Lucas 9
Yak'usda Ooghuni (CRXNTPO) vs VC
1 'Et whunizyane 'on 'at nane yugha hodul'ehne Sizi 'alhgoh buka' dani'. Ntsi'-i nududeh-i, 'i ts'iyawh ndet la whehílhtus-un cha, 'ink'ez himoodih hoole' ha, 'et bugha óonin'ai. 'Ink'ez dune ndet hukw'e hunduda-un, 'et cha soo na'boohoolh'en, 'et cha bugha óonin'ai.
1 Reunindo Jesus os doze apóstolos, deu-lhes poder e autoridade sobre todos os demônios, e para curar enfermidades.
2 'Uyoonne nts'en'a la Yak'usda lerwe unli-un 'et huwun ubulh yalhduk 'ink'ez ndudane soo na'boohooleh, 'et wheni whebalh'a'.
2 Enviou-os a pregar o Reino de Deus e a curar os enfermos.
3 'Ink'ez ubulhni, “Nts'e la tihdulh ts'e khun hoonliyaz toohla' junih. Nohtuz, 'ink'ez lhook'ez, 'ink'ez lhes cha, 'ink'ez sooneya cha, 'et ndunt'oh-i toohla' junih. Nanki dzoozt'an nyiz-i ooht'e' junih.
3 Disse-lhes: Não leveis coisa alguma para o caminho, nem bordão, nem mochila, nem pão, nem dinheiro, nem tenhais duas túnicas.
4 Ndet yoh danáh'az-un, 'et za oohke', 'ink'ez 'et yoh za whenádoht'as.
4 Em qualquer casa em que entrardes, ficai ali até que deixeis aquela localidade.
5 'Et mbene la danáh'as lhuhonohdúsnine, 'et keyoh howu natiht'us whuts'o, 'et whulez ch'a nohke naóohghat. 'I gha la t'ehonózin buk'ehóotalts'ulh-un 'et buts'u hóolts'ulh.”
5 Onde ninguém vos receber, deixai aquela cidade e em testemunho contra eles sacudi a poeira dos vossos pés.
6 'Inka whenáhidil 'ink'ez keyoh totsuk whutulh lhunáhusdil. 'Et whuz un'a dune khuni unzoo-i be bubulh yahulhduk. 'Ink'ez keyoh totsuk dune soo na'hulh'en.
6 Partiram, pois, e percorriam as aldeias, pregando o Evangelho e fazendo curas por toda parte.
7 'Et 'awet lerwe Herod huyulhni-un whulh udants'o nts'oh te Sizi ne'ut'en. Whulohne nduhutni, “John yaidlanne butoh nahitna', 'en 'unt'oh,” hutni. 'Et huwa ba nawh 'uhooja.
7 O tetrarca Herodes ouviu falar de tudo o que Jesus fazia e ficou perplexo. Uns diziam: É João que ressurgiu dos mortos; outros: É Elias que apareceu;
8 'Ink'ez 'uyoonne cha 'uhutni, “Ndun 'en Elijah 'unt'oh whe nenalhts'et hainya.” 'Et 'onghohne cha nduhutni, “'En 'uda' yinka Yak'usda be nus hoo'enne, 'ilhoghun nakhítna'-un 'ink'ez 'ut'en.”
8 e ainda outros: É um dos antigos profetas que ressuscitou.
9 'Et Herod 'utni, “John ootsi k'únist'o inle'. 'Et hoontsi' mbe whe 'ut'en ndun lhe'hoont'oh te ne'ut'en-un bulh 'údusts'o?” 'Ink'ez yuti'elh hukwa' ninzun.
9 Mas Herodes dizia: Eu degolei João. Quem é, pois, este, de quem ouço tais coisas? E procurava ocasião de vê-lo.
10 'Et ndunne whel'a'ne whusanáhidil whe dahít'en-un, 'et ts'iyawh hidani'. 'Ink'ez “Dugwe', uztoodilh!” ubulhni, 'ink'ez njan Bethsaida keyoh whunat disoh ts'e whébanla.
10 Os apóstolos, ao voltarem, contaram a Jesus tudo o que haviam feito. Tomando-os ele consigo à parte, dirigiu-se a um lugar deserto para o lado de Betsaida.
