Mateus 9
Júu ʼmɨ́ɨ e cacuo fidiée (CCONT) vs VC
1 Jo̱ mɨ˜ cangɨ́ˋ jo̱, cajgóobˉtu̱ Jesús fɨˊ dsíiˊ co̱o̱ˋ móoˊ jo̱ cangɨ́ɨiñˊ fɨˊ lɨ́ꞌˉ ꞌngóoꞌ˜ cataangˋ e guiéeˊ do jo̱ caguiémꞌˉtu̱r fɨˊ fɨɨˋ lɨ˜ guiiñ˜.
1 Jesus tomou de novo a barca, passou o lago e veio para a sua cidade.
2 Jo̱ mɨ˜ caguiéiñꞌˉ fɨˊ jo̱, jo̱ caguilíingˉ dseaˋ i̱ jéengˋ jaangˋ dseaˋ i̱ caang˜ tɨɨˉ i̱ dsíingˉ ni˜ co̱o̱ˋ ꞌmaˋ e sɨlɨ́ɨngˇ. Jo̱ mɨˉ cangáˉ Jesús e jo̱, jo̱ co̱ꞌ nɨñiˊbre e jábꞌˉ lɨ́ɨngˋ jaléngꞌˋ i̱ dseaˋ do júuˆ quiáꞌrˉ, jo̱baꞌ lalab casɨ́ꞌrˉ i̱ dseaˋ dséeꞌ˜ do:
2 Eis que lhe apresentaram um paralítico estendido numa padiola. Jesus, vendo a fé daquela gente, disse ao paralítico: "Meu filho, coragem! Teus pecados te são perdoados."
3 Jo̱ ie˜ jo̱ dob niteáangˉ tú̱ˉ ꞌnɨˊ mɨ́ɨngꞌ˜ tɨfaꞌˊ quiáꞌˉ júuˆ quiʉꞌˊ ta˜ quiáꞌˉ dseaˋ Israel. Jo̱ mɨ˜ canúurˉ e cajíngꞌˉ Jesús lajo̱, jo̱baꞌ caꞌɨ́ˋ dsíirˊ lala: “Lají̱i̱ꞌ˜ e nɨcajíngꞌˉ i̱ dseañʉꞌˋ na, gabˋ féꞌrˋ uii˜ quiáꞌˉ Fidiéeˇ.”
3 Ouvindo isto, alguns escribas murmuraram entre si: "Este homem blasfema."
4 Jo̱ co̱ꞌ ñibˊ Jesús lají̱i̱ꞌ˜ e ɨˊ dsíiˊ i̱ dseaˋ do, jo̱baꞌ cajmɨngɨꞌˊreiñꞌ do lala:
4 Jesus, penetrando-lhes os pensamentos, perguntou-lhes: "Por que pensais mal em vossos corações?
5 ¿E˜ e lɨ́ɨngˉnaꞌ e jaˋguɨ huɨ́ɨngˊ e nifeˇeeꞌ, su e “Niꞌíim˜baa dseeˉ quíiꞌˉ”, o̱si e niféꞌˆnaaꞌ é: “Ráanꞌˉ jo̱ ngɨ˜”?
5 Que é mais fácil dizer: Teus pecados te são perdoados, ou: Levanta-te e anda?
6 Jo̱ dsʉꞌ lana jnea˜ niꞌéeˆe ꞌnʉ́ꞌˋ e jneab˜ dseaˋ cagáaˊa fɨˊ ñifɨ́ˉ e lɨ́ɨnˊn jaangˋ dseaˋ jmɨgüíˋ jo̱ ooˉbaa ta˜ fɨˊ jmɨgüíˋ la e niꞌíin˜n dseeˉ quiáꞌˉ dseaˋ.
6 Ora, para que saibais que o Filho do Homem tem na terra o poder de perdoar os pecados: Levanta-te - disse ele ao paralítico -, toma a tua maca e volta para tua casa."
