1 Reis 20
Ibibiriya: Igambo lya Rurema mu ndeto ye'kifuliiru (FLR) vs NAA
1 Mu kihugo kyeꞌHaraamu mwâli riiri umwami, iziina lyage Beni-Hadaadi. Uyo mwami anakuumania abasirikaani baage booshi, kiri neꞌfwarasi, naꞌmagaare gaage giꞌzibo, anatabaalwa naꞌbandi baami makumi gashatu na babiri. Kwokwo, anagendi sokanana akaaya keꞌSamariya, gira akateere.
1 Ben-Hadade, rei da Síria, reuniu todo o seu exército. Estavam com ele trinta e dois reis com seus cavalos e carros de guerra. Ele subiu, cercou Samaria e lutou contra ela.
2 Uyo mwami anatee tuma indumwa imunda mwami Ahabu waꞌBahisiraheeri, ti: «Mwami Beni-Hadaadi adeta kwokuno:
2 Enviou mensageiros à cidade, a Acabe, rei de Israel,
3 “Iharija zaawe, neꞌnooro zaawe, byoshi bikola byeꞌmwani. Kiri na bakaawe kwo banonosiri, naꞌbaana baawe, booshi bakola beꞌmwani.”»
3 que lhe disseram: — Assim diz Ben-Hadade: “A sua prata e o seu ouro são meus; as suas mulheres e os seus melhores filhos também são meus.”
4 Uyo mwami waꞌBahisiraheeri anashuvya: «E nahamwitu mwami, ndi mundu wawe, nga kwo wadeta. Kiri na byoshi byo mbiiti, nabyo biri byeꞌmwawe.»
4 O rei de Israel respondeu: — Seja conforme a sua palavra, ó rei, meu senhor; eu sou seu, e tudo o que tenho é seu.
5 Zirya ndumwa zanashubi galukira imwa Ahabu, zanamúbwira: «Beni-Hadaadi adeta na kwokuno: “Nakulungikira indumwa, gira ziyiji yabiira inooro, neꞌharija, na bakaawe kuguma naꞌbaana baawe.
5 Os mensageiros voltaram a Acabe e disseram: — Assim diz Ben-Hadade: “Quando enviei mensageiros que dissessem: ‘A sua prata, o seu ouro, as suas mulheres e os seus filhos são meus’, era para que você os entregasse para mim.
6 Kusheezi ku kyanya íkiri nga kyekino, ngakutumira abakozi baani. Bagayiji shakula-shakula mu mwawe, kiri neꞌmwa bakulu baawe. Ngiisi byo bagaabona kwo biri naꞌkamaro, bagabiyabiira, banabindeetere.”»
6 Se amanhã a estas horas eu tiver de enviar os meus servos até você, eles vasculharão o seu palácio e as casas dos seus oficiais e meterão as mãos em tudo o que você tem de precioso e o levarão.”
7 Ahabu, mbu ayuvwe kwokwo, anakuumania abashaaja booshi ba mu kihugo kyage, anababwira: «Uyu mundu, lolagi ngiisi kwo aloziizi ukutuleetera ubuhanya. Ikyanya akalungika indumwa kwo aloziizi bakaanie, naꞌbaana baani, kiri neꞌnooro, neꞌharija zaani, ndakamúlahirira.»
7 Então o rei de Israel chamou todos os anciãos da sua terra e lhes disse: — Como vocês podem notar e ver, este homem procura o mal. Mandou exigir as minhas mulheres, os meus filhos, a minha prata e o meu ouro, e não os neguei a ele.
8 Balya bashaaja kuguma naꞌbandu booshi, banamúshuvya: «Utakolwe mbu umútwaze, utanamúyemeerere.»
8 Todos os anciãos e todo o povo lhe disseram: — Não lhe dê ouvidos e não consinta.
9 Yizo ndumwa za Beni-Hadaadi, Ahabu anazibwira: «Mubwire nahamwitu, mwami kwokuno: “Ngiisi byo ukambuuna ubwa mbere ngabigira. Si byo wambuuna buno, aahabi! Ndagayemeera kiri neꞌhiniini.”» Yizo ndumwa, zanayami gendi menyeesa nahamwabo.
