Mateus 5
Fhe Bakɨmen Kaman Kameŋ (GEB) vs VC
1 Zisas garim, gumgi gu mbigi vhɨrve guarira ana zɨn zim, ana thav vov, mbɨkshɨma mbe gaar ndav peregi. Ana ndav peregim, ana phorga rui gumgi ana han zi.
1 Vendo aquelas multidões, Jesus subiu à montanha. Sentou-se e seus discípulos aproximaram-se dele.
2 Mbe ana han zim, ana mbaram Fhe Bakɨme buni vhuuin mbe khɨvav, mbe nzuai.
2 Então abriu a boca e lhes ensinava, dizendo:
3 Ana khaŋ mbe nzuai, “Nde tuituigiap Fhe Bakɨme tɨvi kaŋgir za ana nzuav gari gumgi, nde ndikndigɨri. Nde mba khesharigi gumgi, nde Fhe Bakɨme piin ki ana gari bigi nta Hevenan ki nde za nta ndirga.
3 Bem-aventurados os que têm um coração de pobre, porque deles é o Reino dos céus!
4 “Nde ntigem nzi gumgi gu mbigi, nde ndikndigɨri. Fhe Bakɨme nde ndavir muuŋgirim, nta mbɨrarga.
4 Bem-aventurados os que choram, porque serão consolados!
5 “Nde ntigem wari wo zɨri mbevigi gumgi gu mbigi, nde ndikndigɨri. Fhe Bakɨme za kha nuianan za nden nɨɨŋgirga.
5 Bem-aventurados os mansos, porque possuirão a terra!
6 “Nde ntigem, tɨvir vhuuiŋ zɨn ŋgɨr zav, guigira thɨhegap fhɨrkhigi tɨvi mbui gumgi gu mbigi nde ndikndigɨri. Fhe Bakɨme mbe mba tivgi bigi ana guigira ntan mben kurarga.
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque serão saciados!
7 “Nde harigi gumgi gu mbigi kora mbuav fhura mbe mbui tɨvi mbatɨgi ndɨkndɨk ŋangi gumgi gu mbigi, nde ndikndigɨri. Fhe Bakɨme fhura nde korar muuŋv nde mbui tɨvi mbatɨgi ndɨkndɨk ŋangirga.
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque alcançarão misericórdia!
8 “Nde ndavi ŋgarav ki gumgi gu mbigi, nde ndikndigɨri. Nde Fhe Bakɨme gangirga.
8 Bem-aventurados os puros de coração, porque verão Deus!
9 “Nde ntari gu rua mbui fhuv gumgi gu mbigi nde ndikndigɨri. Mbe kha zɨrir nden kamɨnga, nde Fhe Bakɨmen tari ma.
9 Bem-aventurados os pacíficos, porque serão chamados filhos de Deus!
10 “Nde tɨvar vhuuŋ zɨn vuim mbe ne nzuav simtɨgar nde ndɨɨi gumgi gu mbigi, nde ndikndigɨri. Fhe Bakɨme gari bigi, nta nde ntɨɨri ma.
10 Bem-aventurados os que são perseguidos por causa da justiça, porque deles é o Reino dos céus!
11 “Mbe nde garim, nde na bɨnan kim, mbe ne nzuav buni mbatɨgir nde nzuav, tɨvi mbatɨgir nde mbuav, fhura mbarkɨrga bigir tamtam nde sav nde shɨshɨgap nde nzuai, nde ndikndigɨri.
11 Bem-aventurados sereis quando vos caluniarem, quando vos perseguirem e disserem falsamente todo o mal contra vós por causa de mim.
12 Nde ne suaŋv ndavi simɨ thari. Nde ndavi mbɨrav wari kɨri. Nden vheza bakɨme nde rarga Hevenan ki. Mbe fhum nde nɨma tɨga fhara vegi Fhe Bakɨmen kamthooŋ gumgi, mbe mba tɨvara mbe muuŋgi.”
12 Alegrai-vos e exultai, porque será grande a vossa recompensa nos céus, pois assim perseguiram os profetas que vieram antes de vós.
13 Zisas mba bunin mbe nzua vov khaŋ mbe nzuai, “Nde kha nuianan mba sui mbasɨga fara muuŋgi. Mbe mbɨ kɨvgip mbasɨga tɨn tɨgɨrga, ana faŋgirga, nde wom ram ana muuŋgirim, ana vhergirie? Maaŋ muuŋgip, mbɨnga fara muuŋgi mbasɨk, ana ŋaar ki fhuvara. Mbe fhura ana si mbur suarga, mbe ana tɨ thivɨ rurga.
