Atos 19
Fhe Bakɨmen Kaman Kameŋ (GEB) vs VC
1 Aporos Korinan ki tugen, Por mba mbɨkshɨɨr ki ŋguia ruav kav, ana zumgum zav, Efesus ŋgu bakɨmen zɨgi. Ana zav, Efesusan Zon khothɨgap Zisas zɨn vui gumgi mbarir hɨgi.
1 Enquanto Apolo estava em Corinto, Paulo atravessou as províncias superiores e chegou a Éfeso, onde achou alguns discípulos e indagou deles:
2 Ana mbe gangiap, kha nzambaran mbe muuŋgi, “Nde Zisas khothɨgap, Fhe Bakɨme Ŋina Ŋaara ndigi o, fhu?” Ana mba nzambaran mbe muuŋgim, mbe khaŋ nzuai, “Fhuvara. Nza Fhe Bakɨmen Ŋina Ŋaara the ki kama thueŋ mbararagi fhu.”
2 Recebestes o Espírito Santo, quando abraçastes a fé? Responderam-lhe: Não, nem sequer ouvimos dizer que há um Espírito Santo!
3 Mbe maaŋ nzuaim Por, khaŋ mbe nzuai, “Maaŋ muuŋgiap nde ram mbui khesharigi ruarɨa muuŋgi?” Por maaŋ mbe nzuaim, mbe khaŋ ana nzuai, “Nza Zon Gumgi Ruai Guma nza ruagi.”
3 Então em que batismo fostes batizados?, perguntou Paulo. Disseram: No batismo de João.
4 Mbe maaŋ nzuaim, Por khaŋ mbe nzuai, “Zon Gumgi Ruai Guma fhum gumgi gu mbigi ruav khaŋ nzuai, ‘Nde ndavi domdorɨv, ruari. Nde ruav, mba na zɨn zi guma, nde na khothɨgɨri.’ Nde kha Zon Gumgi Ruai Guma bun suaŋgi guma, ana Zisas ma.”
4 Paulo então replicou: João só dava um batismo de penitência, dizendo ao povo que cresse naquele que havia de vir depois dele, isto é, em Jesus.
5 Mbe Por buni mbararagiap, mbe Zisas zɨn panan ruagi.
5 Ouvindo isso, foram batizados em nome do Senhor Jesus.
6 Mbe ruagim, Por won farven mbe khɨngim, Fhe Bakɨmen Ŋina Ŋaara mbe rugim, mbe harigi ŋguir kaa ga vov vhɨra Fhe Bakɨme buni vhuuiŋ bun nzuai.
6 E quando Paulo lhes impôs as mãos, o Espírito Santo desceu sobre eles, e falavam em línguas estranhas e profetizavam.
7 Mbe mba tugar Fhe Bakɨmen Ŋina Ŋaara ndigi gumgi, mben vhɨrve phɨk bavira phunini thɨgi.
7 Eram ao todo uns doze homens.
8 Mbe Fhe Bakɨmen Ŋina Ŋaara ndigim, Por vov Zudaiŋ Fhe Bakɨme buni mbararagi phena vhen vergap, khaŋ tɨga havhargiap Fhe Bakɨme buni vhuuiŋ bun nzuai. Ana vhɨra Fhe Bakɨme wo gumgi gu mbigi ganɨrim, mbe ana piin kɨrga buni vhuuin mbe khɨvav, mbe nzuav kim, khɨni phuni khegene vhɨzgi.
8 Paulo entrou na sinagoga e falou com desassombro por três meses, disputando e persuadindo-os acerca do Reino de Deus.
9 Por Fhe Bakɨmen buni vhuuin mbe nzuaim, mben gumgi gu mbigi mbari, mbe ndavi havhargiap, Fhe Bakɨmen buni vhuuiŋ khothɨgi fhu. Mbe maaŋ muuŋgiap, mbe mba gumgi gu mbigi vhɨrve nɨmara, Fhe Bakɨme nzuai tuavi, mbe buni mbatɨgir nta nzuai. Mbe maaŋ mbuim, Por mbe thav, Zisas khothɨgi gumgi, ana mbe ndigap, mbe wom Zudaiŋ Fhe Bakɨme buni mbararagi phena vhen veri fhu. Por zazera rari tugɨratɨgap vov, Tiranus shure phenan Fhe Bakɨme buni vhuuiŋ bun nzuai.
