Lucas 12
Iroaquerari Itioncacaantaqueca Aapani Irioshi: Tsavetacoquerica Amajirote Jesoquirishito (COTNT) vs ARA
1 Iroompaquea icaramirincavaetanaquequea jmm caquintejia icantajianaquequea tirorererere icanca itsinacajianacaquea. Iriraquea Jesoshi icantajiguiriquea itsatacaanejia: “Inchiquiojitaja piquempejigaritsija pariseojia, manaquea icameetsatamampeaca intati, aisa itsaroventamampeajiaca. Iquempetacaro anempoacaanaqueroca pan ose, anempoanaquempa maasanose. Shooshoh paajencatsitiritsi.
1 Posto que miríades de pessoas se aglomeraram, a ponto de uns aos outros se atropelarem, passou Jesus a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Maasanopae yomanajivecaca imaica yamatavijantigueti oncoramanitapojajegueti intsajitaqueroquea. Ariquea oquejetaca maasanopae isenacajiguevetacaca imaica, oncoramanitapojajegueti ironigaantajiqueroquea.
2 Nada há encoberto que não venha a ser revelado; e oculto que não venha a ser conhecido.
3 Irootaquequea imaica nocantantajiaquempica, maasanopae picantaguetaqueca pitsecariqui pomanavecaca imaica, oncoramanitapojajegueti incantajiteroquea savincaguiteriqui, intsajianaqueroquea maasano. Aisa maasano pinchiquiojijencavetaquempa iguempitaqui pigonoro intsompogui pitsovironaquitequi, oncoramanitapojajegueti intsavetantajitero sotsiqui omencotapojacagueti pitsovironaquitequi ovancaitoqui.
3 Porque tudo o que dissestes às escuras será ouvido em plena luz; e o que dissestes aos ouvidos no interior da casa será proclamado dos eirados.
4 “Imaicaquea nocantajiaquempiquea aviatimpajia notsipajiacaca, aatoquea pitsaroacaajigaritsi nintajianquitsica irimetojajiaquempi. Iriatimpajia arigueti irimetojajiaquempi iroguenti metojanquitsine pitsino, cotanquitsiquea aato yagavejirotsi irimetojajiaqueroquea pishire.
4 Digo-vos, pois, amigos meus: não temais os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Cotanquitsiquea naatimpa nontsatacaajiaquempiquea querica pintsaroacaajiaquempaca: irioquea pintsaroacaamajaquempaquea Aapani Irioshi, aparo icanca iriatimpa yagavejamajaque incanquegueti quericaca metojanquitsineca ariquea iragavejaquequea intigarancaqueroquea ishire camorecariqui. Arimajaca irioquea pintsaroacaamajaquempa.
5 Eu, porém, vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo-vos, a esse deveis temer.
6 ¿Arimpaquea teequea pamenajiguiri tsimeripae ariguenti ivegaraca 5 tsimeri mavimentaquitequea imentaqui? Cotanquitsiquea Aapani Irioshi tee inchoocateji impeacotempaca.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? Entretanto, nenhum deles está em esquecimento diante de Deus.
7 Quempecaquea pimaejia, ariqueate itsaqueroquea apamaeropae. Irootaquequea nocantantajiaquempica aatoquea pitsaroajigui, caaviji panajaiaqueriquea tsimeripae.
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais! Bem mais valeis do que muitos pardais.
8 “Imaicaquea noncantajiaquempiquea: quericaca cantamajaqueroneca itsaroventamajataquena incamantajiaquerigueti caquintejia, ariqueate inquempetaquempa irira Irijanite Caquinte oncoramanitapojajegueti, incanquequea: ‘Naroguenti ashincari’, inquemajiaqueriquea maasano irashivantijitete Aapani Irioshi.
8 Digo-vos ainda: todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Cotanquitsiquea quericaca cantaquerineca caquinte: ‘Teetarite nontsaroventempariji Jesoshi’, ariqueate inquempetaquempaquea Irijanite Caquinte oncoramanitapojajegueti, incanquequea: ‘Teequea naroguenti ashintemparine’, inquemajiaquenaquea maasano irashivantijitete Aapani Irioshi.
9 mas o que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 Quericaca cantaguishevetaquemparineca irira Irijanite Caquinte iragavejaque Aapani Irioshi irishetacotajeriquea, cotanquitsiquea iriraquea cantaguishetacoquerineca Ishire Aapani Irioshi, irioquea iriguenti aatoquea ishetacojitiritsi.
