalla pe, jare jeita jembiocui reta pe uguapɨ vaerã mesa pe, jare ipatrón etei umɨngaruta jembiocui reta —jei Jesús—.
37 Anababatun a tur ao’owen, akir wairafih iyab matah nuwinuwin hinama’am hai orot ukwarin namatabir nan na’i’itih ana veya, yasisir boro gagamin maiyow hinab! Anayabin i boro ana akir wairafih na’uwih hinamare naatu orot ukwarin boro bay semosemor ana faifuw na’us bay nasemor nitih hinama hinaa.
38 Aramoi ipatrón ou yeta uvãe pɨ̃tu ma yave ani pɨare mbɨte rupi. Ẽrei jae uecha yave jembiocui reta uãro ñugüɨnoi, jae reta uyeroviata co —jei—.
38 Akirwairafih hina bobuna matah nuwinuwin hina ma’am hai orot ukwarin nan natit, o mar natot auman nan natit na’i’itih na’at, boro yasisir gagamin maiyow hinab!
39 Aipota picuaa vaerã cua: Penti tenta iya uicuaa yave mbae ora pe outa uvãe imonda vae oñomi vaerã imbaembae, uñemɨcuatɨ̃rota tẽi jare ndarau tẽi umaeño imonda vae re güɨraa vaerã imbaembae chugüi —jei—.
39 Imih iti tur ao i naniyan kwanab naatu kwananot, orot bar matuwan bainowan mowan bainuwinamih enan ana veya nasoso’ob na’at, ana bar boro men nihamiy bainowan mowan nakwib narun nabainuwimih en.
40 Jae ramiño vi pe reta peãro, agüɨye vaerã che cuimbaerã ayeyapo vae ayu ye avãe piyandareco'ã peĩ yave —jei chupe reta.
40 Imih itinin ta’imon i nati, kwa auman kwana bogewas mata nuwinuwin kwanama, anayabin Orot Natun boro men veya kwa kwanotanotamaim natitamih.”
41 Jayave Pedro jei Jesús pe:
41 Peter eo, “Regah, iti oroubon kuo i aki isai, o sabuw eretei isah kuo?”
42 Jayave yandeYa jei:
42 Regah iya’afut eo, “Anababatun a tur ao’owen Akir wairafin orot gewasin naatu ana not rerekabin, orot ukwarin nati akir wairafin boro nab akir wairafih afa isah ni’ukwarin naatu hai bay baitih isan boro ana veya’amaim nitih hinaa.
43 Ipatrón ou ye uvãe yave jenta pe, uecha yave jocua jembiocui uyapo oĩ iparavɨquɨ, jocua jembiocui uyeroviata co —jei chupe reta—.
43 Anayabin orot ukwarin matabir nan nati akir wairafin bowabow gewasin maiyow bowabow itin, imih iyasisir ana akir wairafin bai yara’ah bowabow gagamin na’in itin!
44 Añete che jae peve, ipatrón umeeta chupe uyandareco vaerã opaete imbaembae re —jei Jesús—.
44 Ana bar wanawanan sawar tutufin etei i akisin i’ukwarin kaif.
45 Ẽrei aramoi uyeyocui vae jei iyupe ipɨa pe: ‘Chepatrón ndarau ou ye ɨmambae.’ Jare umbɨpɨ uinupa ĩru uyeyocui vae reta - cuimbae reta jare cuñatai reta - jare ucaru jare ucau jare usavɨpo —jei—.
45 Baise akir wairafin na’at nao, ‘Orot ukwarin bisaise enan, no’om boro ma hamen hamen erurubirabir, imih ayu boro au kokomaim anasinaf.’ Naatu namisir bowabow sabuw, oro’orot baibin nabow narouw kwanekwan ni’a’afiyih, naatu ana kokomaim naa natom kwanekwan nikoko’aw nanan ana veya.
46 Jayave penti ara ipatrón ou yeta uvãe jembiocui uyandareco'ã oĩ yave. Jocua ora pe etei ipatrón uipocouta. Jayave ipatrón uiporaraca eteta chupe jare omondota ico vaerã ipatrón iporoyocui uyapo mbae vae reta ndive —jei—.
46 Imaibo Orot ukwarin boro nan natit, veya men nati akir wairafin so’ob ma ekakaifimaim boro nanamih, naatu na isan ana veya boro baimatnuwina’e nama’am nan natit. Naatu orot ukwarin nan natitit ana veya nati akir wairafin boro nab nabeyah natarsisib nisaroun baifanasairayah hai efanamaim bairi hinama.”
47 Ipatrón uiporaraca eteta. Echa'ã uyeyocui vae uicuaa tẽi ipatrón iporoyocui, ẽrei uyapo'ã —jei chupe reta—.
47 “Akir wairafin ana orot ukwarin abisa sinafumih kokok i so’ob baise men saife taiyuwin yabuna ana orot ukwarin abisa kok eo’omaim sisinaf, nati orot boro hinawabir biyababan gagamin na’in nab.
48 Ẽrei ime yave uyeyocui vae uicuaa'ã ipatrón iporoyocui vae, yepe tẽi uiporarata co uyapo'ã ipatrón iporoyocui ramo, ẽrei ipatrón ndarau uiporaraca ete chupe. Echa'ã ipatrón uicuaaca yave jembiocui pe iporoyocui, icavi co jembiocui uyapo vaerã uicuaa vae rupi —jei—.