9 Mas, como alguns se endurecessem e não cressem, desacreditando a sua doutrina diante da multidão, apartou-se deles e reuniu à parte os discípulos, onde os ensinava diariamente na escola de um certo Tirano.
10 Por mba phenara maaŋ mbuav kim, mpari mpuveni vhɨzgi. Ana maaŋ mbuim, Esia ŋgu bakɨme fhain ki gumgi gu mbigi, mbe za Guma Bakɨme buni vhuuiŋ mbararagi. Mbe Zudaiŋ gu Grikiŋ, mbe wari tɨgɨra.
10 Isto durou dois anos, de tal maneira que todos os habitantes da Ásia, judeus e gentios, puderam ouvir a palavra do Senhor.
11 Por maaŋ kav Fhe Bakɨme buni vhuuiŋ bun nzuaim, Fhe Bakɨme Poran kurkurigim, ana Fhe Bakɨme ŋkasŋkar panan, mbarkɨrga mirikori bakɨvi ga mbui.
11 Deus fazia milagres extraordinários por intermédio de Paulo, de modo que lenços e outros panos que tinham tocado o seu corpo eram levados aos enfermos;
12 Por maaŋ mbuim, gumgi gu mbigi Por wo fhava mbɨri haŋgisivi gu vhaa rɨgi shagi, mbe nta ndia vov, rɨɨi gumgi gu mbigi ga ndɨɨim, mben rɨmrɨɨ vhɨzim, ŋiniŋgi mbatɨgi mbe thamtha vui.
12 e afastavam-se deles as doenças e retiravam-se os espíritos malignos.
13 Mbe maaŋ mbuim, Zudaiŋ mbari, mbe tamtam mba bigi ga ruav, gumgi gu mbigi tɨn ŋiniŋgi mbatɨgi ga vharvharigi. Mbe maaŋ mbuim, mbe mbari Guma Bakɨme Zisas zɨn mparav, ana zɨ zitav, gumgi gu mbigir tɨn ŋiniŋgi mbatɨgi ga vharvhara za mbui. Mbe ruav khaŋ nzuai, “Nza Por bun nzuai Zisas zɨn panan kama havharar nde nzuai, nde kɨrar hɨri.”
13 Alguns judeus exorcistas que percorriam vários lugares inventaram invocar o nome do Senhor Jesus sobre os que se achavam possessos dos espíritos malignos, com as palavras: Esconjuro-vos por Jesus, a quem Paulo prega.
14 Mba Zudaiŋ Fhe Bakɨme rotu gari guma pan, Skeva, ana harathɨgi tari tegi. Anan tari ruav mba suambarar mba ŋiniŋgi mbatɨgi ga mbui.
14 Assim procediam os sete filhos de um judeu chamado Cevas, sumo sacerdote.
15 Mbe mba suambara mbua ruav kav, raa mben mbe mba suambarara ŋina mbatɨga mbe mbuim, mba ŋina mbatɨk mbe ŋgarkarav khaŋ mbe nzuai, “Gu Zisas kaŋgi, gu Por kaŋgi. Gu nde kaŋgi fhu, nde theiŋ?”
15 Mas o espírito maligno replicou-lhes: Conheço Jesus e sei quem é Paulo. Mas vós, quem sois?
16 Mba ŋina mbatɨk mba nzambaran mbe muuŋgiap, mba vhen ndagi guma ga rugim, ana khavgiap, fega mba gumgi tɨn mbarav, hor mbatɨgar mbe mbuav, guigira mbe kambarigi. Ana mbe shogap, guigira mben fhavir farfav, mben shagi, ana za nta suigap, nta rɨza suegi. Ana maaŋ mbe muuŋgim, mbe vɨzi fhavi ga fuigap, mba phena thav, mbugara regi.
16 Nisto o homem possuído do espírito maligno, saltando sobre eles, apoderou-se de dois deles e subjugou-os de tal maneira, que tiveram que fugir daquela casa feridos e com as roupas estraçalhadas.
17 Mba bigeŋ mben hɨgim, mba Efesusan ki Zudaiŋ gu Grikiŋ, mba bigeŋ mbararagiap, mbe guigira rivgi. Mbe rivgia thav, Guma Bakɨme Zisas zɨ ndi vun kuamkuagi.
17 Este caso tornou-se {em breve} conhecido de todos os judeus e gregos de Éfeso, e encheu-os de temor e engrandeceram o nome do Senhor Jesus.