13 Vós sois o sal da terra. Se o sal perde o sabor, com que lhe será restituído o sabor? Para nada mais serve senão para ser lançado fora e calcado pelos homens.
14 “Nde vhɨra kha nuianan vhava ŋaari ma. Nde khueŋ ndɨkndɨgɨ, mbɨkshɨma vun ki ŋgu bakɨme, ana zorgɨ kegɨrga tuktɨgi fhuvara.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada sobre uma montanha
15 Khueŋ vhɨra, gumgi thari fhum raa ga mpov nta ndiv ndarir vhee vhui fhuvara. Mbe nta mpov nta ndi kaagir vurir mbaim, nta vhava ŋaarar mba phenan ki gumgi ga ndɨɨi.
15 nem se acende uma luz para colocá-la debaixo do alqueire, mas sim para colocá-la sobre o candeeiro, a fim de que brilhe a todos os que estão em casa.
16 Nde vhɨra mba tɨvara muuŋri. Nden tɨvar vhuuŋ, ana vhava ŋaara farar muuŋgip, mba gumgi gu mbigi ga shɨrarim, mbe nden mbui tɨvir vhuuŋ ganɨv, nde Ndia kha Hevenan ki, mbe ana zɨ ndiv vun kuamkuarga.”
16 Assim, brilhe vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem vosso Pai que está nos céus.
17 Zisas mba bunin mbe nzua vov khaŋ mbe nzuai, “Nde khueŋ ndɨkndɨgɨ thari. Gu kha Fhe Bakɨme Moses ga nɨɨŋgi tɨvi, gu mba Fhe Bakɨmen kamthooŋ gumgi suaŋgi buni, gu nta vhɨzɨ zav zɨgi. Zakɨra fhuvara! Gu nta vhɨzɨ zav zɨgi fhuvara, gu nta havharɨv, gu guigira nta tugarɨgɨ zav zɨgi.
17 Não julgueis que vim abolir a lei ou os profetas. Não vim para os abolir, mas sim para levá-los à perfeição.
18 Gu guigira khar nde nzuai, kha nuian gu buip vhɨzgirga, kha Fhe Bakɨme Moses ga nɨɨŋgi tɨva, thueŋ, ne vhɨzgirga tuktɨgi fhuvara. Zakɨra fhuvara! Mbe kha Fhe Bakɨme Moses nɨɨŋgi tɨvi, mbe nta khergi, mba ŋkeera thueŋ gu mba ana tɨgi tɨvi thaneŋ vhɨzgirga tuktɨgi fhuvara. Mba tɨvi mbara muuŋgip kɨrim, Fhe Bakɨme mba suaŋgi bigi za hegɨrga.
18 Pois em verdade vos digo: passará o céu e a terra, antes que desapareça um jota, um traço da lei.
19 Maaŋ muuŋgip, guma the Fhe Bakɨme Moses ga nɨɨŋgi tɨva thueŋ gangip, khaŋ ne ga suanga, ne fhura ki tɨveŋ ma. Ana maaŋ suaŋgip, ana harigi guma the suaŋrim, ana vhɨra ana zɨn ŋgɨp, mba ndɨkndɨgen vhɨra mba tɨven muunga. Mba tɨveŋ ne kɨvgi fhu, ne guigira tɨva bisaneŋ ma. Maaŋ mbui guma Hevenan ana zɨ guigira bisaŋgirga. Guma, ana Fhe Bakɨme Moses ga nɨɨŋgi tɨvi, ana nta zɨn vov, mba tɨvir harigi gumgi khɨvav mbe nzuai guma, ana Hevenan Fhe Bakɨme gari bigi, ana mba ŋanan, ana zɨ bakɨme ki.
19 Aquele que violar um destes mandamentos, por menor que seja, e ensinar assim aos homens, será declarado o menor no Reino dos céus. Mas aquele que os guardar e os ensinar será declarado grande no Reino dos céus.
20 Gu nde nzuai, nde guigira Fhe Bakɨme vuzvugi zɨn vui fhu. Nden tɨvi vhuuiŋ, nta Zudaiŋ tɨvi vhuuiŋ kaŋgi gumgi gum Fherasiŋ gumgi tɨvi kambarigi fhuvara, nde maaŋ muuŋgip, Hevenan Fhe Bakɨme piin kegɨrga tuktɨgi fhuvara.”