10 Todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 “Oraqueate arigueti irajaitanaquempigueti shinagogaqui icapiocantapinijiacaca irooca ichoocatigueti jivatatsica joese irioca majirontajiatsica, aatoquea pishoshoguiteta piquenquejajiguiroquea querocaca pincanqueca pinquenquetsatacoventaquempagueti. Aatoquea picanti: ‘¿Querocaca noncanqueni?’,
11 Quando vos levarem às sinagogas e perante os governadores e as autoridades, não vos preocupeis quanto ao modo por que respondereis, nem quanto às coisas que tiverdes de falar.
12 aapojaquempatari inquenquejacaajiaquempi Ishire Aapani Irioshi cameetsanijite pintsajiaquequea querocaca pincanqueca.”
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará, naquela mesma hora, as coisas que deveis dizer.
13 Iroompaquea icantanaque aparo caquinte tsipatsipaitacarica omporoguijajianquitsica icanqueriquea Jesoshi:
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão lhe falou: Mestre, ordena a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Cotanquitsiquea Jesoshi icanqueriquea:
14 Mas Jesus lhe respondeu: Homem, quem me constituiu juiz ou partidor entre vós?
15 Ariquea icantajiguiri maasano:
15 Então, lhes recomendou: Tende cuidado e guardai-vos de toda e qualquer avareza; porque a vida de um homem não consiste na abundância dos bens que ele possui.
16 Ariquea iquempetacaanacariquea ajaarantavaetatsica, icanque: “Ichoocati caquinte ajaarantavaetatsica. Yashintamajataca iguepatsite ivintyacacaantaqueroquea tirigoitsoqui, iroompaquea ochoocatanaquequea ooquea jmmtacovaequequea teetarite oncapichaguiteteji.
16 E lhes proferiu ainda uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produziu com abundância.
17 Ocoramanivaetanaquequea anaavaeguetanaqueroquea oratica icapiocantaroca querompaquea incapiocajeroni, icanque: ‘¿Querocaquea noncotajeroni? Anaanaaguetanaqueroquea nocapiocantaroca. Imaica ¿querocaca noncapiocajeroni?’
17 E arrazoava consigo mesmo, dizendo: Que farei, pois não tenho onde recolher os meus frutos?
18 “Ariquea iquenquejanaqueroquea icanque: ‘Imaicaquea notsaquequea querocaca noncapiocajeroni. Nosoveacaanquerota nocapiocantavetaroca nantacaantaguetajequea otsipapae iniropaequea cameetsanijite arejetajempanijite maasanopae noncapiocantaguetajemparonijite notirigoitsoquite aisa maasanopae najaararopae.
18 E disse: Farei isto: destruirei os meus celeiros, reconstruí-los-ei maiores e aí recolherei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Iroompaquea noshinevaequempaquea noncanque: Imaicaquea choocatacovaetanaquenaquea oshequiavaeque, aatotaquea oteronquitajatsi oncaratacovaetanaquequea ajagantsini, aatoquea taaca nocoguitejacotimataja. Imaicaquea imaica nomagorejaguiteniquea, noshecaguitempani, nomiraguiteniquea, noshinevaeguitempani noncanquempa.’
19 Então, direi à minha alma: tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 “Cotanquitsiquea Aapani Irioshi icanqueriquea: ‘Teequea pintsatimateji aviatimpa. Imaica pimetojaque ompitsecanaquegueti, povashiantaguetanaqueroquea maasanopae pashintaguecaca. ¿Taaca ashintajemparone?’
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Ariquea iquempeca imaica maasano iriratica nintatsica manaquea irajaarantavaequempa intati, cotanquitsiquea iriraquea Aapani Irioshi yamenaqueriquea quempecaquea teeca irashintempaji capichaji.”
21 Assim é o que entesoura para si mesmo e não é rico para com Deus.
22 Iroompaquea Jesoshi icantajiguiri itsatacaanejia: “Imaicaquea noncanquempi: aatoja pishoshoventajigaro pishecajia choocatacaajempineca, aisa aatoja pishoshoventajigaroquea pinquitsaajiaquempaca.
22 A seguir, dirigiu-se Jesus a seus discípulos, dizendo: Por isso, eu vos advirto: não andeis ansiosos pela vossa vida, quanto ao que haveis de comer, nem pelo vosso corpo, quanto ao que haveis de vestir.