18 Mbe maaŋ mbuav, gumgi gu mbigi vhɨrve mbe Zisas khothɨgap, mbe zav, mba harigi gumgi gu mbigi vhɨrve nɨman, mbe fhum muuŋgi tɨvi mbatɨgi, mbe nta bun nzuai.
18 Muitos dos que haviam acreditado vinham confessar e declarar as suas obras.
19 Mbe nta bun nzuaim, gumgi gu mbigi vhɨrve, mbe kugi mbatɨgi ga mbuav, tori mbatɨgi ga muuŋgi. Mbe mba kugi gu tori mbatɨgi kaasɨgi ki gavi, mbe nta ndiga zav phok khɨngiap, mba gumgi gu mbigi vhɨrve nɨman nta mpooi. Mbe mba phok khɨngi gavi, nta vhezgi vhez khaŋ muuŋgi, 50,000 rarir ŋgarigi guma ga vhezi vheza tuktɨgi.
19 Muitos também, que tinham exercido artes mágicas, ajuntaram os seus livros e queimaram-nos diante de todos. Calculou-se o seu valor, e achou-se que montava a cinqüenta mil moedas de prata.
20 Mbe maaŋ mbuim, Fhe Bakɨmen bunin vhuuiŋ khaŋ thɨga havhargia za mba bigir vuim, gumgi gu mbigir vhɨrve, mbe thɨga havhargiap Zisas khothɨgap, ana zɨn vui.
20 Foi assim que o poder do Senhor fez crescer a palavra e a tornou sempre mais eficaz.
21 Fhe Bakɨmen ŋkasŋka Efesusan hɨgap, khaŋ tɨgap ŋgari. Ana ŋgarav Fhe Bakɨmen Ŋina Ŋaar Por ga rugap ana ndɨkndɨga khavgiap, ndɨkndɨgar ana ndɨɨim, ana khaŋ nzuai, “Gu fharav Masedonia fhain ŋgɨgɨp, ŋgɨp, Akaia fhain ŋgɨgɨp, gu zumgum Zerusareman naanga. Gu ŋgɨp, mba fhaiŋ gangip, gu vhɨra zumgum ŋgɨp, Rom gangirga.”
21 Concluídas essas coisas, Paulo resolveu ir a Jerusalém, depois de atravessar a Macedônia e a Acaia. Depois de eu ter estado lá, disse ele, é necessário que veja também Roma.
22 Ana maaŋ suaŋgiap, mbaram, won kurkurigi guma phunini, Timoti gu Erastus, ana mani ga sarigim, mani fharav, ana nɨma tɨgap Masedonian vugi. Mani vugim, Por nduara maneŋ tuga mpeeŋra Esia ŋgu bakɨmen kegi.
22 Enviou à Macedônia dois dos seus auxiliares, Timóteo e Erasto, mas ele mesmo se demorou ainda por algum tempo na Ásia.
23 Mba tugen gumgi mbari mbe Guma Bakɨme nzuai tuavi, mbe panan nta kegi. Mbe panan nta kegap, nta kaadogiap, ntara bakɨme khavgi.
23 Por esse tempo, ocorreu um grande alvoroço a respeito do Evangelho.
24 Mba gumgi maaŋ mbuim, guma mbe ana zɨ, Demitrius, ana sirvar bigi kari guma ma. Ana mba shɨga mbui guma ma. Ana mba shɨga mbuav, ana mba sirvar, mbe won mbarɨva bakɨme, Artemis, rotu mbui pheni bisaŋrire ntuu kargi. Ana mba ŋaarar gumgi mbari ga nɨɨŋgim, mbe sirvar pheni gum harigi bigi ntuu karav, ntan panan ŋkɨɨa vhɨrvera ndi.
24 Um ourives, chamado Demétrio, que fazia de prata templozinhos de Ártemis, dava muito a ganhar aos artífices.
25 Demitrius mba gumgi fugap, mbaram mba harigi bigi ga mbui gumgi mbari phorgap fugap, khaŋ mbe nzuai. “Nde nza wari tɨgap ŋaara bavira mbui ntɨɨri ma. Nza kha shɨga mbuim, ŋkɨɨa nzerara him, nza ŋkɨɨa vhɨrvera ndi.
25 Convocou-os, juntamente com os demais operários do mesmo ramo, e disse: Conheceis o lucro que nos resulta desta indústria.
