Atos 19
Fhe Bakɨmen Kaman Kameŋ (GEB) vs ARC
1 Aporos Korinan ki tugen, Por mba mbɨkshɨɨr ki ŋguia ruav kav, ana zumgum zav, Efesus ŋgu bakɨmen zɨgi. Ana zav, Efesusan Zon khothɨgap Zisas zɨn vui gumgi mbarir hɨgi.
1 E sucedeu que, enquanto Apolo estava em Corinto, Paulo, tendo passado por todas as regiões superiores, chegou a Éfeso e, achando ali alguns discípulos,
2 Ana mbe gangiap, kha nzambaran mbe muuŋgi, “Nde Zisas khothɨgap, Fhe Bakɨme Ŋina Ŋaara ndigi o, fhu?” Ana mba nzambaran mbe muuŋgim, mbe khaŋ nzuai, “Fhuvara. Nza Fhe Bakɨmen Ŋina Ŋaara the ki kama thueŋ mbararagi fhu.”
2 disse-lhes: Recebestes vós já o Espírito Santo quando crestes? E eles disseram-lhe: Nós nem ainda ouvimos que haja Espírito Santo.
3 Mbe maaŋ nzuaim Por, khaŋ mbe nzuai, “Maaŋ muuŋgiap nde ram mbui khesharigi ruarɨa muuŋgi?” Por maaŋ mbe nzuaim, mbe khaŋ ana nzuai, “Nza Zon Gumgi Ruai Guma nza ruagi.”
3 Perguntou-lhes, então: Em que sois batizados, então? E eles disseram: No batismo de João.
4 Mbe maaŋ nzuaim, Por khaŋ mbe nzuai, “Zon Gumgi Ruai Guma fhum gumgi gu mbigi ruav khaŋ nzuai, ‘Nde ndavi domdorɨv, ruari. Nde ruav, mba na zɨn zi guma, nde na khothɨgɨri.’ Nde kha Zon Gumgi Ruai Guma bun suaŋgi guma, ana Zisas ma.”
4 Mas Paulo disse: Certamente João batizou com o batismo do arrependimento, dizendo ao povo que cresse no que após ele havia de vir, isto é, em Jesus Cristo.
5 Mbe Por buni mbararagiap, mbe Zisas zɨn panan ruagi.
5 E os que ouviram foram batizados em nome do Senhor Jesus.
6 Mbe ruagim, Por won farven mbe khɨngim, Fhe Bakɨmen Ŋina Ŋaara mbe rugim, mbe harigi ŋguir kaa ga vov vhɨra Fhe Bakɨme buni vhuuiŋ bun nzuai.
6 E, impondo-lhes Paulo as mãos, veio sobre eles o Espírito Santo; e falavam línguas e profetizavam.
7 Mbe mba tugar Fhe Bakɨmen Ŋina Ŋaara ndigi gumgi, mben vhɨrve phɨk bavira phunini thɨgi.
7 Estes eram, ao todo, uns doze varões.
8 Mbe Fhe Bakɨmen Ŋina Ŋaara ndigim, Por vov Zudaiŋ Fhe Bakɨme buni mbararagi phena vhen vergap, khaŋ tɨga havhargiap Fhe Bakɨme buni vhuuiŋ bun nzuai. Ana vhɨra Fhe Bakɨme wo gumgi gu mbigi ganɨrim, mbe ana piin kɨrga buni vhuuin mbe khɨvav, mbe nzuav kim, khɨni phuni khegene vhɨzgi.
8 E, entrando na sinagoga, falou ousadamente por espaço de três meses, disputando e persuadindo-os acerca do Reino de Deus.
9 Por Fhe Bakɨmen buni vhuuin mbe nzuaim, mben gumgi gu mbigi mbari, mbe ndavi havhargiap, Fhe Bakɨmen buni vhuuiŋ khothɨgi fhu. Mbe maaŋ muuŋgiap, mbe mba gumgi gu mbigi vhɨrve nɨmara, Fhe Bakɨme nzuai tuavi, mbe buni mbatɨgir nta nzuai. Mbe maaŋ mbuim, Por mbe thav, Zisas khothɨgi gumgi, ana mbe ndigap, mbe wom Zudaiŋ Fhe Bakɨme buni mbararagi phena vhen veri fhu. Por zazera rari tugɨratɨgap vov, Tiranus shure phenan Fhe Bakɨme buni vhuuiŋ bun nzuai.
