Gênesis 37
Ibibiriya: Igambo lya Rurema mu ndeto ye'kifuliiru (FLR) vs NAA
1 Yakobo anagenderera ukutuula mu kihugo kyeꞌKaanani. Munali mwo yishe naye âli tuuziri.
1 Jacó habitou na terra das peregrinações de seu pai, na terra de Canaã.
2 Abandu ba mu mbaga ya Yakobo, umwazi gwabo gwo gwogu: Yusefu, iri akaba akola musore weꞌmyaka ikumi niꞌrinda, anakizi gendi ragira ibitugwa kuguma na bakulu baage, bagala Biriha na Ziripa, bamuka yishe. Balya bakulu baage, ikyanya bâli kizi gira amahimba mabi, Yusefu anakizi yiji gaganuulira yishe.
2 Esta é a história de Jacó. Quando José tinha dezessete anos, apascentava os rebanhos com os seus irmãos. Sendo ainda jovem, acompanhava os filhos de Bila e os filhos de Zilpa, mulheres de seu pai; e trazia más notícias deles a seu pai.
3 Bwo Yakobo akabuta Yusefu mu bushaaja bwage, âli múkuuziri bweneene, ukuhima abandi baana baage booshi, kyanatuma agahangira Yusefu ikooti lyoꞌmulimbo.
3 Ora, Israel amava mais José do que todos os seus outros filhos, porque era filho da sua velhice; e mandou fazer para ele uma túnica talar de mangas compridas.
4 Yabo bakulu baage, iri bakabona ngiisi kwo yishe akuuziri Yusefu ukubahima, banatondeera ukumúshomba, halinde batanakizi ki múdesa bwija.
4 Quando os seus irmãos viram que o pai o amava mais do que todos os outros filhos, odiaram-no e já não podiam falar com ele de forma pacífica.
5 Bushigi buguma, Yusefu analoota. Yibyo birooto, anagendi bilotoloolera yabo bakulu baage. Mbu babiyuvwe, banakaviiriza ukumúshomba.
5 José teve um sonho e o contou aos seus irmãos; por isso, o odiaram ainda mais.
6 Mukuba, akababwira: «E balya, ngiisi byo naloota, muleke nimùlotololere byo.
6 Ele lhes disse: — Peço que ouçam o sonho que tive.
7 Nabona kwo tweshi tushuba mu gesha mu ndalo, twanakizi shweka ibiiro. Lyeryo, ikiiro kyeꞌmwani kyanayinamuka, kyanajingirira. Ibiiro byeꞌmwinyu byohe, byanayiji kizunguluka, byanakizi kiyinamira.»
7 Sonhei que estávamos amarrando feixes no campo, e eis que o meu feixe se levantou e ficou em pé, enquanto os feixes de vocês o rodeavam e se inclinavam diante do meu.
8 Balya bakulu baage, banamúbuuza: «Ka mwangayuvwa ibala? Ka uloziizi ukutubwira kwo we gaaba mwami witu?»
8 Então os irmãos lhe disseram: — Você pensa que vai mesmo reinar sobre nós? Pensa que realmente dominará sobre nós? E com isso o odiavam ainda mais, por causa dos seus sonhos e de suas palavras.
9 Uyo Yusefu, anashubi loota kandi, anashubi balotololera, ti: «Yuvwi! Keera kandi naloota. Leero nabona izuuba, noꞌmwezi, neꞌndonde ikumi na nguma, bigweti bigayinama imbere lyani.»
9 José teve ainda outro sonho, que ele contou aos seus irmãos, dizendo: — Sonhei também que o sol, a lua e onze estrelas se inclinavam diante de mim.
10 Yibyo birooto bizinda, Yusefu anabibwira kiri na yishe, na bakulu baage. Yishe anamúmamira, ti: «E maashi uyu mwana, birooto biki yibyo waloota? Aahago! Niehe na nyoko, kiri na bakulu baawe, ka tugayiji kufukamira?»
10 Quando José contou esse sonho ao pai e aos seus irmãos, o pai o repreendeu, dizendo: — Que sonho é esse que você teve? Você está querendo dizer que eu, a sua mãe e os seus irmãos iremos e nos inclinaremos até o chão diante de você?
11 Balya bakulu baage, banamúyuvwirwa uluugi. Kundu kwokwo, yishe yehe anakizi biyitoneesa kwo.
11 Os irmãos tinham inveja dele; o pai, no entanto, guardou aquilo no coração.
12 Lusiku luguma, yabo bakulu ba Yusefu, banagendi gisha neꞌbitugwa bya yishe, hoofi neꞌShekemu.
12 Como os irmãos foram apascentar o rebanho do pai, em Siquém,
13 Neꞌri hakalenga isiku, Yakobo anabwira Yusefu: «Nga kwo uyiji, bakulu baawe bakagendi gisha i Shekemu. Na buno, ngola ngakutuma yo, ugendi batanduula.» Yusefu naye, ti: «E daata, ngagenda.»
