Mateus 5
Yusuja Quisarati (CAVNT) vs ARIB
1 Ecuita jetieque ama tuaqueja jutiya baatsutu Jesús tsuracuare emataju tura mepehua cuana tsehue. Tuque anibutehuajutu tura mepehua cuanaque caradaticuare tuque peque, tuja ecana bahuitya ishu.
1 Jesus, pois, vendo as multidões, subiu ao monte; e, tendo se assentado, aproximaram-se os seus discípulos,
2 Jadya bahuityae tujatu ecana atibunecuare.
2 e ele se pôs a ensiná-los, dizendo:
3 —Dyaque jida taa tuna taca caadebati Yusu pureamaturayaque ama juya cuanaque, tuja tsahua ishu tunaja tuque saretaquique. Pusha ama cuitadya tuna Yusura naruya, baya jadya aya.
3 Bem-aventurados os humildes de espírito, porque deles é o reino dos céus.
4 “Dyaque jida taa cajuchatitsu peya inime juya cuanaque. Arepa ecana peya inime, paya jadya juya ama bucha tuna Yusura nime casaturaya.
4 Bem-aventurados os que choram, porque eles serão consolados.
5 “Dyaque jida taa eje bucha cabatitsu abacata juya cuanaque. Tuna tuna Yusu jaque. Tura tuna tyaya dutya jidaque tura tyaana ahua cuanaque, Yusu dutya naruqui juatsu.
5 Bem-aventurados os mansos, porque eles herdarão a terra.
6 “Dyaque jida taa Yusura amereya eque jucara ebari juya cuanaque, ecuana aracara, ijicara ejuu bucha Yusura cuatsashaya eque jucara ebari juya cuanaque. Yusura tuna tsahuaya tura amereya eque juishu.
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça porque eles serão fartos.
7 “Dyaque jida taa peya cuana tsehue canerecabati aniya cuanaque. Yusujatu tuna tsehue canerecabati aniya.
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque eles alcançarão misericórdia.
8 “Dyaque jida taa Yusu pureamatura cuita camadya inime tupu juya cuanaque, ai riyaque yahua juque ama. Tunaratu badirubuque tuaqueja judirutsu.
8 Bem-aventurados os limpos de coração, porque eles verão a Deus.
9 “Dyaque jida taa ecahuaiti cuanaque jida inime bajeje, tsahua jadya juya cuanaque. Yusura tuna ‘Ecue ebacua rena’ jadya aya.
9 Bem-aventurados os pacificadores, porque eles serão chamados filhos de Deus.
10 “Dyaque jida taa Yusuja biji eque juyaju jidama ataya cuanaque. Arepa ecana iyacua nerecada ataya ama bucha, pusha ama cuitadya tuna Yusura naruya, baya jadya aya.
10 Bem-aventurados os que são perseguidos por causa da justiça, porque deles é o reino dos céus.
11 “Dyaque jida taa micuana peya cuanara ijillahuanaya cuanaque, peya cuanara jidama aya cuanaque, yuneriju ama jadya micuana jadya ataya cuanaque. Arepa micuana jadya nerecada juya ama bucha, Yusura micuana narujacaya ama.
11 Bem-aventurados sois vós, quando vos injuriarem e perseguiram e, mentindo, disserem todo mal contra vós por minha causa.
12 Pureama nejujacaume. Necanimehuallatiume, barepaju Yusura dyaque jidaque tyatsabuqueque adebatsu. Micuana camadya ama micuana jadya canerecatie juya. Jadya nerecaturaedya tunajatu acuare beru yuequedya Yusu equeque quisarati cuejaqui cuanaque, Yusuja biji eque tuna aniya baatsu, —jadya tujatu ecana bahuityacuare.
12 Alegrai-vos e exultai, porque é grande o vosso galardão nos céus; porque assim perseguiram aos profetas que foram antes de vós.
13 Jesúsra tuna bahuityanucacuare:
13 Vós sois o sal da terra; mas se o sal se tornar insípido, com que se há de restaurar-lhe o sabor? para nada mais presta, senão para ser lançado fora, e ser pisado pelos homens.