9 Então Acabe disse aos mensageiros de Ben-Hadade: — Digam ao rei, meu senhor: “Farei tudo o que você pediu a este seu servo na primeira vez, porém não posso fazer o que você está pedindo agora.” E os mensageiros se foram e deram esta resposta.
10 Ulya Beni-Hadaadi analungikira Ahabu yubu bumasi, ti: «Imizimu inyite, iri mu Samariya mwangasigala ulukungu úlwangayijuza ikigasha kya ngiisi muguma mu yaba bandu baani.»
10 Ben-Hadade tornou a enviar mensageiros, dizendo: — Que os deuses me castiguem, se o pó de Samaria bastar para encher as mãos de todo o povo que me segue.
11 Mwami Ahabu anashuvya: «Mugendi múbwira: “Ikikalage kiri mu yihaya, ha nyuma lyoꞌkuhima mwiꞌzibo. Si ikyanya atazi lwa, atangayihaya.”»
11 Porém o rei de Israel respondeu: — Digam ao rei Ben-Hadade: “Quem se veste para a batalha não deve se gabar como aquele que está se despindo depois da vitória.”
12 Lirya ishuvyo lya Ahabu, ikyanya Beni-Hadaadi akaliyuvwa, âli riiri mwiꞌheema lyage, kuguma naꞌbaabo baami ábakamúyibiika kwo. Bâli gweti bagaanywa. Kwokwo, anabwiraga abakulu baꞌbasirikaani baage: «Muyitegaanure, gira tugendi bateera.» Kwokwo, banayibiika ibiringiini.
12 Ben-Hadade ouviu esta resposta quando ele e os outros reis estavam bebendo nas tendas. Então ele disse aos seus servos: — Preparem-se para atacar. E eles se prepararam para atacar a cidade.
13 Ku yikyo kyanya, umuleevi muguma anayijira mwami Ahabu waꞌBahisiraheeri, anamúbwira: «Nahano adeta kwokuno: “Ka ubwinagi yaka kanyegete kaꞌbasirikaani? Zeene ngababiika booshi mu maboko gaawe, halinde ulonge ukumenya kwo nie Nahano.”»
13 Eis que um profeta foi até Acabe, rei de Israel, e lhe disse: — Assim diz o
14 Ahabu anamúbuuza: «Ngalonga ukubahima ku butabaazi bwa nyandi?» Umuleevi, ti: «Nahano adetaga kwokuno: “Ugabahima ku njira yeꞌmisore íyatoolwa na baguvuruneeri ukuba basirikaani.”»
14 Acabe perguntou: — Por meio de quem se dará isto? Ele respondeu: — Assim diz o Acabe perguntou: — Quem começará a batalha? E o profeta respondeu: — Você!
15 Kwokwo, Ahabu anaharuura imisore íkatoolwa na baguvuruneeri. Umuharuuro gwabo, bâli bandu magana gabiri na makumi gashatu. Ha nyuma, anaharuura abandi basirikaani baꞌBahisiraheeri. Nabo bâli bihumbi birinda.
15 Então Acabe contou os servos dos chefes das províncias, e eram duzentos e trinta e dois. Depois, contou todo o povo, todos os filhos de Israel, e eram sete mil.
16 Balya booshi, banayimuka ku kyanya kyaꞌkalenge-renge. Beni-Hadaadi, na balya baabo baami makumi gashatu na babiri ábakamúyibiika kwo, bâli mu maheema gaabo, banâli koli lalusiri.
16 Saíram ao meio-dia. Ben-Hadade, porém, estava bebendo e embriagando-se nas tendas, ele e os reis, os trinta e dois reis que o ajudavam.
17 Irya misore íkatoolwa na baguvuruneeri, banaba bo bagatee gendi bateera. Ku yikyo kyanya, Beni-Hadaadi âli mali gwanwa alungika abasirikaani boꞌkugandiiza, banamúmenyeesa kwo hakola ikiso kyaꞌbandu ábalyoka i Samariya.
