1 Reis 2
Biblu Ala ta Kuma (DYU) vs VC
1 Ayiwa, Dawuda sawagati nana surunya minkɛ, a ka nin ciw fɔ a dencɛ Sulemani ye; a ko:
1 Aproximando-se o fim de Davi, deu ele ao seu filho Salomão as suas {últimas} instruções:
2 «A tora dɔɔnin, ne bɛna taga mɔgɔw bɛɛ tagayɔrɔ ra. O ra, i ka kan ka baraka don i yɛrɛ ra, ka kɛ cɛ ye,
2 Eu me vou, disse ele, pelo caminho que segue toda a terra. Sê corajoso: porta-te como homem.
3 ka Matigi Ala, i ta Ala ta kokɛtaw kɛ, k’a ta siraw tagama, k’a ta cifɔninw, ni a ta kumaw, ni a ta kolatigɛninw, ni a ta ciw lamɛn, i n’a fɔ a sɛbɛra cira Musa ta sariya kitabu kɔnɔ cogo min na; ni o kɛra, ni i ka taga yɔrɔ o yɔrɔ, ni i ka ko o ko kɛ, o bɛɛ bɛ ɲa i boro;
3 Guarda os preceitos do Senhor, teu Deus; anda em seus caminhos, observa suas leis, seus mandamentos, seus preceitos e seus ensinamentos, tais como estão escritos na lei de Moisés. Desse modo serás bem-sucedido em tudo o que fizeres e em tudo o que empreenderes,
4 ni o kɛra, fana, Matigi Ala tun ka layiri min ta ne ye, a bɛna o dafa; a tun ka layiri ta ne ye k’a fɔ ko: ‹Ni i ta denw ka o tagamacogo kɔrɔsi, ni o ka tagama can kan ne ɲa kɔrɔ ni o jusukun bɛɛ ye, ani o nin bɛɛ, o tuma mɔgɔ dɔ bɛna sɔrɔ i ta denw na tuma bɛɛ, min bɛna sigi i nɔ ra masaya ra Izirayɛli jamana kunna.›
4 e o Senhor cumprirá a promessa que me fez, isto é, que eu terei sempre um de meus descendentes no trono de Israel, se meus filhos guardarem seus caminhos e andarem diante dele com fidelidade, de todo o seu coração e de toda a sua alma.
5 «Ayiwa, o kɔ, Seruya dencɛ Yohabu ka min kɛ ne ra, ani a ka min kɛ Izirayɛli ta kɛrɛkɛjama kuntigi fla ra, Nɛri dencɛ Abinɛri, ani Yetɛri dencɛ Amasa, i ka o lɔn. A ka olugu faga, ka o jori seri dugu ma, i n’a fɔ o tun bɛ kɛrɛkɛyɔrɔ le ra, k’a sɔrɔ foyi tun tɛ an ni o mɔgɔw cɛ ni hɛra tɛ. A ka o jori kɛ k’a ta cɛsirinan ni a ta sennasanbara lanɔgɔ.
5 Tu sabes tão bem como eu o que me fez Joab, filho de Sarvia, como ele assassinou os dois chefes do exército de Israel, Abner, filho de Ner, e Amasa, filho de Jeter, derramando assim em pleno tempo de paz o sangue da guerra, e manchando com o sangue da guerra o cinto de seus rins e o calçado de seus pés.
6 O ra, i bɛna a mina ka kaɲa ni i ta hakiritigiya ye; nka i kana a to a ye kɔrɔ k’a kunsigi gbɛ, ka sa hɛra ra, ni i m’a faga.
6 Farás como julgares prudente, e não deixarás que as suas cãs desçam em paz à habitação dos mortos.
7 «Nka i ka kan ka Galadikacɛ Barizilayi dencɛw minako ɲa; mɔgɔ minw bɛ domuni kɛ ni i ye, o ye sɔrɔ o mɔgɔw ra, sabu wagati min na ne tun bɛ borira i kɔrɔcɛ Abusalɔn ɲa, o tora ni ne ye ka ne dɛmɛ.
7 Por outro lado, tratarás com benevolência os filhos de Berzelai, o galaadita; faze-os comer à tua mesa, porque foi esse o gesto que tiveram para comigo quando eu fugia diante de teu irmão Absalão.
