Daniel 2
Apanlli Kuku (CBUNT) vs NAA
1 Kurak Nabukodonosor tsimbun masach kurakaam kinaru taachu, anush zapan pamazurangiya. Anootssha chinachintar ashku xarashish mangush kapung taarangiya. Ashirucha, nda kis taarangiya. Mishat, nduntam kis maatariya.
1 No segundo ano do seu reinado, Nabucodonosor teve uns sonhos que o deixaram perturbado e sem poder dormir.
2 Ashku, tputsee yasampaneewaatssha tuwachima yasarana anuwaatssha, misha wishunoowaatstam kuruzurangiya. Yuwaa nuw pamasirangi anoo kamanpanda átu kuruzurangiya. Yasampanshitisin kurakush pang' kusatarangsin,
2 Então o rei mandou chamar os magos, os encantadores, os feiticeiros e os caldeus, para que lhe dissessem o que ele havia sonhado. Eles vieram e se apresentaram diante do rei.
3 kuraksha, Nuw zapancha pamazuki. Ashirucha, anumun xararuri taakuri, yasapi turi kizpur zandkina, tárangiya.
3 Ele lhes disse: — Tive um sonho e fiquei perturbado, querendo saber que sonho foi esse.
4 Yasampanshitisin kurakaa Aramewush k'kuz tsiyatkusin: Shiy kurakaa, urutamari kurakaam kinarush taachsha. Ashiri, kurakaa, pamazumareetsish iyaa kamaningcha. Kamaneerush, iysha shiyaa pamazumarish kamanchinipa, yuwaa ashtachu anootsi, yasampaneew kurakaa táranganaya.
4 Os caldeus disseram ao rei em aramaico: — Que o rei viva eternamente! Conte o sonho a estes seus servos, e daremos a interpretação.
5 Itaru, kuraksha: Na mazinangtsa, yuwaa nuw pamazurangi anoo siyaa kamancheezi, ndambaree. Saantari mangimandaritis natstayarus, yuwaa nuw pamazurangi anoo kamaningandama. Mishat, yuwaatstam ashtachu anootstam itsinsaru kamaningandama. Itaru, siy ndunnaa nuwaa itsinsaru kamankus, nuwsha siyaa mchukpat turumaam kamachtachima. Pangeetstamtis ichinguru kapeetchinllinaya.
5 Mas o rei respondeu aos caldeus: — Uma coisa é certa: se não me contarem o sonho e a sua interpretação, vocês serão despedaçados, e as casas de vocês serão reduzidas a ruínas.
6 Itaru, siy waanari yuwaa nuw pamazurangi anoo itsinsaru kamankachus, misha yuwaatstam ashtachu anootstam kamankachus, ashiri nuwsha siyaam ngutariti maachiritaatsi zapan wanasirimshee panachintsa. Mishat, tputsireetsi: Siy nee tputs ungirtangtsa. Kizpurtanda yasakana, táchima. Ashirucha, siyaa pamazumareetsi kamaningandama, atashina. Mishat, yuwaa ashtachu anoo itsinsaru kamaningandama atashina, kurak yasampaneewaa tárangiya.
6 Mas, se me contarem o sonho e a sua interpretação, vocês receberão de mim dádivas, prêmios e grandes honras. Portanto, contem-me o sonho e a sua interpretação.
7 Ashiri yasampanshtisin punirpat, Kurakaa, yuwaa pamazurangish anoo iyaa kamaningcha. Ashkachush, iysha itsinsaru yuwaa ashtachu anoo shiyaa kamanchinipa, táranganaya.
7 Os caldeus responderam pela segunda vez: — Que o rei conte o sonho a estes seus servos, e nós lhe daremos a interpretação.
