Mateus 5
El Nuevo Testamento en el idioma Culina (mádija) del Perú (CUL) vs NVI
1 Jesopa madija huapima pohuadsa queriqquihi qqui tadsapa ssonohuaji toqquemorajari. Nahidsana maride huittarijari. Jesocca mamari tabaqquipa pohuahuaji huajijira canajari.
1 Vendo as multidões, Jesus subiu ao monte e se assentou. Seus discípulos aproximaram-se dele,
2 Nadsapa mari icanabaqquijari.
2 e ele começou a ensiná-los, dizendo:
3 —Tiadeni motta tibodideni tobicanijine tipajiramana-jerani nahatoqquiri tiquinadsapi Diopa tiadenidsa ima bicani inanajaro. Diocca cacahuehe tiadenidsa tojanitohui.
3 "Bem-aventurados os pobres em espírito, pois deles é o Reino dos céus.
4 —Tibodideni huanacossadsa oji tiquinaraha Diopa tiadenidsa ima bicani inanajaro. Dio tibodideni acco camahitohui.
4 Bem-aventurados os que choram, pois serão consolados.
5 —Tiadenidsa ima tabaccora tanicca bacco taraha tedimana-jeradsa tibodideni: “Nidsa Dio ohua acco camahitohui” tiquinadsapi Diopa tiadenidsa ima bicani inanajaro. Nidsa Diojine dsama dsati tojadsa najaropi ticcadeni cacahuehe tojanitohui.
5 Bem-aventurados os humildes, pois eles receberão a terra por herança.
6 —Tibodidenipi pina: “Occa ima Diodsa pajiranissa taccaraho, Pohua Attissa onananijine dissera onana” tiquinadsapi Diopa tiadenidsa ima bicani inanajaro. Tibodidenidsa jipa tinajarocca Dio tiadenidsa inananitohui.
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, pois serão satisfeitos.
7 —Tiadenipi madijadsa tetideni huanaqquiri nadsa pohuadenidsa ima tojadsapi pohuadeni acco ticamabaqquimanadsapa Diopa tiadenidsa ima bicani inanajaro. Diopa tiadenidsa naco huati huana tahitohui, tiadeni acco tocamabaqquihitohui.
7 Bem-aventurados os misericordiosos, pois obterão misericórdia.
8 —Tibodidenidsa Diotohuira tiquinadsapi ticcadeni ima quejema-jeradsapi Diopa tiadenidsa ima bicani inanajaro. Jidapapa Dio tiadenidsa tojidserajari. Nidsa memehuajipa Dio Pohua qqui tiquinahitohui.
8 Bem-aventurados os puros de coração, pois verão a Deus.
9 —Madija ohuaha tijinedeni cajoneradsapa Diopa tiadenidsa ima bicani inanajaro. Diopa tiadenidsa: “Occa ejedenideni” najari.
9 Bem-aventurados os pacificadores, pois serão chamados filhos de Deus.
10 —Diodsa disseraqquiri tiquinadsa Pohua Attissa tinanamanadsapi jehe quina-jarajarideni tiadeni tonajidso-baqquimanaraha Diopa tiadenidsa ima bicani inanajaro. Diocca cacahuehe tiadenidsa tojanitohui.
10 Bem-aventurados os perseguidos por causa da justiça, pois deles é o Reino dos céus.
11 —Occa madija tiquejenajarojinepi madija tiadeni totamasso-baqquimanadsa, tiadeni tonajidso-baqquimanadsa, ticcadeni ima totabaccoranijine maidsa maidsa quinadsa naco Diopa tiadenidsa ima bicani inanajaro.
11 "Bem-aventurados serão vocês quando, por minha causa os insultarem, perseguirem e levantarem todo tipo de calúnia contra vocês.
12 Tetidsemanaji. “Epejeni bica tani” tiquinaji. Memehuaji bacco tiquinadsapi Diocca daniji bicabote ticajimananitohui. Maittaccadsama naco Diodsa jiperaqquiri najaridenipa aja Dio Atti cacomeraqquiri najarideni inajidso-baqquimanaja najonapohui najari −nahi nade Jeso.
12 Alegrem-se e regozijem-se, porque grande é a recompensa de vocês nos céus, pois da mesma forma perseguiram os profetas que viveram antes de vocês".