11 'Et hoonts'i 'ilhozdilne nahoohoon'ai whe huyuntizdil. 'Et Sizi hoont'i' whe highu nindil 'ink'ez nts'en'a la Yak'usda lerwe unli hukw'un'a huwun ubulh yalhduk. 'Ink'ez mbene la soo na'titnelh hukwa' ninzunne, 'enne cha ts'iyawh soo ná'balh'en.
11 Logo que a multidão o soube, o foi seguindo; Jesus recebeu-os e falava-lhes do Reino de Deus. Restabelecia também a saúde dos doentes.
12 'Awet ts'etniz hukw'elh'az yoo'un hoozulh-un 'ink'ez ndunne whunizyat 'on 'at nane, 'enne highu nindil 'ink'ez 'uhuyulhni, “Ndunne 'ilhozdilne nabalh'alh njan disoh-un 'uts'int'oh. 'Et la ndoho keyoh whunat huya'alh-i hoket 'ink'ez 'et la hutitez-un cha nahohólelh.”
12 Ora, o dia começava a declinar e os Doze foram dizer-lhe: Despede as turbas, para que vão pelas aldeias e sítios da vizinhança e procurem alimento e hospedagem, porque aqui estamos num lugar deserto.
13 'Et hoonts'i Sizi ndúbulhni, “Hoonliyaz huyoo'alh-i bugha nánuht'aih.” 'Et 'uhuyulhni, “Lho nanki 'ink'ez lhes kwulai' cha, 'aw 'i za ts'ut'i. 'Et ndunne 'ilhozdilne t'alh-i buba ts'onket de, 'et de za soo bugha ná'uztit'ulh.”
13 Jesus replicou-lhes: Dai-lhes vós mesmos de comer. Retrucaram eles: Não temos mais do que cinco pães e dois peixes, a menos que nós mesmos vamos e compremos mantimentos para todo este povo.
14 'Et njan 'ilhozdilne 'ankw'us 5,000ne dune hinli. 'Et Sizi yugha hodul'ehne ubulhni, “Kwulat whunizyanne hinli whe lhendun natl'ahudoolts'ilh budáhni.”
14 {Pois eram quase cinco mil homens.} Jesus disse aos discípulos: Mandai-os sentar, divididos em grupos de cinqüenta.
15 'Et whuz un'a huja. 'Et 'awet ts'iyawh natl'ahudilts'i whe
15 Assim o fizeram e todos se assentaram.
16 'et kwulai' lhes yilhchoot 'ink'ez lho nanki cha, 'et ndo whunalh'en 'ink'ez musi ni whe yuba tenadidli. 'Et taidanyuz 'ink'ez yugha hodul'ehne butl'ayánla, 'ilhozdilne bugha húyo'alh ha.
16 Então Jesus tomou os cinco pães e os dois peixes, levantou os olhos ao céu, abençoou-os, partiu-os e deu-os a seus discípulos, para que os servissem ao povo.
17 Ts'iyawh 'uhan'al 'ink'ez soo' huja. Ndai la ch'utizkat-i ts'iyawh nahuyalhdzoo whe whunizyai 'on 'at nanki chalhyal dizbun.
17 E todos comeram e ficaram fartos. Do que sobrou recolheram ainda doze cestos de pedaços.
18 'Et hukw'elh'az Sizi didutch'oh gaih tenadudli 'ink'ez yugha hodul'ehne huyulh 'ut'en 'ink'ez uboodulhkut, “'Ilhozdilne, mbe usdli hutni?”
18 Num dia em que ele estava a orar a sós com os discípulos, perguntou-lhes: Quem dizem que eu sou?
19 'Ink'ez 'uhuyulhni, “John dune too be 'ulh'en-un 'int'oh hutni. 'Et 'onghohne cha Elijah 'int'oh hutni. 'Ink'ez 'onghohne cha hutni 'uda' nus hoo'enne, 'ilhoghun dunadija-un, 'en 'int'oh, hutni.”
19 Responderam-lhe: Uns dizem que és João Batista; outros, Elias; outros pensam que ressuscitou algum dos antigos profetas.
20 'Et, “Nohni do'?” ubulhni, “Mbe usdli dahni?” Peter yatilhduk whe 'uyulhni, “Mbe la Yak'usda ooChrist ts'utni-un, 'en 'int'oh.”