7 Jo̱ dsifɨˊ lajo̱b caráangˉ i̱ dseañʉꞌˋ do jo̱ cangámꞌˉbre fɨˊ quiáꞌrˉ.
7 Levantou-se aquele homem e foi para sua casa.
8 Jo̱ mɨ˜ cangáˉ i̱ dseaˋ i̱ teáangˉ do e caꞌláamˉ i̱ dseaˋ dséeꞌ˜ do, dsíngꞌˉ cangogáˋ dsíirˊ. Jo̱ lajɨɨmˋbre canaaiñˋ jmiféiñꞌˊ Fidiéeˇ dsʉco̱ꞌ dseaˋ do cacuøꞌrˊ dseaˋ jmɨgüíˋ jaléꞌˋ e quɨ́ɨiñꞌ˜ jmɨɨ˜ do.
8 Vendo isto, a multidão encheu-se de medo e glorificou a Deus por ter dado tal poder aos homens.
9 Jo̱ mɨ˜ cangɨ́ˋ jo̱, cagüɨꞌɨ́ɨˊ Jesús e fɨˊ fɨɨˋ lɨ˜ guiiñꞌ˜ do. Jo̱ lajeeˇ ngóorˊ guiáꞌˆ fɨbˊ cangáiñˉ jaangˋ dseañʉꞌˋ i̱ siiˋ Mateo i̱ niguiing˜ mɨˊ cuuˉ e catɨ́ɨngˉ dseata˜ i̱ guiing˜ fɨˊ Roma. Jo̱baꞌ lalab casɨ́ꞌˉ Jesús i̱ dseañʉꞌˋ íˋ jo̱ cajíñꞌˉ:
9 Partindo dali, Jesus viu um homem chamado Mateus, que estava sentado no posto do pagamento das taxas. Disse-lhe: Segue-me. O homem levantou-se e o seguiu.
10 Jo̱ mɨ˜ cangɨ́ˋ jo̱, e jmɨɨ˜ jo̱b cagǿꞌˋ Jesús fɨˊ quiáꞌˉ Mateo. Jo̱ lajeeˇ guiiñ˜ gøꞌrˊ co̱lɨɨng˜ có̱o̱ꞌ˜ jaléngꞌˋ dseaˋ quiáꞌrˉ, caguilíingˉ i̱ fɨ́ɨngˊ nodsicuuˉ i̱ jmóoˋ ta˜ có̱o̱ꞌ˜ i̱ Mateo do có̱o̱ꞌ˜guɨ jaléngꞌˋ dseaˋ i̱ seaˋ júuˆ e dsíngꞌˉ røøiñˋ dseeˉ, jo̱ caguárˋ co̱lɨɨng˜ có̱o̱ꞌ˜ Jesús e cagǿꞌrˋ ni˜ mes˜ lɨ˜ guiing˜ dseaˋ do.
10 Como Jesus estivesse à mesa na casa desse homem, numerosos publicanos e pecadores vieram e sentaram-se com ele e seus discípulos.
11 Jo̱ mɨ˜ cangáˉ tú̱ˉ ꞌnɨˊ mɨ́ɨngꞌ˜ dseaˋ Israel i̱ lɨ́ɨngˊ dseaˋ fariseo e guiing˜ Jesús gøꞌrˊ có̱o̱ꞌ˜ i̱ dseaˋ do, jo̱baꞌ i̱ dseaˋ fariseo do cajmɨngɨ́ꞌrˉ dseaˋ quiáꞌˉ Jesús jo̱ cajíñꞌˉ:
11 Vendo isto, os fariseus disseram aos discípulos: "Por que come vosso mestre com os publicanos e com os pecadores?"
12 Jo̱ nicanúubˉ Jesús lají̱i̱ꞌ˜ e cajíngꞌˉ i̱ dseaˋ do, jo̱baꞌ lalab cañíirˋ quiáiñꞌˉ do jo̱ casɨ́ꞌˉreiñꞌ:
12 Jesus, ouvindo isto, respondeu-lhes: "Não são os que estão bem que precisam de médico, mas sim os doentes.
13 Güɨlíingˋnaꞌ jo̱ güɨjmɨtɨ́ɨngˋnaꞌ e júuˆ la e féꞌˋ Fidiéeˇ fɨˊ ni˜ jiˋ quiáꞌrˉ: “Jnea˜ Fidiéeˇ iin˜n e ꞌnʉ́ꞌˋ nifɨ́ɨˉ líingˋnaꞌ jaléngꞌˋ dseaˋ rúngꞌˋnaꞌ, jo̱ o̱ꞌ lɨco̱ꞌ cuøˋnaꞌ feáꞌˉ fɨˊ quiniiˉ.” Jo̱ jnea˜ fɨ́ɨˉɨ ꞌnʉ́ꞌˋ e jaˋ cagáˉa fɨˊ jmɨgüíˋ la faꞌ e cagaꞌnénꞌˋn jaléngꞌˋ dseaˋ i̱ éeˋ guiʉ́ˉ, dsʉco̱ꞌ jnea˜ cagaꞌnénꞌˋn jaléngꞌˋ dseaˋ dseeˉ dseaˋ quibˊ.