17 Saíram primeiro os servos dos chefes das províncias. Ben-Hadade mandou observadores que lhe deram avisos, dizendo: — Uns homens estão saindo de Samaria.
18 Beni-Hadaadi anababwira: «Mubabirigishe bakiri bagumaana, baba bayija kwiꞌzibo, kandi iri bayija ku mutuula.»
18 Ele disse: — Se vieram tratar de paz, prendam-nos vivos; se vieram lutar, prendam-nos vivos também.
19 Irya misore yanashokola injira, mu kugendi bateera. Naꞌbasirikaani baꞌBahisiraheeri, banabashalagira.
19 Os servos dos chefes das províncias e o exército que os seguia saíram da cidade,
20 Ngiisi muguma wabo, anayita umugoma muguma-muguma. Haaho, balya Baharaamu booshi banatibita. Abahisiraheeri banagenda babalandiriziizi. Si mwami Beni-Hadaadi, yehe anashonera ku fwarasi, anafuuka kuguma neꞌkimaanye kyaꞌbasirikaani ábâli kizi gendera ku fwarasi.
20 e cada um matou o homem contra quem lutava. Os sírios fugiram, e Israel os perseguiu. Porém Ben-Hadade, rei da Síria, escapou a cavalo, com alguns cavaleiros.
21 Kwokwo, kwo mwami waꞌBahisiraheeri akahima mwiꞌzibo, anagwata ifwarasi, kiri naꞌmagaare mingi giꞌzibo, anayita Abaharaamu bingi.
21 O rei de Israel saiu e destroçou os cavalos e os carros de guerra dos sírios, impondo-lhes grande derrota.
22 Ha nyuma, ulya umuleevi anayijira mwami waꞌBahisiraheeri, anamúbwira: «Ugendi sikama. Uyitoneese bwija ngiisi kwo ugaagira. Mukuba, mu gundi mwaka, ku kyanya mwene kyekino, uyo mwami weꞌHaraamu agashubi yiji kuteera.»
22 Então o profeta foi até o rei de Israel e lhe disse: — Vá, seja forte, considere e veja o que vai fazer, porque daqui a um ano o rei da Síria voltará a atacar.
23 Yabo batwali ba mwami Beni-Hadaadi banamúhanuula kwokuno: «Rurema waꞌBahisiraheeri ali Rurema wa ku migazi, kyo kyatuma batuhima. Leero, tukola tugabalwikiza mu ndekeera, gira tube twe tugabahima.
23 Os servos do rei da Síria lhe disseram: — Os deuses deles são deuses dos montes, e por isso eles foram mais fortes do que nós. Mas vamos lutar contra eles na planície, e, por certo, seremos mais fortes do que eles.
24 Aaho! Ugirage kwokuno: Ushaaze balya baami makumi gashatu na babiri ku bwimangizi. Naꞌhandu haabo, ubiike abakulu baꞌbasirikaani biitu.
24 Portanto, faça o seguinte: tire os reis, cada um do seu lugar, e substitua-os por capitães,
25 Unakuumanie abasirikaani nga baabalya-baabalya ábakahimwa. Umuharuuro gweꞌfwarasi, na gwaꞌmagaare giꞌzibo, gube gukiri gwogulya-gwogulya. Ha nyuma, tunabalwikize mu ndekeera. Ku kasiisa, twe tugabahima imisi.» Yiryo ihano, iri mwami Beni-Hadaadi akaliyuvwa, analikulikira.
25 e forme outro exército igual em número ao que você perdeu, com outros tantos cavalos e outros tantos carros de guerra. E vamos lutar contra eles na planície e, por certo, seremos mais fortes do que eles. O rei deu ouvidos ao que disseram e assim o fez.
26 Iri hakalenga umwaka, uyo mwami Beni-Hadaadi anakuumania abandu baage, anagenda mu kaaya keꞌHafeeki, mbu alwise Abahisiraheeri.
