1 Reis 2
Biblu Ala ta Kuma (DYU) vs NTLH
1 Ayiwa, Dawuda sawagati nana surunya minkɛ, a ka nin ciw fɔ a dencɛ Sulemani ye; a ko:
1 Quando estava chegando o dia da morte de Davi, ele deu conselhos ao seu filho Salomão. Davi disse:
2 «A tora dɔɔnin, ne bɛna taga mɔgɔw bɛɛ tagayɔrɔ ra. O ra, i ka kan ka baraka don i yɛrɛ ra, ka kɛ cɛ ye,
2 — Está chegando o dia da minha morte. Portanto, seja corajoso e seja homem!
3 ka Matigi Ala, i ta Ala ta kokɛtaw kɛ, k’a ta siraw tagama, k’a ta cifɔninw, ni a ta kumaw, ni a ta kolatigɛninw, ni a ta ciw lamɛn, i n’a fɔ a sɛbɛra cira Musa ta sariya kitabu kɔnɔ cogo min na; ni o kɛra, ni i ka taga yɔrɔ o yɔrɔ, ni i ka ko o ko kɛ, o bɛɛ bɛ ɲa i boro;
3 E faça aquilo que o Senhor , seu Deus, manda. Obedeça a todas as suas leis e mandamentos, como estão escritos na Lei de Moisés. Assim você será bem-sucedido aonde quer que for e em tudo o que fizer.
4 ni o kɛra, fana, Matigi Ala tun ka layiri min ta ne ye, a bɛna o dafa; a tun ka layiri ta ne ye k’a fɔ ko: ‹Ni i ta denw ka o tagamacogo kɔrɔsi, ni o ka tagama can kan ne ɲa kɔrɔ ni o jusukun bɛɛ ye, ani o nin bɛɛ, o tuma mɔgɔ dɔ bɛna sɔrɔ i ta denw na tuma bɛɛ, min bɛna sigi i nɔ ra masaya ra Izirayɛli jamana kunna.›
4 Se você obedecer ao Senhor Deus, ele cumprirá a promessa que me fez. Ele me prometeu que os meus descendentes governariam Israel enquanto obedecessem cuidadosamente e fielmente aos seus mandamentos, com todo o seu coração e com toda a sua alma.
5 «Ayiwa, o kɔ, Seruya dencɛ Yohabu ka min kɛ ne ra, ani a ka min kɛ Izirayɛli ta kɛrɛkɛjama kuntigi fla ra, Nɛri dencɛ Abinɛri, ani Yetɛri dencɛ Amasa, i ka o lɔn. A ka olugu faga, ka o jori seri dugu ma, i n’a fɔ o tun bɛ kɛrɛkɛyɔrɔ le ra, k’a sɔrɔ foyi tun tɛ an ni o mɔgɔw cɛ ni hɛra tɛ. A ka o jori kɛ k’a ta cɛsirinan ni a ta sennasanbara lanɔgɔ.
5 — Além disso, você sabe o que Joabe, cuja mãe é Zeruia, me fez. Ele matou os dois comandantes do exército de Israel, isto é, Abner, filho de Ner, e Amasa, filho de Jéter. Você sabe como, em tempo de paz, ele os matou para vingar as mortes que eles haviam causado em tempo de guerra. Joabe matou homens inocentes, e agora eu sou o responsável pelo que ele fez e estou sofrendo as consequências.
6 O ra, i bɛna a mina ka kaɲa ni i ta hakiritigiya ye; nka i kana a to a ye kɔrɔ k’a kunsigi gbɛ, ka sa hɛra ra, ni i m’a faga.
6 Você sabe o que deve fazer. Não deixe que ele tenha morte natural.
7 «Nka i ka kan ka Galadikacɛ Barizilayi dencɛw minako ɲa; mɔgɔ minw bɛ domuni kɛ ni i ye, o ye sɔrɔ o mɔgɔw ra, sabu wagati min na ne tun bɛ borira i kɔrɔcɛ Abusalɔn ɲa, o tora ni ne ye ka ne dɛmɛ.
7 — Mas seja bondoso para os filhos de Barzilai, que é de Gileade, e deixe que eles comam à sua mesa, pois foram bons para mim quando eu estava fugindo do seu irmão Absalão. Davi continuou:
8 «Gera dencɛ Simɛyi min bɔra Bahurimu, Boniyaminu ta mara ra, ale fana bɛ ni i ye. Lon min ne tun bɛ tagara Mahanayimu, ale le ka kumajugu suguya bɛɛ fɔ ne ma. Nka tuma min na a nana ne kunbɛn Zuridɛn bada ra, ne karira a ye Matigi Ala tɔgɔ ra ko ne tɛna a faga.