8 Itaru kuraksha; Na siyaa yasaktana. Nuwaa kuki mazinarangus, punikus, Pcharundama, átus, nuwaa ngutaritis átssa.
8 O rei respondeu: — Bem percebo que vocês estão querendo ganhar tempo, porque sabem que o que eu disse está resolvido,
9 Anoo mazinamaam zandkeezi. Siy yuwaa nuw pamazurangi anoo wandaya nda nuwaa itsinsaru kamankachus, ashiri siysa ichingarus tsipatssa. Siy nuwaa mangutis ngichamaam zandaksa. Ashiri kurakaa wanasirinaariya kamankachuni, iyaa pachacheeja, ¿nda mangishis chinakus átssa? ¿Nuw antaati nllitarit chinacheezi? Ashiriya, siysa yuwaa nuw pamazurangi anoo kamaningandama. Ashkachus; Zuraksincha. Ashiriya, yuwaa ashtachu anoo yasartampasinaya, siyaa táchima, kurak tárangiya.
9 isto é, se não me contarem o sonho, todos vocês receberão a mesma sentença. Vocês combinaram dizer palavras mentirosas e perversas na minha presença, esperando que a situação mude. Portanto, contem-me o sonho, e saberei que vocês podem me dar a interpretação.
10 Yasampanshitisin; Kurakaa, yuwaa shiy pamazurangish anoo minumtiyam tputs tsapurunasshuch kamanimaam wanindaja. ¿Nitaati sirútama min kurak tiptsiree, Yuwaa nuw pamazurangi anoo kamaningandama, átar? Nda. Minamtiyam kurak kizpuritaati, yasampanee wishunootstam kamaninganda, átareeja.
10 Os caldeus responderam na presença do rei: — Não há nenhum mortal sobre a face da terra que possa fazer o que o rei exige. Nunca houve um rei, por maior e mais poderoso que fosse, que tenha exigido semelhante coisa de um mago, encantador ou caldeu.
11 Ashiri kurakaa, arangeem tputs yuwaa shiy átish anoo kamanimaam wanindaja. ¿Tamapa iy apanllirini kamaneecheezuwa? ¡Itaru, uwsha nda tputsish taakuwa! yasampan kurakaa táranganaya.
11 Isso que o rei exige é difícil, e não há ninguém que o possa revelar diante do rei, a não ser os deuses, e estes não moram entre os mortais.
12 Kuraksha yasampanee kuk mazinarangu, kapung tsiyantarangu, waanaatsee wasundurur kuruzurangu; Ashiri Babiloniyashchee yasampan, misha wishunootstam ichinguru putayarus, pachayarus ksangints, kurak Nabukodonosor kamachtaku, tárangiya.
12 Ao ouvir isto, o rei ficou tão irado e furioso, que mandou matar todos os sábios da Babilônia.
13 Ashirucha, tiptsiree kamachtarangu, sundarsha Danielangaz wipunashingaztam ashpari pachamaam nachungaranganaya.
13 Saiu o decreto, segundo o qual os sábios deviam ser mortos. Foram buscar também Daniel e os seus companheiros, para que fossem mortos.
14 Ashiri kuraksha wasundurur urkari, Ariyoka sura, Danielaatssha putamaam kusarangu, Danielsha Ariyokpa wanasir chinampatari tsiyatarangu:
14 Então Daniel, com cautela e prudência, foi falar com Arioque, chefe da guarda do rei, que tinha saído para matar os sábios da Babilônia.
15 ¿Mayamand kurak yasampanee chingamaam kamachtaranga? tárangu, Ariyoksha itsinsaru Danielaa kamanirangiya.
15 Daniel perguntou a Arioque, encarregado do rei: — Por que esse decreto do rei é tão urgente? Então Arioque explicou o caso a Daniel.
16 Ashiri Danielsha anoo mazinarangu, kurakap tsiyatkatu naatarangiya. Kurakash kusarangu: Xamachee kurakaa. Iyaa musá pcharinllpa. Nuwaam pakich kutanda. Ashkachush, nuw uru shiyaa wanasir yuwaa pamazurangish anoo kamanchinllpa, misha yuwaa tushiychu anootstamta, Daniel kurakaa tárangiya. Kuraksha, Ayu, tárangiya.