26 Kha guma Por, ana zɨgap, ana gumgi gu mbigi vhɨrvera ŋgav, mbe ndɨkndɨgi tuara mbuim, nde khar mba bigi mbararav, ana mbui tɨvi gari. Ana kha Efesus ŋgu bakɨmera mba bigi ga mbui fhuvara. Ana kha mbui bigi, nta za kha Esia fhaiŋ vhara za mbui. Ana mba bigi ga mbuav khaŋ nza nzuai, ‘Nza kha won farir mbarɨvi ntuu karigi, nta guigira bigi guari fhuvara.’ ”
26 Ora, estais vendo e ouvindo que não só em Éfeso, mas quase em toda a Ásia, esse Paulo tem persuadido e desencaminhado muita gente, dizendo que não são deuses os ídolos que são feitos por mãos de homens.
27 Por nzuai buni, nta guigira nzan shɨgar farfagirga buni ma. Mba buni vhɨra mba gumgi gu mbigi ndɨkndɨgir muuŋrim, mbe kha ndɨkndɨgar nzan mbarɨva bakɨme Artemisan phenan muunga, ana fhura ki ne ma. Nza fhum kha Esia fhain ki gumgi gu mbigi gum, za kha nuianan ki gumgi gu mbigi, mbe fharav kha mbiga bakɨme Artemis, mbe ana rotu mbui. Por ntige zɨgap nzuai buni, nta Artemis zɨ bakɨmen farfa za mbui.
27 Daí não somente há perigo de que essa nossa corporação caia em descrédito, como também que o templo da grande Ártemis seja desconsiderado, e até mesmo seja despojada de sua majestade aquela que toda a Ásia e o mundo inteiro adoram.
28 Demitrius mba bunin mba gumgi ga suaŋgim, mbe guigira ndav shigi. Mbe ndav shigap, khɨrɨv kaav, khaŋ nzuai, “Nza Efesusiŋ nzan mbiga bakɨme Artemis, ana guigira fharigi ne ma.”
28 Estas palavras encheram-nos de ira e puseram-se a gritar: Viva a Ártemis dos efésios!
29 Mba gumgi kaai kakam, za mba ŋgu bakɨme rugim, mba gumgi gu mbigi fhura tuavapuri. Mbe tuavapurav, wari tɨgɨra khuafuiga vov, Gaius gu Aristarkus suirav, mani ndiga mba phogi ga vhuav buni nzuai ŋanen vui. Mani Masedonia gumani ma, mani vhɨra Por phorga rui gumani ma.
29 A cidade alvoroçou-se e todos correram ao teatro levando consigo Caio e Aristarco, macedônios e companheiros de Paulo.
30 Mba gumgi gu mbigi mba tɨva mbuim, Por nduara wo ndigip mbe vhen ŋgirɨ za mbuim, Zisas khothɨgap ana zɨn vui gumgi gu mbigi, mbe ana thɨvigi.
30 Paulo queria apresentar-se ao povo, mas os discípulos não o deixaram.
31 Por vhɨra mba Esia fhaiŋ gari gumgir pani mbari, mbe ana khurkhuur vhuuiŋ ma. Mbe maaŋ muuŋgiap ana ndi kama ndi mbarigi. Mbe kama ndi mbav, kama havharar khaŋ ana nzuai, “Ndu mbe phogi ga vhuav buni nzuai ŋanen ŋgɨ thari.”
31 Até alguns dos asiarcas, que eram seus amigos, enviaram-lhe recado, pedindo que não se aventurasse a ir ao teatro.
32 Mba gumgi gu mbigi vhɨrve, mben ndɨkndɨgi guigira ŋanŋangi. Mbe fhura kaav, fhura tamtam buni nzuai. Kha za wari fhugi gumgi gu mbigi vhɨrvera, mbe mba phoga vhui buna nɨɨeŋ kaŋgi fhuvara.
32 Todos gritavam ao mesmo tempo. A assembléia era uma grande confusão e a maioria nem sabia por que se achavam ali reunidos.
33 Mbe fhura kav garim, Zudaiŋ hegap, Areksander bɨrgim, ana vov mba gumgi gu mbigi nɨman thɨgi. Ana vov thɨgim, mba gumgi gu mbigi ana garav, kha ndɨkndɨgar ana mbui, ana mba simtɨga bakɨme khavgi guma ma. Areksander mba gumgi gu mbigi nɨma thɨgap, mbe buni ŋgarka zav, farvera mbe khakhaigi, mbe thɨɨri pɨngirim, ana mbe suanga.
