Gênesis 37
Ibibiriya: Igambo lya Rurema mu ndeto ye'kifuliiru (FLR) vs ARA
1 Yakobo anagenderera ukutuula mu kihugo kyeꞌKaanani. Munali mwo yishe naye âli tuuziri.
1 Habitou Jacó na terra das peregrinações de seu pai, na terra de Canaã.
2 Abandu ba mu mbaga ya Yakobo, umwazi gwabo gwo gwogu: Yusefu, iri akaba akola musore weꞌmyaka ikumi niꞌrinda, anakizi gendi ragira ibitugwa kuguma na bakulu baage, bagala Biriha na Ziripa, bamuka yishe. Balya bakulu baage, ikyanya bâli kizi gira amahimba mabi, Yusefu anakizi yiji gaganuulira yishe.
2 Esta é a história de Jacó. Tendo José dezessete anos, apascentava os rebanhos com seus irmãos; sendo ainda jovem, acompanhava os filhos de Bila e os filhos de Zilpa, mulheres de seu pai; e trazia más notícias deles a seu pai.
3 Bwo Yakobo akabuta Yusefu mu bushaaja bwage, âli múkuuziri bweneene, ukuhima abandi baana baage booshi, kyanatuma agahangira Yusefu ikooti lyoꞌmulimbo.
3 Ora, Israel amava mais a José que a todos os seus filhos, porque era filho da sua velhice; e fez-lhe uma túnica talar de mangas compridas.
4 Yabo bakulu baage, iri bakabona ngiisi kwo yishe akuuziri Yusefu ukubahima, banatondeera ukumúshomba, halinde batanakizi ki múdesa bwija.
4 Vendo, pois, seus irmãos que o pai o amava mais que a todos os outros filhos, odiaram-no e já não lhe podiam falar pacificamente.
5 Bushigi buguma, Yusefu analoota. Yibyo birooto, anagendi bilotoloolera yabo bakulu baage. Mbu babiyuvwe, banakaviiriza ukumúshomba.
5 Teve José um sonho e o relatou a seus irmãos; por isso, o odiaram ainda mais.
6 Mukuba, akababwira: «E balya, ngiisi byo naloota, muleke nimùlotololere byo.
6 Pois lhes disse: Rogo-vos, ouvi este sonho que tive:
7 Nabona kwo tweshi tushuba mu gesha mu ndalo, twanakizi shweka ibiiro. Lyeryo, ikiiro kyeꞌmwani kyanayinamuka, kyanajingirira. Ibiiro byeꞌmwinyu byohe, byanayiji kizunguluka, byanakizi kiyinamira.»
7 Atávamos feixes no campo, e eis que o meu feixe se levantou e ficou em pé; e os vossos feixes o rodeavam e se inclinavam perante o meu.
8 Balya bakulu baage, banamúbuuza: «Ka mwangayuvwa ibala? Ka uloziizi ukutubwira kwo we gaaba mwami witu?»
8 Então, lhe disseram seus irmãos: Reinarás, com efeito, sobre nós? E sobre nós dominarás realmente? E com isso tanto mais o odiavam, por causa dos seus sonhos e de suas palavras.
9 Uyo Yusefu, anashubi loota kandi, anashubi balotololera, ti: «Yuvwi! Keera kandi naloota. Leero nabona izuuba, noꞌmwezi, neꞌndonde ikumi na nguma, bigweti bigayinama imbere lyani.»
9 Teve ainda outro sonho e o referiu a seus irmãos, dizendo: Sonhei também que o sol, a lua e onze estrelas se inclinavam perante mim.
10 Yibyo birooto bizinda, Yusefu anabibwira kiri na yishe, na bakulu baage. Yishe anamúmamira, ti: «E maashi uyu mwana, birooto biki yibyo waloota? Aahago! Niehe na nyoko, kiri na bakulu baawe, ka tugayiji kufukamira?»
10 Contando-o a seu pai e a seus irmãos, repreendeu-o o pai e lhe disse: Que sonho é esse que tiveste? Acaso, viremos, eu e tua mãe e teus irmãos, a inclinar-nos perante ti em terra?
11 Balya bakulu baage, banamúyuvwirwa uluugi. Kundu kwokwo, yishe yehe anakizi biyitoneesa kwo.
11 Seus irmãos lhe tinham ciúmes; o pai, no entanto, considerava o caso consigo mesmo.
12 Lusiku luguma, yabo bakulu ba Yusefu, banagendi gisha neꞌbitugwa bya yishe, hoofi neꞌShekemu.
12 E, como foram os irmãos apascentar o rebanho do pai, em Siquém,
13 Neꞌri hakalenga isiku, Yakobo anabwira Yusefu: «Nga kwo uyiji, bakulu baawe bakagendi gisha i Shekemu. Na buno, ngola ngakutuma yo, ugendi batanduula.» Yusefu naye, ti: «E daata, ngagenda.»