9 Mas, como alguns deles se endurecessem e não obedecessem, falando mal do Caminho perante a multidão, retirou-se deles e separou os discípulos, disputando todos os dias na escola de um certo Tirano.
10 Por mba phenara maaŋ mbuav kim, mpari mpuveni vhɨzgi. Ana maaŋ mbuim, Esia ŋgu bakɨme fhain ki gumgi gu mbigi, mbe za Guma Bakɨme buni vhuuiŋ mbararagi. Mbe Zudaiŋ gu Grikiŋ, mbe wari tɨgɨra.
10 E durou isto por espaço de dois anos, de tal maneira que todos os que habitavam na Ásia ouviram a palavra do Senhor Jesus, tanto judeus como gregos.
11 Por maaŋ kav Fhe Bakɨme buni vhuuiŋ bun nzuaim, Fhe Bakɨme Poran kurkurigim, ana Fhe Bakɨme ŋkasŋkar panan, mbarkɨrga mirikori bakɨvi ga mbui.
11 E Deus, pelas mãos de Paulo, fazia maravilhas extraordinárias,
12 Por maaŋ mbuim, gumgi gu mbigi Por wo fhava mbɨri haŋgisivi gu vhaa rɨgi shagi, mbe nta ndia vov, rɨɨi gumgi gu mbigi ga ndɨɨim, mben rɨmrɨɨ vhɨzim, ŋiniŋgi mbatɨgi mbe thamtha vui.
12 de sorte que até os lenços e aventais se levavam do seu corpo aos enfermos, e as enfermidades fugiam deles, e os espíritos malignos saíam.
13 Mbe maaŋ mbuim, Zudaiŋ mbari, mbe tamtam mba bigi ga ruav, gumgi gu mbigi tɨn ŋiniŋgi mbatɨgi ga vharvharigi. Mbe maaŋ mbuim, mbe mbari Guma Bakɨme Zisas zɨn mparav, ana zɨ zitav, gumgi gu mbigir tɨn ŋiniŋgi mbatɨgi ga vharvhara za mbui. Mbe ruav khaŋ nzuai, “Nza Por bun nzuai Zisas zɨn panan kama havharar nde nzuai, nde kɨrar hɨri.”
13 E alguns dos exorcistas judeus, ambulantes, tentavam invocar o nome do Senhor Jesus sobre os que tinham espíritos malignos, dizendo: Esconjuro-vos por Jesus, a quem Paulo prega.
14 Mba Zudaiŋ Fhe Bakɨme rotu gari guma pan, Skeva, ana harathɨgi tari tegi. Anan tari ruav mba suambarar mba ŋiniŋgi mbatɨgi ga mbui.
14 Os que faziam isto eram sete filhos de Ceva, judeu, principal dos sacerdotes.
15 Mbe mba suambara mbua ruav kav, raa mben mbe mba suambarara ŋina mbatɨga mbe mbuim, mba ŋina mbatɨk mbe ŋgarkarav khaŋ mbe nzuai, “Gu Zisas kaŋgi, gu Por kaŋgi. Gu nde kaŋgi fhu, nde theiŋ?”
15 Respondendo, porém, o espírito maligno, disse: Conheço a Jesus e bem sei quem é Paulo; mas vós, quem sois?
16 Mba ŋina mbatɨk mba nzambaran mbe muuŋgiap, mba vhen ndagi guma ga rugim, ana khavgiap, fega mba gumgi tɨn mbarav, hor mbatɨgar mbe mbuav, guigira mbe kambarigi. Ana mbe shogap, guigira mben fhavir farfav, mben shagi, ana za nta suigap, nta rɨza suegi. Ana maaŋ mbe muuŋgim, mbe vɨzi fhavi ga fuigap, mba phena thav, mbugara regi.
16 E, saltando neles o homem que tinha o espírito maligno e assenhoreando-se de dois, pôde mais do que eles; de tal maneira que, nus e feridos, fugiram daquela casa.
17 Mba bigeŋ mben hɨgim, mba Efesusan ki Zudaiŋ gu Grikiŋ, mba bigeŋ mbararagiap, mbe guigira rivgi. Mbe rivgia thav, Guma Bakɨme Zisas zɨ ndi vun kuamkuagi.
17 E foi isto notório a todos os que habitavam em Éfeso, tanto judeus como gregos; e caiu temor sobre todos eles, e o nome do Senhor Jesus era engrandecido.