20 Perguntou-lhes, então: E vós, quem dizeis que eu sou? Pedro respondeu: O Cristo de Deus.
21 'Et khuniti be 'ubulhni, “Khun te 'uyoonne te dóhni' junih!”
21 Ordenou-lhes energicamente que não o dissessem a ninguém.
22 'Ink'ez 'ubulhni, “Yinka dune ye' lhat-un whé dzoh nutizut ooba' hoont'oh. 'Ink'ez ndunne tso whudilhdzulhne cha, 'udedo lubretne cha, 'ink'ez Moses be 'udustl'us 'uk'ununáguzne cha, 'enne ts'iyawh hich'az dútatni whe' hint'oh 'ink'ez 'et hituzilhghelh. 'Ink'ez whulh tat dzin dunadutádalh.”
22 Ele acrescentou: É necessário que o Filho do Homem padeça muitas coisas, seja rejeitado pelos anciãos, pelos príncipes dos sacerdotes e pelos escribas. É necessário que seja levado à morte e que ressuscite ao terceiro dia.
23 'Ink'ez ts'iyawh úbulhni, “Mbe la dune se' 'ut'en k'oh ts'e oot'en ha hukwa' ninzun-un, 'et ndunt'oh-un ndai la dats'ínt'oh-un, ts'iyawh whuladootnih 'ink'ez dzin totsuk dutulalhgus yólhchoot 'ink'ez suntooya'.
23 Em seguida, dirigiu-se a todos: Se alguém quer vir após mim, renegue-se a si mesmo, tome cada dia a sua cruz e siga-me.
24 'Et huwa mbene la whe húkhuna-un hotilhyihne, 'enne 'et hoonts'i ninta huhúta'alh. 'Et hoonts'i mbe la whe khuna-un si sgha ninta oonin'ai de, 'en whe hukhuna-un hotilhyih.
24 Porque, quem quiser salvar a sua vida, perdê-la-á; mas quem sacrificar a sua vida por amor de mim, salvá-la-á.
25 'Et dune ndi yun k'ut ndulcho whuch'a oonilhde de, 'et hoonts'i didutch'oh ye khuna-i ninta nín'ai k'us ye khuna-i yugha nahootálhchulh de, 'et ndet suba whuch'a hólhdeh?
25 Pois que aproveita ao homem ganhar o mundo inteiro, se vem a perder-se a si mesmo e se causa a sua própria ruína?
26 'Et mbene la dune si cha 'ink'ez sghuni cha yukayá unli-un, 'et de yinka dune ye', nts'o de dich'oh ye dizti'-i cha, ooBá ye dizti'-i cha, 'ink'ez Yak'usda oolizas hiye dizti'-i cha, 'et whuz un'a whusanaja de, 'et 'oh de bukayátileh.
26 Se alguém se envergonhar de mim e das minhas palavras, também o Filho do Homem se envergonhará dele, quando vier na sua glória, na glória de seu Pai e dos santos anjos.
27 'Alha nohdusni, whulohne njan nudilhyanne ndet la dahutitsah-un 'et whuts'un ndet la Yak'usda whe lerwe unli-un, 'et dahutitsa whutso hoti'elh.”
27 Em verdade vos digo: dos que aqui se acham, alguns há que não morrerão, até que vejam o Reino de Deus.
28 Lhk'udit dzin at'en hukw'elh'az 'et nja dutni-un, 'et Peter, John, 'ink'ez James ndo dzulh k'uz dulh úbilya, whuz tenadutidli ha.
28 Passados uns oitos dias, Jesus tomou consigo Pedro, Tiago e João, e subiu ao monte para orar.
29 'Et 'awhuz tenadudli whe 'et oonin ts'e 'uts'un oonat'en suli'. 'Ink'ez oonaih cha soo ts'ih'un 'ulhyul suli', 'ink'ez oots'u ha' 'ánduz cha 'uja.
29 Enquanto orava, transformou-se o seu rosto e as suas vestes tornaram-se resplandecentes de brancura.
30 Khunsul nane dune, 'enne hiyulh yálhduk. 'Ilhoghun Moses 'ink'ez 'ilhoghun Elijah.
30 E eis que falavam com ele dois personagens: eram Moisés e Elias,
31 Busaoolkalh 'ink'ez be hóodat'en. 'Et Jerusalem ts'e datinelh whe datítsah-un lhaóodutileh, 'et huwun huyulh yálhduk.
31 que apareceram envoltos em glória, e falavam da morte dele, que se havia de cumprir em Jerusalém.
