Mateus 5
God-Waŋarrwu Walŋamirr Dhäruk (DJR) vs NAA
1 Ga waŋganydhuny waluy ŋayi Djesuy nhäŋalnha dharrwanhan yolŋuny walalany, walal marrtjin wäŋgaŋal guwatjmar ŋanya. Bala ŋayipiny Djesuny marrtjinan bukulila, bala ŋayi gan nhinanany ŋunhiliyin bukuŋura. Ga walalnydja ŋunhi malthunamirrnydja mala nhanŋu yolŋu walal marrtjinan, bala nhinanany walal ŋunhi galkin yanan nhanukal, ḻiw'maraŋala ŋanya.
1 Ao ver as multidões, Jesus subiu ao monte. Ele se assentou e os seus discípulos se aproximaram dele.
2 Bala yan ŋayi ŋurruyirr'yurra marŋgikuŋala walalany bitjarra gam',
2 Então ele passou a ensiná-los. Jesus disse:
3 Jesus on a mount with people|src="CN01700B.pcx" size="Span" loc="DC" ref="Mathuyu 05.1-2" “Nheny dhu ga ŋunhi nhina yuwalkkuman yan ŋayaŋu-ŋamathirra. Ŋuli nhe dhu ga ŋunhi yuwalkkumany lakaranhamirr nhunapinya nhe ŋayaŋu-waŋarany, dhäparŋ'tja, ŋula nhämiriwnydja, bili ŋunha djiwarr'puynydja rom God-Waŋarrwuny nhumalaŋgun!”
3 — Bem-aventurados
4 “Ŋunhi nhe ŋuli ga nhina ŋayaŋu-ŋonuŋmirrnydja ŋäthinyaraynydja, yurr ŋayipin nhuna dhu marrtji ŋunhi God-Waŋarryun yan ŋayaŋu-marrparaŋgumany, dharraḏayamany, ga yuwalktja ŋayaŋu-ŋamatham!”
4 — Bem-aventurados
5 “Ga ŋuli nhe dhu ŋunhi nyilŋ'maranhamirrnydja nhunapinya nhe, nheny dhu ga ŋunhi yuwalknha nhinany ŋayaŋu-ŋamakurra, bili märramany nhe dhu ŋunhi bukmaktja ŋula nhäny malany ŋunhi manymaktja nhanukuŋun God-Waŋarrwuŋun wäwungunhawuynydja!”
5 — Bem-aventurados os mansos,
6 “Nheny dhu ga ŋunhi yuwalknha yan nhina ŋayaŋu-djulŋithirra ŋuli nhe dhu ga ŋunhi mirithirrnydja nhakun djälthirr dhunupawnydja nhinanharaw, bili God-Waŋarryuny dhu ŋunhi dhaŋaŋguman nhuŋu ŋayaŋuny dhuwurr-dhunapaynha romdhuny!”
6 — Bem-aventurados
7 “Ŋuli nhe mel-wuyunamirrnydja yolŋu wiripuwurruŋguny yolŋuw walalaŋ, ga ŋayiny dhu God-Waŋarrnydja bitjandhi bili mel-wuyundhi nhuŋuny, bala nhe dhu ga ŋunhi ŋayaŋu-ŋamathirra nhinany!”
7 — Bem-aventurados
8 “Ga ŋuli nhe yolŋu ŋayaŋu-ḏarrtjalktja, ŋunhiyiny nhe yolŋu dhu ga ŋoy-djulŋithirra, bili nheny dhu nhäman ŋanya God-Waŋarrnhany!”
8 — Bem-aventurados
9 “Ŋuli nhe ŋuli ga mägayayam yolŋuny walalany waŋgany-manapanarawnydja nhinanharaw, ŋunhiyiny nhe yolŋu yuwalknha ga ŋoy-ŋamathirr nhina, bili God-Waŋarryuny dhu lakaram nhuna ŋunhi nheny nhanŋun gäthu'mirriŋun!”