48 Baise akir wairafin ana orot ukwarin abisa sinafumih kokok i men so’ob, naatu isisinaf kwanekwan biyababan enunuwih boro au hamenamo hinawabir biyan nababan. Sabuw iyab sawar gagamin na’in tebaib, i na’atube sawar gagamin na’in boro wan hinay maiye. Orot yait gagamin anababatun tibitin i auman boro gagamin anababatun isan hinafefeyan nitih maiye.
49 Che ayu cua ɨvɨ pe tata ambɨyepota vaerã, jare chequɨrẽɨ ete opa cheparavɨquɨ ayapo —jei—.
49 “Ayu i wairaf abai iti tafaram afuninamih ana atit, au kok gagamin na’in i mi’itube iti tafaram marasika tabusuruf ta’arah.
50 Che aiporara eteta co jare yavai eteta cheve opa uyeyapo regua —jei—.
50 Ayu i bapataito fokarin maiyow nou’umaim ema’am boro wanawanan ana run anab, imih boun dogorou wanawanan i yababan awan karatan ama anotanot anan yomanin anisawar imaibo nuhunafot!
51 ¿Pepɨa pe piyemɨngueta pa che ayu amee vaerã mbɨacatu ɨvɨ pegua reta pe? Che jae peve, jucuarãi'ã co. Che ayu uyembɨyao vaerã uyugüi ɨvɨ pegua reta —jei chupe reta—.
51 Kwa kwanotanot ayu i tufuw abai tafaramamaim ana? En, a tur ao’owen, ayu i men tufuw abai anamih, baise kauseb abai ana.
52 Echa'ã añave güive yugüɨreco yave pandepo penti tenta pe, uyembɨyaota co uyugüi reta. Mbapɨ oyovaichota mocui ndive, jare mocui oyovaichota mbapɨ ndive —jei—.
52 Mar iti boun orot aawan natunatunawat nah etei five boro hinakusib tounu rounane hinabat rou’ab rounane hinabat taiyuwih hinakusib hinigamigam.
53 Tu oyovaichota taɨ ndive, jare taɨ oyovaichota tu ndive. Ichɨ oyovaichota imembɨ cuña ndive, jare imembɨ cuña oyovaichota ichɨ ndive. Imesɨ oyovaichota imembɨ-tatɨ ndive, jare imembɨ-tatɨ oyovaichota imesɨ ndive —jei.
53 Kek tamah hairi boro taiyuwih hinakusib hinagam. Babitai hinah hairi boro hinakusib hinagam na’atube babine rawan babin hairi boro hinakusib hinagam.”
54 Jare Jesús jei yatɨ vae reta pe:
54 Jesu sabuw isah iban eo maiye, “Veya ra’iyinane sakuk nayen nabi’afar badowan kwana’i’itin ana maramaim, kwa boro mar ta’imon kwanao, ‘boun boro toun nayar’, naatu toun eyarayar.
55 Jae ramiño vi tanta ɨvɨtu yave, pere: ‘Aracuta co.’ Jare jucuarãi uyeyapo —jei—.
55 Naatu gurufune gagub nayen narab kwananowar kwa boro kwanao, Veya boro nararan, naatu veya erararan.
56 Pe reta co jae upurumbɨtavɨ vae reta. Echa'ã ara jare ɨvɨ re pemae yave, picuaa mbae uyeyapota vae. Ẽrei picuaa'ã etei mbae añave uyeyapo oĩ vae —jei chupe reta—.
56 Wanawanan rerekabih! Me kamar hai sawar naatu gagub wanawanan hai sawar abisa temamatar i kwa’itah kwa’inanen kwaso’ob kwa’o. Baise aisim sawar abisa iti boun temamatar hai yabih men kwaso’ob?
57 ¿Maera pa peatẽɨ picuaa mbae jupi piyapo vaerã vae? —jei—.
57 Aisim sawar abisa gewasin sinaf isan men taiyuw kwabibabatiyi?
58 Ndeo yave uipota uñeapo nderé mbae re vae ndive mburuvicha pe, tape rupi peo rambueve iyeyapɨcatu jae ndive, agüɨye vaerã jae uñeapo nderé mburuvicha pe. Echa'ã mburuvicha nemondota peresorɨru iyandarecoa pe, jare peresorɨru iyandarecoa neñonota peresorɨru pe —jei—.
58 Sabuw baibatiyih isan hinabuwi kwanan inasinaftobon airi kwanayabuna kwanitounuw, imaibo kwananan baibatiyenamaim kwanatit. Baise o men inasisinaf na’at, i boro nabuw narab natain kwekwetar kwanan baibabatiyenayan orot nanamaim kwanatit naatu i boro nabuw furisiman nitih hinabuwi dibur hina yariyi.
59 Che jae ndeve, ndarau etei neẽ peresorɨru güi ndei opaete ndepía nembɨepɨ mbove —jei.
59 A tur ao’owen, o boro dibur bar imaim inama agim hio na’atube inibaiyan imaibo boro dibur barene hinabotaiti inatit.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.