18 Mbe maaŋ mbuav, gumgi gu mbigi vhɨrve mbe Zisas khothɨgap, mbe zav, mba harigi gumgi gu mbigi vhɨrve nɨman, mbe fhum muuŋgi tɨvi mbatɨgi, mbe nta bun nzuai.
18 Muitos dos que tinham crido vinham, confessando e publicando os seus feitos.
19 Mbe nta bun nzuaim, gumgi gu mbigi vhɨrve, mbe kugi mbatɨgi ga mbuav, tori mbatɨgi ga muuŋgi. Mbe mba kugi gu tori mbatɨgi kaasɨgi ki gavi, mbe nta ndiga zav phok khɨngiap, mba gumgi gu mbigi vhɨrve nɨman nta mpooi. Mbe mba phok khɨngi gavi, nta vhezgi vhez khaŋ muuŋgi, 50,000 rarir ŋgarigi guma ga vhezi vheza tuktɨgi.
19 Também muitos dos que seguiam artes mágicas trouxeram os seus livros e os queimaram na presença de todos, e, feita a conta do seu preço, acharam que montava a cinquenta mil peças de prata.
20 Mbe maaŋ mbuim, Fhe Bakɨmen bunin vhuuiŋ khaŋ thɨga havhargia za mba bigir vuim, gumgi gu mbigir vhɨrve, mbe thɨga havhargiap Zisas khothɨgap, ana zɨn vui.
20 Assim, a palavra do Senhor crescia poderosamente e prevalecia.
21 Fhe Bakɨmen ŋkasŋka Efesusan hɨgap, khaŋ tɨgap ŋgari. Ana ŋgarav Fhe Bakɨmen Ŋina Ŋaar Por ga rugap ana ndɨkndɨga khavgiap, ndɨkndɨgar ana ndɨɨim, ana khaŋ nzuai, “Gu fharav Masedonia fhain ŋgɨgɨp, ŋgɨp, Akaia fhain ŋgɨgɨp, gu zumgum Zerusareman naanga. Gu ŋgɨp, mba fhaiŋ gangip, gu vhɨra zumgum ŋgɨp, Rom gangirga.”
21 E, cumpridas estas coisas, Paulo propôs, em espírito, ir a Jerusalém, passando pela Macedônia e pela Acaia, dizendo: Depois que houver estado ali, importa-me ver também Roma.
22 Ana maaŋ suaŋgiap, mbaram, won kurkurigi guma phunini, Timoti gu Erastus, ana mani ga sarigim, mani fharav, ana nɨma tɨgap Masedonian vugi. Mani vugim, Por nduara maneŋ tuga mpeeŋra Esia ŋgu bakɨmen kegi.
22 E, enviando à Macedônia dois daqueles que o serviam, Timóteo e Erasto, ficou ele por algum tempo na Ásia.
23 Mba tugen gumgi mbari mbe Guma Bakɨme nzuai tuavi, mbe panan nta kegi. Mbe panan nta kegap, nta kaadogiap, ntara bakɨme khavgi.
23 Naquele mesmo tempo, houve um não pequeno alvoroço acerca do Caminho.
24 Mba gumgi maaŋ mbuim, guma mbe ana zɨ, Demitrius, ana sirvar bigi kari guma ma. Ana mba shɨga mbui guma ma. Ana mba shɨga mbuav, ana mba sirvar, mbe won mbarɨva bakɨme, Artemis, rotu mbui pheni bisaŋrire ntuu kargi. Ana mba ŋaarar gumgi mbari ga nɨɨŋgim, mbe sirvar pheni gum harigi bigi ntuu karav, ntan panan ŋkɨɨa vhɨrvera ndi.
24 Porque um certo ourives da prata, por nome Demétrio, que fazia, de prata, nichos de Diana, dava não pouco lucro aos artífices,
25 Demitrius mba gumgi fugap, mbaram mba harigi bigi ga mbui gumgi mbari phorgap fugap, khaŋ mbe nzuai. “Nde nza wari tɨgap ŋaara bavira mbui ntɨɨri ma. Nza kha shɨga mbuim, ŋkɨɨa nzerara him, nza ŋkɨɨa vhɨrvera ndi.