32 'Et Peter 'ink'ez yulh 'ut'enne sa' tube hantez. 'Et ts'ih'un un'a t'enawhehunide whe 'et Sizi oots'u hayánduz-i, nane dune yuzih usyin whe hitilh'en.
32 Entretanto, Pedro e seus companheiros tinham-se deixado vencer pelo sono; ao despertarem, viram a glória de Jesus e os dois personagens em sua companhia.
33 'Et hukw'elh'az 'ink'ez highu whin'az whe Peter Sizi 'uyulhni, “Nemoodih hoonzoo njan uzdilhts'i. Tat-un whut'ah uztitez-un 'uts'oohooleh. 'Ilhoghun nyun mba, ilhoghun Moses ba, 'ink'ez 'ilhoghun cha Elijah ba.” 'Et hoonts'i Peter daja dutinelh 'aw t'eoonuszun.
33 Quando estes se apartaram de Jesus, Pedro disse: Mestre, é bom estarmos aqui. Podemos levantar três tendas: uma para ti, outra para Moisés e outra para Elias!... Ele não sabia o que dizia.
34 Yalhduk whe kw'us buk'einde. 'Et kw'us bunasut'i whe 'et whe hunilhjoot.
34 Enquanto ainda assim falava, veio uma nuvem e encobriu-os com a sua sombra; e os discípulos, vendo-os desaparecer na nuvem, tiveram um grande pavor.
35 Kw'us toh ts'e khuni huduzts'ai, “Ndun sYe' 'en ookw'esi'-un 'unt'oh. 'En oozóolhts'ai,” ni.
35 Então da nuvem saiu uma voz: Este é o meu Filho muito amado; ouvi-o!
36 'Et yaduk-un 'etsul 'uwhudija whe Sizi dich'oh za 'unt'oh whe hinilh'en. 'Et 'aw hoonliyaz lhe'hudínel ndet hohon'en-un. 'Et 'oh da' dzin 'aw dune lhodínel nts'en'a hinalh'en-un.
36 E, enquanto ainda ressoava esta voz, achou-se Jesus sozinho. Os discípulos calaram-se e a ninguém disseram naqueles dias coisa alguma do que tinham visto.
37 'Et 'om bun dzin shus k'ut ts'e hanáhidil whe 'ilhozdilne Sizi hidudizdil.
37 No dia seguinte, descendo eles do monte, veio ao encontro de Jesus uma grande multidão.
38 'Ilhoghun dune 'ilhozdilne butoh Sizi 'últus-un yuts'u háyih whe nja dúyulhni, “Hodulh'eh-un nts'u tédusdlih sye' nolh'en. 'En 'aw 'ilhoghun syaz 'unt'oh.
38 Eis que um homem exclamou do meio da multidão: Mestre, rogo-te que olhes para meu filho, pois é o único que tenho.
39 'Et khunsul ntsi'-i nududeh-i yilhchuk ibulh hazulh, ookaootuzuk, 'ink'ez huwus oozá hanúldoh. 'Ink'ez tube howa whúlna whe ye yáhanadudoh. 'Et huwa ndulcho whe ooka hootsulh.
39 Um espírito se apodera dele e subitamente dá gritos, lança-o por terra, agita-o com violência, fá-lo espumar e só o larga depois de o deixar todo ofegante.
40 'Inka nye hódil'e'ne buts'u tédusdli hits'u hanáhidoolhdeh ha 'et hoonts'i 'aw 'uhooneh ait'oh.”
40 Pedi a teus discípulos que o expelissem, mas não o puderam fazer.
41 'Et sizi 'utni, “Nohni 'andit whudizulhne 'alha 'aw nohba 'alha lhe'hoot'oh. Nohni dune 'aw ts'ih'un lhe'it'ohne ahli. Dawhuldzoh nohtoh 'utist'elh whe nohbulh óosyin? Nye' sts'ílhtelh!”