9 — Bem-aventurados
10 “Ŋunhi nhe ŋuli ga djäma rom malany ŋunhi nhaku ŋayi ŋuli ga God-Waŋarr djälthirr, bala walalnydja ŋuli marrtji ŋunhi wiripuwurruynydja yolŋu'-yulŋuy ŋayaŋu-yätjaman nhuna, yurr nheny gi mukthurra yan nhini ŋoy-ŋamathin, bili God-Waŋarrwuŋuny rom ŋunhi djiwarr'puynydja nhumalaŋgun!”
10 — Bem-aventurados
11 “Ŋunhi nhumalany ŋuli yolŋuy walal waŋa ŋula nhaliynydja dhärukthu, warku'yundja, ga yan ŋoy-yätjamany nhumalany, ga nyäḻ'yundja dhäwu gänhamirr nhumalaŋgalaŋuwuy, ŋunhiŋuwuy ŋunhi nhumany ŋarraku warray malthunamirr mala, yurr nhumany dhu ga bitjanna bili yan mukthunna nhinany ŋoy-ŋamathirra.
11 — Bem-aventurados são vocês quando, por minha causa, os insultarem e os perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vocês.
12 Yo, nhininy walal gi ŋoy-ŋamathin yan ga märr-yiŋgathin gi mirithin, bili ŋunha djiwarr'ŋurnydja God-Waŋarryuny ga ŋayatham manymaknha mirithirra ga yindin nhumalaŋguny. Ga bitjarryi bili walal gan be ŋäthilnydja God-Waŋarrwuny dhäwu-gänhamirriny yolŋuny walalany warku'yurryi wiripuwurruynydja yolŋuy walal, ga mari walalaŋ walal gan djäma.”
12 Alegrem-se e exultem, porque é grande a sua recompensa nos céus; pois assim perseguiram os profetas que viveram antes de vocês.
13 “Nhumany dhuwal balanya nhakun dje'la, bukmakkun yan yolŋu'-yulŋuwnydja. Ga ŋunhi ŋuli dje'la dhäkaymiriwyirrnydja, ga bäyŋun dhu buluny nhakun ŋunhiyi ḏamurruŋgumany. Ga walalnydja ŋuli yolŋuynydja walal ŋunhiyiny dje'lany ŋurrkaman, bala marrtji dhurrpa'-dhurrparaman ḻukuynha.”
13 — Vocês são o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 “Ga balanya nhuma dhuwal nhakun baḏayala' bukmakku yan yolŋuw walalaŋ. Balanya nhakun ŋunhi buṉbu mala dhuḻ'yunawuy bukuŋur marrtji dhärra'-dharra, ga bukmakthun ŋuli ŋunhi yolŋuynydja walal nhämany ŋunhiyi buṉbuny mala.
14 — Vocês são a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada no alto de um monte.
15 Ga ŋuli dhu ŋunhi ŋula yolthu yolŋuy dhuŋgur'yun lanhdhirrany, ga yakan ŋayi dhu ŋunhi buluny nhakun ŋula banikin'thuny ŋapa-monygum, ŋany gaykarraŋlila ŋayi dhu ŋunhi nhirrpandja, märr dhu ga ŋunhiyi bala'nhany djeŋarra'yaman, bukmakkun nhänharaw.
15 Nem se acende uma lamparina para colocá-la debaixo de um cesto, mas num lugar adequado onde ilumina bem todos os que estão na casa.
16 Yo! Ga nhumany dhu ŋunhi bitjandhi bili yan walŋa baḏayala'mirriyirryi milma nhakun yolŋu'-yulŋuwala, märr walal dhu nhäman nhumalaŋgal ŋunhi manymaktja djäma malany, bala yan walal dhu wokthunna Bäpa'mirriŋuwnydja nhumalaŋgalaŋaw, ŋunhi ŋayi ga nhina ŋunha djiwarr'ŋur.” Ga bitjarra ŋayi gan ŋunhi Djesuy lakaraŋalnydja walalaŋ.
16 Assim brilhe também a luz de vocês diante dos outros, para que vejam as boas obras que vocês fazem e glorifiquem o Pai de vocês, que está nos céus.