8 «Gera dencɛ Simɛyi min bɔra Bahurimu, Boniyaminu ta mara ra, ale fana bɛ ni i ye. Lon min ne tun bɛ tagara Mahanayimu, ale le ka kumajugu suguya bɛɛ fɔ ne ma. Nka tuma min na a nana ne kunbɛn Zuridɛn bada ra, ne karira a ye Matigi Ala tɔgɔ ra ko ne tɛna a faga.
8 Tens também perto de ti Semei, filho de Gera, o benjaminita de Baurim, que me insultou tão violentamente no dia em que eu ia para Maanaim. Mas como ele veio ao meu encontro até o Jordão, jurei-lhe por Deus que o não mataria pela espada.
9 Nka sisan, i ka kan k’a jate i n’a fɔ a jarakinin lo. Hakiritigi le bɛ i ye; i ka kan ka min kɛ a ra i yɛrɛ bɛna o lɔn. A man kan ka kɔrɔ k’a kunsigi gbɛ, ka sa a yɛrɛ ma ni i ma a faga ni muru ye.»
9 Tu, porém, não o deixarás impune; és bastante sensato para saber como o terás de tratar; farás descer, com sangue, as suas cãs à habitação dos mortos.
10 Ayiwa, o kɔ, Dawuda sara, ka taga fara a bɛmaw kan. O k’a su don Dawuda ta masabonba* kɔnɔ.
10 Davi adormeceu com seus pais e foi sepultado na cidade de Davi.
11 Dawuda ka san binaani le kɛ masaya ra Izirayɛli jamana kunna. A ka san wolonfla kɛ Heburɔn, ka san bisaba ni saba kɛ Zeruzalɛmu.
11 Reinou quarenta anos sobre Israel: sete anos em Hebron e trinta e três em Jerusalém.
12 Sulemani sigira masaya ra a facɛ Dawuda nɔ ra; a ta masaya sabatira kosɛbɛ.
12 Salomão sentou-se no trono de Davi, seu pai, e seu reino foi solidamente estabelecido.
13 Lon dɔ, Hagiti dencɛ min ye Adoniya ye, ale tagara Sulemani bamuso Baseba fɛ. Baseba k’a ɲininka ko: «Hɛra lo wa?» Adoniya ko: «Ɔnhɔn, hɛra lo!»
13 Adonias, filho de Hagit, foi ter com Betsabé, mãe de Salomão. Ela disse-lhe: Vens como amigo?
14 A ko: «Kuma dɔ le bɛ ne fɛ k’a fɔ i ye.» Baseba ko: «A fɔ!»
14 Sim, disse ele, preciso falar-te. Fala.
15 Adoniya ko: «I yɛrɛ k’a lɔn ko ne le tun ka kan ka sigi masaya ra; Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ɲa lɔnin tun bɛ ne le ra, ko ne bɛna kɛ o ta masacɛ ye. Nka a ko nana yɛlɛma; masaya tagara kɛ ne dɔgɔcɛ Sulemani le ta ye, sabu Matigi Ala yɛrɛ le k’a kɛ a ta ye.
15 Ele continuou: Sabes que o reino era meu, e que todo o Israel me considerava como o seu futuro rei. Mas o trono foi transferido a outro, passando para o meu irmão, porque o Senhor lho deu.
16 Ayiwa, sisan, ne bɛ fɛn kelen min ɲini i fɛ, i kana ban ka o kɛ ne ye!» Baseba ko: «A fɔ!»
16 Tenho a esse respeito um pedido a fazer-te; não mo recuses. Fala.
17 Adoniya ko: «Ne bɛ i daari, a fɔ masacɛ Sulemani ye ko a ye Sunamukamuso Abisagi di ne ma, ne ye a kɛ ne muso ye, sabu ni ele ka fɛn daari masacɛ fɛ, a tɛ se ka ban.»
17 Pede ao rei Salomão, que nada te recusa, que me dê Abisag, a sunamita, por mulher.
18 Baseba k’a jaabi ko: «Ayiwa, ne k’a mɛn; ne bɛna taga o ko lase masacɛ ma i ye.»
18 Está bem, respondeu Betsabé, falarei por ti ao rei.
19 Baseba tagara masacɛ Sulemani fɛ ko a bɛ taga Adoniya ta kuma fɔ a ye; a tagara se minkɛ, masacɛ wurira ka lɔ k’a kunbɛn, ka biri a kɔrɔ k’a bonya, ka sɔrɔ ka taga sigi a ta masasiginan kan. A ko o ye na ni siginan dɔ ye ka na o di a bamuso ma. A bamuso sigira o kan masacɛ kininboroyanfan fɛ.