13 perguntou Israel a José: Não apascentam teus irmãos o rebanho em Siquém? Vem, enviar-te-ei a eles. Respondeu-lhe José: Eis-me aqui.
14 Yishe anamúbwira: «Ikyanya ugagendi lola bakulu baawe neꞌbitugwa, umenye iri bangaba bali bagumaana. Ha nyuma, ukabuli galuka, uyiji mbwira.» Ikyanya Yakobo akatuma Yusefu, Yusefu anashaaga mu ndekeera yeꞌHeburooni.
14 Disse-lhe Israel: Vai, agora, e vê se vão bem teus irmãos e o rebanho; e traze-me notícias. Assim, o enviou do vale de Hebrom, e ele foi a Siquém.
15 mundu muguma anamúhulukira kwo, anabona kwo akola mu zumba-zumba mu ndagiriro, anamúbuuza: «Ewe! Biki byo uli mu looza?»
15 E um homem encontrou a José, que andava errante pelo campo, e lhe perguntou: Que procuras?
16 Yusefu, ti: «Ndi mu looza bakulu baani. Nakuyinginga, umbwirage ho baragiiri.»
16 Respondeu: Procuro meus irmãos; dize-me: Onde apascentam eles o rebanho?
17 Uyo mundu, ti: «Keera bakalyoka hano. Nꞌgayuvwa bali mu deta kwo bagagendi gisha i Dotaani.» Kyanatuma Yusefu agakulikira yabo bakulu baage, anabagwanana iyo munda i Dotaani.
17 Disse-lhe o homem: Foram-se daqui, pois ouvi-os dizer: Vamos a Dotã. Então, seguiu José atrás dos irmãos e os achou em Dotã.
18 Ikyanya Yusefu âli ki riiri hala, yabo bakulu baage banamúlangiiza, ali hwiti-hwiti! Neꞌri akaba atazi bayegeera, banagira igambi lyoꞌkumúyita.
18 De longe o viram e, antes que chegasse, conspiraram contra ele para o matar.
19 Banabwirana: «Langiizi, she-birooto ayija!
19 E dizia um ao outro: Vem lá o tal sonhador!
20 Aahago! Mugire tumúyite. Neꞌkirunda kyage, tukilashe mu kirimbi-rimbi. Tugagendi bwira yishe kweꞌnyamiishwa ndangi yamújanganula. Leero birya birooto byage, tukalolage ngiisi kwo bigaaba.»
20 Vinde, pois, agora, matemo-lo e lancemo-lo numa destas cisternas; e diremos: Um animal selvagem o comeu; e vejamos em que lhe darão os sonhos.
21 Yago magambo, iri mukulu wabo wa Rubeni akagayuvwa, analooza ubulyo bwoꞌkufuusa Yusefu mu maboko gaabo, anabwira yabo balumuna baage: «Nanga, maashi! Mutakolwe kwo mwamúyita,
21 Mas Rúben, ouvindo isso, livrou-o das mãos deles e disse: Não lhe tiremos a vida.
22 mutayiji kengeera mwayona umuko gwage. Ho mwangamúkomeeresa, lubi-lubi munamútibulire mu kino kirimbi-rimbi íkiri hano mwiꞌshamba.» Na íbikatuma Rubeni agaadeta kwokwo, bwo âli loziizi ukukiza Yusefu mu maboko gaabo, gira akashubi longa ubulyo bwoꞌkumúgalulira imunda yishe.
22 Também lhes disse Rúben: Não derrameis sangue; lançai-o nesta cisterna que está no deserto, e não ponhais mão sobre ele; isto disse para o livrar deles, a fim de o restituir ao pai.
23 Uyo Yusefu, mbu ahikage áhali balya bakulu baage, banayami múhogola lirya kooti lyage lyoꞌmulimbo,
23 Mas, logo que chegou José a seus irmãos, despiram-no da túnica, a túnica talar de mangas compridas que trazia.
24 banamúbirigisha, biri! Banayami mútibulira mu kirimbi-rimbi, kizira miiji.