33 Então fizeram sair do meio da turba Alexandre, que os judeus empurravam para a frente. Alexandre, fazendo sinal com a mão, queria dar satisfação ao povo.
34 Ana mbe khakhaigi, mbe ana gangiap, ana heigi, ana Zuda guma ma. Mbe maaŋ muuŋgiap, mba gumgi gu mbigi, mbe wari tɨgɨra khɨrɨv, kaav khaŋ nzuai, “Nza Efesusiŋ, nzan mbiga bakɨme Artemis, ana guigira fharigi.” Mbe maaŋ nzuav kaavra kim, aua phunini vhɨzgi.
34 Mas quando perceberam que ele era judeu, todos a uma voz gritaram pelo espaço de quase duas horas: Viva a Ártemis dos efésios!
35 Mbe maaŋ mbuav kim, aua phunini vhɨzgim, zumgum mba Efesus ŋgu bakɨme gari fhɨga suigi guma, mba gumgi gu mbigir ŋgarigim, mbe fhura vhuagi. Mbe vhuagim, ana khaŋ mbe nzuai, “Nde kha Efesusiŋ gumgi gu mbigi, nde na mbarara. Maaŋgi guma nde Efesusiŋ mba wari won mbiga bakɨme Artemis rotu mbui phena garav, vhɨra mba mbe thɨvigi kɨm, ana buivar kege rɨgi. Maaŋgi guma nen kakagi?
35 Então o escrivão da cidade {veio} para apaziguar a multidão e disse: Efésios, que homem há que não saiba que a cidade de Éfeso cultua a grande Ártemis, e que a sua estátua caiu dos céus?
36 Guma the nde daaŋgirga tuktɨgi fhuvara. Nde wo thɨɨri pɨngiri. Nde ntigem hurar vhemkora bigɨn thuen muuŋgirga tuktɨgi fhuvara.
36 Se isso é incontestável, convém que vos sossegueis e nada façais inconsideradamente.
37 Nde kha suira zɨgi gumani, mani nza rotu mbui phenan nza bigɨn the kɨmgi fhuvara. Mani vhɨra, nza rotu mbui mbiga bakɨme, mani vhɨra ana nzɨɨi buna thueŋ suaŋgi fhuvara.
37 Estes homens, que aqui trouxestes, não são sacrílegos nem blasfemadores da vossa deusa.
38 Nde mbarara, Demitrius won ŋaara gumgir kov, mbe kama thueŋ guma the kɨv, mbe rargɨri, buni nzuai tuk ki, vhɨra ŋgui gari guman pana vhari ki. Mbe zɨv, ana phorgɨ suaŋv mba kameŋ ndi thɨgar maanga.
38 Mas, se Demétrio e os outros artífices têm alguma queixa contra alguém, os tribunais estão abertos e aí estão os magistrados: institua-se um processo contra eles.
39 Nde vhɨra maaŋ muuŋgip harigi buni thari phorgɨ kɨv, nde mba buni nzuai phogi ki tugara, nde mba buni suaŋv nta ndi thɨgɨra maaŋri.
39 Se tendes reclamação a fazer, a assembléia legal decidirá.
40 Maaŋ muuŋgiap, nde mbararari. Nde ntige khar mbui bigeŋ, maaŋ muuŋgip kha ŋgui gari guman panan vharir ŋaara guman pan kha kameŋ mbararagirga, ana guigira nza suaŋv suaŋgirga. Ana nza suaŋ suaŋv khaŋ suaŋgirga, nza bigɨna mbatɨga mueŋ khavi. Nza ntige khar mbui bigeŋ, ne guigira nɨɨeŋ ki fhuvara. Mbe maaŋ muuŋgip zɨv nzan nzaŋv khaŋ nza suanga, ‘Nde thaŋ nzuav zav, khaŋ kav wari fhura tamtam kaai.’ Mbe maaŋ suanga, nza mben ŋgarkarga buna thueŋ ki fhu.”
40 Do que se deu hoje, até corremos risco de sermos acusados de rebelião, porque não há motivo algum que nos permita justificar este concurso.
41 Mben ŋgu gari fhɨga suigi guma pan maaŋ mba gumgi gu mbigi ga suaŋgiap, mbe sarigim, mbe taagia vui.
41 A estas palavras, dissolveu-se a aglomeração.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 19, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.