20 Digo-vos, pois, se vossa justiça não for maior que a dos escribas e fariseus, não entrareis no Reino dos céus.
21 Zisas mba bunin mbe nzua vov khaŋ mbe nzuai, “Nde fhum nden nzɨgi nde suaŋgi buni nde nta ndigi, mba buni khaŋ nzuai, ‘Nde harigi gumgi gu mbigi shogɨrim, mbe vhɨzɨ thari. Guma the maaŋ muuŋgip harigi guma the shogirim, ana rimgirga, mba guma ana bigi ndi thɨgar mbai guman pana nɨma thɨgɨrga.’
21 Ouvistes o que foi dito aos antigos: Não matarás, mas quem matar será castigado pelo juízo do tribunal.
22 Gu ntigem khaŋ muuŋgia tɨga nde nzuai, Guma, ana won fek the, ana vhega mbatɨgir ana muuŋgi, mba guma, ana vhɨra bigi ndi thɨgar mbai guman pana nɨma thɨgɨrga. Guma the vhɨra buni mbatɨgir won fek the suaŋgirga, mba guma, ana vhɨra buaadegi gumgir guman pana vhari nɨma thɨgɨrga. Guma the vhɨra khaŋ harigi guma the suanga, ‘Ndu ŋanŋangi guma ma.’ Maaŋ ana suaŋgi guma, ana Herar vhavar ŋgirgɨrga.
22 Mas eu vos digo: todo aquele que se irar contra seu irmão será castigado pelos juízes. Aquele que disser a seu irmão: Raca, será castigado pelo Grande Conselho. Aquele que lhe disser: Louco, será condenado ao fogo da geena.
23 “Nde vhɨra maaŋ muuŋgip, Fhe Bakɨme suaŋv shaman muun zav artarar zɨgap, nde maaŋ muuŋgip simtɨk thueŋ harigi guma the ki, ne ndɨrigi.
23 Se estás, portanto, para fazer a tua oferta diante do altar e te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 Nde mba Fhe Bakɨme nzuav shaman muun zav ndiga zɨgi bigi, nde nta ndiv mba artara hara mbarav, nde taagi ŋgɨp, wari wo fek phorgɨp suaŋ mba bigeŋ ndiv thɨgar mbarari. Nde ne ndiv thɨgar mbarav, nde taagi ŋgɨp Fhe Bakɨme suaŋv shaman muuŋri.
24 deixa lá a tua oferta diante do altar e vai primeiro reconciliar-te com teu irmão; só então vem fazer a tua oferta.
25 “Maaŋ muuŋgip guma the nde suaŋv suan saŋv muunga, nde mba guma, nde wari tɨgɨp bigi ndi thɨgar mbai ŋanen ŋgɨp, nde vhemkora ana phorgɨp suaŋv, ŋko mba tuav sɨgera mba bigeŋ ndi thɨgar mbarari. Ndu muuŋv kɨrga, mba guma ndu ndim, bigi ndi thɨgar mbai guman pana farve khɨngirga. Mba bigi ndi thɨgar mbai guma ana ndu ndim gɨɨtɨvi farve khɨngirim, mbe ndu ndi phena tɨvaneŋ khɨngirga.
25 Entra em acordo sem demora com o teu adversário, enquanto estás em caminho com ele, para que não suceda que te entregue ao juiz, e o juiz te entregue ao seu ministro e sejas posto em prisão.
26 Gu guigira nde nzuai, ndu mbara muuŋgip bɨnan kɨv kɨv, ndu mbe vhezɨr za ndu suaŋgi ŋkɨɨa, ndu za nta vheza vhezgirga.”
26 Em verdade te digo: dali não sairás antes de teres pago o último centavo.
27 Zisas mba bunin mbe nzua vov khaŋ nzuai, “Nde mbararagi, mbe fhum khaŋ suaŋgi, ‘Nde mani gu mburi ga rɨgi gumgi gu mbigi, nde ruarin harigi gumgi, mani gu mburi kɨmɨ thari.’
27 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não cometerás adultério.
28 Gu kha kamen nde nzuai, nde guma the fhura mbiga the ganɨv ndɨkndɨga mbatɨgar ana muuŋgirga, mba guma ana wo ndava vhen ruan mba mbiga ndiga kegi tɨva muuŋgi.
28 Eu, porém, vos digo: todo aquele que lançar um olhar de cobiça para uma mulher, já adulterou com ela em seu coração.
29 “Ndu maaŋ muuŋgip ndun guvar nderen ki rɨmaeŋ ndun muuŋgirim, ndu rɨgɨp tɨva mbatɨga thueŋ muuŋgip, ndu mba rɨmaeŋ sigip fekhɨngiri. Ndu fhava ndera bisaneŋ mbatɨgirga ne nzerara, ne ndun kɨrga, ndu tɨvi mbatɨgir muunga, mbe za nde fegɨp Her khɨngi rivgi.