19 Betsabé foi, pois, ter com o rei para falar-lhe em favor de Adonias. O rei levantou-se para ir-lhe ao encontro, fez-lhe uma profunda reverência e sentou-se no trono. Mandou colocar um trono para a sua mãe, e ela sentou-se à sua direita:
20 A bamuso ko: «Fɛn fitini kelen le bɛ ne fɛ k’a daari i fɛ; i kana ban ka o kɛ ne ye!» Masacɛ ko: «Ne bamuso, a fɔ, ne tɛna ban k’a kɛ i ye!»
20 Tenho um pequeno pedido a fazer-te, disse ela; não mo recuses. Pede, minha mãe, respondeu o rei, porque nada te recusarei.
21 Baseba ko: «A to Sunamukamuso Abisagi ye di i kɔrɔcɛ Adoniya ma k’a kɛ a muso ye!»
21 Disse Betsabé: Peço-te que Abisag, a sunamita, seja dada por mulher ao teu irmão Adonias.
22 Masacɛ Sulemani k’a bamuso jaabi ko: «Mun kosɔn i bɛ Sunamukamuso Abisagi daarira k’a di Adoniya ma? Hali i ye masaya ɲini a ye kunkelen, sabu ni a kɛra cogo o cogo, ne kɔrɔcɛ lo. Masaya ɲini a ye, ale ni sarakalasebaga Abiyatari, ani Seruya dencɛ Yohabu.»
22 E o rei Salomão disse à sua mãe: Por que queres que Abisag, a sunamita, seja dada a Adonias? Pede também para ele o reino, que é meu irmão primogênito, assim como para o sacerdote Abiatar e para Joab, filho de Sarvia...
23 O kɔ, masacɛ Sulemani karira Matigi Ala tɔgɔ ra; a ko: «Adoniya ka min daari, ni ne ma o jaabi kɛ a yɛrɛ saya ye fiyewu, o tuma Ala ye kojugu suguya bɛɛ la ne kan.»
23 Jurou então o rei Salomão em nome de Deus, dizendo: Deus me trate com o último rigor, se Adonias não pagar esta palavra com a sua própria vida!
24 A ko tuun ko: «Ne bɛ kari Matigi Ala ɲanaman tɔgɔ ra, ale min ka ne sigi masaya ra ne facɛ Dawuda nɔ ra, ka ne ta fanga sabati, ka masaya layiri ta ne ni ne ta duruja ye, ne bɛ kari ko Adoniya bɛ faga bi yɛrɛ.»
24 Pela vida de Deus que me estabeleceu solidamente no trono de Davi, meu pai, e que fundou a minha casa como tinha prometido, Adonias será morto hoje mesmo.
25 Masacɛ Sulemani ka Yehoyada dencɛ Benaya ci ko a ye taga a faga ni muru ye. Adoniya sara o cogo le ra.
25 O rei Salomão enviou Banaías, filho de Jojada, para o matar; e Adonias morreu.
26 O kɔ, masacɛ k’a fɔ sarakalasebaga Abiyatari ye ko: «Ele ye taga i sigiyɔrɔ ra Anatɔti; i fana tun ka kan ni fagari le ye, nka ne tɛna i faga sisan, sabu i ka dunuɲa bɛɛ tigi Ala ta jɛnɲɔgɔnya kɛsu* ta ka tagama ni a ye ne facɛ Dawuda ɲa fɛ, ani i tora ni a ye a ta sɛgɛ wagatiw ra.»
26 Disse também o rei ao sacerdote Abiatar: Vai para as tuas terras, em Anatot, porque és digno de morte. Entretanto, não te matarei agora, porque levaste a arca do Senhor Javé diante de Davi, meu pai, e compartilhaste todas as suas provações.
27 Ayiwa, Sulemani ka Abiyatari bɔ Matigi Ala ta sarakalasebagaya baara ra o cogo le ra; o kɛra minkɛ, Matigi Ala tun ka kuma min fɔ Eli ta somɔgɔw ta ko ra Silo, o kuma kɛra can ye.
27 Salomão destituiu Abiatar de suas funções sacerdotais, cumprindo-se assim a palavra pronunciada por Deus em Silo contra a casa de Heli.
28 O kow bɛɛ kibaroya sera Yohabu ma minkɛ, ale borira ka taga Matigi Ala ta yɔrɔ saninman* kɔnɔ, ka taga sarakabɔnan gbanw mina; sabu ale fana tun donna Adoniya ta jɛn ra, k’a sɔrɔ a tun ma sɔn ka don Abusalɔn ta jɛn ra.