8 — E não esqueça Simei, filho de Gera, da cidade de Baurim, no território da tribo de Benjamim. Ele me amaldiçoou duramente no dia em que fui a Maanaim. Porém, quando eu me encontrei com ele perto do rio Jordão, jurei em nome do Senhor que não o mandaria matar.
9 Nka sisan, i ka kan k’a jate i n’a fɔ a jarakinin lo. Hakiritigi le bɛ i ye; i ka kan ka min kɛ a ra i yɛrɛ bɛna o lɔn. A man kan ka kɔrɔ k’a kunsigi gbɛ, ka sa a yɛrɛ ma ni i ma a faga ni muru ye.»
9 Mas você é um homem sábio e não deve deixar que ele fique sem castigo. Você sabe o que deve fazer para que ele morra.
10 Ayiwa, o kɔ, Dawuda sara, ka taga fara a bɛmaw kan. O k’a su don Dawuda ta masabonba* kɔnɔ.
10 Davi morreu e foi sepultado ao lado dos seus antepassados na Cidade de Davi .
11 Dawuda ka san binaani le kɛ masaya ra Izirayɛli jamana kunna. A ka san wolonfla kɛ Heburɔn, ka san bisaba ni saba kɛ Zeruzalɛmu.
11 Ele foi rei de Israel quarenta anos. Governou sete anos em Hebrom e trinta e três anos em Jerusalém.
12 Sulemani sigira masaya ra a facɛ Dawuda nɔ ra; a ta masaya sabatira kosɛbɛ.
12 Salomão ficou no lugar de Davi, o seu pai, como rei, e o seu governo se fortaleceu muito.
13 Lon dɔ, Hagiti dencɛ min ye Adoniya ye, ale tagara Sulemani bamuso Baseba fɛ. Baseba k’a ɲininka ko: «Hɛra lo wa?» Adoniya ko: «Ɔnhɔn, hɛra lo!»
13 Então Adonias, filho de Hagite, foi visitar Bate-Seba, a mãe de Salomão. Ela perguntou: — A sua visita é de amigo? — É, sim! — respondeu ele.
14 A ko: «Kuma dɔ le bɛ ne fɛ k’a fɔ i ye.» Baseba ko: «A fɔ!»
14 E continuou: — Eu quero lhe dizer uma coisa. — Diga! — disse ela.
15 Adoniya ko: «I yɛrɛ k’a lɔn ko ne le tun ka kan ka sigi masaya ra; Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ɲa lɔnin tun bɛ ne le ra, ko ne bɛna kɛ o ta masacɛ ye. Nka a ko nana yɛlɛma; masaya tagara kɛ ne dɔgɔcɛ Sulemani le ta ye, sabu Matigi Ala yɛrɛ le k’a kɛ a ta ye.
15 E Adonias disse: — A senhora sabe que sou eu quem deveria ser o rei e que todos esperavam isso em Israel. Mas as coisas aconteceram de modo diferente, e o meu irmão se tornou rei porque essa era a vontade de Deus, o
16 Ayiwa, sisan, ne bɛ fɛn kelen min ɲini i fɛ, i kana ban ka o kɛ ne ye!» Baseba ko: «A fɔ!»
16 Agora vou lhe fazer só um pedido e peço que a senhora me atenda. — O que você quer? — perguntou Bate-Seba.
17 Adoniya ko: «Ne bɛ i daari, a fɔ masacɛ Sulemani ye ko a ye Sunamukamuso Abisagi di ne ma, ne ye a kɛ ne muso ye, sabu ni ele ka fɛn daari masacɛ fɛ, a tɛ se ka ban.»
17 E ele disse: — Peça ao rei Salomão que me dê Abisague, a moça de Suném, para ser minha mulher. Eu sei que Salomão não deixará de atender um pedido seu.
18 Baseba k’a jaabi ko: «Ayiwa, ne k’a mɛn; ne bɛna taga o ko lase masacɛ ma i ye.»
18 — Está bem! — respondeu ela. — Eu vou falar com o rei por você.
19 Baseba tagara masacɛ Sulemani fɛ ko a bɛ taga Adoniya ta kuma fɔ a ye; a tagara se minkɛ, masacɛ wurira ka lɔ k’a kunbɛn, ka biri a kɔrɔ k’a bonya, ka sɔrɔ ka taga sigi a ta masasiginan kan. A ko o ye na ni siginan dɔ ye ka na o di a bamuso ma. A bamuso sigira o kan masacɛ kininboroyanfan fɛ.