29 Se teu olho direito é para ti causa de queda, arranca-o e lança-o longe de ti, porque te é preferível perder-se um só dos teus membros, a que o teu corpo todo seja lançado na geena.
30 Ndu maaŋ muuŋgip ndun guva hareŋ ndun muuŋgirim, ndu rɨgɨp tɨva mbatɨga thueŋ muuŋgip, nde mba hareŋ sigip, ne fekhɨngiri. Ndu fhava ndera bueŋra mba rɨgi ne nzerara, ne ndun kɨrga, ndu tɨvi mbatɨgir muunga, mbe za ndu fegɨp Her khɨngi rivgi.”
30 E se tua mão direita é para ti causa de queda, corta-a e lança-a longe de ti, porque te é preferível perder-se um só dos teus membros, a que o teu corpo inteiro seja atirado na geena.
31 Zisas mba bunin mbe nzua vov khaŋ mbe nzuai, “Mbe fhum khaŋ nzuai, ‘Guma won muuŋ thamthar zav, ana gaveŋ khergiap, ana thamtharga kameŋ khergiap, ana nɨɨŋgiap, ana thamthagi.’
31 Foi também dito: Todo aquele que rejeitar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Mbe maaŋ mbui, gu kha kamen nde nzuai, guma ana muuŋ ruan harigi guma kɨmgi fhu, ana man fhura ana thagi. Mba guma ana won muuaŋ muuŋgim, ana mani wani ga tɨgi tɨva phɨrgi. Ne khaŋ muuŋgi ana ana thagim, ana vov harigi guma ga tɨgi. Mba mbik, ana ruan harigi guma kɨmgi tɨva muuŋgi. Guma vhɨra, harigi guma wo muuŋ tharga ana kɨrga, guma the ana tɨgɨrga, mba guma vhɨra man gu mburi wari ga rɨgi tɨva khara thɨgap, ana vhɨra ruan harigi guman muuŋ kɨmgi tɨva muuŋgi.”
32 Eu, porém, vos digo: todo aquele que rejeita sua mulher, a faz tornar-se adúltera, a não ser que se trate de matrimônio falso; e todo aquele que desposa uma mulher rejeitada comete um adultério.
33 Zisas mba bunin mbe nzua vov khaŋ mbe nzuai, “Harigi kama mueŋ nden nzɨgi vhɨra nde suaŋgim, nde vhɨra ne mbararagi, mba kameŋ khaŋ nzuai, ‘Nde fhura gugugɨp vu guma zitɨ thari. Ndu vu guma zitav guigira buna thueŋ suaŋgip, ndu guigira Guma Bakɨme nɨman mba bigen muuŋgiri.’
33 Ouvistes ainda o que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás para com o Senhor os teus juramentos.
34 Gu nde nzuai, nde fhura vu guma zitɨ thari. Guigi guarara! Nde wo buna thueŋ havharɨ saŋv Heven zitɨ thari. Ne khaŋ muuŋgi, Heven, ana Fhe Bakɨme ŋgui vhɨrve gari guman pan kav pigi mpirmpirɨk ma.
34 Eu, porém, vos digo: não jureis de modo algum, nem pelo céu, porque é o trono de Deus;
35 Nde vhɨra wari wo buna the havharɨ saŋv nuiana zitɨ thari. Ana vhɨra khaŋ muuŋgi, ana Fhe Bakɨme perav won ŋkarveni ndi si ŋaneŋ ma. Nde vhɨra wari wo buna thueŋ havharɨ saŋv Zerusarem zitɨ thari. Zerusarem, ana vhɨra ŋgui vhɨrve gari guman panan vharir ŋgu bakɨme ma.
35 nem pela terra, porque é o escabelo de seus pés; nem por Jerusalém, porque é a cidade do grande Rei.
36 Nde vhɨra wari wo buna thueŋ havharɨ saŋv wari wo panira zitɨ thari. Ne khaŋ muuŋgi, nde nduarira wari wo pana rɨgin muuŋgirim, nta hurgirga tuktɨgi o, nta phɨgirga tuktɨgi fhuvara.
36 Nem jurarás pela tua cabeça, porque não podes fazer um cabelo tornar-se branco ou negro.
37 Nde buni suaŋv fhura khara suaŋri, ‘Ahaŋ’ o, ‘Fhuvara.’ Nde mbara suaŋri. Nde maaŋ suaŋ thav, nde fhura buni thari suaŋgirga, mba buni nta Satan nde nzuaim, nde nzuai.”