13 Ide e aprendei o que significam estas palavras: Eu quero a misericórdia e não o sacrifício {Os 6,6}. Eu não vim chamar os justos, mas os pecadores."
14 Jo̱ co̱o̱ˋ jmɨɨ˜ cangoquiéengˊ jaléngꞌˋ dseaˋ quiáꞌˉ i̱ Juan i̱ seáangˋ dseaˋ jmɨɨˋ do fɨˊ lɨ˜ singꞌˊ Jesús jo̱ cajmɨngɨꞌrˊ dseaˋ do lala:
14 Então os discípulos de João, dirigindo-se a ele, perguntaram: "Por que jejuamos nós e os fariseus, e os teus discípulos não?"
15 Jo̱baꞌ cañíiˋ Jesús quiáꞌˉ i̱ dseaˋ do jo̱ casɨ́ꞌˉreiñꞌ:
15 Jesus respondeu: Podem os amigos do esposo afligir-se enquanto o esposo está com eles? Dias virão em que lhes será tirado o esposo. Então eles jejuarão.
16 ’Jo̱ jí̱i̱ꞌ˜ jaangˋ dseaˋ to̱ꞌrˊ co̱o̱ˋ ꞌmɨꞌˊ e yʉ́ʉꞌ˜ có̱o̱ꞌ˜ caꞌnáꞌˆ ꞌmɨꞌˊ e ꞌmɨ́ɨˉ, dsʉco̱ꞌ song cajméerˋ lajo̱, jo̱baꞌ nijǿmꞌˋ e ꞌmɨꞌˊ ꞌmɨ́ɨˉ do jo̱guɨ niꞌguíˋbɨ e ꞌmɨꞌˊ yʉ́ʉꞌ˜ do cajo̱, jo̱baꞌ lɨ́ꞌˆ lɨˊ jmiguiʉˊguɨ niꞌguíbˋ jóng.
16 Ninguém põe um remendo de pano novo numa veste velha, porque arrancaria uma parte da veste e o rasgão ficaria pior.
17 Jo̱ lajo̱bɨ cajo̱ jaˋ guiéꞌˋ dseaˋ méeˊ e laco̱ꞌ guiꞌnáꞌˆ cóꞌˊ fɨˊ co̱o̱ˋ dsíiˊ loo˜ jóꞌˋ e yʉ́ʉꞌ˜, dsʉco̱ꞌ song cajméerˋ lajo̱, jo̱baꞌ niꞌguíˋbaꞌ do jo̱ nidsiꞌɨ́ɨbˊ e méeˊ do jo̱guɨ niꞌíimˉ e loo˜ jóꞌˋ do cajo̱. Jo̱ co̱ꞌ lajo̱b lɨ́ɨˊ, jo̱baꞌ guiʉ́ˉguɨ e niguiéꞌˋ dseaˋ e méeˊ laco̱ꞌ guiꞌnáꞌˆ cóꞌˊ do fɨˊ co̱o̱ˋ dsíiˊ loo˜ jóꞌˋ e ꞌmɨ́ɨbˉ, jo̱ lajo̱baꞌ jaˋ dseáangꞌ˜ faꞌ e niꞌguíˋ e loo˜ jóꞌˋ do o̱ꞌguɨ faꞌ e nidsiꞌɨ́ɨˊ e méeˊ do cajo̱.
17 Não se coloca tampouco vinho novo em odres velhos; do contrário, os odres se rompem, o vinho se derrama e os odres se perdem. Coloca-se, porém, o vinho novo em odres novos, e assim tanto um como outro se conservam.