14 “Micuana equetu peya cuanara Yusu adebabuque. Udera apudaju eudau buchadyatu micuanara ecuita cuanaja inime huecashaya Yusu adeba ishu. Era micuana mepehua dutyara bayaju ique mere ishu, ai etehua ama, epu ebarucueque dutyara epetau bucha.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada sobre um monte;
15 Udetu tuchatanaya caju ducu tehua ishu ama, apuda ducu hueca ishu, etareju dutya pana peta aishu.
15 nem os que acendem uma candeia a colocam debaixo do alqueire, mas no velador, e assim ilumina a todos que estão na casa.
16 Tumebaedya tuque micuanaja Yusu meretaqui, etehua mere ama. Micuana dutyara petayaju micuana era cuatsashaya eque jutaqui, peya cuanaja micuana jida juyaque baatsu, micuanaja Tata Yusu barepa juque pureama aishu, —jadya tuna Jesúsra bahuityacuare.
16 Assim resplandeça a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras, e glorifiquem a vosso Pai, que está nos céus.
17 Jesúsra tuna bahuityanucacuare:
17 Não penseis que vim destruir a lei ou os profetas; não vim destruir, mas cumprir.
18 Yuneri cuitadya micuana cuejaya. Barepa, yahua jadya aniya jari tuputu ni ejeque cacuatsashati cuaretanaya ama ni apupashatanaya. Cacuatsashati cuana Yusura iyahua eque micuana anitaqui dutya tura eje bucha judadi ishuque inime iyahuaque judaditereya tupu.
18 Porque em verdade vos digo que, até que o céu e a terra passem, de modo nenhum passará da lei um só i ou um só til, até que tudo seja cumprido.
19 Inime ni micuanaja juya: “Arepa Yusura amerehuaque ama bucha, aishuque cuita ama rique. Aniya ama riyaque cacuatsashati eque”, tume micuana dyaque jetiedyaque jubuque Yusu enaruqui juhuaju. Dyaque jidamadyatu judadibuque cuatsashaya eque ama ani ishuque bahuityaqui cuanaque. Jadya ama bucha Yusura cuatsashaya eque ni micuana aniya, peya cuana ni micuana cuatsashaya eque ani ishuque bahuityaya, tume micuana Yusu enaruqui juhuaju dyaque inime metseque jubuque.
19 Qualquer, pois, que violar um destes mandamentos, por menor que seja, e assim ensinar aos homens, será chamado o menor no reino dos céus; aquele, porém, que os cumprir e ensinar será chamado grande no reino dos céus.
20 Fariseo cuanara, cacuatsashati bahuityaqui cuanara jadyatu jidaque ayadya, ecuita cuanaja sumi ishu cuita camadya. Yusu queja ni micuana judirucara juya, ataqui tuque micuanaja jidaque Yusu pureamatura ishu, ecuita cuana pureamatura ishuque camadya ama.
20 Pois eu vos digo que, se a vossa justiça não exceder a dos escribas e fariseus, de modo nenhum entrareis no reino dos céus.
21 “Micuanajatu ebacadya ecuanaja baba cuana bahuityatanacuareque: ‘Nequiyetiume. Ejeque quiyetiyaquetu dujutaya huarajija yacuaju, nerecatura, iye jadya ata ishu’.
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; e, Quem matar será réu de juízo.
22 Era micuana cacuatsashati iyacuaque bahuityaya. Yurameta ujeu peya cuana tsehue necabatiume. Ejeque cahuaitiyaquetu Yusura quiyeti puji bucha nerecaturae eau. Ejeque cahuaitiyaquetu huarajija yacuaju edujutanau nerecatura ishu. Ejeque quijillahuanatiyaquetu edujutanau huaraji cuana ecasitatiju, nerecaturamereta ishu. Ejera ni peya aya, ‘Inimema, miquemi dyaque jidama’, tudya jutidyatu ijahuaja etiquiju ejudiruu.
22 Eu, porém, vos digo que todo aquele que se encolerizar contra seu irmão, será réu de juízo; e quem disser a seu irmão: Raca, será réu diante do sinédrio; e quem lhe disser: Tolo, será réu do fogo do inferno.