16 Daniel foi falar com o rei, para pedir que lhe desse tempo, e ele revelaria ao rei a interpretação.
17 Ashiri Danielsha mikeeru pangpitam naayaru, wipunasheetssha ashparita kurakaa kuk kamanirangiya.
17 Então Daniel foi para casa e explicou a situação a Hananias, Misael e Azarias, seus companheiros,
18 Apanllee yuwaa kurak pamazurangu anoo iyaa tuyamandamaam maasheeni. Apanll kanindush taaku an ichinguru yasariya. Apanll istakachu, chiysha wazareetsiri kamankachuch, iyaa Babiloniyashuchpatari yasampani ndusha pachachinllinaya; Daniel tárangiya.
18 para que pedissem misericórdia ao Deus do céu sobre este mistério, a fim de que Daniel e os seus companheiros não fossem mortos com o resto dos sábios da Babilônia.
19 Ashiri Apanllee mashirangsin, anuritam psaan Apanll Danielaa miranish tuyamandarangiya, yuwaa Nabukodonosor pamazurangu anootsi. Ashiri Danielsha anumand Apanllee, Wapparee, táyaru, ungirtaku,
19 Então o mistério foi revelado a Daniel numa visão de noite. Daniel bendisse o Deus do céu,
20 Apaa Taarashipani, shiyaa urutamari ungirtakuni taachinipa.
20 dizendo: “Bendito seja o nome de Deus, de eternidade a eternidade, porque dele é a sabedoria e o poder!
21 Shiyamari yuwaa tsapurunasish tushiyku anoo yasakchush wayaksha.
21 É ele quem muda o tempo e as estações, remove reis e estabelece reis; ele dá sabedoria aos sábios e entendimento aos inteligentes.
22 Yuwaatstaa iy yasamaam pinasakani, anootstaa shiysha tuyamandakush, kamiran yasakaniya.
22 Ele revela o profundo e o escondido; conhece o que está em trevas, e com ele mora a luz.
23 Apaa, nuw zitaminarini shiyaa chinarangana.
23 Ó Deus de meus pais, eu te agradeço e te louvo, porque me deste sabedoria e poder, e agora me revelaste o que te pedimos, porque nos fizeste saber este caso do rei.”
24 Anumunsha yusur Daniel Ariyokap napkatu naatarangiya. Watam Nabukodonosor Ariyokaa; Babiloniyashchee natstampanee pachamaam kamachtaranguwa; Ichingaroo pchangints, táranguwa. Ashiri Daniel Ariyokaatssha; Musá natstampanee pcharinllpa. Nuwaa kurakap machinda. Ichinguru pamazumareetsini kamanchima, tárangiya Daniela.
24 Por isso, Daniel foi falar com Arioque, a quem o rei tinha encarregado de exterminar os sábios da Babilônia. Daniel entrou e lhe disse: — Não mate os sábios da Babilônia! Leve-me à presença do rei, e revelarei ao rei a interpretação.
25 Ashiri Ariyoksha mikeeru Danielaa kurakap Nabukodonosorap machtarangiya. Anush kusarangsin, Ariyoksha; Kurakaa, in Utaáchich tputs pamazumareetsish uru itsinsaru kamanchiya. Nuwaa; Nuwnaa kurakaa kamanchima, tárangu, nish yushindarangina, Ariyok kurakaa tárangiya
25 Então Arioque depressa levou Daniel à presença do rei e lhe disse: — Achei um dos filhos dos exilados de Judá, que revelará ao rei a interpretação.
26 Kuraksha Danielaa, Belsasaraa, ¿shiy nuwaa itsinsaru yuwaa pamazurangi anoo kamaneecheezish? ¿Mishat, yuwaa tushiychu anoo yasaktamtish? kurak tárangiya.
26 O rei perguntou a Daniel, cujo nome era Beltessazar: — Você é capaz de me contar o que vi no sonho e qual é a sua interpretação?