28 Quando chegou esta notícia a Joab, que tinha seguido o partido de Adonias, embora não tivesse seguido o de Absalão, ele fugiu e refugiou-se no tabernáculo do Senhor, agarrando-se aos cornos do altar.
29 O tagara a fɔ masacɛ Sulemani ye ko Yohabu borira ka taga don Matigi Ala ta yɔrɔ saninman kɔnɔ, ka lɔ sarakabɔnan kɔrɔ yi. Sulemani k’a fɔ Yehoyada dencɛ Benaya ye ko: «Taga a faga ni muru ye!»
29 Foram dizer ao rei Salomão: Joab refugiou-se no tabernáculo do Senhor, e está junto do altar. Salomão mandou Banaías, filho de Jojada dizendo-lhe: Vai e mata-o.
30 Benaya tagara don Matigi Ala ta yɔrɔ saninman kɔnɔ k’a fɔ Yohabu ye ko: «Masacɛ ko i ye bɔ yan!» Yohabu ko: «Ɔn-ɔn, ne bɛ sa yan le!» Yohabu ka min fɔ, Benaya tagara o fɔ masacɛ ye.
30 Banaías, chegando ao tabernáculo do Senhor, disse a Joab: O rei ordena que saias daqui. Não saio, respondeu Joab; quero morrer aqui. Banaías foi ao rei e disse-lhe: Eis o que me disse Joab, e o que me respondeu.
31 Masacɛ k’a fɔ Benaya ye ko: «A ka min fɔ, taga a kɛ ten. Taga a faga, i ye a su don. Ni o kɛra, Yohabu ka mɔgɔ minw faga gbansan, o fagari hakɛ bɛ bɔ ne ni ne ta somɔgɔw kan.
31 O rei disse-lhe: Faze como ele disse. Mata-o e enterra-o, para que assim se afaste de mim e da casa de meu pai o sangue que ele derramou sem motivo.
32 A ka mɔgɔ minw faga, Matigi Ala bɛna o hakɛ bɔ a ra; sabu a benna cɛ fla kan, minw tun ye mɔgɔɲumanw ye ani mɔgɔsɔbɛw ye ka tɛmɛ ale yɛrɛ kan, ka olugu faga ni kɛrɛkɛmuru ye, k’a sɔrɔ ne facɛ Dawuda ma bɔ o kala ma; o cɛ fla tun ye Nɛri dencɛ Abinɛri ye, Izirayɛli ta kɛrɛkɛjama kuntigi, ani Yetɛri dencɛ Amasa, Zuda ta kɛrɛkɛjama kuntigi.
32 O Senhor fará cair esse sangue sobre a sua própria cabeça, porque ele matou, feriu à espada, sem que o soubesse Davi, meu pai, dois homens mais justos e melhores do que ele: Abner, filho de Ner, general do exército de Israel, e Amasa, filho de Jeter, general do exército de Judá.
33 O mɔgɔw fagari hakɛ ye ben Yohabu ni a ta durujaw kan wagati bɛɛ. Nka Matigi Ala ta hɛra ye kɛ Dawuda ni a ta durujaw kan, ani a ta somɔgɔw ni a ta masaya kan wagati bɛɛ.»
33 O sangue deles recairá para sempre sobre a cabeça de Joab e de sua posteridade; mas a Davi, à sua raça e ao seu trono, dará o Senhor paz para sempre.
34 Ayiwa, Yehoyada dencɛ Benaya wurira ka taga Yohabu faga ni muru ye. O tagara a su don a yɛrɛ ta yɔrɔ ra, kongokolon yɔrɔ ra.
34 Banaías, filho de Jojada, voltou ao tabernáculo e feriu de morte a Joab. Sepultaram-no em sua casa, no deserto.
35 Masacɛ ka Yehoyada dencɛ Benaya bla Yohabu nɔ ra, kɛrɛkɛjama kuntigiya ra, ka sarakalasebaga Sadɔki bla Abiyatari nɔ ra.
35 Em seu lugar pôs o rei à frente do exército Banaías, filho de Jojada, e em lugar de Abiatar, estabeleceu Sadoc como sacerdote.
36 O kow kɔ, masacɛ ka mɔgɔ ci ka taga Simɛyi wele; a k’a fɔ Simɛyi ye ko: «Simɛyi, bon dɔ lɔ Zeruzalɛmu, i ye to o yɔrɔ ra; i kana bɔ ka taga yɔrɔ wɛrɛ.