24 E, tomando-o, o lançaram na cisterna, vazia, sem água.
25 Yabo bakulu ba Yusefu, iri bakaba bakoli bwatiiri ha byokulya, mbu bayinamule amasu, banabona ikiso kyaꞌBahishimaheeri ábalyosiri i Giryadi, bali mu balamira i Miisiri. Ingamiya zaabo, zâli heesiri umubadu, neꞌzeeri, naꞌmanemane.
25 Ora, sentando-se para comer pão, olharam e viram que uma caravana de ismaelitas vinha de Gileade; seus camelos traziam arômatas, bálsamo e mirra, que levavam para o Egito.
26 Lyeryo, Yuda anabwira beene wabo: «E balya, mango twayita mulumuna witu, tunafulire umuko gwage, bikagi tugaaba twayunguka?
26 Então, disse Judá a seus irmãos: De que nos aproveita matar o nosso irmão e esconder-lhe o sangue?
27 Ho twangamúyita, giri tumúguliise imwa bano Bahishimaheeri. E maashi, si ali mulumuna witu, tunali ba muko muguma.» Ikyanya Yuda akadeta kwokwo, beene wabo banayemeera.
27 Vinde, vendamo-lo aos ismaelitas; não ponhamos sobre ele a mão, pois é nosso irmão e nossa carne. Seus irmãos concordaram.
28 Yabo badandaza beꞌMidyani, iri bakahikaga yaho, yabo bakulu ba Yusefu banamúlyosa mu kirimbi-rimbi, banamúguliisa ku kishingo kyeꞌbingorongoro makumi gabiri. Kwokwo, banatwala Yusefu i Miisiri.
28 E, passando os mercadores midianitas, os irmãos de José o alçaram, e o tiraram da cisterna, e o venderam por vinte siclos de prata aos ismaelitas; estes levaram José ao Egito.
29 Uyo Rubeni, ikyanya akagalukira iwa kirya kirimbi-rimbi, anagwana Yusefu atakiri mwo, kyanatuma agayami daatula ibyambalwa byage ku mwizingeerwe.
29 Tendo Rúben voltado à cisterna, eis que José não estava nela; então, rasgou as suas vestes.
30 Anagalukira imunda balumuna baage, iri anayamiza, ti: «Ala nie! Mulumuna witu Yusefu atakiri mu kirimbi-rimbi. Hayagi niehe ngataahira?»
30 E, voltando a seus irmãos, disse: Não está lá o menino; e, eu, para onde irei?
31 Yabo bakulu baage, banatongeera ikihebe, banadabika ikooti lyage mu muko.
31 Então, tomaram a túnica de José, mataram um bode e a molharam no sangue.
32 Neꞌri bakalitwala imunda yishe, banadeta: «E daata, lino ikooti, twalitoola. Uliyitegeereze bwija, ulole iri lyangaba lya mugala wawe.»
32 E enviaram a túnica talar de mangas compridas, fizeram-na levar a seu pai e lhe disseram: Achamos isto; vê se é ou não a túnica de teu filho.
33 Yishe, mbu alihenandule, anayami limenya, anayamiza: «Yoo! Lino ikooti liri lyeꞌmwa mugala wani. Inyamiishwa keera yamúlya. Ku kasiisa, Yusefu aliibwa.»
33 Ele a reconheceu e disse: É a túnica de meu filho; um animal selvagem o terá comido, certamente José foi despedaçado.
34 Uyo Yakobo anayami daatula ibyambalwa byage ku mwizingeerwe. Anayambala ibyambalwa byeꞌkigandaaro, anamala isiku nyingi ali mu mushiibo gwoꞌyo mugala wage.
34 Então, Jacó rasgou as suas vestes, e se cingiu de pano de saco, e lamentou o filho por muitos dias.
35 Uyo Yakobo, bagala baage booshi, kiri na banyere baage, banakizi yiji gira mbu bamúholeeze. Haliko, analahira ukuholeera, anadeta: «Ndeki maashi! Ngagenderera ukugandaara mugala wani, halinde ku kyanya ngamúgwana i kuzimu.» Kwokwo, kwo yishe âli kizi múlirira.
35 Levantaram-se todos os seus filhos e todas as suas filhas, para o consolarem; ele, porém, recusou ser consolado e disse: Chorando, descerei a meu filho até à sepultura. E de fato o chorou seu pai.
36 Balya Bamidyani, iri bakahika i Miisiri, banaguliisa Yusefu imwoꞌmukulu muguma, iziina lyage Potifaari. Potifaari, âli riiri muguma wa mu batwali ba Faraho, anâli mukulu waꞌbasirikaani ábâli kizi múlanga.
36 Entrementes, os midianitas venderam José no Egito a Potifar, oficial de Faraó, comandante da guarda.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 37, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.