17 “Yaka nhuma dhu dhuwal guyaŋa bitjandja gam', yanbi ŋarrany dhuwal räli marrtjinya beŋur romgu malaŋuw buwayakkunharawnha, ŋunhi Mawtjitjthu rom rulwaŋdhurr, ga God-Waŋarrwal djawarrkmirriy malaŋuy gan marŋgikuŋal yolŋuny walalany. Ŋany dhuwal ŋarrany bunan dhiyalnydja, märr dhu ŋunhi marŋgikunhawuynydja walalaŋguŋ maḻŋ'thunna rumbalthirra.
17 — Não pensem que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, mas para cumprir.
18 Ga guyaŋa nhuma dhu ga dhuwandja. Yakan dhu ŋunhi God-Waŋarrwuŋuny rom rulwaŋdhunawuy buwayakkum ŋula nhaliynydja mala, bäydhi ŋunhi dhu dhuwal djiwarrny'tja ga munathany' wäŋa dhä-dhawar'yun, yurr bäyŋun dhu ŋunhi ŋula nhä waŋgany nyumukuṉiny rom buwayakthi ŋuliŋuryiny nhanukalaŋuŋurnydja Godkalaŋuŋurnydja romŋur malaŋuŋur; bukmaknha dhu gi ŋunhi dhärrin yan, ga yan bili-i-i ga yalalaŋumirriynha dhu ŋunhiyi warrpam'nha maḻŋ'thurrnydja.”
18 Porque em verdade lhes digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 “Ga ŋuli ŋayi dhu ŋula yolthu yolŋuy märr-yuḻkthundja ŋunhiyiny God-Waŋarrwuŋuny dhäruk-nhirrpanawuy rom malany, bäydhi ŋunhi ŋula nyumukuṉiny'tja rom, ga ŋuli ŋayi dhu ŋunhi wiripuwurrunhany yolŋu'-yulŋuny marŋgikum djarrpi'kumany ŋunhiyiny rom malany God-Waŋarrwuny, märr dhu walalnydja ŋunhi yolŋuynydja walal bitjandhi bili ga guyaŋa bala märr-yuḻkthuna, ḏaḏawyunna manapan dhipuŋuryiny romŋur, ga ŋayiny dhu ŋunhiyiny yolŋu dhuḏiŋun ŋunhalnydja God-Waŋarrwalnydja romŋur, yalalany ŋunhalnydja djiwarr'ŋurnydja. Ga ŋuli dhu ŋayi ŋula yolthu yolŋuy dhäruktja märram nhanŋu God-Waŋarrwuny, bala ŋayi dhu ga ŋayathamany baṯ-bitjanna yan, ga ŋuli ŋayi dhu marŋgikum walalany wiripuwurrunhany yolŋu'-yulŋuny balanyarawyi romgu ŋayathanharaw, ŋayiny dhu ŋunhiyiny yolŋu ŋurruŋun God-Waŋarrwalnydja romŋur, yalalany ŋunhalnydja djiwarr'ŋurnydja.
19 Aquele, pois, que desrespeitar um destes mandamentos, ainda que dos menores, e ensinar os outros a fazer o mesmo, será considerado mínimo no Reino dos Céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no Reino dos Céus.
20 Guyaŋi ŋathil walal dhuwal gam'; Rom-marŋgikunhamirriy malaŋuy ga Baratjiy malaŋuy ŋuli ga dhuwal God-Waŋarrwuny rom baṯ-bitjan yan ŋayatham. Yurr nhumany walalany dhu ŋunhi djuḻkmaraman nhäthinya ŋunhi walalaŋguŋ rom ŋayathanhawuy, ŋuli nhuma djäl gärrinyaraw balany ŋunhi God-Waŋarrwalnydja romlil.” Ga bitjarr ŋayi gan ŋunhi Djesuy lakaraŋalnydja walalaŋgal.
20 Porque eu afirmo que, se a justiça de vocês não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrarão no Reino dos Céus.
21 Ga bulu ŋayi Djesuy lakaraŋal walalaŋgal bitjarr gam', “Bili muka nhuma dhuwal marŋgi, ŋunhi ŋurruḏawalaŋuy malaŋuy rom-rulwaŋdhurr raypirri'yunawuy ŋäthil bitjarr gam', ‘Yaka nhe dhu yolŋuny buma murrkay'kum. Ga ŋuli nhe dhu ŋunhi ŋula yolthu yolŋuy buma wiripuŋuny yolŋuny murrkay'kumany, ŋunhiny nhe dhu gumurrŋura dhärri mala-djarr'yunarawnha.’