19 Então Bate-Seba foi falar com o rei em favor de Adonias. Salomão se levantou para recebê-la e se inclinou diante dela. Depois sentou-se no seu trono e mandou que trouxessem um trono para Bate-Seba, e ela se sentou do lado direito do rei.
20 A bamuso ko: «Fɛn fitini kelen le bɛ ne fɛ k’a daari i fɛ; i kana ban ka o kɛ ne ye!» Masacɛ ko: «Ne bamuso, a fɔ, ne tɛna ban k’a kɛ i ye!»
20 Aí Bate-Seba disse: — Tenho um pequeno pedido para lhe fazer. Por favor, não recuse. E o rei disse: — Pode pedir, minha mãe. Eu não recusarei.
21 Baseba ko: «A to Sunamukamuso Abisagi ye di i kɔrɔcɛ Adoniya ma k’a kɛ a muso ye!»
21 Bate-Seba disse: — Dê Abisague em casamento ao seu irmão Adonias.
22 Masacɛ Sulemani k’a bamuso jaabi ko: «Mun kosɔn i bɛ Sunamukamuso Abisagi daarira k’a di Adoniya ma? Hali i ye masaya ɲini a ye kunkelen, sabu ni a kɛra cogo o cogo, ne kɔrɔcɛ lo. Masaya ɲini a ye, ale ni sarakalasebaga Abiyatari, ani Seruya dencɛ Yohabu.»
22 — Por que é que a senhora está pedindo Abisague para Adonias? — perguntou Salomão. — A senhora deveria pedir que eu dê a ele também o reino. Afinal, Adonias é o meu irmão mais velho, e o sacerdote Abiatar e Joabe estão do lado dele!
23 O kɔ, masacɛ Sulemani karira Matigi Ala tɔgɔ ra; a ko: «Adoniya ka min daari, ni ne ma o jaabi kɛ a yɛrɛ saya ye fiyewu, o tuma Ala ye kojugu suguya bɛɛ la ne kan.»
23 Aí Salomão jurou pelo Senhor Deus assim: — Que Deus me castigue, e em dobro, se eu não fizer Adonias pagar com a vida por ter feito esse pedido!
24 A ko tuun ko: «Ne bɛ kari Matigi Ala ɲanaman tɔgɔ ra, ale min ka ne sigi masaya ra ne facɛ Dawuda nɔ ra, ka ne ta fanga sabati, ka masaya layiri ta ne ni ne ta duruja ye, ne bɛ kari ko Adoniya bɛ faga bi yɛrɛ.»
24 O Senhor Deus me firmou no trono do meu pai Davi; ele cumpriu a sua promessa e deu o reino a mim e aos meus descendentes. Juro pelo Deus vivo que Adonias morrerá hoje mesmo!
25 Masacɛ Sulemani ka Yehoyada dencɛ Benaya ci ko a ye taga a faga ni muru ye. Adoniya sara o cogo le ra.
25 Então o rei deu ordem a Benaías, e ele foi, atacou Adonias e o matou.
26 O kɔ, masacɛ k’a fɔ sarakalasebaga Abiyatari ye ko: «Ele ye taga i sigiyɔrɔ ra Anatɔti; i fana tun ka kan ni fagari le ye, nka ne tɛna i faga sisan, sabu i ka dunuɲa bɛɛ tigi Ala ta jɛnɲɔgɔnya kɛsu* ta ka tagama ni a ye ne facɛ Dawuda ɲa fɛ, ani i tora ni a ye a ta sɛgɛ wagatiw ra.»
26 Depois o rei Salomão disse ao sacerdote Abiatar: — Vá para as suas terras em Anatote. Você merece morrer, mas eu não vou mandar matá-lo hoje porque você, quando estava com o meu pai Davi, era o encarregado da
27 Ayiwa, Sulemani ka Abiyatari bɔ Matigi Ala ta sarakalasebagaya baara ra o cogo le ra; o kɛra minkɛ, Matigi Ala tun ka kuma min fɔ Eli ta somɔgɔw ta ko ra Silo, o kuma kɛra can ye.
27 Depois Salomão dispensou Abiatar do serviço de sacerdote de Deus e assim fez com que acontecesse o que o Senhor Deus tinha dito em Siló a respeito do sacerdote Eli e dos seus descendentes.