23 Oraquea pishire anijacajaiguimpica yagavejaquequea Aapani Irioshi ichoocatacaaquempiroquea, iroompaquea pisheca caaviji irojocajiaquempiquea. Ariquea oquempecaquea pinquitsaajiaquempaca, yagavejaquequea Aapani Irioshi ichoocatacaaqueroquea pitsino, iroompaquea pinquitsaajiaquempaca caaviji irojocajiaquempiquea.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Pamenajiguiriquea cogonti, teequea irivintyacavetempaji, aisa teequea onchoocavetempajiquea incapiocantemparoca isheca iroaroaitapinijigue iraapinijiaquequea irishecajiaquempaca, cotanquitsiquea Aapani Irioshi yojocapinijiaqueneriquea ishecajiacaca. ¡Aviatimpajia caaviji irojocajiaquempiquea pishecajia pishecajiaquempaca, caaviji panajaiaqueriquea araguetatsica!
24 Observai os corvos, os quais não semeiam, nem ceifam, não têm despensa nem celeiros; todavia, Deus os sustenta. Quanto mais valeis do que as aves!
25 Arigueti pishoshoguiteventavequemparo pigatsantsare ¿arimpa pagavejaque pincatsantsatanaje niganqui meetero?
25 Qual de vós, por ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Iroosacanica teequea pagavejajigueji teemajaca omanamajatempaji, ¿queroquea ococani pishoshoventantajiacaroca caavijica omanapitsajiaquempiquea?
26 Se, portanto, nada podeis fazer quanto às coisas mínimas, por que andais ansiosos pelas outras?
27 “Pamenajiguiroguetiquea ocatica ovempenaquipae inchiquiojiquea otsoroashiguetacaqueate iroatimpa, teequea oncatsiquejiavetempajiquea aantaquemparomeca oitsaare, aisa teequea onquiricajiavetempaji, jac ocameetsamajaquequea anaavaequequea ocanca ocameetsavaeque, anaaguequeroquea quitsaarentsi cameetsamorenaguetatsica coramanitica iquitsaajiacaca majirontatsica Saromonini caavijica anaaque ocameetsamorenataquequea.
27 Observai os lírios; eles não fiam, nem tecem. Eu, contudo, vos afirmo que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Quempeca ocatica ovempenaquipae oporencanaque poren icameetsatacaaguequeroquea Aapani Irioshi, cotanquitsiquea osaitequeraquea taampina oshimpeguiricanaque shimpeguiririri, irajaiqueroquea intajaiquero. ¡Aviatimpajiaquea caaviji irojocajiaquempiquea pinquitsaajiaquempaca, caavijitari panajaiaqueroqueate ovempenaquipae! Cotanquitsiquea aviatimpajia teequea paventamajatempariji, manaquea pishoshoventajiaca taaca opajitapae.
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais tratando-se de vós, homens de pequena fé!
29 Irootaquequea imaica nocantantajiaquempica: aatoquea pishoshoventajigaroquea pishecajiaquempaca irooca pimirajiaqueca.
29 Não andeis, pois, a indagar o que haveis de comer ou beber e não vos entregueis a inquietações.
30 Iriguentiquea quempejiguiroquea imaica irirajia teeca intsaroventajiguempariji, ishoshoventajiacaroquea taaca opajitapae, irootaquequea isavicaventajiaquequea iriatimpajia. Cotanquitsiquea aviatimpajia aatojate piquejejiguirotsija imaica, choocatarite Piri inquitequitica. Iriatimpa itsaquequea maasanopae picoguitejacojiacaca.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas vosso Pai sabe que necessitais delas.
31 Aviatimpajiampani pinintamajajigue pimajirontamajatanaquempari Aapani Irioshi, ariquea iriatimpa irojocajiaquempiquea maasanopae picoguitejacojiacaca.
31 Buscai, antes de tudo, o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 “Aatotarite pitsaroajigui, novejajiate. Teequea pincaramirincajiavetempaji, cotanquitsiquea Piri choocatatsica jenoqui inintacaajiaquempi pimajirontajiapojempari aisa impeacaavajempi majirontajiatsica imajirontagueti iriatimpa.
32 Não temais, ó pequenino rebanho; porque vosso Pai se agradou em dar-vos o seu reino.
33 Pojocantajiaqueroquea pashintaguecaca, paanquemparoquea imentaquipae, pojocajiaqueneriquea coguitejacojianquitsica. Pinquejetaquempagueti ariquea irojocajiaquempiquea Aapani Irioshi cameetsamajaguetanquitsica ontaniqui inquitequi, onquejevetaquempaquea pinteterigueti imentaquipae tsaratoqui aatoca oshitequirejitsi, aatotari oteroncatsi irojocajiaquempica ontaniqui inquitequi, aatoquea ichoocati aitsitantatsica, aisa aato ichoocati shecaguetaroca quitsaarentsi.