18 Jo̱ lajeeˇ singꞌˊ Jesús e guiꞌnáꞌˆ sɨ́ɨmˋbɨr có̱o̱ꞌ˜ i̱ dseaˋ i̱ caguilíingˉ jmɨngɨ́ɨˋ do, mɨ˜ caguiéˉ jaangˋ fii˜ féngꞌˊ quiáꞌˉ dseaˋ Israel i̱ siiˋ Jairo fɨˊ lɨ˜ singꞌˊ dseaˋ do. Jo̱ casíꞌrˋ uǿˉ jnir˜ fɨˊ quiniˇ dseaˋ do jo̱ casɨ́ꞌˉreiñꞌ:
18 Falava ele ainda, quando se apresentou um chefe da sinagoga. Prostrou-se diante dele e lhe disse: Senhor, minha filha acaba de morrer. Mas vem, impõe-lhe as mãos e ela viverá.
19 Jo̱ dsifɨbˊ cangóˉ Jesús fɨˊ jo̱ co̱lɨɨng˜ có̱o̱ꞌ˜ i̱ dseaˋ quiáꞌrˉ do.
19 Jesus levantou-se e o foi seguindo com seus discípulos.
20 Jo̱ lajeeˇ e iuuiñˉ fɨˊ ngóoˊbre mɨ˜ cangoquiéengˊ jaangˋ dseamɨ́ˋ lɨ́ꞌˉ caluurˇ i̱ nilɨ́ɨngˊ jmohuɨ́ɨˊ e tuuiñˋ lají̱i̱ꞌ˜ nɨngóoˊ mɨˊ guitu̱ˊ ji̱i̱ˋ. Jo̱ i̱ dseamɨ́ˋ do catɨ́ɨiñˉ capíꞌˆ ꞌnɨꞌˋ sɨ̱ꞌˆ dseaˋ do;
20 Ora, uma mulher atormentada por um fluxo de sangue, havia doze anos, aproximou-se dele por trás e tocou-lhe a orla do manto.
21 co̱ꞌ ɨˊ dsíirˊ e faꞌ capíbꞌˆ sɨ̱ꞌˆ dseaˋ do catɨ́ɨiñˉ, jo̱baꞌ niꞌleáamˉbre lají̱i̱ꞌ˜ jmohuɨ́ɨˊ e lɨ́ɨiñˊ.
21 Dizia consigo: Se eu somente tocar na sua vestimenta, serei curada.
22 Jo̱ dsifɨˊ mɨ˜ cajméeˋ i̱ dseamɨ́ˋ do lajo̱, caji̱ꞌˊ Jesús nir˜ fɨˊ caluurˇ jo̱ cangáiñˉ i̱ dseamɨ́ˋ i̱ catɨ́ɨngˉ sɨ̱ꞌrˆ do jo̱ casɨ́ꞌˉreiñꞌ:
22 Jesus virou-se, viu-a e disse-lhe: Tem confiança, minha filha, tua fé te salvou. E a mulher ficou curada instantaneamente.
23 Jo̱ mɨ˜ tɨˊ lɨ˜ caguiéˉ Jesús fɨˊ quiáꞌˉ i̱ fii˜ féngꞌˊ quiáꞌˉ dseaˋ Israel do, cangárˉ e nɨteáangꞌ˜ dseatɨˊ jiʉ́ʉrˉ lúuˊ quiáꞌˉ ꞌlɨɨ˜ co̱ꞌ tɨˊ lɨ˜ niꞌámˉ i̱ sɨmɨ́ˆ ꞌlɨɨ˜ do, jo̱guɨ jaléngꞌˋ dseaˋ eáangˊ nɨteáaiñꞌ˜ ta˜ quɨꞌˊ óoˋ.
23 Chegando à casa do chefe da sinagoga, viu Jesus os tocadores de flauta e uma multidão alvoroçada. Disse-lhes:
24 Jo̱baꞌ caquiʉꞌˊ Jesús ta˜ quiáꞌˉ jaléngꞌˋ i̱ dseaˋ do jo̱ casɨ́ꞌˉreiñꞌ:
24 Retirai-vos, porque a menina não está morta; ela dorme. Eles, porém, zombavam dele.
25 dsʉꞌ Jesús caꞌuǿømˋbre jaléngꞌˋ i̱ dseaˋ do fɨˊ lɨ˜ teáaiñꞌ˜. Jo̱ mɨ˜ cangɨ́ˋ jo̱, caꞌíˉbre fɨˊ dsíiˊ sɨnʉ́ʉˆ jo̱ mɨfɨ́ɨngˋ catɨ́ɨiñˉ guooˋ i̱ sɨmɨ́ˆ ꞌlɨɨ˜ do, jo̱ dsifɨˊ lajo̱b caráaiñꞌˉ do.