27 Ashiri Danielsha; Kurakaa, minamtiyam tputs anoo natstamaam wanindaja. Yasampantaati, tuwachimapantaati, wishunutaati, anoo yasamaam wanindaja. Shiyaa kamanimaam izuuru pinaschinllinaya.
27 Daniel respondeu na presença do rei: — O mistério que o rei exige, nem sábios, nem magos nem encantadores o podem revelar.
28 Itaru, Apanll kanindash waamari kasiru taaku, anumari yuwaa zapish ashtachish anoo tuyamandakiya. Ashirucha, waana zandku, tputsee mang' p'tseekchu, yasamaam waritariya. Ashiri kurakaa, Apanll waana zandarangu, shiyaa yuwaa zapish tushiychu anoo wasina yámandarangiya. Ashiri natunaa pamazumareetsish kamanchinllpa.
28 Mas há um Deus no céu, que revela os mistérios, pois fez saber ao rei Nabucodonosor o que vai acontecer nos últimos dias. O sonho e as visões que o senhor teve, quando estava em sua cama, são estes:
29 Shiy kurakaa, kirimshish maamawush, mangishish chinachintar ashirangush, ¿Mayaja iyash zapish túshiych? ántar ashirangush, Apanllsha yuw ichingaru yasaru taaku, ansha shiyaa miranish wasina yámandarangiya.
29 — Quando o senhor, ó rei, estava na sua cama, surgiram em sua mente pensamentos a respeito do que vai acontecer no futuro. Deus, que revela os mistérios, revelou ao senhor o que vai acontecer.
30 Ashiri natsha Apanllsha nuwaa watatam tuyamandarangiya. Itaru, nuw nda ichinguroo yasampanee kasirina. Waana Apanll shiyaa kamanip átu, zandku yuwaa parangish anoo nuwaa yámandarangitamta.
30 Quanto a mim, este mistério me foi revelado, não porque exista em mim mais sabedoria do que em todos os outros homens, mas para que a interpretação fosse revelada ao rei, e para que ele entenda o que passou pela sua mente.
31 Ashiri shiy kurakaa, miranish pamazukush, maachee tinam, tputs tamapari ashiru kapung parangsha. Tuwasineeru, kizpur kurakurtaru, yutarit punirsamuna.
31 — O senhor, ó rei, estava olhando e viu uma grande estátua. Esta, que era imensa e de extraordinário esplendor, estava em pé, bem na sua frente; e a aparência dela era terrível.
32 Anoo napkush, much ur chumbeepimashpat ashchiri tinama. Titkursha misha pachtamatam ur mburshimashpa tinama. Waturootssha wanumbpatari ngusamb chumbeepimashpa tinama.
32 A cabeça era de ouro puro, o peito e os braços eram de prata, o ventre e os quadris eram de bronze;
33 Upazsha mbammashpatatam tinama. Watssha mbammashtam tinam, itaru chawpitamta tsapupat ísim tinam parangsha.
33 as pernas eram de ferro, e os pés eram em parte de ferro e em parte de barro.
34 Ashiriya, anootssha kurakaa, shiy napanapaw ashirangush, patumbich machish íwar wandari nduntaa tputs tununku, iwatamaranllu kurarangiya. Izuuru tsapush parat ashkamchu, tputsimun tinamun wats taw ashirangu, izuuru pátangarangiya.
34 Enquanto o senhor estava olhando, uma pedra foi cortada sem auxílio de mãos humanas, atingiu a estátua nos pés de ferro e de barro e os despedaçou.
35 Ashkamchu, anuri ichingaroo tinam ashpari izuuru chuweeru, wayapureem kinarangiya. Tputs tirikoo pusinaku tamatarparee ashiru, kambusursha kizpur kambustarangu izuuru wayapureetssha kapeettaru ashirangiya. Nda pakchiyam katuchirangiya. Itaru, patumbichsha yuw tputs ashiru tinama taw ashirangu ansha macheemsha kapungoom kinarangu, ichinguru tsapurunasee yambutarangiya.