33 Vendei os vossos bens e dai esmola; fazei para vós outros bolsas que não desgastem, tesouro inextinguível nos céus, onde não chega o ladrão, nem a traça consome,
34 Aritarite taaca opajita pishineventamajataca manaquea pisavicaventaguitironi piquenquejaguitironi.
34 porque, onde está o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 — ausente —
35 Cingido esteja o vosso corpo, e acesas, as vossas candeias.
36 — ausente —
36 Sede vós semelhantes a homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 Irishinejiaquempaquea irirajia yashintajitacaca tinajajianquitsica guijajiavajirica ashincarica incoraquepojajegueti. Noncantamajaquempiquea inquitsaatashipojajempariqueate iroguisavicajiapojaqueri shitaponcarontsiqui irojocajiapojaqueneriquea isheca.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, os encontre vigilantes; em verdade vos afirmo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Incoraquevequempaquea nianquiitequi irooca osavincaguitetamanaquegueti cotanquitsiquea iramenajiapojajerigueti irashijia tinajajianatsi, irishinejiaquempaquea yashintajiacaca.
38 Quer ele venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 Iintsija pinquenquejajiguerojate, inchoocategueti itsipa choocatanquitsineca itsovironaquite, intsatemegueti querocaca incoraquetantaquempaca aitsitantatsica, ¿arimpate ari irimaaque? ¡Aatoquea! Manaquea intinajavenqueroquea irajaararo aatonijite iquijashitsijitiri iraitsijitaqueriquea.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, [vigiaria e] não deixaria arrombar a sua casa.
40 Irootaquequea nocantantajiaquempica: pincoguitempanija pincomajamajajiaquempaja poguijajiavajeri irira Irijanite Caquinte incoraquepojaje. Aatoguetiquea piquenquejamajajiguirotsi inchiquiojitaja icomirejajiapojajimpitsija.”
40 Ficai também vós apercebidos, porque, à hora em que não cuidais, o Filho do Homem virá.
41 Icantsitanaca Peerero:
41 Então, Pedro perguntou: Senhor, proferes esta parábola para nós ou também para todos?
42 Icanque Amajirote: “Imaicaquea iintsija pinquenquejajigueriquea yashintajicaca tsatatsica quemisantamajatirica ashincarica. Pameneja inchoocategueti ashincarica irashijia, iroompaquea iroanaquequea osamani, incanqueriquea aparo yashincaca irinetsanaguetajeneriquea maasanopae irashijia, icancani irojocajiaqueneriquea ishecajia.
42 Disse o Senhor: Quem é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor confiará os seus conservos para dar-lhes o sustento a seu tempo?
43 Irishinevaequempaquea yashincaca incoraquepojajegueti ashintarica arigueti iramenapojajeriquea inetsanamajaguetajiro icantanaquerica, arimpaquea irishineventamajatanaquempariquea.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Arimajaquea incanqueri: ‘Imaica noninquequea pamenaguetaquenaro maasanopae nashincaca.’
44 Verdadeiramente, vos digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 Cotanquitsiquea aatogueti yoguijiri ashincarica manaquea incanque: ‘Aatota icoraquetsita’, ariquea imparianaquemparoquea incatsimajiaqueriquea irashijia shiramparijia irooca manquigarentsijia intavatavaaitaqueriquea. Manaquea irisavicaventaguiteroni irishecaguitempani, irimiraguiteni, irishinquiguitempani.
45 Mas, se aquele servo disser consigo mesmo: Meu senhor tarda em vir, e passar a espancar os criados e as criadas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 Cotanquitsiquea taampina incoraquetapojaje ashincarica savincaguiteriqui teeca intsateji, incomirejapojajempari incatsimacatsimavaequeriquea oshequi, intsipatsipaitacaanquempari maasanojia teeca inquemisantajigueriji.
46 virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e castigá-lo-á, lançando-lhe a sorte com os infiéis.
47 “Iriraquea yashintajitaca tsatatsica inintacaavecarica ashincarica, cotanquitsiquea teequea inquemisanteriji, aisa teeca irinetsanatempaji incoraquepojajegueti, intavatavaavaequeriquea oshequi.