41 Respondeu Jesus: Ó geração incrédula e perversa, até quando estarei convosco e vos aturarei? Traze cá teu filho.
42 'Et 'awhuz Sizi ts'u yilhtelh whe ndi ntsi'-i nududeh-i nayáno 'ink'ez yukaootilhzut. 'Ink'ez Sizi ntsi'-i nududeh-i khuniti be 'uyulhni 'et whe khuniti be hukwa' yudáni', 'ink'ez ts'oodun soo na'uja whe oobá tl'anáyalhti.
42 E quando ele ia chegando, o demônio lançou-o por terra e agitou-o violentamente. Mas Jesus intimou o espírito imundo, curou o menino e o restituiu a seu pai.
43 'Ink'ez Yak'usda daltus la 'et huwa ts'iyanne buba hooncha suli'. 'Ink'ez Sizi nts'oh tula ne'ust'en-un buba hooncha k'et, 'aw buk'ohoodózit ait'oh. 'Oh da' za yugha hodul'ehne 'et 'úbulhni,
43 Todos ficaram pasmados ante a grandeza de Deus. Como todos se admirassem de tudo o que Jesus fazia, disse ele a seus discípulos:
44 “Ndi khuni be nohbulh yatisduk-un, soo cho nohdzi be whudoolts'it. 'Awet nilhdukw yinka dune ye', 'en dune ntsi'ne tl'atiltelh k'une' hitil'en ha.”
44 Gravai nos vossos corações estas palavras: O Filho do Homem há de ser entregue às mãos dos homens!
45 'Et hoonts'i njan daja ni-un 'aw ts'ih'un t'elhehonízil. 'Aw buba ts'et ha lhúhoolts'ulh. 'Et huwa daja ni, 'aw ts'ih'un nelhúhuhoo'al. 'Et hoonts'i whehúnuljut, 'aw hukwa huyoodolhkut ait'oh.
45 Eles, porém, não entendiam esta palavra e era-lhes obscura, de modo que não alcançaram o seu sentido; e tinham medo de lhe perguntar a este respeito.
46 'Ink'ez dich'oh dutoh lhdulhyoh 'ahudutni k'us mbe 'uk'enus uncha-un tileh.
46 Veio-lhes então o pensamento de qual deles seria o maior.
47 Dudzi yo whe daja huninzun Sizi t'eooninzun. 'Et huwa 'ilhoghun ts'oodunyaz yílhchoot 'ink'ez duzih neyulti.
47 Penetrando Jesus nos pensamentos de seus corações, tomou um menino, colocou-o junto de si e disse-lhes:
48 'Ink'ez ubulhni, “'Et soo ts'ih'un un'a 'unohdusni, mbene la soozi' gha ndun ts'oodunyaz hik'esutsitne, 'enne sk'ehintsi' whe' hint'oh. 'Ink'ez mbene la sk'esutsitne, 'enne mbe la whuz de sútilh'a'-un, 'en cha hik'esutsit whe' hoont'oh. 'Et huwa, mbe la nohtoh-un 'uk'enus dune ba tel'en-un, 'en 'uk'enus ncha tileh.”
48 Todo o que recebe este menino em meu nome, a mim é que recebe; e quem recebe a mim, recebe aquele que me enviou; pois quem dentre vós for o menor, esse será grande.
49 'Et John 'uyulhni, “NeMoodihti 'ilhoghun dune nyoozi' be ntsi'-i nududeh-i dune buts'u hanaídulhdoh, 'et ts'uhon'en. 'En 'aw nebulh 'ilhoghun lhiloh, 'et huwa 'et dut'en-un whuch'az níyoot.”
49 João tomou a palavra e disse: Mestre, vimos um homem que expelia demônios em teu nome, e nós lho proibimos, porque não é dos nossos.
50 'Et hoonts'i Sizi 'uyulhni, “Whuch'a nahyoot iloh! 'Alha mbe la 'aw nech'az úlhditni-un, 'en nets'ú ditni-un 'unt'oh.”
50 Mas Jesus lhe disse: Não lho proibais; porque, o que não é contra vós, é a vosso favor.
51 'Et 'awet Sizi ooba whusaóodanzut ndo yak'uz nátidalh-un huba, 'et 'awet Jerusalem whuts'u nalh'a 'ink'ez whuz natidalh-un howun nanínuzut.