21 — Vocês ouviram o que foi dito aos antigos: “Não mate.” E ainda: “Quem matar estará sujeito a julgamento.”
22 Yurr dhiyaŋuny bala ŋarra nhumalaŋ dhu dhuwal lakaram bitjanna gam', Ŋuli nhe dhu ga ŋula yol yolŋu ŋoy-murryundja wiripuŋuwnydja yolŋuw Garraywalaŋumirriw, ŋunhiny nhe bilin waṉa-waŋanan nhuŋuwuy nhe, marilila galkanmin. Ga ŋuli nhe dhu nhuŋuwuy wäwa'mirriŋuny bitjandja lakaram gam', ‘Nheny dhuwandja bäyŋun, bawa'mirra balanyan,’ bitjandja, walalnydja dhu ŋunhiyiny yolŋuny gäman balan ŋurikalnha rom-djägamirriwala malaŋuwal mala-djarr'yunarawnha. Ga ŋuli nhe dhu ŋunhi wiripuŋuny yolŋuny waŋa bitjandja, ‘Nheny dhuwandja nyalmiri yolŋu,’ bitjandja ŋanyanhany dhu ŋunhiyiny yolŋuny waŋgapunuŋun yan gurthaynha, ŋunhala ŋunhi dhä-gir'yunamirriŋura wäŋaŋur.”
22 Eu, porém, lhes digo que todo aquele que se irar contra o seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem insultar o seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem o chamar de tolo estará sujeito ao inferno de fogo.
23 “Yo. Ga ŋuli nhe dhu ŋunhi mundhurrnydja gäma God-Waŋarrwalnydja buṉbulil nhakun gurrupanarawnydja nhanŋu, ga ŋunhiliyiny nhe dhu guyaŋan ŋunhi wiripuŋunhan yolŋuny ŋunhi ŋayi ga ŋula nhä ŋayatham nhuŋu dhaŋariny, ga nheny yaka yänayiny gurrupul dhuwaliyiny mundhurr God-Waŋarrwuny;
23 Portanto, se você estiver trazendo a sua oferta ao altar e lá se lembrar que o seu irmão tem alguma coisa contra você,
24 ŋany rulwaŋdhun nhe dhu ŋunhiwiliyi banydji yan djimuku'lil bulaymirrilil, ga guwatjmul ŋathil ŋunhiyi yolŋuny ga gumurrkunhamirr ŋathil maṉḏa, ga dhäruk maṉḏa rulwaŋdhurr dhunupa yan, ga dhäŋur beŋuryin nhe dhu roŋiyirrnydja balany God-Waŋarrwalnydja buṉbulil, ga yurrnha gurrupulnydja mundhurrnydja nhanŋuny God-Waŋarrwuny.”
24 deixe diante do altar a sua oferta e vá primeiro reconciliar-se com o seu irmão; e então volte e faça a sua oferta.
25 “Ga ŋuli nhuna ŋayi dhu ŋula yolthu yolŋuy marilil galkan romgurr, ga ŋuli ŋayi dhu nhuna djarrma-gäma bitjandja gam', ‘Dhiyaŋuny bala ŋarra dhu nhuna gäman balan ŋärra'lila, märr walal dhu nhuna dhä-gir'yunna,’ nheny bondi ŋanya galki-ŋayathul ga waŋanhamirr maṉḏa dhunupan yan dhärukthuny ḏälyun, ga ŋuli bäyŋuny ga ŋayiny dhu ŋunhi ŋuriŋiyiny yolŋuy goŋ-gurrupanna nhuna ḏilakkala ŋunhi ŋayi romgu mala-djarr'yunamirr, ga dhäŋur beŋuryiny bala ŋayi nhuna dhu ŋunhi goŋ-gurrupanna ŋamakuli'ŋuwalnha, märr ŋayi dhu nhuna galkanna dharruŋgulila.