47 Aquele servo, porém, que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade será punido com muitos açoites.
48 Cotanquitsiquea iriraquea yashintajitaca teeca intsateji inintavecaca ashincarica, impeacaaguevequemparoquea teeca irininteji ashincarica, aatomajaca itavatavaajitiri, teetarite intsatenica. Quericacaquea itsatacaamajajiqueca, inintajitiroquea inquempetaquempaquea iriatimpa inquempetacaamajaquemparoquea querocagueti icojitaquerini itsatacajaiquerigueti. Quericaca yojocamajajitica oshequi, inintajitiroquea irojocamajajitajeneriquea.
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 “Naatimpa nocoraquetaquequea cameetsanijite nontsitacapojaqueroniji paamari acaniqui quepatsiqui. Nonintamajaveca osamimincajencatsiquempame.
49 Eu vim para lançar fogo sobre a terra e bem quisera que já estivesse a arder.
50 Imaica nantsipevaequempaquea. ¡Noshimampojancavaetanaca nocanca, irooshipojitari aapojaquempa!
50 Tenho, porém, um batismo com o qual hei de ser batizado; e quanto me angustio até que o mesmo se realize!
51 ¿Pijiqueji irooquea nocoraquetashique noncanqueriquea maasano quepatsiquitica inquemavacaajiaquempa iraavacaajiaquempaquea? Teetarite irooquea noncoraquetashiteji, iroguentiquea nocoraquetashique ompampiatantanaquemparoca intsinampirejavacaajianaquempa, incatsimajitanaqueriquea tsaroventaquenaneca.
51 Supondes que vim para dar paz à terra? Não, eu vo-lo afirmo; antes, divisão.
52 Jeroquea imaica inchoocajiaque caquintejia tsovironaquiqui, incarajiaque apavacoro, cotanquitsi mavitetanquitsica incatsimajiaqueri itsipajia, ari intsinampirejavacaajianaquempa.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Iriraquea shirampari incatsimaqueriquea irijanite, iriraquea irijanite incatsimaqueriquea iriri. Oraquea imanquigare oncatsimaqueroquea orijanite aisa ovataguero, oraquea orijanite oncatsimaqueroquea iniro, ariquea onquempetaquempaquea ovataguero iroatimpa oncatsimaqueroquea ovaguirote.”
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Iroompaquea icantajiguiri maasano: “Oraqueate pamenajiguirogueti opoasecantigueti mararo oraquea iquijigueti catsirincaiteri picantajiaquequea: ‘Imaicashia ontejapojenishiatsi incani’, ariquea otejapojiqueate.
54 Disse também às multidões: Quando vedes aparecer uma nuvem no poente, logo dizeis que vem chuva, e assim acontece;
55 Aisa ochovigaguitetigueti oquenajencatapojigueti quirincaqui picantajiaque: ‘Imaicashia oncatsirincaguitetanaquenishia’, ariquea ocatsirincaguitetanaque.
55 e, quando vedes soprar o vento sul, dizeis que haverá calor, e assim acontece.
56 ¡Mana picameetsatamampeajiaca intati! Aviatimpajia pitsajiaveca pamenaguitevetarogueti arica ontejaque arica aato, irooca aisa pitsajiavecaroquea querocaca oncameetsaguitetantanajempaca, cotanquitsiquea ¿quero ococani teeca pintsatantajiguempaji queroca ococani yonigaimojiavequempiroquea Aapani Irioshi maasanopae pamenajiaqueca imaica?
56 Hipócritas, sabeis interpretar o aspecto da terra e do céu e, entretanto, não sabeis discernir esta época?
57 “¿Queroquea picojiacani aviatimpajia caarica pinintantajiga pintsajiguequea taaca opaji cameetsaguetanquitsica?
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Incatsimataquempigueti pigonoro irinintavequempagueti iraanaquempiquea jivatatsicaqui irisantanatacotacaanquempi, pinquenquetsatacaaguetanaquerija quenavoquirontsiqui pishinetacaajemparinijite aatoniji yaguimpitsi. Ontaniqui iraanaquempigueti jivatatsicaqui iriotarite cajemaquerineca coareta. Iriraquea coareta manaquea iraapanajantempiquea irisantanatacotsitempi.
58 Quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para te livrares desse adversário no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, o juiz te entregue ao meirinho e o meirinho te recolha à prisão.
59 Noncanquempiquea, aatogueti povegaramajatajiri catsimataquempica maasanopae paacotaquerica aatotarite yoguipaquijajimpitsi santanatacotaquempica.”
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.