Mateus 5
Fhe Bakɨmen Kaman Kameŋ (GEB) vs NAA
1 Zisas garim, gumgi gu mbigi vhɨrve guarira ana zɨn zim, ana thav vov, mbɨkshɨma mbe gaar ndav peregi. Ana ndav peregim, ana phorga rui gumgi ana han zi.
1 Ao ver as multidões, Jesus subiu ao monte. Ele se assentou e os seus discípulos se aproximaram dele.
2 Mbe ana han zim, ana mbaram Fhe Bakɨme buni vhuuin mbe khɨvav, mbe nzuai.
2 Então ele passou a ensiná-los. Jesus disse:
3 Ana khaŋ mbe nzuai, “Nde tuituigiap Fhe Bakɨme tɨvi kaŋgir za ana nzuav gari gumgi, nde ndikndigɨri. Nde mba khesharigi gumgi, nde Fhe Bakɨme piin ki ana gari bigi nta Hevenan ki nde za nta ndirga.
3 — Bem-aventurados
4 “Nde ntigem nzi gumgi gu mbigi, nde ndikndigɨri. Fhe Bakɨme nde ndavir muuŋgirim, nta mbɨrarga.
4 — Bem-aventurados
5 “Nde ntigem wari wo zɨri mbevigi gumgi gu mbigi, nde ndikndigɨri. Fhe Bakɨme za kha nuianan za nden nɨɨŋgirga.
5 — Bem-aventurados os mansos,
6 “Nde ntigem, tɨvir vhuuiŋ zɨn ŋgɨr zav, guigira thɨhegap fhɨrkhigi tɨvi mbui gumgi gu mbigi nde ndikndigɨri. Fhe Bakɨme mbe mba tivgi bigi ana guigira ntan mben kurarga.
6 — Bem-aventurados
7 “Nde harigi gumgi gu mbigi kora mbuav fhura mbe mbui tɨvi mbatɨgi ndɨkndɨk ŋangi gumgi gu mbigi, nde ndikndigɨri. Fhe Bakɨme fhura nde korar muuŋv nde mbui tɨvi mbatɨgi ndɨkndɨk ŋangirga.
7 — Bem-aventurados
8 “Nde ndavi ŋgarav ki gumgi gu mbigi, nde ndikndigɨri. Nde Fhe Bakɨme gangirga.
8 — Bem-aventurados
9 “Nde ntari gu rua mbui fhuv gumgi gu mbigi nde ndikndigɨri. Mbe kha zɨrir nden kamɨnga, nde Fhe Bakɨmen tari ma.
9 — Bem-aventurados
10 “Nde tɨvar vhuuŋ zɨn vuim mbe ne nzuav simtɨgar nde ndɨɨi gumgi gu mbigi, nde ndikndigɨri. Fhe Bakɨme gari bigi, nta nde ntɨɨri ma.
10 — Bem-aventurados
11 “Mbe nde garim, nde na bɨnan kim, mbe ne nzuav buni mbatɨgir nde nzuav, tɨvi mbatɨgir nde mbuav, fhura mbarkɨrga bigir tamtam nde sav nde shɨshɨgap nde nzuai, nde ndikndigɨri.
11 — Bem-aventurados são vocês quando, por minha causa, os insultarem e os perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vocês.
12 Nde ne suaŋv ndavi simɨ thari. Nde ndavi mbɨrav wari kɨri. Nden vheza bakɨme nde rarga Hevenan ki. Mbe fhum nde nɨma tɨga fhara vegi Fhe Bakɨmen kamthooŋ gumgi, mbe mba tɨvara mbe muuŋgi.”
12 Alegrem-se e exultem, porque é grande a sua recompensa nos céus; pois assim perseguiram os profetas que viveram antes de vocês.
13 Zisas mba bunin mbe nzua vov khaŋ mbe nzuai, “Nde kha nuianan mba sui mbasɨga fara muuŋgi. Mbe mbɨ kɨvgip mbasɨga tɨn tɨgɨrga, ana faŋgirga, nde wom ram ana muuŋgirim, ana vhergirie? Maaŋ muuŋgip, mbɨnga fara muuŋgi mbasɨk, ana ŋaar ki fhuvara. Mbe fhura ana si mbur suarga, mbe ana tɨ thivɨ rurga.
13 — Vocês são o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 “Nde vhɨra kha nuianan vhava ŋaari ma. Nde khueŋ ndɨkndɨgɨ, mbɨkshɨma vun ki ŋgu bakɨme, ana zorgɨ kegɨrga tuktɨgi fhuvara.