25 — Entre em acordo sem demora com o seu adversário, enquanto você está com ele a caminho, para que o adversário não entregue você ao juiz, o juiz entregue você ao oficial de justiça, e você seja jogado na prisão.
26 Ga yuwalk ŋarra ga dhuwal nhuŋu lakaramany, ga nhinany nhe dhu ga ŋunhilin bili yan djinawan' dharruŋguŋura ga yan warray, ga bäy nhe dhu bukmak doy' mala gurrupan buku-roŋanmaram ŋunhiŋuwuyyi dhä-gir'yunawuy.” Ga bitjarra ŋayi gan Djesuy lakaraŋalnydja walalaŋgal.
26 Em verdade lhe digo que você não sairá dali enquanto não pagar o último centavo.
27 Ga bulu ŋayi Djesu waŋan bitjarr gam', “Bili muka nhuma dhuwal marŋgi, ŋunhi walal gan ŋurruḏawalaŋuy mala rom-rulwaŋdhurr ŋäthil bitjarr gam', Yaka nhuma dhu ga ŋunhi marrambany' djäma.
27 — Vocês ouviram o que foi dito: “Não cometa adultério.”
28 Yurr ŋarrany dhu dhuwal nhumalaŋ lakaram balanyan gam', Ŋuli nhe dhu ŋunhi ŋula yolthu ḏirramuy nhäma wiripuŋuny miyalknha nhokiyingal nhe maŋutjiy, ga ŋuli nhe ŋoynydja waŋan bitjarra gam', ‘Ye-e-e djäl ŋarra dhuwal ŋuruk miyalkku yindi bay, märr linyu dhu rom djäma,’ yurr ŋunhiyiny nhe dhuḏitjnha bitjarryiny guyaŋan; nheny ŋunhi ŋäthil warray ŋoy-ŋorranany nhanŋu nhokiyingal nhe ŋayaŋuynydja, ga ŋunhiyiny nhakun nhe bitjarryiny marramban' djäma.
28 Eu, porém, lhes digo: todo o que olhar para uma mulher com intenção impura, já cometeu adultério com ela no seu coração.
29 Ga ŋuli ŋayi dhu nhuna dhunupaŋuynydja maŋutjiy nhokal mel-warryun nhuna bala yätjkurrulilnydja romlil, nheny ḏulŋurr'yurrmirra nhunapinya nhe ŋunhiyiny maŋutjiny bala yan ŋurrkuŋun, bäydhi nhe dhu ga ŋunhi melyu waŋganydhuny nhina, bili ŋunhiyiny nhuŋu manymaknha mirithirra. Yurr ŋuli nhe dhu ŋunhi yakany ŋurrkam ŋunhiyi maŋutji, ŋunhiny ŋayiny dhu God-Waŋarryuny nhuna rumbal manapula ŋurrkuŋ balayin ŋunhi dhiŋganhamirrilila wäŋalil.
29 — Se o seu olho direito leva você a tropeçar, arranque-o e jogue-o fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que ter o corpo inteiro lançado no inferno.
30 Ga ŋuli nhokal dhu ŋunhi dhunupa'ŋuy goŋdhu mel-warryun nhuna bala dhuwurr-yätjlil romlil, ga nheny biyakiyi bili gulkmaranhamirr nhunapinya ŋunhiyiny goŋ, bala yan ŋurrkuŋun, bäydhi nhe dhu ga ŋunhi marrtji'-marrtji goŋ waŋganymirrnydja, bili ŋunhiyiny nhuŋu manymaknha mirithirra. Yurr ŋuli nhe dhu ŋunhi yakany nhakun ŋurrkam nhuŋuwuy nhe dhunupa'ŋuny goŋ, ŋunhiny ŋayi nhuna dhu God-Waŋarryuny rumbal manapula ŋurrkuŋ balayin ŋunhi dhiŋganhamirrilila wäŋalil.”
30 E, se a sua mão direita leva você a tropeçar, corte-a e jogue-a fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que o corpo inteiro ir para o inferno.