13 —Tiadeni aji ohuadsa jehe tiquinajaropi pina sahocca imassa tiquinajaro. Sahopi bani bica tahijine. Aji tiadenipi pina sahossa tiquinajaro, ajijaro dsamacca madija tinanabicabaqqui-manahijine. Saho ajiboni amossi nadsapi ajiboni cajipomanijine ssamo tani. Nadsapi tiadeni naqui ajijaro dsamacca madijadsa ima bicani tinanamanaridsanijine nebomana tiquinejeraji Ticcadeni jeheniji ponima toja-jerana. Saho ponima tojadsapi madija coro quinadsa madijajine ttai ttai toja tani.
13 "Vocês são o sal da terra. Mas se o sal perder o seu sabor, como restaurá-lo? Não servirá para nada, exceto para ser jogado fora e pisado pelos homens.
14 —Tiadeni aji ohuadsa jehe tiquinajaropi pina ajijaro dsamacca ssiajanissa tiquinajaro. Ossiejene ticajimanadsapi dsama huapimacca madijadsa otahimari tijinedeni ahuatoridsajaro. Tissiejenedeni ahuato tadsapi pina odsa panani ssono tetepihuaji ahuato tajarossa najaro. Ssonocca odsa pananipi najimanijine ssamo tani.
14 "Vocês são a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade construída sobre um monte.
15 Jojororo naco toquehessidsapa icanajimahijine jarahi. Ssapotodsa boco icanahijine jarahi. Nadsa jojororo toquehessidsapa aja pohua cacahittari nahidsana cacahittari najari, nahi madija odsa bodihuaji madimanajarideni huapima ssiajani cajimanahijine.
15 E, também, ninguém acende uma candeia e a coloca debaixo de uma vasilha. Pelo contrário, coloca-a no lugar apropriado, e assim ilumina a todos os que estão na casa.
16 Tissiejenedenipi pina najaro ssiajanissa tiquinajaro, madija huapimadsa tossiajabaqquinijine. Ima bicani titinanamana najaro, madija huapima qqui toquinahijine. Nema tinanamanadsapi Abi Dio memehuaji madijaridsa pohuadsa huatidsemanadsa: “Diopa bica tahi” quinahijine −nahi nade Jeso.
16 Assim brilhe a luz de vocês diante dos homens, para que vejam as suas boas obras e glorifiquem ao Pai de vocês, que está nos céus".
17 Jesopa denima mari icanabaqquidsapa pohua atti ajama najari: —Tiadenipi: “Jesopa Moisesicca marinaja jicanijine ccajonajari” tiquinejeraji. Tettideni onihi naqui: “Jesopa maittaccadsama Dio Atti cacomeraqquiri najaridenijine dsodo nani naqui inajicanijine” tiquinejeraji. Ohuapi najaro marinaja huapima pajiranissa tanijine occajonajaro.
17 "Não pensem que vim abolir a Lei ou os Profetas; não vim abolir, mas cumprir.
18 Ohuapi pajissara tiadenidsa huati onajaro. Aji meme, nami jiquejeraccadsa Moisesicca marinajapi nebo-jeranitohui. Meme, nami jicadsapi Dio Atti dsodo nanicca marinaja huapima pajiranissa tanitohui. Tohuatti ojarie dsori teje cama-jeranitohui.
18 Digo-lhes a verdade: Enquanto existirem céus e terra, de forma alguma desaparecerá da Lei a menor letra ou o menor traço, até que tudo se cumpra.
19 Nadsama madijadenipa Dio Atti ojariedsa iboqquiri nadsapa imasiri cajimanajari. Madija ibo tajari pohua tesse tohuibohuijine mari icanajari attipa: “Diocca dosseniji motapi najo tani, tineboji” nanaja nadsapa najaripa Diocca cacahuehedsa ajamani tojahitohui. Naraha madija ohuaha Diocca dosseniji huapimadsa ibora tajaripa pohua tessedsa: “Diocca dosseniji huapimadsa ibora tinaji” nanaja nadsapa najarina Diocca cacahuehedsa deni tojahitohui.