13 Israel perguntou a José: — Os seus irmãos não estão apascentando o rebanho em Siquém? Venha, pois vou mandar você até eles. José respondeu: — Eis-me aqui.
14 Yishe anamúbwira: «Ikyanya ugagendi lola bakulu baawe neꞌbitugwa, umenye iri bangaba bali bagumaana. Ha nyuma, ukabuli galuka, uyiji mbwira.» Ikyanya Yakobo akatuma Yusefu, Yusefu anashaaga mu ndekeera yeꞌHeburooni.
14 Israel continuou: — Vá, agora, e veja se está tudo bem com os seus irmãos e com o rebanho; e traga-me notícias. Assim, o enviou do vale de Hebrom, e ele foi a Siquém.
15 mundu muguma anamúhulukira kwo, anabona kwo akola mu zumba-zumba mu ndagiriro, anamúbuuza: «Ewe! Biki byo uli mu looza?»
15 E um homem encontrou José, que andava errante pelo campo, e lhe perguntou: — O que você está procurando?
16 Yusefu, ti: «Ndi mu looza bakulu baani. Nakuyinginga, umbwirage ho baragiiri.»
16 Ele respondeu: — Estou procurando os meus irmãos. Por favor, pode me dizer onde eles estão apascentando o rebanho?
17 Uyo mundu, ti: «Keera bakalyoka hano. Nꞌgayuvwa bali mu deta kwo bagagendi gisha i Dotaani.» Kyanatuma Yusefu agakulikira yabo bakulu baage, anabagwanana iyo munda i Dotaani.
17 O homem respondeu: — Foram embora daqui. Ouvi quando disseram: “Vamos a Dotã.” Então José seguiu atrás dos irmãos e os encontrou em Dotã.
18 Ikyanya Yusefu âli ki riiri hala, yabo bakulu baage banamúlangiiza, ali hwiti-hwiti! Neꞌri akaba atazi bayegeera, banagira igambi lyoꞌkumúyita.
18 De longe eles o viram e, antes que chegasse, conspiraram contra ele para o matar.
19 Banabwirana: «Langiizi, she-birooto ayija!
19 Disseram uns aos outros: — Lá vem o grande sonhador!
20 Aahago! Mugire tumúyite. Neꞌkirunda kyage, tukilashe mu kirimbi-rimbi. Tugagendi bwira yishe kweꞌnyamiishwa ndangi yamújanganula. Leero birya birooto byage, tukalolage ngiisi kwo bigaaba.»
20 Venham, pois, agora, vamos matá-lo e jogar o corpo numa destas cisternas. Diremos que um animal selvagem o devorou. Vejamos em que vão dar os sonhos dele.
21 Yago magambo, iri mukulu wabo wa Rubeni akagayuvwa, analooza ubulyo bwoꞌkufuusa Yusefu mu maboko gaabo, anabwira yabo balumuna baage: «Nanga, maashi! Mutakolwe kwo mwamúyita,
21 Mas Rúben, ouvindo isso, livrou-o das mãos deles e disse: — Não lhe tiremos a vida.
22 mutayiji kengeera mwayona umuko gwage. Ho mwangamúkomeeresa, lubi-lubi munamútibulire mu kino kirimbi-rimbi íkiri hano mwiꞌshamba.» Na íbikatuma Rubeni agaadeta kwokwo, bwo âli loziizi ukukiza Yusefu mu maboko gaabo, gira akashubi longa ubulyo bwoꞌkumúgalulira imunda yishe.
22 Rúben disse mais: — Não derramem sangue. Joguem o rapaz naquela cisterna que está no deserto, e não lhe façam mal. Rúben disse isto para o livrar deles, a fim de levá-lo de volta ao pai.
23 Uyo Yusefu, mbu ahikage áhali balya bakulu baage, banayami múhogola lirya kooti lyage lyoꞌmulimbo,
23 Mas, logo que José chegou a seus irmãos, despiram-no da túnica, a túnica talar de mangas compridas que trazia,
24 banamúbirigisha, biri! Banayami mútibulira mu kirimbi-rimbi, kizira miiji.
24 e o jogaram na cisterna. A cisterna estava vazia, sem água.