31 Ga bulu ŋayi Djesuy lakaraŋal walalaŋ bitjarr gam', “Bili muka nhumalaŋ gan ŋunhi ŋurruḏawalaŋuynydja mala God-Waŋarrwuny maḏayin' lakaraŋal nhumalaŋgal bitjarr gam', Ŋuli nhe dhu ŋunhi ŋula yolthu ḏirramuy ganarrthamany nhuŋuwuy nhe miyalknhany, nheny ŋathil dhu goŋ-nhirrpanmirr djorra'lil nhunapinya nhe, ganarrthanharawnydja nhanŋu ŋurikiyiny miyalkku.
31 — Também foi dito: “Aquele que repudiar a sua mulher deve dar-lhe uma carta de divórcio.”
32 Yurr ŋarrany ga dhuwal lakaram nhumalaŋ bitjanna gam', yaka yan nhe dhu ḏirramuy ganarrtham nhuŋuwuy nhe miyalknha. Yurr ŋuli ŋayi ŋunhi marramba'-ḏumurrnydja miyalk ŋayiny dhu ḏirramuynydja nhanukal mak ganarrthaman ŋanya djorra'kurra. Ga ŋuli nhe dhu ganandja nhuŋuwuy nhe miyalknhany ŋunhiyiny nhe dhu ŋanya ŋuriŋiyiny romdhu barrkukuman, ŋayi dhu marramban' ga djäma. Ga ŋuli ŋayi dhu ŋanya ŋunhi wiripuŋuynydja ḏirramuy märram, ŋayiny ŋunhi ŋunhiyiny ḏirramu ga balanya bili yan marramba' djämamirryi.”
32 Eu, porém, lhes digo: quem repudiar a sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a se tornar adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério.
33 Ga bulu ŋayi Djesuy marŋgi-wurrupar walalany, ga bitjarra ŋayi waŋanany gam', “Ga wiripuny nhuma bili marŋgi romgu ŋunhi God-Waŋarryu gan lakaraŋal limurruŋgalaŋuwal mala-ŋurrkanhawuywal walalaŋgal bitjarr gam', ‘Ŋuli nhe dhu ŋunhi ŋula yolthu yolŋuy wäwun'kumany wiripuŋunhany yolŋuny God-Waŋarrwalnydja yäkuy, ga guyaŋan yan nhe dhu ga dhuwali wäwun'tja, yakan moŋuny.’
33 — Vocês também ouviram o que foi dito aos antigos: “Não faça juramento falso, mas cumpra rigorosamente para com o Senhor o que você jurou.”
34 Yurr ŋarrany dhu dhuwal lakaraman nhumalaŋgal balanyan gam', Ŋuli nhe dhu wäwun'kumany ŋula yolnhany, yaka bäki ŋula yolnha yäku. Ga yakayi yan nhe dhu yäku-lakaram djiwarrny'tja wäŋa, bili ŋunhiyiny nhanŋu God-Waŋarrwu nhinanharawnha wäŋa;
34 Eu, porém, lhes digo: não jurem de modo nenhum; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 ga yakayi yan yäku-lakaraŋ dhuwal munathany' wäŋa, bili dhuwandja wäŋa munathany' ḻuku-ŋal'yunaraw muka nhanŋu God-Waŋarrwu. Ga yaka yan nhe dhu wäwun'kum ŋuruŋuny Djurutjalamdhuny yäkuy, bili ŋunhiyiny wäŋa Djurutjalamdja God-Waŋarrwu warray, ŋuriki ŋurruḏawalaŋuw ga ḏumurruw.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser a cidade do grande Rei.
36 Ga yakayi nhe dhu wäwun'kum ŋula yolnha yolŋuny nhokiyingal nhe ḻiyaynydja, bili nhepiny dhuwal ganydjarrmiriw warray, bäyŋu nhe gi dhuwal ŋula ganydjarr ŋayathul balanyarawyi bilmaranharaw miny'tjiw waŋganygu marwatku nhokiyingalaŋaw nhe, molkunharaw nhä mak watharrkunharaw.