25 aos quais, havendo-os ajuntado com os oficiais de obras semelhantes, disse: Varões, vós bem sabeis que deste ofício temos a nossa prosperidade;
26 Kha guma Por, ana zɨgap, ana gumgi gu mbigi vhɨrvera ŋgav, mbe ndɨkndɨgi tuara mbuim, nde khar mba bigi mbararav, ana mbui tɨvi gari. Ana kha Efesus ŋgu bakɨmera mba bigi ga mbui fhuvara. Ana kha mbui bigi, nta za kha Esia fhaiŋ vhara za mbui. Ana mba bigi ga mbuav khaŋ nza nzuai, ‘Nza kha won farir mbarɨvi ntuu karigi, nta guigira bigi guari fhuvara.’ ”
26 e bem vedes e ouvis que não só em Éfeso, mas até quase em toda a Ásia, este Paulo tem convencido e afastado uma grande multidão, dizendo que não são deuses os que se fazem com as mãos.
27 Por nzuai buni, nta guigira nzan shɨgar farfagirga buni ma. Mba buni vhɨra mba gumgi gu mbigi ndɨkndɨgir muuŋrim, mbe kha ndɨkndɨgar nzan mbarɨva bakɨme Artemisan phenan muunga, ana fhura ki ne ma. Nza fhum kha Esia fhain ki gumgi gu mbigi gum, za kha nuianan ki gumgi gu mbigi, mbe fharav kha mbiga bakɨme Artemis, mbe ana rotu mbui. Por ntige zɨgap nzuai buni, nta Artemis zɨ bakɨmen farfa za mbui.
27 Não somente há o perigo de que a nossa profissão caia em descrédito, mas também de que o próprio templo da grande deusa Diana seja estimado em nada, vindo a majestade daquela que toda a Ásia e o mundo veneram a ser destruída.
28 Demitrius mba bunin mba gumgi ga suaŋgim, mbe guigira ndav shigi. Mbe ndav shigap, khɨrɨv kaav, khaŋ nzuai, “Nza Efesusiŋ nzan mbiga bakɨme Artemis, ana guigira fharigi ne ma.”
28 Ouvindo isto, encheram-se de ira e clamaram, dizendo: Grande é a Diana dos efésios!
29 Mba gumgi kaai kakam, za mba ŋgu bakɨme rugim, mba gumgi gu mbigi fhura tuavapuri. Mbe tuavapurav, wari tɨgɨra khuafuiga vov, Gaius gu Aristarkus suirav, mani ndiga mba phogi ga vhuav buni nzuai ŋanen vui. Mani Masedonia gumani ma, mani vhɨra Por phorga rui gumani ma.
29 E encheu-se de confusão toda a cidade, e unânimes correram ao teatro, arrebatando a Gaio e a Aristarco, macedônios, companheiros de Paulo na viagem.
30 Mba gumgi gu mbigi mba tɨva mbuim, Por nduara wo ndigip mbe vhen ŋgirɨ za mbuim, Zisas khothɨgap ana zɨn vui gumgi gu mbigi, mbe ana thɨvigi.
30 E, querendo Paulo apresentar-se ao povo, não lho permitiram os discípulos.
31 Por vhɨra mba Esia fhaiŋ gari gumgir pani mbari, mbe ana khurkhuur vhuuiŋ ma. Mbe maaŋ muuŋgiap ana ndi kama ndi mbarigi. Mbe kama ndi mbav, kama havharar khaŋ ana nzuai, “Ndu mbe phogi ga vhuav buni nzuai ŋanen ŋgɨ thari.”
31 Também alguns dos principais da Ásia, que eram seus amigos, lhe rogaram que não se apresentasse no teatro.
32 Mba gumgi gu mbigi vhɨrve, mben ndɨkndɨgi guigira ŋanŋangi. Mbe fhura kaav, fhura tamtam buni nzuai. Kha za wari fhugi gumgi gu mbigi vhɨrvera, mbe mba phoga vhui buna nɨɨeŋ kaŋgi fhuvara.
32 Uns, pois, clamavam de uma maneira, outros, de outra, porque o ajuntamento era confuso; e os mais deles não sabiam por que causa se tinham ajuntado.
33 Mbe fhura kav garim, Zudaiŋ hegap, Areksander bɨrgim, ana vov mba gumgi gu mbigi nɨman thɨgi. Ana vov thɨgim, mba gumgi gu mbigi ana garav, kha ndɨkndɨgar ana mbui, ana mba simtɨga bakɨme khavgi guma ma. Areksander mba gumgi gu mbigi nɨma thɨgap, mbe buni ŋgarka zav, farvera mbe khakhaigi, mbe thɨɨri pɨngirim, ana mbe suanga.