37 Dizei somente: Sim, se é sim; não, se é não. Tudo o que passa além disto vem do Maligno.
38 Zisas mba bunin mbe nzua vov khaŋ mbe nzuai, “Nde fhum mbararagim, mbe khaŋ nde suaŋgi, ‘Guma the harigi guma the rɨman farfagirga, nde ana rɨman farfagiri. Maaŋ muuŋgip, guma the harigi guma the tara the korgirim, nde ana tara the korgiri.’
38 Tendes ouvido o que foi dito: Olho por olho, dente por dente.
39 Gu maaŋ muuŋgiap khaŋ nde nzuai, nde harigi gumgi nde muuŋgi tɨvi mbatɨgi, nde nta ŋgarka thari. Maaŋ muuŋgip, guma the nde kureŋ phɨrgirim, nde dorgɨp harigi kuren ana phɨrarim, ana vhɨra ne phɨrgiri.
39 Eu, porém, vos digo: não resistais ao mau. Se alguém te ferir a face direita, oferece-lhe também a outra.
40 Guma the maaŋ muuŋgip ndu fhava shaara ndir suaŋv ndu suaŋ suaŋrim, ndu vhɨra wo fhava shaara mpeeŋ phorgɨv ana nɨɨŋgiri.
40 Se alguém te citar em justiça para tirar-te a túnica, cede-lhe também a capa.
41 Guma the maaŋ muuŋgip wo bigi ndigɨp kiromitar then ŋgɨr saŋv ndu suaŋrim, ndu ana bigi ndigɨp kiromitar phunini ŋgɨgɨri.
41 Se alguém vem obrigar-te a andar mil passos com ele, anda dois mil.
42 Guma the maaŋ muuŋgip bigɨn then ndun nzarim, ndu ana nɨɨŋri. Guma the ndun ŋgarɨgar muun saŋv muuŋrim, ndu kɨr ana sɨ thari.”
42 Dá a quem te pede e não te desvies daquele que te quer pedir emprestado.
43 Zisas mba buni mbe nzua vov khaŋ mbe nzuai, “Nde mbararagi, mbe fhum khaŋ suaŋgi, ‘Nde guigira won kɨvntogi vuzvugɨp, nde won pana gumgi ga suaŋv ndav shiri.’
43 Tendes ouvido o que foi dito: Amarás o teu próximo e poderás odiar teu inimigo.
44 Mbe maaŋ nzuaim, gu khaŋ nde nzuai, nde guigira wari won pana gumgi vuzvugɨri. Nde mbe vuzvugɨp, mba tɨvi mbatɨgir nde mbui gumgi, nde mbe suaŋv Fhe Bakɨme phorgɨv suaŋrim, ana mben korar muuŋri.
44 Eu, porém, vos digo: amai vossos inimigos, fazei bem aos que vos odeiam, orai pelos que vos {maltratam e} perseguem.
45 Nde maaŋ muunga, nde Ndia mbu Hevenan ki, nde ana tari kɨrga. Nden Ndia mbu Hevenan ki, ana ra mbuim, ana tɨvi mbatɨgi ga mbui gumgi ga shɨgi, ana vhɨra tɨvir vhuuiŋ ga mbui gumgi ga shɨgi. Ana vhɨra mboga mbuim, ana tɨvir vhuuiŋ ga mbui gumgir nzi, ana vhɨra tɨvi mbatɨgi ga mbui gumgir nzi.
45 Deste modo sereis os filhos de vosso Pai do céu, pois ele faz nascer o sol tanto sobre os maus como sobre os bons, e faz chover sobre os justos e sobre os injustos.
46 Nde maaŋ muuŋgi warira vuzvugi gumgi, nde mbera vuzvugɨrga, nde ram muuŋgi khesharigi vheza ndirie? Mba ŋkɨɨa ndia rui gumgi mbe vhɨra mba tɨvi mbui.
46 Se amais somente os que vos amam, que recompensa tereis? Não fazem assim os próprios publicanos?
47 Nde maaŋ muuŋgip, raar vhuun wari wo fek gu tarira nɨɨnga, nde mbui tɨvi, nta ram muuŋgi harigi gumgi mbui tɨvi kambarigi? Mba ndava vurar ki gumgi mbe vhɨra mba tɨva mbui.
47 Se saudais apenas vossos irmãos, que fazeis de extraordinário? Não fazem isto também os pagãos?
48 Nde guigira kɨrɨ tɨvir vhuuiŋra mbui gumgi gu mbigi kɨri. Nde Ndia ana Heven ki, nde ana ki kɨrɨ tɨvira muuŋri. Ana guigira kɨrɨ tɨvir vhuuiŋra mbui guma ma.”
48 Portanto, sede perfeitos, assim como vosso Pai celeste é perfeito.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.