35 O ferro, o barro, o bronze, a prata e o ouro foram despedaçados no mesmo instante, e se fizeram como a palha das eiras no verão. O vento os levou, e deles não se viu mais nenhum vestígio. Mas a pedra que atingiu a estátua se tornou uma grande montanha, que encheu toda a terra.
36 Ashiri kurakaa, yuwaa pamasirangish anoo na kamaneena. Ashiri natsha yuwaa ashtachu anoo mangeetsish p'tsimaam kamanchinllpa.
36 — Este é o sonho; e também a sua interpretação diremos ao rei.
37 Apanll waana shiyaa kurakaa, shiyamari ichinguru kurak kasiru wayarangiya. Mishat, wizpureetstam kizpur putit taamaam panarangitamta. Tputs ichingarusin shiyaa kukish payuchinllinaya.
37 O senhor, ó rei, que é rei de reis, a quem o Deus do céu conferiu o reino, o poder, a força e a glória;
38 Shiyamarisha kasirush, ichinguroo tputs ksutatsha. Ichinguru manginshuchee misha kpurngamsheewaatstam tputspatari ashpari ksutkush, shiyamari taachsha. Watam shiyamari ichinguru kasikshawa. Ashiriya, shiy kurakaa, tputs much orpat chumbeepimashpat tinam parangish, an watacha shaantaya.
38 em cujas mãos foram entregues os filhos dos homens, onde quer que eles habitem, e os animais do campo e as aves do céu, para que dominasse sobre todos eles, o senhor, ó rei, é a cabeça de ouro.
39 Itaru, shiy tsiparamchush, anumunsha Apanll minshucheetssha tputs kurakaam wayachtamparee. Itaru, uwsha wizpur nda shiyapat tatsamchiya. Sheeru, anumunsha tuchparinsha minshuchtam tputs kurakaam kinachiya. Uwsha kizpuritam tsapurunasshuchee waamari kasiru taachiya. An watacha waturat ngusamb chumbeepimashpat tinam parangish anu.
39 — Depois do senhor, se levantará outro reino, inferior ao seu; e um terceiro reino, de bronze, que terá domínio sobre toda a terra.
40 Anumunsha ipunpunarurinsha kurakaam minshuchtam tputs kinachiya. An watacha mbammashpa tinam parangish kurakaam kinakchu, mbammash tamapari ashiru kizpur taaku, ichinguroo kurak wamari kachingeeru kasachiya.
40 O quarto reino será forte como o ferro; pois o ferro quebra e despedaça tudo; como o ferro quebra todas as coisas, assim esse reino fará em pedaços e destruirá todos os outros.
41 Mishat, shiy kurakaa, pamasirangish yuw tputs tinam wats mbammashpat misha tsapupa ísim tinam parangish anshat tputs kurakaam kinachu, kizpur mbammash tamapari ashiritaa taaku, itaru waanpatatssin xarashish wayakchusin, piyamawsha taachinllina anoom ashirangsha.
41 — Quanto aos pés e aos dedos dos pés que o senhor viu, que eram em parte de barro de oleiro e em parte de ferro, isto significa que esse será um reino dividido. Contudo, haverá nele alguma coisa da firmeza do ferro, porque o senhor viu o ferro misturado com barro.
42 Watssha ngusamb tsapupat ísim tinam parangish, ansha kurakaam kinakchu, kizpuritaa taaku, itaru uru pantsachu anoo ashirangsha.
42 Como os dedos dos pés eram em parte de ferro e em parte de barro, assim, por um lado, o reino será forte e, por outro, será frágil.
43 Kurakaa, shiy ngusamb tsapupat ísim parangish an kurak wamachtash, gobernadoru, waanasir tsiyatkachu, wizarpataw istaktaatssin, itaru ashiritaa, nda wanasiri minamari k'kuz chinaksin, taachinllina. An watacha ngusamb tsapupa ísim tinam tamaparee ashiru parangish anu.