33 Então, tiraram Alexandre dentre a multidão, impelindo-o os judeus para diante; e Alexandre, acenando com a mão, queria dar razão disto ao povo.
34 Ana mbe khakhaigi, mbe ana gangiap, ana heigi, ana Zuda guma ma. Mbe maaŋ muuŋgiap, mba gumgi gu mbigi, mbe wari tɨgɨra khɨrɨv, kaav khaŋ nzuai, “Nza Efesusiŋ, nzan mbiga bakɨme Artemis, ana guigira fharigi.” Mbe maaŋ nzuav kaavra kim, aua phunini vhɨzgi.
34 Mas, quando conheceram que era judeu, todos unanimemente levantaram a voz, clamando por espaço de quase duas horas: Grande é a Diana dos efésios!
35 Mbe maaŋ mbuav kim, aua phunini vhɨzgim, zumgum mba Efesus ŋgu bakɨme gari fhɨga suigi guma, mba gumgi gu mbigir ŋgarigim, mbe fhura vhuagi. Mbe vhuagim, ana khaŋ mbe nzuai, “Nde kha Efesusiŋ gumgi gu mbigi, nde na mbarara. Maaŋgi guma nde Efesusiŋ mba wari won mbiga bakɨme Artemis rotu mbui phena garav, vhɨra mba mbe thɨvigi kɨm, ana buivar kege rɨgi. Maaŋgi guma nen kakagi?
35 Então, o escrivão da cidade, tendo apaziguado a multidão, disse: Varões efésios, qual é o homem que não sabe que a cidade dos efésios é a guardadora do templo da grande deusa Diana e da imagem que desceu de Júpiter?
36 Guma the nde daaŋgirga tuktɨgi fhuvara. Nde wo thɨɨri pɨngiri. Nde ntigem hurar vhemkora bigɨn thuen muuŋgirga tuktɨgi fhuvara.
36 Ora, não podendo isto ser contraditado, convém que vos aplaqueis e nada façais temerariamente;
37 Nde kha suira zɨgi gumani, mani nza rotu mbui phenan nza bigɨn the kɨmgi fhuvara. Mani vhɨra, nza rotu mbui mbiga bakɨme, mani vhɨra ana nzɨɨi buna thueŋ suaŋgi fhuvara.
37 porque estes homens que aqui trouxestes nem são sacrílegos nem blasfemam da vossa deusa.
38 Nde mbarara, Demitrius won ŋaara gumgir kov, mbe kama thueŋ guma the kɨv, mbe rargɨri, buni nzuai tuk ki, vhɨra ŋgui gari guman pana vhari ki. Mbe zɨv, ana phorgɨ suaŋv mba kameŋ ndi thɨgar maanga.
38 Mas, se Demétrio e os artífices que estão com ele têm alguma coisa contra alguém, há audiências e há procônsules; que se acusem uns aos outros.
39 Nde vhɨra maaŋ muuŋgip harigi buni thari phorgɨ kɨv, nde mba buni nzuai phogi ki tugara, nde mba buni suaŋv nta ndi thɨgɨra maaŋri.
39 Mas, se alguma outra coisa demandais, averiguar-se-á em legítimo ajuntamento.
40 Maaŋ muuŋgiap, nde mbararari. Nde ntige khar mbui bigeŋ, maaŋ muuŋgip kha ŋgui gari guman panan vharir ŋaara guman pan kha kameŋ mbararagirga, ana guigira nza suaŋv suaŋgirga. Ana nza suaŋ suaŋv khaŋ suaŋgirga, nza bigɨna mbatɨga mueŋ khavi. Nza ntige khar mbui bigeŋ, ne guigira nɨɨeŋ ki fhuvara. Mbe maaŋ muuŋgip zɨv nzan nzaŋv khaŋ nza suanga, ‘Nde thaŋ nzuav zav, khaŋ kav wari fhura tamtam kaai.’ Mbe maaŋ suanga, nza mben ŋgarkarga buna thueŋ ki fhu.”
40 Na verdade, até corremos perigo de que, por hoje, sejamos acusados de sedição, não havendo causa alguma com que possamos justificar este concurso.
41 Mben ŋgu gari fhɨga suigi guma pan maaŋ mba gumgi gu mbigi ga suaŋgiap, mbe sarigim, mbe taagia vui.
41 E, tendo dito isto, despediu o ajuntamento.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 19, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.