26 Decorrido um ano, Ben-Hadade convocou os sírios e subiu a Afeca para lutar contra Israel.
27 Abahisiraheeri nabo, banayikuumania, banahaabwa ibilwaniiso, gira bagendi lwisa abagoma baabo. Yabo Bahisiraheeri banashumbika ahandu habiri. Halikago, banabonekana nga tuso tuniini tubiri tweꞌmbene. Si Abaharaamu boohe, bâli kwiziri hooshi mu kihugo.
27 Também os filhos de Israel foram reunidos para a batalha. Eles foram providos de mantimentos e marcharam contra os sírios. Os filhos de Israel acamparam de frente para eles, como dois pequenos rebanhos de cabras, mas os sírios enchiam a terra.
28 Ulya muleevi wa Rurema anayegeera mwami waꞌBahisiraheeri, anamúbwira: «Nahano adetaga kwokuno: “Ku bwenge Abaharaamu badeta kwo ndi Rurema wa mu migazi, na kwo ndali Rurema wa mu ndekeera, zeene yaka kanyegete kaꞌbasirikaani, ngababiika mu maboko gaawe. Kwokwo, lyo ugaamenya kwo nie Nahano.”»
28 Um homem de Deus se aproximou e foi falar com o rei de Israel, dizendo: — Assim diz o
29 Yabo Bahisiraheeri banahisa isiku zirinda, bagweti bagalangiizania naꞌBaharaamu. Ku lusiku úlugira izirinda, izibo lyanatondeeraga. Ku lwolwo lusiku, Abahisiraheeri banayita abasirikaani baꞌBaharaamu bihumbi igana, mu bâli kizi genda naꞌmagulu.
29 Sete dias estiveram acampados uns em frente dos outros. No sétimo dia, travou-se a batalha, e os filhos de Israel, num só dia, mataram dos sírios cem mil soldados da infantaria.
30 Ábakafuuka, banapuumukira mu kaaya keꞌHafeeki. Mu kati kaabo, inzitiro zaꞌkaaya zanahongokera ku bandi bihumbi makumi gabiri na birinda. Ulya Beni-Hadaadi naye, anapuumuka, anahika mu kaaya, anayifunda mu kisiika kiguma.
30 Os restantes fugiram para Afeca e entraram na cidade, mas a muralha da cidade caiu sobre os vinte e sete mil homens que restaram. Ben-Hadade fugiu, veio à cidade e se escondia de câmara em câmara.
31 Abakozi baage banamúbwira kwokuno: «Twayuvwa kwaꞌbaami baꞌBahisiraheeri bali mu kejererana. Ku yukwo, utuhanguule tuyambale amasuuzu, tunahogeke neꞌmigozi mu magosi, tunagendere mwami waꞌBahisiraheeri. Hali ikyanya angakuleka ube ho.»
31 Então os seus servos lhe disseram: — Eis que temos ouvido que os reis da casa de Israel são reis clementes. Por isso, ponhamos panos de saco sobre os lombos e cordas ao redor da cabeça e vamos até o rei de Israel; pode ser que ele lhe poupe a vida.
32 Yabo bakozi, banakenyera amasuuzu, banahogeka neꞌmigozi mu magosi gaabo, banagendera mwami waꞌBahisiraheeri, banamúbwira: «Umukozi wawe, Beni-Hadaadi, akuyinginga, ti: “We kongwa! Undeke mbe ho.”» Ahabu anashuvya: «Kiziga aki ba ho! Si ali mwene witu.»
32 Então se cingiram com pano de saco pelos lombos, puseram cordas ao redor da cabeça e foram falar com o rei de Israel. Disseram: — O seu servo Ben-Hadade manda dizer: “Poupe-me a vida.” Acabe respondeu: — Então ele ainda está vivo? Ele é meu irmão.
33 Yabo bakozi ba Beni-Hadaadi, iri bakayuvwa kwokwo, banasobanukirwa kwo balonga imaana, banayami yamiza, ti: «Beni-Hadaadi ali mwene winyu.»
33 Aqueles homens tomaram isto como um bom sinal, logo se aproveitaram dessa palavra e disseram: — Sim, o seu irmão Ben-Hadade! O rei disse: — Vão e tragam-no aqui. Então Ben-Hadade saiu para se encontrar com Acabe, e este o fez subir na sua carruagem.