43 Quanto ao ferro misturado com o barro que o senhor viu, isto significa que procurarão se misturar por meio de casamentos, mas não se ligarão um ao outro, assim como o ferro não se mistura com o barro.
44 Yuwash ashpari in tputs kurakaam kinaturtachinllina, anush Apanllsha kanindamand waana urutamari taamaam kurak kizpur zanganchiya. Anoo ayamtaati kurak nllitari kasichazinllinaja. Tsapurunasshuchee kurak ichingaru kasiyaru, izuuru kachingeeru kasachiya.
44 Mas, nos dias desses reis, o Deus do céu levantará um reino que jamais será destruído e que não passará a outro povo. Esse reino despedaçará e consumirá todos esses outros reinos, mas ele mesmo subsistirá para sempre,
45 An watacha yuw shiy patumbich waanitaritaa nduntaa tputs tununku, mach iwatamayaru, pantsayashinu, tputsee tinamaa pátangayaru, chuweerangu anu. Ngusambaa, misha ngusamb chumbeepimashtam, tsapupa ísima, misha orootstam mburshimashee misha orootstam chumbeepimashee ichingaru pátangambeeru, chuweerangu, an watacha Apanll waana kurak kizpuree zangankachu, ashtachu anu. Apanll shiyaa, kurakaa, wasina yuwaa zapish ashtachu anoo yámandarangiya. An zuramaritcha. Uru amb ashtachiya, Daniel kurakaa Nabukodonosoraa tárangiya.
45 assim como o rei viu que do monte foi cortada uma pedra, sem auxílio de mãos humanas, e ela despedaçou o ferro, o bronze, o barro, a prata e o ouro. O Grande Deus revelou ao rei o que vai acontecer no futuro. Certo é o sonho, e fiel é a sua interpretação.
46 Ashiri kuraksha Nabukodonosor anoo mazinarangu, puniku, Danielanung tutunlltayaru, timucheeru, tsapumun much kandanchinand ashirangiya. Sheeru, tiptsireetssha kamachtarangu: Danielaam chinuzee pachayarus muchingtsa, tárangiya.
46 Então o rei Nabucodonosor se inclinou e se prostrou com rosto em terra diante de Daniel. Ordenou que oferecessem a Daniel uma oferta de cereais e incenso.
47 Tiptsirsha ashirangsin, kuraksha Danielaa; Siy Apanlliris ichinguru tputsee apanllirini waamari kasiru taakiya. Kurakawaatstam ichinguru waamari kasiru taakiya. Siy Apanlliris tputsee mang' p'tseeku yuwaa ashtachu anoo yasakanaya. Ashirucha, shiyaam waana chinashish panaku, yuwaa pamazurangi anoo yasakush kamaniksha, kurak tárangu,
47 O rei disse a Daniel: — Certamente o Deus que vocês adoram é o Deus dos deuses e o Senhor dos reis. Ele é quem revela os mistérios, pois você foi capaz de revelar este mistério.
48 Danielaatssha Babiloniyashcheem gobernador ínarangu, ichinguru yasampantam Danielaa urkareem ínarangitamsinaya. Sheeru, maacheetsishsha kizpur wanasireew panarangiya.
48 Então o rei engrandeceu Daniel e lhe deu muitos e grandes presentes. Ele o pôs como governador de toda a província da Babilônia. Também o fez chefe supremo de todos os sábios da Babilônia.
49 Ashiri Danielsha kurakaa tsiyatku, Ashiri ipunsheetsi kurakaamtam ínangtamcha Sadrakaatsi, misha Misakaatsi, misha Abetnekootstamta. Ashkachush, uwshtisin shiyaa tputsirish wanasir ksutchinllinaya, Daniel kurakaa tárangu, kuraksha Danielaa wamkur Babiloniyashcheem ksutamapan ínarangiya. Itaru, Danielnaa uru kurakshuri pang' taarangiya.
49 A pedido de Daniel, o rei pôs Sadraque, Mesaque e Abede-Nego como administradores da província da Babilônia; mas Daniel permaneceu na corte do rei.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.