36 Não jure pela sua cabeça, porque você não pode fazer com que um só cabelo fique branco ou preto.
37 Ga ŋuli nhe dhu wäwun'kumany ŋula yolnhany, ga ŋula nhuŋu ga ŋayaŋuny yoraman, nheny yanan yoraŋun, ga ŋuli nhuŋu ga ŋayaŋu waŋa yaka'yundja, nheny yaka'yurra yan. Ga ŋuli nhe dhu ŋunhi wiripuŋuynha dhärukthu malaŋuy yäku-lakaram, ŋunhiyiny yakan dhunupa nhuŋu waŋanharaw; ŋunhiyiny ŋuli ga balanyayiny guyaŋanhawuy mala dhawaṯthun beŋura nhanukuŋun mokuywuŋun.” Ga bitjarr ŋayi gan Djesuy lakaraŋalnydja walalaŋgal.
37 Que a palavra de vocês seja: Sim, sim; não, não. O que passar disto vem do Maligno.
38 Ga bulu ŋayi Djesuy marŋgi-wurrupar walalany, bitjarr gam', “Yo bili muka nhuma dhuwal ŋurikiyiny romgu marŋgi ŋunhi ŋayi God-Waŋarryu gan lakaraŋal limurruŋgalaŋuwal mala-ŋurrkanhawuywal walalaŋgal bitjarr gam', ‘Ŋuli nhuna dhu ŋunhi ŋula yolthu yolŋuy waŋgany maŋutji dharpum, ga nheny ŋanyanhany biyakiyi bili maŋutji dharpuŋdhi yan. Ga ŋuli ŋayi dhu nhuna waŋgany ḻirra bakmaram, ga nheny ŋanyanhany biyakiyi bili yan bakmaraŋdhi ḻirra.’
38 — Vocês ouviram o que foi dito: “Olho por olho, dente por dente.”
39 Yurr ŋarrany dhu dhuwal lakaram nhumalaŋgal bitjanna gam', bäydhi nhuna ŋayi dhu ŋunhi ŋula yolthu yolŋuy galŋa-yätjamany, ga nheny dhu nhanŋuny balany yakan buku-roŋanmaram. Ga ŋuli ŋayi dhu nhuna ŋula yolthu yolŋuy dhunupa'ŋuny dhakal bartjunmaram, ga nheny bulu nhanukal wiṉ'kuŋuny muka dhakal gurrupanmirr.
39 Eu, porém, lhes digo: Não resistam ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça-lhe também a face esquerda.
40 Ga ŋuli dhu nhuna ŋula yolthu yolŋuy gäma ŋurruḏawalaŋuwalnydja walalaŋgal dhä-birrka'yunarawnydja, ga ŋunhiliyiny ŋayi dhu romŋurnydja ŋuriŋiyiny yolŋuy gombuman nhuna ŋunhi gumurrpuynydja girri', bala nheny dhu yanan dhayuŋanna nhanukal märryu dhapinyaynha, ga bulu wiripuny muka mala girri' nhuŋuwuy nhe dhu gurrupandhi nhanukal.
40 Se alguém quer processar você e tirar-lhe a túnica, deixe que leve também a capa.
41 Ga ŋuli dhu nhuna ŋula yolthu waŋganydhu miriŋuy gorrwumany nhanukiyingalaŋaw ŋayi girri'mirriwnydja bathiwnydja gänharaw märr gurririŋuwnydja yan gurrukanharaw, yurr nhepiny wiyin-märraŋun gäŋu bathiny nhanŋu girri'mirrnydja.
41 Se alguém obrigar você a andar uma milha, vá com ele duas.
42 Ga ŋuli ŋayi dhu ŋula yolthu nhuna ŋäŋ'thun ŋula nhakuny, nheny dhu yanan gurrupanna nhanŋu. Ga ŋunhi ŋayi dhu waŋa nhuŋu bitjandja, ‘Way, nhawi ŋarra nhuŋu dhu girri' dhuwal gäma yan wärriku,’ nheny yanan dhayuŋulnha nhanukal ŋayaŋuynydja dhapinyaynha.” Ga bitjarr ŋayi gan Djesuy lakaraŋalnydja.