14 — Vocês são a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada no alto de um monte.
15 Khueŋ vhɨra, gumgi thari fhum raa ga mpov nta ndiv ndarir vhee vhui fhuvara. Mbe nta mpov nta ndi kaagir vurir mbaim, nta vhava ŋaarar mba phenan ki gumgi ga ndɨɨi.
15 Nem se acende uma lamparina para colocá-la debaixo de um cesto, mas num lugar adequado onde ilumina bem todos os que estão na casa.
16 Nde vhɨra mba tɨvara muuŋri. Nden tɨvar vhuuŋ, ana vhava ŋaara farar muuŋgip, mba gumgi gu mbigi ga shɨrarim, mbe nden mbui tɨvir vhuuŋ ganɨv, nde Ndia kha Hevenan ki, mbe ana zɨ ndiv vun kuamkuarga.”
16 Assim brilhe também a luz de vocês diante dos outros, para que vejam as boas obras que vocês fazem e glorifiquem o Pai de vocês, que está nos céus.
17 Zisas mba bunin mbe nzua vov khaŋ mbe nzuai, “Nde khueŋ ndɨkndɨgɨ thari. Gu kha Fhe Bakɨme Moses ga nɨɨŋgi tɨvi, gu mba Fhe Bakɨmen kamthooŋ gumgi suaŋgi buni, gu nta vhɨzɨ zav zɨgi. Zakɨra fhuvara! Gu nta vhɨzɨ zav zɨgi fhuvara, gu nta havharɨv, gu guigira nta tugarɨgɨ zav zɨgi.
17 — Não pensem que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, mas para cumprir.
18 Gu guigira khar nde nzuai, kha nuian gu buip vhɨzgirga, kha Fhe Bakɨme Moses ga nɨɨŋgi tɨva, thueŋ, ne vhɨzgirga tuktɨgi fhuvara. Zakɨra fhuvara! Mbe kha Fhe Bakɨme Moses nɨɨŋgi tɨvi, mbe nta khergi, mba ŋkeera thueŋ gu mba ana tɨgi tɨvi thaneŋ vhɨzgirga tuktɨgi fhuvara. Mba tɨvi mbara muuŋgip kɨrim, Fhe Bakɨme mba suaŋgi bigi za hegɨrga.
18 Porque em verdade lhes digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Maaŋ muuŋgip, guma the Fhe Bakɨme Moses ga nɨɨŋgi tɨva thueŋ gangip, khaŋ ne ga suanga, ne fhura ki tɨveŋ ma. Ana maaŋ suaŋgip, ana harigi guma the suaŋrim, ana vhɨra ana zɨn ŋgɨp, mba ndɨkndɨgen vhɨra mba tɨven muunga. Mba tɨveŋ ne kɨvgi fhu, ne guigira tɨva bisaneŋ ma. Maaŋ mbui guma Hevenan ana zɨ guigira bisaŋgirga. Guma, ana Fhe Bakɨme Moses ga nɨɨŋgi tɨvi, ana nta zɨn vov, mba tɨvir harigi gumgi khɨvav mbe nzuai guma, ana Hevenan Fhe Bakɨme gari bigi, ana mba ŋanan, ana zɨ bakɨme ki.
19 Aquele, pois, que desrespeitar um destes mandamentos, ainda que dos menores, e ensinar os outros a fazer o mesmo, será considerado mínimo no Reino dos Céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no Reino dos Céus.
20 Gu nde nzuai, nde guigira Fhe Bakɨme vuzvugi zɨn vui fhu. Nden tɨvi vhuuiŋ, nta Zudaiŋ tɨvi vhuuiŋ kaŋgi gumgi gum Fherasiŋ gumgi tɨvi kambarigi fhuvara, nde maaŋ muuŋgip, Hevenan Fhe Bakɨme piin kegɨrga tuktɨgi fhuvara.”
20 Porque eu afirmo que, se a justiça de vocês não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrarão no Reino dos Céus.
21 Zisas mba bunin mbe nzua vov khaŋ mbe nzuai, “Nde fhum nden nzɨgi nde suaŋgi buni nde nta ndigi, mba buni khaŋ nzuai, ‘Nde harigi gumgi gu mbigi shogɨrim, mbe vhɨzɨ thari. Guma the maaŋ muuŋgip harigi guma the shogirim, ana rimgirga, mba guma ana bigi ndi thɨgar mbai guman pana nɨma thɨgɨrga.’