19 Todo aquele que desobedecer a um desses mandamentos, ainda que dos menores, e ensinar os outros a fazerem o mesmo, será chamado menor no Reino dos céus; mas todo aquele que praticar e ensinar estes mandamentos será chamado grande no Reino dos céus.
20 Tiadenidsa huati onajaro: Diocca cacahuehedsa tiquejenanijinepi Dio Pohua jipa tajaricca tinanamanadsana pocca cacahuehedsa tiquejenanijine tipajiramanani. Aja jodiodenicca marinaja maridedeni, marinaja onini pariseodsa jehe quinajarideni tedsejepa Diocca dosseniji cacahuade disseraqquiri najari. Tiadeni naqui pina najarideni disseraqquiri najarissa tiquinana. Naraha tiadenipi denima tinapajiramananissa tana. Nema tiquinadsapi Diocca cacahuehedsa tiquejenanitohui, onajaro −nahi nade Jeso.
20 Pois eu lhes digo que se a justiça de vocês não for muito superior à dos fariseus e mestres da lei, de modo nenhum entrarão no Reino dos céus".
21 —Ticcadeni ididenicca marinaja timittamanajonajaropi ajima najaro: “Madijapa tinanadsoqque-jarajo. Madija tinanadsoqquedsapa ima cacattemade atti tiadsa: ‘Manaco tidsoqqueji’ nahitohui” quiquinanade.
21 "Vocês ouviram o que foi dito aos seus antepassados: ‘Não matarás’, e ‘quem matar estará sujeito a julgamento’.
22 Naraha tiadenidsa huati onana: Timecotedsa titessedsa naqui tedidsapi ima ticajinitohui. Ima cacattemahuaji: “Ticca imapi tabaccora tani” quinahitohui. Ticca huadie tinebo-jeradsa timecotedsa denima tatamasso tadsapi ima cacattemadedeni deni toquejenajaridenipa tiadsa ima inassonarimananitohui. Ticca huadie deni tojadsapi timecotedsa tabaccorehema tatamasso taraha ticca imana denima tabaccora tajaro. Nidsa ticca imapi Dio mittahitohui. Ticca ima nema nadsapi jororoni jiquejeranihuaji tijanitohui.
22 Mas eu lhes digo que qualquer que se irar contra seu irmão estará sujeito a julgamento. Também, qualquer que disser a seu irmão: ‘Racá’, será levado ao tribunal. E qualquer que disser: ‘Louco! ’, corre o risco de ir para o fogo do inferno.
23 —Nadsama ticca daniji: “Diodsa da onana” tiquinadsa naqui Diodsa da tahijinecca huahuanarihuaji ticca daniji tiaccaraha aji timecotedsa ima tinanapojaro tibodi huato-dsanapoccani.
23 "Portanto, se você estiver apresentando sua oferta diante do altar e ali se lembrar de que seu irmão tem algo contra você,
24 Nadsapi ticca daniji dsojo tidsimaraha Diodsa da tahijinecca huahuanaridsa hua tari-jaraccadsama nahidsa tineboccajo. Nadsapi timecotedsa ticcaji, ticca ima ticattemamananijine. Ticca ima ticattemamanadsa ticajonerapomadsana Diodsa da tahijinecca huahuanarihuaji ticcanipomaji. Nadsana ticca daniji Diodsa da tinahijine hua tarihi bica tahi.
24 deixe sua oferta ali, diante do altar, e vá primeiro reconciliar-se com seu irmão; depois volte e apresente sua oferta.
25 —Nadsama madija ohuahadsa ima tinanadsa naqui pohua attipa: “Tia ohuaccana ima cacattemahuaji” nadsa naco tahide tia tohuacca-jaraccadsama pohua tedseje ticcadeni ima ticattemamanapoji. Pohua huati tinassonapojo, nahi taminehuaji tia tohuacca-jarahijine. Ticcadeni ima ticattemamanapo-jeradsapi ima cacattemahuaji bacco tinadsapi ima tinanajaro manaconi todsepe tijanitohui. Toponi cocorohuaji tia coro idsimamananitohui.
25 "Entre em acordo depressa com seu adversário que pretende levá-lo ao tribunal. Faça isso enquanto ainda estiver com ele a caminho, pois, caso contrário, ele poderá entregá-lo ao juiz, e o juiz ao guarda, e você poderá ser jogado na prisão.