51 Aproximando-se o tempo em que Jesus devia ser arrebatado deste mundo, ele resolveu dirigir-se a Jerusalém.
52 Khuni yuba na'ane dutso whe balh'a'. 'Enne hutizdil whe 'et 'awet 'ilhoghun Samaria keyoh ts'u hoozdil hiba lhaoodutileh ha.
52 Enviou diante de si mensageiros que, tendo partido, entraram em uma povoação dos samaritanos para lhe arranjar pousada.
53 'Et hoonts'i Jerusalem ts'u tizya-un 'et nahuhoon'ai whe njan keyoh Samaritan whut'enne 'aw hikalhe'nízun.
53 Mas não o receberam, por ele dar mostras de que ia para Jerusalém.
54 'Et yugha hodul'ehne James 'ink'ez John honalh'en bulh dahooja la whe Sizi huyoodulhkut, “NeMoodihti Elijah k'un'a ndi kwun ndus de yak'uz ts'e hadóonat 'ink'ez ts'iyawh hadók'un uzdooni', 'et eh neba hukwa' ninzun?”
54 Vendo isto, Tiago e João disseram: Senhor, queres que mandemos que desça fogo do céu e os consuma?
55 'Et hoonts'i buts'u nálh'a 'ink'ez hukwa' budani', 'ink'ez 'utni, “'Aw daja nahzun t'ewhunuzáhzun 'et huwa' dahni!
55 Jesus voltou-se e repreendeu-os severamente. {Não sabeis de que espírito sois animados.
56 Soo cho soo zúlhts'ai, yinka dune ye', dune ye khuna-i musai yutilhtselh ha iloh whusainya, ubutilhyih ha whusainya.” 'Ink'ez 'et 'udun keyoh whuyaz ts'e whehándil.
56 O Filho do Homem não veio para perder as vidas dos homens, mas para salvá-las.} Foram então para outra povoação.
57 'Awet ti hidulh whe 'ilhoghun dune Sizi yughu ninya 'ink'ez 'uyulhni, “SMoodihti nts'e la tínya ts'e ts'iyawh nyun tisyalh.”
57 Enquanto caminhavam, um homem lhe disse: Senhor, seguir-te-ei para onde quer que vás.
58 'Et Sizi 'uyulhni, “Nanguz 'enne cha 'an whut'i whe' 'unt'oh 'ink'ez dut'aiyaz cha t'o ut'i. 'Et hoonts'i yinka dune ye', 'aw tsén tal'al-un 'et hoonts'i lhuhóot'i'.”
58 Jesus replicou-lhe: As raposas têm covas e as aves do céu, ninhos, mas o Filho do Homem não tem onde reclinar a cabeça.
59 'Et 'uyoon cha 'ulhni, “Nyun cha sunanyalh.” 'Et hoonts'i 'uyulhni, “SMoodihti, k'at 'udechoo sbá oozi 'aóostelh.”
59 A outro disse: Segue-me. Mas ele pediu: Senhor, permite-me ir primeiro enterrar meu pai.
60 'Et hoonts'i Sizi 'uyulhni, “Whute dudulh yaidlanne didutch'oh 'analhuhoolyelh. 'Et hoonts'i nyun ndulcho whe nónya' 'ink'ez ndet la Yak'usda lerwe unli-un, ts'iyanne 'et huwun budóni'.”
60 Mas Jesus disse-lhe: Deixa que os mortos enterrem seus mortos; tu, porém, vai e anuncia o Reino de Deus.
61 'Et 'uyoon cha 'utni, “SMoodihti nyun tisyalh, 'et hoonts'i 'udechoo snatneke syoh ts'e buts'ú nunatisdalh-un 'ink'ez 'ilhiz wheni nohghu tisyalh budutásnelh, 'et stl'ahóon'aih.”
61 Um outro ainda lhe falou: Senhor, seguir-te-ei, mas permite primeiro que me despeça dos que estão em casa.
62 'Et hoonts'i Sizi 'uyulhni, “Mbe la wheoonilhch'ul-un 'ink'ez k'oh naidutut'ih de, ndunt'ohne ndet la Yak'usda whulerwe unli-un, 'et 'aw huba soo lhé'hit'oh whe' hint'oh.” |src="hk00019b.tif" size="span" copy="©The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972, 1995" ref="Luke 9.62"
62 Mas Jesus disse-lhe: Aquele que põe a mão no arado e olha para trás, não é apto para o Reino de Deus.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.