21 — Vocês ouviram o que foi dito aos antigos: “Não mate.” E ainda: “Quem matar estará sujeito a julgamento.”
22 Gu ntigem khaŋ muuŋgia tɨga nde nzuai, Guma, ana won fek the, ana vhega mbatɨgir ana muuŋgi, mba guma, ana vhɨra bigi ndi thɨgar mbai guman pana nɨma thɨgɨrga. Guma the vhɨra buni mbatɨgir won fek the suaŋgirga, mba guma, ana vhɨra buaadegi gumgir guman pana vhari nɨma thɨgɨrga. Guma the vhɨra khaŋ harigi guma the suanga, ‘Ndu ŋanŋangi guma ma.’ Maaŋ ana suaŋgi guma, ana Herar vhavar ŋgirgɨrga.
22 Eu, porém, lhes digo que todo aquele que se irar contra o seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem insultar o seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem o chamar de tolo estará sujeito ao inferno de fogo.
23 “Nde vhɨra maaŋ muuŋgip, Fhe Bakɨme suaŋv shaman muun zav artarar zɨgap, nde maaŋ muuŋgip simtɨk thueŋ harigi guma the ki, ne ndɨrigi.
23 Portanto, se você estiver trazendo a sua oferta ao altar e lá se lembrar que o seu irmão tem alguma coisa contra você,
24 Nde mba Fhe Bakɨme nzuav shaman muun zav ndiga zɨgi bigi, nde nta ndiv mba artara hara mbarav, nde taagi ŋgɨp, wari wo fek phorgɨp suaŋ mba bigeŋ ndiv thɨgar mbarari. Nde ne ndiv thɨgar mbarav, nde taagi ŋgɨp Fhe Bakɨme suaŋv shaman muuŋri.
24 deixe diante do altar a sua oferta e vá primeiro reconciliar-se com o seu irmão; e então volte e faça a sua oferta.
25 “Maaŋ muuŋgip guma the nde suaŋv suan saŋv muunga, nde mba guma, nde wari tɨgɨp bigi ndi thɨgar mbai ŋanen ŋgɨp, nde vhemkora ana phorgɨp suaŋv, ŋko mba tuav sɨgera mba bigeŋ ndi thɨgar mbarari. Ndu muuŋv kɨrga, mba guma ndu ndim, bigi ndi thɨgar mbai guman pana farve khɨngirga. Mba bigi ndi thɨgar mbai guma ana ndu ndim gɨɨtɨvi farve khɨngirim, mbe ndu ndi phena tɨvaneŋ khɨngirga.
25 — Entre em acordo sem demora com o seu adversário, enquanto você está com ele a caminho, para que o adversário não entregue você ao juiz, o juiz entregue você ao oficial de justiça, e você seja jogado na prisão.
26 Gu guigira nde nzuai, ndu mbara muuŋgip bɨnan kɨv kɨv, ndu mbe vhezɨr za ndu suaŋgi ŋkɨɨa, ndu za nta vheza vhezgirga.”
26 Em verdade lhe digo que você não sairá dali enquanto não pagar o último centavo.
27 Zisas mba bunin mbe nzua vov khaŋ nzuai, “Nde mbararagi, mbe fhum khaŋ suaŋgi, ‘Nde mani gu mburi ga rɨgi gumgi gu mbigi, nde ruarin harigi gumgi, mani gu mburi kɨmɨ thari.’
27 — Vocês ouviram o que foi dito: “Não cometa adultério.”
28 Gu kha kamen nde nzuai, nde guma the fhura mbiga the ganɨv ndɨkndɨga mbatɨgar ana muuŋgirga, mba guma ana wo ndava vhen ruan mba mbiga ndiga kegi tɨva muuŋgi.
28 Eu, porém, lhes digo: todo o que olhar para uma mulher com intenção impura, já cometeu adultério com ela no seu coração.
29 “Ndu maaŋ muuŋgip ndun guvar nderen ki rɨmaeŋ ndun muuŋgirim, ndu rɨgɨp tɨva mbatɨga thueŋ muuŋgip, ndu mba rɨmaeŋ sigip fekhɨngiri. Ndu fhava ndera bisaneŋ mbatɨgirga ne nzerara, ne ndun kɨrga, ndu tɨvi mbatɨgir muunga, mbe za nde fegɨp Her khɨngi rivgi.