26 Pajissara tiadsa huati onajaro. Nani toponi cocorohuaji timadidsapi amadsati tiqquena-jeranitohui. Ima tinanajaro manaconi nemanehe tinajicanissa tadsana tiqquenanitohui −nahi nade Jeso.
26 Eu lhe garanto que você não sairá de lá enquanto não pagar o último centavo".
27 —Ticcadeni ididenicca marinaja timittamanajonajaropi ajima najaro: “Amoneje ticajidsapi amoneje onihipi tija-jeraji. Maqquideje ticajidsapi maqquideje ohuaha tinaja tajarajo” quiquinanade.
27 "Vocês ouviram o que foi dito: ‘Não adulterarás’.
28 Naraha tiadenidsa huati onana: Madijapa amoneje onihi qqui tadsa tohuini inacomadsapi pohua bodidsa imasiri inanajaro. Pina amoneje ijajarossa najaro −nahi nade Jeso.
28 Mas eu lhes digo: qualquer que olhar para uma mulher para desejá-la, já cometeu adultério com ela no seu coração.
29 —Nadsama imasiri tinana-jeranijinepi tibodidsa daco tijiradsa poni taji. Poni tejeradsapi ima oppina tani tiadsa ssonarinitohui. Nadsama pina tinocco nahatoniccadsa tohuini tanicca qqui tinadsapi najarodsa imasiri tinananijine tohuini taraha daco tijiradsa poni taji, imasiri tinana-jeranijine. Nema tadsapi pina tinocco nahatonicca huari, joca, jeo, coro tinajarossa najaro, imasiri tinana-jeranijine. Tinocco ojarie amossi naraha ¡epeje! tessirema tissiajanitohui. Jororoni jiquejeranihuaji tija-jeranitohui.
29 Se o seu olho direito o fizer pecar, arranque-o e lance-o fora. É melhor perder uma parte do seu corpo do que ser todo ele lançado no inferno.
30 Nadsama pina tidsepe nahatoniccadsa imasiri tinanabote naraha daco tijiradsa poni taji, imasiri tinana-jeranijine. Nema tadsapi pina tidsepe nahatonicca ca ticajidsajarossa najaro. Tidsepe cajarie amossi canaraha ¡epeje! tessirema tissiajanitohui. Jororoni jiquejeranihuaji tija-jeranitohui −nahi nade Jeso.
30 E se a sua mão direita o fizer pecar, corte-a e lance-a fora. É melhor perder uma parte do seu corpo do que ir todo ele para o inferno".
31 —Ticcadeni ididenicca marinaja timittamanajonajaropi ajima najaro: “Maqquideje: Occa amoneje onebona nadsapa tahide nebohuecca papeo dsodo inadsa ponidsa da inadsa inebodsapi pohuadsa ima nohuerani” quiquinanade.
31 "Foi dito: ‘Aquele que se divorciar de sua mulher deverá dar-lhe certidão de divórcio’.
32 Naraha ohuattipi ajima onajaro: Ticca amoneje tinebodsapi imasiri tinanajaro. Ticca amoneje tinebodsa maqquideje ohuaha icajidsapa tijine poni naqui imasiri inanajaro. Ponicca maqqui icajidsati naco imasiri inanajaro. Diocca dosseniji naqui ecahuamana-jerajaro. Nadsama ohuattipi: ¡Paji! Ticcadeni amoneje nebomana tejeraji, onajaro. Naraha ticca amoneje maqquideje ohuaha inajadsana “Onebona” tadsa tinebodsapi tiadsa ima nohuerani. Ticca amoneje maqquideje ohuaha inajadsapa poni ponijine imasiri inanajaro. Nadsana tineboni oppinera tani −nahi nade Jeso.
32 Mas eu lhes digo que todo aquele que se divorciar de sua mulher, exceto por imoralidade sexual, faz que ela se torne adúltera, e quem se casar com a mulher divorciada estará cometendo adultério".
33 —Ticcadeni ididenicca marinaja timittamanajonajaropi ajima najaro: “Diodsa: ‘Pajissa ajima onanana’ tadsapi timaidsa-jeradsa aji huati tinajarossa tinanaji” quiquinanade.