42 Dê a quem lhe pede e não volte as costas ao que quer lhe pedir emprestado.
43 Ga bulu ŋayi Djesu waŋan bitjarr, “Yo bili muka nhuma gan ŋunhi ŋäkulnydja ŋäthil yan ŋunhi walal ŋurruḏawalaŋuy malaŋuy gan bitjarr lakaraŋal gam', ‘Märr-ŋamathirrnydja nhuma dhu ŋunhi ŋurikiwurruŋgun bili yan yolŋuwnydja walalaŋ ḻundu'mirriŋuwnha walalaŋ nhumalaŋgalaŋaw, ga ŋuyulkthirrnydja nhuma dhu ga miriŋuwnha mala nhumalaŋgalaŋaw.’
43 — Vocês ouviram o que foi dito: “Ame o seu próximo e odeie o seu inimigo.”
44 Yurr ŋarrany dhu dhuwal lakaram nhumalaŋ bitjanna gam', ‘Nhumany dhu ga märr-ŋamathirryi nhumalaŋgiyingalaŋaw miriŋuwnydja malaŋuw, ga bukumirriyaman nhuma dhu ga ŋurikiwurruŋguny yolŋuw walalaŋ ŋunhi walal nhumalany gan ŋoy-yätjaŋal.’”
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem pelos que perseguem vocês,
45 “Ga ŋuli nhuma ŋuli ga ŋunhi märr-ŋamathirrnydja nhumalaŋgiyingalaŋaw miriŋuwnydja malaŋuw, ga bukumirriyam nhuma ŋuli ga walalaŋ, nhuman ŋunhi yuwalktja djamarrkuḻi' nhanŋuny Djiwarr'puywuny Bäpaw. Bili God-Waŋarryuny ŋunhi djäma walunhany baḏayala'kunharawnydja bukmakku yan yolŋuwnydja walalaŋ dhuwurr-manymakmirriw ga dhuwurr-yätjmirriw. Ga bitjarryi bili ŋayi djäma waltjaṉdja bukmakku yan, manymakmirriw yolŋuw walalaŋ ga ŋurikiwurruŋ yolŋuw walalaŋ ŋunhi walal ŋuli marrtji yätjkurr bala djäma.
45 para demonstrarem que são filhos do Pai de vocês, que está nos céus. Porque ele faz o seu sol nascer sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Ga wiripuny mak nhe ŋuli ga dhuwal märr-ŋamathirr ḻundu'mirriŋuw yan nhokiyingalaŋaw nhe, ŋurikiwurruŋgun yan ŋunhi walal ŋuli ga märr-ŋamathirr nhuŋu; bala nhe ŋuli ga guyaŋany bitjanna gam', yanbi ŋayi nhuŋu dhu God-Waŋarrnydja wokthuna ŋunhiŋuwuyyiny. Yakan ŋayi nhuŋu dhu ŋunhi wokthun balanyarawyiny märr-ŋamathinyawuywu, bili dhuwaliny rom balanyayi bili nhakun ŋunhi walal ŋuli ga rrupiya-märranhamirr gapmangu yolŋu walal märr-ŋamathirr walalaŋgiyingalaŋaw ḻundu'mirriŋuw walalaŋ.
46 Porque, se vocês amam aqueles que os amam, que recompensa terão? Os publicanos também não fazem o mesmo?
47 Ga wiripuny mak nhe ŋuli ga guwatjman ŋunhin bili yan nhuŋuwuynha yan nhe gurruṯumirriny mala, ga bilin. Ga nhaltjanna nhe ga guyaŋany, yanbi nheny mirithirra dhuwurr-manymaknha yolŋu, djuḻkmaraman ga wiripuwurrunhany yolŋuny walalany? Bäyŋu warray. Bili ŋunha walalnydja Djan'tayilnydja yolŋu mala, ŋuli ga guwatjmanmirr warray.
47 E, se saudarem somente os seus irmãos, o que é que estão fazendo de mais? Os gentios também não fazem o mesmo?
48 Ga nhumany dhu rom-ŋamathirra ga dhuwurr-dhunupayirra bitjandhi bili yan nhakun nhumalaŋ Bäpa'mirriŋu ŋunha djiwarr'ŋur ga nhina.” Ga bitjarrnha ŋayi gan Djesuy lakaraŋalnydja.
48 Portanto, sejam perfeitos como é perfeito o Pai de vocês, que está no céu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.