23 “Netsunutaume peya tsehue inime bajeje ishu. Peya micuanara cahuaitishahuaque ura, jadya ama juatsu eje bucha ahuaque adebayaque ura inime nebajejeticue, arepa micuanara Yusuja etareju tuque pureama aya ama bucha, arepa micuanara behuaque Yusu tyahuie ama bucha.
23 Portanto, se estiveres apresentando a tua oferta no altar, e aí te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 Tuhuadya micuanara tyaishu dujuyaque neiyacue jari. Icuene necuacue jari micuanaja ai inime aniya queja. Jida nebajejeticue jari inime tuatsehue. Amena jida inime bajejetitsu, necuanucacue Yusuja etareju, micuanara tyacara ahuaque amena netyaticue.
24 deixa ali diante do altar a tua oferta, e vai conciliar-te primeiro com teu irmão, e depois vem apresentar a tua oferta.
25 “Ejera ni micuana huaraji queja cuejaya, dujucara ni tunara micuana aya, huaraji queja junatimaradya icuene jida inime nebajejecue. Icuenedya ni micuana inime ebajejeu ama, tume tunara micuana edujuu huaraji dyaque aridaja eaniquiju. Dujuhuaju micuana huarajira policía cuana queja edujumereu. Tume tunara micuana etare apudaju eishau.
25 Concilia-te depressa com o teu adversário, enquanto estás no caminho com ele; para que não aconteça que o adversário te entregue ao guarda, e sejas lançado na prisão.
26 Tuhua tunara micuana enityamereu, huarajira tsujebacayaque tsujetyatillaya tupu, —jadya tujatu ecana acuare.
26 Em verdade te digo que de maneira nenhuma sairás dali enquanto não pagares o último ceitil.
27 Jesúsra tuna bahuityanucacuare:
27 Ouvistes que foi dito: Não adulterarás.
28 Era micuana cacuatsashati iyacuaque bahuityaya. Micuanaja caquemitiqueremaque jaba ishuque inime tupuqui neaume. Ejera tuja caquemitiqueremaque jabacaraque inime tupuqui ayaquetu jabahua bucha nerecaturae cuitadya Yusura aya. Arepa jabama ama bucha, Yusuratu ecajuchati baya, tumeque epuna jabacaraque inime tupuqui ahua tibu.
28 Eu, porém, vos digo que todo aquele que olhar para uma mulher para a cobiçar, já em seu coração cometeu adultério com ela.
29 “Nejacacue cajuchaticaraque. Petaya ni micuana micuanaja petataquique ama, nehuicacue micuanaja yatuca cajuchatimaradya. Huicatsu neijehuecue, jidamaque petatsu ebijiseriu tibu. Cajuchatiajeyadya jutidya ni micuana, tume micuana ijahuaja etiquiju ijehuetanabuque. Dyaque jidatu Yusu queja atuca pidya camadya judirutaqui, ijahuaja etiquiju atuca beta enubidiruuque.
29 Se o teu olho direito te faz tropeçar, arranca-o e lança-o de ti; pois te é melhor que se perca um dos teus membros do que seja todo o teu corpo lançado no inferno.
30 Emetucu tsehue ni micuana ai jabataquimaque jabacara aya, necatubuticue cajuchatimaquedya. Catubutitsu neijehuecue, emetucu tsehue ecajuchatiu tibu. Cajuchatiajeyadya jutidya ni micuana, tume micuana ijahuaja etiquiju ijehuetanabuque. Dyaque jidatu metucu pidya camadya Yusu queja judirutaqui, metucu betaque ijahuaja etiquiju enubidiruuque.
30 E, se a tua mão direita te faz tropeçar, corta-a e lança-a de ti; pois te é melhor que se perca um dos teus membros do que vá todo o teu corpo para o inferno.
31 “Ebacadya tuque micuanaja beruque cacuatsashati: ‘Epuna ecaquemitiquerequetu ijehuetaquidya. Jacacara ni micuana aya, neinamerecue quirica eje bucha juatsu micuanara jacayaque cuejayque’.