33 "Vocês também ouviram o que foi dito aos seus antepassados: ‘Não jure falsamente, mas cumpra os juramentos que você fez diante do Senhor’.
34 Naraha ohuattipi ajima onajaro: “Pajissa ajima onanana” tadsapi ticca pajissehepi tohuatti onihi tadsajani huati tina tejeraji. Madijapa maidsamanadsa: “Pajissa huati onajaro” quinadsapa tohuatti onihi tadsajani inatassaqquidsa pina pajissehessa najaro huati toquinaraha maidsamanajari. Pohuadeni attissa inanamana-jeradsa: “Oppinera tani, Dio onidsa huati onapo-jerade” quinaraha Diopa attideni mittajari. Ajana madija attidenipa: “Occa imapi pajissa, memehuajicca nahato tahi” quinahipa bica tejerani. Memehuajipi Diocca huihuittari. Diopa mittahi.
34 Mas eu lhes digo: Não jurem de forma alguma: nem pelo céu, porque é o trono de Deus;
35 Madija ohuaha attidenipa: “Occa imapi pajissa, ajijaro namipi nahato tani” quinadsa naco bica tejerani. Namipi Dio amori cabarihijinecca huihuittari bedenissa najaro. Diopa mittahi. Madija ohuaha attideni onihi naqui: “Occa imapi pajissa, Jerosarepi nahato tani” quinadsa naco bica tejerani. Jerosarepi Diocca Cattaniji, tamine deni tojahicca odsa panani.
35 nem pela terra, porque é o estrado de seus pés; nem por Jerusalém, porque é a cidade do grande Rei.
36 Madija ohuaha attideni naco: “Occa imapi pajissa, occa nahatohuema huati onajaro” quinaraha pohuadeni attidsa tatideni amadsati tosohuehue nanijinepi ssamo tani. Pohuadeni tatideni amadsati tonopo-po nanijine naqui ssamo tani.
36 E não jure pela sua cabeça, pois você não pode tornar branco ou preto nem um fio de cabelo.
37 Nadsama tiadenipi pajissa tiquinadsa pajissara: “Jehe, pajissa” tiquinaji. Naraha poni tiquinadsa naqui “Jehe, poni” tiquinaji. ¡Epeje! Nema najarora huati tiquinanijine bica tani. Naraha tettidenipi tohuatti onihi tadsajani tinatassaqquimanadsapi bica tejerani. Najaropi pina mamaidsadedeni attidenissa najaro −nahi nade Jeso.
37 Seja o seu ‘sim’, ‘sim’, e o seu ‘não’, ‘não’; o que passar disso vem do Maligno".
38 —Ticcadeni ididenicca marinaja timittamanajonajaropi ajima najaro: “Madija ohuahajine tinocco sia tadsapi manaco pohua nocco sia tinanadsapa bica tani. Tino naqui. Madija ohuahajine tino jai tocanadsapi manaco pohua ino jai ticananadsa bica tani” quiquinanade. Manaco manacopi nama najonamanajari.
38 "Vocês ouviram o que foi dito: ‘Olho por olho e dente por dente’.
39 Naraha ohuattipi tiadenidsa ajima onajaro: madijapa tiadenidsa tabaccorehe inanadsapi “Manaco” tiquinejeraji. Madija tipano idanidsa naco “Ohuaccone manaco odana” tiquinejerana, onajaro.
39 Mas eu lhes digo: Não resistam ao perverso. Se alguém o ferir na face direita, ofereça-lhe também a outra.
40 Madija attipa: “Ohuadsa ima tinanani” nadsa ima cattemadehuaji tia tohuaccadsa tamine attipa: “Ima tinanajaro manaconi pohuadsa titetepicca da tinaji” nadsapa pohuadsa da tinaji. Titetepicca onihi ssirinijine huatini ccara taraha najaro naqui nema nehe pohuadsa da tinaji, onajaro.
40 E se alguém quiser processá-lo e tirar-lhe a túnica, deixe que leve também a capa.
41 Nadsama madija naco benehi huaji tani toccahijine tiadsa huati tadsapa: “Jari, ohua acco ticamaji. Ajicca odsa onihidsa ohua tineboji” nadsapa pohua attissa tinanaji. Pohua tinebohuihuaji tineboraha denima pohua accode ticcanijine bica tani, onajaro.