25 Yabo bakulu ba Yusefu, iri bakaba bakoli bwatiiri ha byokulya, mbu bayinamule amasu, banabona ikiso kyaꞌBahishimaheeri ábalyosiri i Giryadi, bali mu balamira i Miisiri. Ingamiya zaabo, zâli heesiri umubadu, neꞌzeeri, naꞌmanemane.
25 Depois sentaram-se para comer. Levantando os olhos, viram que uma caravana de ismaelitas vinha de Gileade. Seus camelos traziam especiarias, bálsamo e mirra, que levavam para o Egito.
26 Lyeryo, Yuda anabwira beene wabo: «E balya, mango twayita mulumuna witu, tunafulire umuko gwage, bikagi tugaaba twayunguka?
26 Então Judá disse aos irmãos: — O que vamos ganhar se matarmos o nosso irmão e depois escondermos a sua morte?
27 Ho twangamúyita, giri tumúguliise imwa bano Bahishimaheeri. E maashi, si ali mulumuna witu, tunali ba muko muguma.» Ikyanya Yuda akadeta kwokwo, beene wabo banayemeera.
27 Venham, vamos vendê-lo aos ismaelitas. Não lhe façamos mal, pois é nosso irmão, é do nosso sangue. Seus irmãos concordaram.
28 Yabo badandaza beꞌMidyani, iri bakahikaga yaho, yabo bakulu ba Yusefu banamúlyosa mu kirimbi-rimbi, banamúguliisa ku kishingo kyeꞌbingorongoro makumi gabiri. Kwokwo, banatwala Yusefu i Miisiri.
28 E, quando os mercadores midianitas passaram, os irmãos de José o tiraram da cisterna e o venderam aos ismaelitas por vinte moedas de prata. E os ismaelitas levaram José para o Egito.
29 Uyo Rubeni, ikyanya akagalukira iwa kirya kirimbi-rimbi, anagwana Yusefu atakiri mwo, kyanatuma agayami daatula ibyambalwa byage ku mwizingeerwe.
29 Quando Rúben voltou à cisterna, eis que José não estava nela; então rasgou as suas roupas.
30 Anagalukira imunda balumuna baage, iri anayamiza, ti: «Ala nie! Mulumuna witu Yusefu atakiri mu kirimbi-rimbi. Hayagi niehe ngataahira?»
30 E, voltando aos seus irmãos, disse: — O rapaz não está mais lá! E agora, o que eu vou fazer?
31 Yabo bakulu baage, banatongeera ikihebe, banadabika ikooti lyage mu muko.
31 Então pegaram a túnica de José, mataram um bode e molharam a túnica no sangue.
32 Neꞌri bakalitwala imunda yishe, banadeta: «E daata, lino ikooti, twalitoola. Uliyitegeereze bwija, ulole iri lyangaba lya mugala wawe.»
32 E enviaram a túnica de mangas compridas ao pai com este recado: — Achamos isto. Veja se é ou não a túnica de seu filho.
33 Yishe, mbu alihenandule, anayami limenya, anayamiza: «Yoo! Lino ikooti liri lyeꞌmwa mugala wani. Inyamiishwa keera yamúlya. Ku kasiisa, Yusefu aliibwa.»
33 Ele a reconheceu e disse: — É a túnica de meu filho. Um animal selvagem o devorou. Certamente José foi despedaçado.
34 Uyo Yakobo anayami daatula ibyambalwa byage ku mwizingeerwe. Anayambala ibyambalwa byeꞌkigandaaro, anamala isiku nyingi ali mu mushiibo gwoꞌyo mugala wage.
34 Então Jacó rasgou as suas roupas, vestiu-se de pano de saco e lamentou o filho durante muitos dias.
35 Uyo Yakobo, bagala baage booshi, kiri na banyere baage, banakizi yiji gira mbu bamúholeeze. Haliko, analahira ukuholeera, anadeta: «Ndeki maashi! Ngagenderera ukugandaara mugala wani, halinde ku kyanya ngamúgwana i kuzimu.» Kwokwo, kwo yishe âli kizi múlirira.
35 Todos os seus filhos e todas as suas filhas vieram, para o consolar; ele, porém, recusou ser consolado e disse: — Chorando, descerei à sepultura para junto do meu filho. E continuou a chorar pelo filho.
36 Balya Bamidyani, iri bakahika i Miisiri, banaguliisa Yusefu imwoꞌmukulu muguma, iziina lyage Potifaari. Potifaari, âli riiri muguma wa mu batwali ba Faraho, anâli mukulu waꞌbasirikaani ábâli kizi múlanga.
36 Enquanto isso, no Egito, os midianitas venderam José a Potifar, oficial de Faraó, comandante da guarda.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 37, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.