25 Tendo saído a multidão, ele entrou, tomou a menina pela mão e ela levantou-se.
26 Jo̱ latøømˉ lɨ˜ se̱ꞌˊ Galilea caniꞌˉ júuˆ quiáꞌˉ lají̱i̱ꞌ˜ e calɨ́ˉ do ie˜ jmɨɨ˜ jo̱.
26 Esta notícia espalhou-se por toda a região.
27 Jo̱ mɨ˜ cangɨ́ˋ e cajmijí̱ꞌˊ Jesús i̱ sɨmɨ́ˆ ꞌlɨɨ˜ do, cagüɨꞌɨ́ɨˊ dseaˋ do fɨˊ jo̱; jo̱ lajeeˇ ngóorˊ fɨˊ guiáꞌˆ fɨˊ, cangoquiéengˊ gángˉ dseaˋ tiuungˉ fɨˊ lɨ˜ ngóorˊ, jo̱ i̱ dseaˋ íˋ áiñꞌˋ Jesús lala:
27 Partindo Jesus dali, dois cegos o seguiram, gritando: Filho de Davi, tem piedade de nós!
28 Jo̱ mɨ˜ tɨˊ lɨ˜ caguiéˉ Jesús fɨˊ co̱o̱ˋ lɨ˜ siꞌˊ ꞌnʉ́ʉˊ, jo̱ caꞌíˉbre fɨˊ dsíiˊ, jo̱ cangotáamꞌ˜bɨ i̱ dseaˋ tiuungˉ do fɨˊ jo̱ cajo̱, jo̱ Jesús cajmɨngɨ́ꞌrˉ dseaˋ do:
28 Jesus entrou numa casa e os cegos aproximaram-se dele. Disse-lhes: Credes que eu posso fazer isso? Sim, Senhor, responderam eles.
29 Jo̱ dsifɨbˊ cagüɨꞌˊ Jesús jminiñꞌˇ do jo̱ casɨ́ꞌˉreiñꞌ:
29 Então ele tocou-lhes nos olhos, dizendo: Seja-vos feito segundo vossa fé.
30 Jo̱ dsifɨbˊ canaˊ jminiˇ i̱ dseaˋ gángˉ do. Dsʉꞌ Jesús caꞌɨ́ɨrˉ ꞌgooˋ quiáiñꞌˉ do e jaˋ i̱i̱ˋ nisɨ́iñꞌˋ jí̱i̱ꞌ˜ jaangˋ quiáꞌˉ lají̱i̱ꞌ˜ e calɨ́ˉ do.
30 No mesmo instante, os seus olhos se abriram. Recomendou-lhes Jesus em tom severo: Vede que ninguém o saiba.
31 Dsʉꞌ i̱ dseaˋ do, jo̱bɨ lɨco̱ꞌ nɨcaꞌuøøiñˋ fɨˊ lɨ˜ siꞌˊ e ꞌnʉ́ʉˊ do mɨ˜ canaaiñˋ niꞌrˊ júuˆ fɨˊ lacaangˋ fɨɨˋ e néeˊ lɨ˜ se̱ꞌˊ Galilea quiáꞌˉ lají̱i̱ꞌ˜ e cajméeˋ Jesús có̱o̱ꞌ˜ írˋ do.
31 Mas apenas haviam saído, espalharam a sua fama por toda a região.
32 Jo̱ lajeeˇ e uøøngˋ i̱ dseaˋ gángˉ i̱ lamɨ˜ tiuungˉ do, jo̱ lajeeˇ jo̱, tú̱ˉ ꞌnɨˊ mɨ́ɨngꞌ˜ dseaˋ cangojéeiñˋ fɨˊ quiniˇ Jesús jaangˋ dseaˋ i̱ jaˋ féꞌˋ uíiꞌ˜ e iuungˉ i̱ ꞌlɨngꞌˆ dsíirˊ.