41 Se alguém o forçar a caminhar com ele uma milha, vá com ele duas.
42 Nadsama madija tiadsa: “Jari, ohuadsa manaconi jirehe da taji” nadsapa pohuadsa da tinaji. Madija ohuaha atti naco: “Pohuama ohuadsa da taccajo. Nidsa tiadsa da onanihijine” nadsapi teccocco-jarajo. Pohuadsa da tinaccajo, onajaro −nahi nade Jeso.
42 Dê a quem lhe pede, e não volte as costas àquele que deseja pedir-lhe algo emprestado".
43 —Moisesicca marinaja timittamanajonajaropi ajima najaro: “Titessedenidsa tetideni huanaqquiri nana” quiquinanade. Ticcadeni ididenicca marinaja timittamanajonajaro naqui: “Tiadeni huadidedenipa manaco ticahadibaqquijo” quiquinanajari.
43 "Vocês ouviram o que foi dito: ‘Ame o seu próximo e odeie o seu inimigo’.
44 Naraha ohuattipi ajima onajaro: Tiadeni huadidedenidsa naqui pina tetideni huanaqquiri naji. Tiadeni najidsodedenipa Dio pohuadeni bodi acco icamabaqquihijine Diodsa huati huati tiquinana, onajaro.
44 Mas eu lhes digo: Amem os seus inimigos e orem por aqueles que os perseguem,
45 Nadsana tiadenipi Abi Diocca ejedeni tiquejenani ahuato tanijine. Dio memehuaji madijaripa bica tajari. Madija huapimadsa huati huana tajari. Bicaqquiri najaridenidsa huati huana tajari, tabaccoraqquiri najaridenidsa naco huati huana tajari. Dio pocca nahatohue majipa Pohuadsa jehe quinajarideni, Pohua Attidsa iboqquiri najarideni huapimadsa tossiajabaqquijari. Pocca nahatohue passo naqui Dio Pohuajine huapimadsa caji taridsajaro.
45 para que vocês venham a ser filhos de seu Pai que está nos céus. Porque ele faz raiar o seu sol sobre maus e bons e derrama chuva sobre justos e injustos.
46 Tiadenidsa ohuatti ajima najaro: Madija tiadenidsa huatideni huanaqquiri najaridenidsara tetideni huanaqquiri nani ojari nadsapi pina madija huapimacca imassa tinanamanajaro. Najarossa tinanamanadsapi nidsa memehuaji Dio tiadenidsa: “Jehe bicaqquiri tiquinani” najarahitohui. Ajana, imasiri cajimanajarideni pina romanodenicca taminecca dosseniji dsiniro nanaccadedenipa aja pohuadenidsa huatideni huanaqquiri najaridenidsara huatideni huanaqquiri nahi ojari najari. Paji, pohuadenissa tiquinejerana. Tiadenipi tohuati huanehe denima bica tanicca ticajimanadsana bica tani.
46 Se vocês amarem aqueles que os amam, que recompensa receberão? Até os publicanos fazem isso!
47 Nadsama tiadenipi ticcadeni madijadsa tetidsemanadsa: “¿Nija, bica tinaqui?” tiquinaraha madija ohuahadsa: “¿Nija, bica tinaqui?” tiquinejeradsa pina madija ohuahadenicca madiessa tiquinajaro. Ajana, Diodsa jehe quina-jarajarideni poccadeni madijadsa: “¿Nija, bica tinaqui?” nanaridsamana naraha noccodeni jidsa tajaridsapa: “¿Nija, bica tinaqui?” quina-jarahi. Paji, tiadenipi pohuadenissa tiquinejerana.
47 E se vocês saudarem apenas os seus irmãos, o que estarão fazendo de mais? Até os pagãos fazem isso!
48 Ticcadeni Abi Dio memehuaji madijaripa pocca tohuati huanehe pajiranissa tajaro. Tiadeni naqui tinapajiramananissa taji, pina ticcadeni Abi Diocca tohuati huanehessa tinanamanana, onajaro −nahi nade Jeso.
48 Portanto, sejam perfeitos como perfeito é o Pai celestial de vocês".
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.