29 — Se o seu olho direito leva você a tropeçar, arranque-o e jogue-o fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que ter o corpo inteiro lançado no inferno.
30 Ndu maaŋ muuŋgip ndun guva hareŋ ndun muuŋgirim, ndu rɨgɨp tɨva mbatɨga thueŋ muuŋgip, nde mba hareŋ sigip, ne fekhɨngiri. Ndu fhava ndera bueŋra mba rɨgi ne nzerara, ne ndun kɨrga, ndu tɨvi mbatɨgir muunga, mbe za ndu fegɨp Her khɨngi rivgi.”
30 E, se a sua mão direita leva você a tropeçar, corte-a e jogue-a fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que o corpo inteiro ir para o inferno.
31 Zisas mba bunin mbe nzua vov khaŋ mbe nzuai, “Mbe fhum khaŋ nzuai, ‘Guma won muuŋ thamthar zav, ana gaveŋ khergiap, ana thamtharga kameŋ khergiap, ana nɨɨŋgiap, ana thamthagi.’
31 — Também foi dito: “Aquele que repudiar a sua mulher deve dar-lhe uma carta de divórcio.”
32 Mbe maaŋ mbui, gu kha kamen nde nzuai, guma ana muuŋ ruan harigi guma kɨmgi fhu, ana man fhura ana thagi. Mba guma ana won muuaŋ muuŋgim, ana mani wani ga tɨgi tɨva phɨrgi. Ne khaŋ muuŋgi ana ana thagim, ana vov harigi guma ga tɨgi. Mba mbik, ana ruan harigi guma kɨmgi tɨva muuŋgi. Guma vhɨra, harigi guma wo muuŋ tharga ana kɨrga, guma the ana tɨgɨrga, mba guma vhɨra man gu mburi wari ga rɨgi tɨva khara thɨgap, ana vhɨra ruan harigi guman muuŋ kɨmgi tɨva muuŋgi.”
32 Eu, porém, lhes digo: quem repudiar a sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a se tornar adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério.
33 Zisas mba bunin mbe nzua vov khaŋ mbe nzuai, “Harigi kama mueŋ nden nzɨgi vhɨra nde suaŋgim, nde vhɨra ne mbararagi, mba kameŋ khaŋ nzuai, ‘Nde fhura gugugɨp vu guma zitɨ thari. Ndu vu guma zitav guigira buna thueŋ suaŋgip, ndu guigira Guma Bakɨme nɨman mba bigen muuŋgiri.’
33 — Vocês também ouviram o que foi dito aos antigos: “Não faça juramento falso, mas cumpra rigorosamente para com o Senhor o que você jurou.”
34 Gu nde nzuai, nde fhura vu guma zitɨ thari. Guigi guarara! Nde wo buna thueŋ havharɨ saŋv Heven zitɨ thari. Ne khaŋ muuŋgi, Heven, ana Fhe Bakɨme ŋgui vhɨrve gari guman pan kav pigi mpirmpirɨk ma.
34 Eu, porém, lhes digo: não jurem de modo nenhum; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 Nde vhɨra wari wo buna the havharɨ saŋv nuiana zitɨ thari. Ana vhɨra khaŋ muuŋgi, ana Fhe Bakɨme perav won ŋkarveni ndi si ŋaneŋ ma. Nde vhɨra wari wo buna thueŋ havharɨ saŋv Zerusarem zitɨ thari. Zerusarem, ana vhɨra ŋgui vhɨrve gari guman panan vharir ŋgu bakɨme ma.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser a cidade do grande Rei.
36 Nde vhɨra wari wo buna thueŋ havharɨ saŋv wari wo panira zitɨ thari. Ne khaŋ muuŋgi, nde nduarira wari wo pana rɨgin muuŋgirim, nta hurgirga tuktɨgi o, nta phɨgirga tuktɨgi fhuvara.
36 Não jure pela sua cabeça, porque você não pode fazer com que um só cabelo fique branco ou preto.
37 Nde buni suaŋv fhura khara suaŋri, ‘Ahaŋ’ o, ‘Fhuvara.’ Nde mbara suaŋri. Nde maaŋ suaŋ thav, nde fhura buni thari suaŋgirga, mba buni nta Satan nde nzuaim, nde nzuai.”