32 Logo que se foram, apresentaram-lhe um mudo, possuído do demônio.
33 Jo̱ mɨ˜ calɨ́ˉ e cajmihuíingˉ Jesús i̱ ꞌlɨngꞌˆ i̱ iuungˉ dsíiˊ i̱ dseaˋ i̱ jaˋ féꞌˋ do, jo̱guɨbaꞌ canaaiñꞌˋ do caféꞌrˋ. Jo̱ jaléngꞌˋ dseaˋ i̱ sɨseángꞌˊ do ie˜ jo̱ dsíngꞌˉ cangogáˋ dsíirˊ jo̱ féꞌrˋ lala:
33 O demônio foi expulso, o mudo falou e a multidão exclamava com admiração: Jamais se viu algo semelhante em Israel.
34 Jo̱ dsʉꞌ jaléngꞌˋ dseaˋ Israel i̱ lɨ́ɨngˊ dseaˋ fariseo i̱ sɨseángꞌˊ do ie˜ jo̱ féꞌrˋ lala:
34 Os fariseus, porém, diziam: É pelo príncipe dos demônios que ele expulsa os demônios.
35 Jo̱ mɨ˜ cangɨ́ˋ jo̱, cangɨˊ Jesús lacaangˋ jaléꞌˋ fɨɨˋ féꞌˋ có̱o̱ꞌ˜guɨ jaléꞌˋ fɨɨˋ píꞌˆ e erˊ júuˆ quiáꞌˉ Fidiéeˇ fɨˊ laco̱o̱ˋ lɨ˜ té̱e̱ˉ guáꞌˉ quiáꞌˉ dseaˋ góorˋ dseaˋ Israel. Jo̱guɨ guiarˊ júuˆ e nɨjaquiéemˊbaꞌ e nicá̱ˋ dseaˋ do nifɨˊ quiáꞌˉ lajaangˋ lajaangˋ dseaˋ jmɨgüíˋ, jo̱guɨ jmiꞌleáaiñˉ jaléngꞌˋ dseaˋ i̱ lɨ́ɨngˊ lɨ́ꞌˆ doñiˊ eeˋ jmohuɨ́ɨˊ o̱si lɨ́ꞌˆ doñiˊ jiéꞌˋ lɨ˜ cuꞌˋ quiáiñꞌˉ é.
35 Jesus percorria todas as cidades e aldeias. Ensinava nas sinagogas, pregando o Evangelho do Reino e curando todo mal e toda enfermidade.
36 Jo̱ mɨ˜ cangángˉ Jesús i̱ dseaˋ ꞌleáangˉ i̱ sɨseángꞌˊ do ie˜ jo̱, eáamˊ calɨ́ˉ fɨ́ɨˉ lɨ́ɨngˉneiñꞌ, co̱ꞌ dsíngꞌˉ jmiquíngꞌˉ dsíiñꞌˊ do jo̱guɨ dsíngꞌˉ lɨjiuung˜ dsíiñꞌˊ cajo̱. Co̱ꞌ lɨ́ɨiñꞌˊ do laco̱ꞌ lɨ́ɨngˊ jaléngꞌˋ joꞌseꞌˋ mɨ˜ jaˋ seengˋ fii˜reꞌ i̱ quie̱ˊ nifɨˊ quiáaˉreꞌ.
36 Vendo a multidão, ficou tomado de compaixão, porque estava enfraquecida e abatida como ovelhas sem pastor.
37 Jo̱baꞌ cajíngꞌˉ Jesús casɨ́ꞌrˉ jaléngꞌˋ i̱ dseaˋ quiáꞌrˉ do lala:
37 Disse, então, aos seus discípulos: A messe é grande, mas os operários são poucos.
38 Jo̱baꞌ ꞌnéˉ nimɨ́ɨꞌ˜ ꞌnʉ́ꞌˋ Fidiéeˇ e nicuǿngˉguɨr dseaˋ i̱ niguiáˉ jaléꞌˋ júuˆ quiéˉe, jo̱ e jo̱ lɨ́ɨˊ lafaꞌ mɨ˜ carooˋ jaléꞌˋ e cajníˋ jaangˋ dseaˋ jo̱ dsʉꞌ joˋ i̱i̱ˋ ꞌgaꞌˊ lɨ˜ seengˋ i̱ nijmɨcó̱o̱ꞌ˜ quiáꞌrˉ e ni˜ ta˜ do.
38 Pedi, pois, ao Senhor da messe que envie operários para sua messe.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.