28 O kow bɛɛ kibaroya sera Yohabu ma minkɛ, ale borira ka taga Matigi Ala ta yɔrɔ saninman* kɔnɔ, ka taga sarakabɔnan gbanw mina; sabu ale fana tun donna Adoniya ta jɛn ra, k’a sɔrɔ a tun ma sɔn ka don Abusalɔn ta jɛn ra.
28 Joabe soube do que aconteceu. (Ele havia passado para o lado de Adonias, porém não havia passado para o lado de Absalão.) Então fugiu para a Tenda da Presença do Deus e ficou segurando nas pontas do altar .
29 O tagara a fɔ masacɛ Sulemani ye ko Yohabu borira ka taga don Matigi Ala ta yɔrɔ saninman kɔnɔ, ka lɔ sarakabɔnan kɔrɔ yi. Sulemani k’a fɔ Yehoyada dencɛ Benaya ye ko: «Taga a faga ni muru ye!»
29 Contaram ao rei Salomão que Joabe havia fugido para a Tenda e estava ao lado do altar. Aí ele mandou um mensageiro perguntar a Joabe por que havia fugido para o altar. Joabe respondeu que havia fugido para o Senhor Deus porque estava com medo de Salomão. Então Salomão mandou que Benaías fosse matar Joabe.
30 Benaya tagara don Matigi Ala ta yɔrɔ saninman kɔnɔ k’a fɔ Yohabu ye ko: «Masacɛ ko i ye bɔ yan!» Yohabu ko: «Ɔn-ɔn, ne bɛ sa yan le!» Yohabu ka min fɔ, Benaya tagara o fɔ masacɛ ye.
30 Benaías foi até a Tenda de Deus e disse a Joabe: — O rei mandou você sair daí. — Não saio! — respondeu Joabe. — Eu morrerei aqui. Então Benaías voltou e contou ao rei o que Joabe tinha dito.
31 Masacɛ k’a fɔ Benaya ye ko: «A ka min fɔ, taga a kɛ ten. Taga a faga, i ye a su don. Ni o kɛra, Yohabu ka mɔgɔ minw faga gbansan, o fagari hakɛ bɛ bɔ ne ni ne ta somɔgɔw kan.
31 Aí Salomão ordenou: — Faça o que ele disse. Mate-o e sepulte-o. Assim nem eu nem os descendentes do meu pai Davi seremos mais considerados culpados pelo que Joabe fez quando matou homens inocentes.
32 A ka mɔgɔ minw faga, Matigi Ala bɛna o hakɛ bɔ a ra; sabu a benna cɛ fla kan, minw tun ye mɔgɔɲumanw ye ani mɔgɔsɔbɛw ye ka tɛmɛ ale yɛrɛ kan, ka olugu faga ni kɛrɛkɛmuru ye, k’a sɔrɔ ne facɛ Dawuda ma bɔ o kala ma; o cɛ fla tun ye Nɛri dencɛ Abinɛri ye, Izirayɛli ta kɛrɛkɛjama kuntigi, ani Yetɛri dencɛ Amasa, Zuda ta kɛrɛkɛjama kuntigi.
32 O Senhor Deus castigará Joabe pelos assassinatos que cometeu sem o conhecimento do meu pai Davi. Sem o meu pai saber, Joabe matou dois homens que eram inocentes e que eram melhores do que ele: Abner, comandante do exército de Israel, e Amasa, comandante do exército de Judá.
33 O mɔgɔw fagari hakɛ ye ben Yohabu ni a ta durujaw kan wagati bɛɛ. Nka Matigi Ala ta hɛra ye kɛ Dawuda ni a ta durujaw kan, ani a ta somɔgɔw ni a ta masaya kan wagati bɛɛ.»
33 O castigo pelo assassinato desses dois homens cairá para sempre sobre Joabe e sobre os seus descendentes. Mas o Senhor sempre dará prosperidade aos descendentes de Davi que forem reis depois dele.
34 Ayiwa, Yehoyada dencɛ Benaya wurira ka taga Yohabu faga ni muru ye. O tagara a su don a yɛrɛ ta yɔrɔ ra, kongokolon yɔrɔ ra.
34 Então Benaías foi até a Tenda de Deus e matou Joabe. Ele foi sepultado na sua propriedade, em campo aberto.
35 Masacɛ ka Yehoyada dencɛ Benaya bla Yohabu nɔ ra, kɛrɛkɛjama kuntigiya ra, ka sarakalasebaga Sadɔki bla Abiyatari nɔ ra.