36 Depois mandou o rei chamar Semei e disse-lhe: Faze para ti uma casa em Jerusalém e habita aí; dela não sairás para ir aonde quer que seja.
37 Ni i ka bɔ dugu kɔnɔ lon o lon, ka Sedɔrɔn kɔ tigɛ dɔrɔn, i ye la a ra ko sigiya t’a ra, ko i bɛ faga o lon na; i fagari kunko fana bɛ ben i yɛrɛ le kan.»
37 No dia em que o fizeres e passares a torrente do Cedron, sabes que serás morto: serás responsável pelo que acontecer.
38 Simɛyi ka masacɛ jaabi ko: «I ka min fɔ, o bɛnna ne ma. Ne matigicɛ masacɛ ka min fɔ, i ta jɔncɛ bɛna o le kɛ.»
38 Semei respondeu ao rei: Está bem; teu servo fará como ordenou o rei, meu senhor. E Semei habitou longo tempo em Jerusalém.
39 Nka san saba tɛmɛnin kɔ, Simɛyi ta jɔncɛ fla borira ka taga Mahaka dencɛ Akisa fɛ, min ye Gati mara masacɛ ye. O tagara o ko fɔ Simɛyi ye, ko: «I ta jɔnw bɛ Gati!»
39 Três anos depois, aconteceu que dois escravos de Semei fugiram para junto de Aquis, filho de Maaca, rei de Get. Vieram avisar a Semei, dizendo: Teus escravos estão em Get.
40 Simɛyi wurira o le ra k’a ta fali labɛn, ka taga Akisa fɛ Gati mara, ka taga a ta jɔnw yɔrɔɲini, ka o mina ka na ni o ye ka bɔ Gati.
40 Semei levantou-se, selou o jumento e foi ter com Aquis a Get, em busca de seus escravos.
41 O tagara a fɔ Sulemani ye ko Simɛyi bɔra Zeruzalɛmu ka taga Gati, ka sekɔ ka na.
41 Disseram a Salomão que Semei fora de Jerusalém a Get e estava de volta.
42 Masacɛ ka Simɛyi wele k’a fɔ a ye ko: «Yala ne tun ma kankari la i ye, ko i ye kari Matigi Ala tɔgɔ ra nin kuma kan, ko ni i bɔra ka taga yɔrɔ wɛrɛ lon o lon, ko i ye la a ra ko ne bɛna i faga wa? O lon na, i yɛrɛ k’a fɔ ko ne ka min fɔ, ko o bɛnna i ma, ko i bɛna a kɛ ten.
42 O rei chamou-o e disse-lhe: Não te fiz eu jurar em nome de Deus, não te avisei formalmente, dizendo-te que em qualquer dia que saísses para onde quer que fosse, haverias de morrer? E não me respondeste: Está bem; eu compreendi?
43 Mun kosɔn i karira kuma min na Matigi Ala tɔgɔ ra, i ma to o kan? Mun kosɔn ne ka kuma min fɔ i ye, i ma o kɛ?»
43 Por que não guardaste tu o juramento do Senhor e a ordem que eu te havia dado?
44 Masacɛ k’a fɔ Simɛyi ye tuun ko: «I ka kojugu min bɛɛ kɛ ne facɛ Dawuda ra, i yɛrɛ ka o bɛɛ lɔn; o kow bɛɛ bɛ i yɛrɛ jusu ra yi. Ayiwa, i ka kojugu min bɛɛ kɛ, Matigi Ala bɛna o hakɛ ben i yɛrɛ le kan.
44 Tu sabes, ajuntou o rei, todo o mal que fizeste a Davi, meu pai; tens consciência disso. Por isso o Senhor faz recair a tua malícia sobre a tua cabeça.
45 Nka Matigi Ala bɛna baraka don masacɛ Sulemani na, Dawuda ta masaya fana bɛna sabati Matigi Ala ɲa kɔrɔ wagati bɛɛ.»
45 O rei Salomão será abençoado e o trono de Davi será consolidado para sempre diante do Senhor.
46 A kɛra ten, masacɛ ka Yehoyada dencɛ Benaya ci, ale bɔra ka taga Simɛyi faga ni muru ye.
46 Ordenou o rei a Banaías, filho de Jojada, o qual saiu e feriu Semei, e este morreu. E o reino foi consolidado nas mãos de Salomão.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Reis 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.