37 Que a palavra de vocês seja: Sim, sim; não, não. O que passar disto vem do Maligno.
38 Zisas mba bunin mbe nzua vov khaŋ mbe nzuai, “Nde fhum mbararagim, mbe khaŋ nde suaŋgi, ‘Guma the harigi guma the rɨman farfagirga, nde ana rɨman farfagiri. Maaŋ muuŋgip, guma the harigi guma the tara the korgirim, nde ana tara the korgiri.’
38 — Vocês ouviram o que foi dito: “Olho por olho, dente por dente.”
39 Gu maaŋ muuŋgiap khaŋ nde nzuai, nde harigi gumgi nde muuŋgi tɨvi mbatɨgi, nde nta ŋgarka thari. Maaŋ muuŋgip, guma the nde kureŋ phɨrgirim, nde dorgɨp harigi kuren ana phɨrarim, ana vhɨra ne phɨrgiri.
39 Eu, porém, lhes digo: Não resistam ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça-lhe também a face esquerda.
40 Guma the maaŋ muuŋgip ndu fhava shaara ndir suaŋv ndu suaŋ suaŋrim, ndu vhɨra wo fhava shaara mpeeŋ phorgɨv ana nɨɨŋgiri.
40 Se alguém quer processar você e tirar-lhe a túnica, deixe que leve também a capa.
41 Guma the maaŋ muuŋgip wo bigi ndigɨp kiromitar then ŋgɨr saŋv ndu suaŋrim, ndu ana bigi ndigɨp kiromitar phunini ŋgɨgɨri.
41 Se alguém obrigar você a andar uma milha, vá com ele duas.
42 Guma the maaŋ muuŋgip bigɨn then ndun nzarim, ndu ana nɨɨŋri. Guma the ndun ŋgarɨgar muun saŋv muuŋrim, ndu kɨr ana sɨ thari.”
42 Dê a quem lhe pede e não volte as costas ao que quer lhe pedir emprestado.
43 Zisas mba buni mbe nzua vov khaŋ mbe nzuai, “Nde mbararagi, mbe fhum khaŋ suaŋgi, ‘Nde guigira won kɨvntogi vuzvugɨp, nde won pana gumgi ga suaŋv ndav shiri.’
43 — Vocês ouviram o que foi dito: “Ame o seu próximo e odeie o seu inimigo.”
44 Mbe maaŋ nzuaim, gu khaŋ nde nzuai, nde guigira wari won pana gumgi vuzvugɨri. Nde mbe vuzvugɨp, mba tɨvi mbatɨgir nde mbui gumgi, nde mbe suaŋv Fhe Bakɨme phorgɨv suaŋrim, ana mben korar muuŋri.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem pelos que perseguem vocês,
45 Nde maaŋ muunga, nde Ndia mbu Hevenan ki, nde ana tari kɨrga. Nden Ndia mbu Hevenan ki, ana ra mbuim, ana tɨvi mbatɨgi ga mbui gumgi ga shɨgi, ana vhɨra tɨvir vhuuiŋ ga mbui gumgi ga shɨgi. Ana vhɨra mboga mbuim, ana tɨvir vhuuiŋ ga mbui gumgir nzi, ana vhɨra tɨvi mbatɨgi ga mbui gumgir nzi.
45 para demonstrarem que são filhos do Pai de vocês, que está nos céus. Porque ele faz o seu sol nascer sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Nde maaŋ muuŋgi warira vuzvugi gumgi, nde mbera vuzvugɨrga, nde ram muuŋgi khesharigi vheza ndirie? Mba ŋkɨɨa ndia rui gumgi mbe vhɨra mba tɨvi mbui.
46 Porque, se vocês amam aqueles que os amam, que recompensa terão? Os publicanos também não fazem o mesmo?
47 Nde maaŋ muuŋgip, raar vhuun wari wo fek gu tarira nɨɨnga, nde mbui tɨvi, nta ram muuŋgi harigi gumgi mbui tɨvi kambarigi? Mba ndava vurar ki gumgi mbe vhɨra mba tɨva mbui.
47 E, se saudarem somente os seus irmãos, o que é que estão fazendo de mais? Os gentios também não fazem o mesmo?
48 Nde guigira kɨrɨ tɨvir vhuuiŋra mbui gumgi gu mbigi kɨri. Nde Ndia ana Heven ki, nde ana ki kɨrɨ tɨvira muuŋri. Ana guigira kɨrɨ tɨvir vhuuiŋra mbui guma ma.”
48 Portanto, sejam perfeitos como é perfeito o Pai de vocês, que está no céu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.