35 O rei pôs Benaías como comandante do exército no lugar de Joabe e colocou o sacerdote Zadoque no lugar de Abiatar.
36 O kow kɔ, masacɛ ka mɔgɔ ci ka taga Simɛyi wele; a k’a fɔ Simɛyi ye ko: «Simɛyi, bon dɔ lɔ Zeruzalɛmu, i ye to o yɔrɔ ra; i kana bɔ ka taga yɔrɔ wɛrɛ.
36 Depois o rei Salomão mandou buscar Simei e disse: — Faça uma casa para você aqui em Jerusalém. Fique morando nela e não saia da cidade.
37 Ni i ka bɔ dugu kɔnɔ lon o lon, ka Sedɔrɔn kɔ tigɛ dɔrɔn, i ye la a ra ko sigiya t’a ra, ko i bɛ faga o lon na; i fagari kunko fana bɛ ben i yɛrɛ le kan.»
37 E fique sabendo que, no dia em que você sair e atravessar o ribeirão Cedrom, você será morto, e a culpa será somente sua.
38 Simɛyi ka masacɛ jaabi ko: «I ka min fɔ, o bɛnna ne ma. Ne matigicɛ masacɛ ka min fɔ, i ta jɔncɛ bɛna o le kɛ.»
38 — Está bem, ó rei! — respondeu Simei. — Eu prometo fazer o que o senhor está mandando. E ele ficou morando em Jerusalém por muito tempo.
39 Nka san saba tɛmɛnin kɔ, Simɛyi ta jɔncɛ fla borira ka taga Mahaka dencɛ Akisa fɛ, min ye Gati mara masacɛ ye. O tagara o ko fɔ Simɛyi ye, ko: «I ta jɔnw bɛ Gati!»
39 Acontece que, três anos depois, dois escravos de Simei fugiram e foram procurar refúgio com o governador da cidade de Gate, que era Aquis, filho de Maacá.
40 Simɛyi wurira o le ra k’a ta fali labɛn, ka taga Akisa fɛ Gati mara, ka taga a ta jɔnw yɔrɔɲini, ka o mina ka na ni o ye ka bɔ Gati.
40 Simei ficou sabendo; por isso, selou o seu jumento e foi até Gate falar com Aquis a fim de procurar os seus escravos. Ele os achou e os levou de volta para casa.
41 O tagara a fɔ Sulemani ye ko Simɛyi bɔra Zeruzalɛmu ka taga Gati, ka sekɔ ka na.
41 Quando Salomão soube do que Simei havia feito,
42 Masacɛ ka Simɛyi wele k’a fɔ a ye ko: «Yala ne tun ma kankari la i ye, ko i ye kari Matigi Ala tɔgɔ ra nin kuma kan, ko ni i bɔra ka taga yɔrɔ wɛrɛ lon o lon, ko i ye la a ra ko ne bɛna i faga wa? O lon na, i yɛrɛ k’a fɔ ko ne ka min fɔ, ko o bɛnna i ma, ko i bɛna a kɛ ten.
42 mandou buscá-lo e disse: — Eu fiz você jurar em nome do
43 Mun kosɔn i karira kuma min na Matigi Ala tɔgɔ ra, i ma to o kan? Mun kosɔn ne ka kuma min fɔ i ye, i ma o kɛ?»
43 Então por que é que você quebrou o seu juramento feito em nome do Senhor e desobedeceu à minha ordem?
44 Masacɛ k’a fɔ Simɛyi ye tuun ko: «I ka kojugu min bɛɛ kɛ ne facɛ Dawuda ra, i yɛrɛ ka o bɛɛ lɔn; o kow bɛɛ bɛ i yɛrɛ jusu ra yi. Ayiwa, i ka kojugu min bɛɛ kɛ, Matigi Ala bɛna o hakɛ ben i yɛrɛ le kan.
44 Você sabe muito bem de todo o mal que fez a Davi, meu pai. O Senhor Deus fará com que a sua maldade caia sobre você mesmo,
45 Nka Matigi Ala bɛna baraka don masacɛ Sulemani na, Dawuda ta masaya fana bɛna sabati Matigi Ala ɲa kɔrɔ wagati bɛɛ.»
45 porém me abençoará e fará com que o reino de Davi fique seguro para sempre.
46 A kɛra ten, masacɛ ka Yehoyada dencɛ Benaya ci, ale bɔra ka taga Simɛyi faga ni muru ye.
46 Aí o rei deu ordem a Benaías, e ele saiu, atacou Simei e o matou. E assim Salomão controlou completamente a situação do seu governo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Reis 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.