34 Beni-Hadaadi anamúbwira: «Utwaya twoshi two daata akanyaga yisho, ngakugalulira two. Na kwakundi, wangatondeera ukukizi guliikiza ibindu byawe i Damasiki, nga kwo daata âli kizi guliikiza ibyeꞌmwitu ino munda i Samariya.»
34 Ben-Hadade lhe disse: — Vou restituir as cidades que o meu pai tomou do seu pai. Você poderá vender os seus produtos em Damasco, como o meu pai fez em Samaria. E Acabe respondeu: — Com esta aliança, deixarei que você fique livre. Então Acabe fez uma aliança com ele e o deixou ir embora.
35 Ku yikyo kyanya, Nahano anabwira muguma wa mu baleevi kwo abwire uwabo kwokuno: «Njulikaga, we kongwa!» Haliko, uyo wabo analahira.
35 Então, por ordem do Senhor , um dos discípulos dos profetas disse ao seu companheiro: — Por favor, me esmurre. Mas o homem se recusou a fazê-lo,
36 Uyo muleevi anamúbwira: «Bwo utasimbaha igambo lya Nahano, mango naaho twasigaana, indare igakuyita.» Uyo wabo, iri akalyoka yaho, anagwana indare, yanayami múyita.
36 e por isso o discípulo dos profetas lhe disse: — Visto que você não obedeceu à voz do Quando ele se afastou, um leão o encontrou e o matou.
37 Ha nyuma, uyo muleevi anagwana ugundi mundu, anamúbwira: «Njulika, we kongwa!» Uyo mundu, anamúshulika, anamúkomeeresa.
37 Então o profeta encontrou outro homem e lhe disse: — Por favor, me esmurre. Ele o esmurrou e o feriu.
38 Haaho, uyo muleevi anayishweka ikihunika ku malanga, gira atamenyeekane, anagendi beera ha butambi lyeꞌnjira, agweti agalindirira mwami Ahabu.
38 Então o profeta partiu e ficou esperando o rei no caminho, disfarçado com uma venda sobre os olhos.
39 Ikyanya mwami akalenga yaho, ulya muleevi anamúhamagala, ti: «Nie mukozi wawe, njuba mwiꞌzibo. Hanahikira umusirikaani muguma, anandeetera umushwekwa muguma, anambwira: “Uyu mundu umúlange. Neꞌri angatoloka, ugayitwa hiꞌgulu lyage, kandi iri utange ibilo makumi gashatu byeꞌharija.”
39 Quando o rei ia passando, o profeta gritou: — Este seu servo estava saindo do meio da batalha, quando um companheiro se voltou e me trouxe um homem, dizendo: “Vigie este homem. Se ele escapar, será a sua vida pela vida dele ou você pagará trinta e quatro quilos de prata.”
40 Haliko, iri naaba ngweti ngayihaahira, uyo mundu anatoloka.»
40 Enquanto este seu servo estava ocupado daqui e dali, o homem se foi. O rei de Israel respondeu: — Esta é a sua sentença. Você mesmo a pronunciou.
41 Lyeryo, uyo muleevi anayami shulumula ikihunika ku malanga, mwami anamúmenya kwo ali muguma wa mu baleevi.
41 Então ele se apressou e tirou a venda dos olhos, e o rei de Israel reconheceu que era um dos profetas.
42 Ulya muleevi anabwira mwami: «Nahano adetaga kwokuno: “Ulya mundu, kundu nꞌgakyula kwo ayitwe, si keera wamúfuusa. Ku yukwo, we gaafwa ahandu haage. Kiri naꞌbandu baawe, nabo bagaafwa, haꞌbandu baage bangafwiri.”»
42 E o profeta disse ao rei: — Assim diz o
43 Uyo mwami Ahabu anataahira imwage i Samariya, akoli rakiiri, anakoli jengiirwi.
43 Então o rei de Israel se dirigiu à sua casa, aborrecido e indignado, e chegou a Samaria.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Reis 20, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.