31 Também foi dito: Quem repudiar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Era micuana cacuatsashati iyacuaque bahuityaya. Nequijehuetiume micuanaja huane tsehue. Eje bucha baatsu cuita camadya micuanaja huane jacataquique, micuanaja huane peya tsehue jarayaju daditsu cuita camadya. Epuna ni micuanara jacahuaju peya tsehue caquemitiya, tumetu epunara, deca iyacuara jadya Yusu cahuaitishaya, peyaja tsehue cajipetihua tibu, —jadya tujatu ecana bahuityacuare.
32 Eu, porém, vos digo que todo aquele que repudia sua mulher, a não ser por causa de infidelidade, a faz adúltera; e quem casar com a repudiada, comete adultério.
33 Jesúsra tuna bahuityanucacuare:
33 Outrossim, ouvistes que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás para com o Senhor os teus juramentos.
34 Era micuana cacuatsashati iyacuaque bahuityaya. “Yusu bahue” jadya quisarati neaume. Micuanara ni yunerique quisarati ajacaya ama, tumetu aijamadya quejenemereti ishu, Yusu bacani huesa ishu. “Barepaju aniyaquetu bahue que yuneri quisaratiyaque”, jadya quisarati neaume. Yusu tuque micuana bacani huesaya.
34 Eu, porém, vos digo que de maneira nenhuma jureis; nem pelo céu, porque é o trono de Deus;
35 “Riyaque yahua iyaquiquetu bahue ique yuneri quisaratiyaque”, jadya nejuume. Yusu tuque micuana bacani huesaya. “Jerusalénju aniyaquetu bahue ique pusha pusha ama juyaque”, jadya nejuume. Yusu tuque micuana bacani huesaya.
35 nem pela terra, porque é o escabelo de seus pés; nem por Jerusalém, porque é a cidade do grande Rei;
36 “Ique yuneri ama quisaratiyaque juatsu ique papajata”, jadya neaume quisarati. Ecuanara ni tu eje bucha cacuaretishae ama etsaru pajada, sehueda jadya ni peadya etsaru buchique.
36 nem jures pela tua cabeça, porque não podes tornar um só cabelo branco ou preto.
37 Ai ni micuana aana aya, neacue quisarati barema. Aana ama ni micuana ai aya, neaume. Micuanara quisarati aya equedya neacue, “Yusu bahue” jadya tsehue ama. Quisarati ejenemerecara ebarique tu Satanás jaque jutidya.
37 Seja, porém, o vosso falar: Sim, sim; não, não; pois o que passa daí, vem do Maligno.
38 “Ebacadya tuque micuanaja beruque cacuatsashati: ‘Ejera jidama ayaju etsuje nejucue. Ejera ni peya yatucaju ujeda aya, yatucajudyatu peya paanuca. Ejera ni peyaja etse jupuya, tuja etse dyaditu pajupunucadya’.
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho, e dente por dente.
39 Era micuana cacuatsashati iyacuaque bahuityaya. Ejera jidama ayaju, etsuje jucara nejuume. Jida tsehue jutidya nebacue. Ejera bahuapajayaque juatsu, peya ebahua eque necatimerenucacue.
39 Eu, porém, vos digo que não resistais ao homem mau; mas a qualquer que te bater na face direita, oferece-lhe também a outra;
40 Ejera ni micuana huaraji queja cueja ishu dujuya, huarajira ni micuana aya, ‘Mique jidamapa ejuu jadya cuejaquique micue camisa tyacue’, camisa camadya ama tyacue. Micue chompa tyanucacuedya.
40 e ao que quiser pleitear contigo, e tirar-te a túnica, larga-lhe também a capa;
41 Ejera ni micuana tura abuyaque casada tsehue japadama dujumereya, japada tuque tsahuayaque nedujucue.
41 e, se qualquer te obrigar a caminhar mil passos, vai com ele dois mil.
42 Ejera ai bacayaquedya netyacue. Ejera ni micuana ai masadama tyanuca ishu bacaya, netyacue, —jadya tujatu ecana bahuityacuare.
42 Dá a quem te pedir, e não voltes as costas ao que quiser que lhe emprestes.
43 Jesúsra tuna bahuityanucacuare:
43 Ouvistes que foi dito: Amarás ao teu próximo, e odiarás ao teu inimigo.
44 Era micuana cacuatsashati iyacuaque bahuityaya. Iyuhueda nebacue micuana ujeu baqui cuanaque. Micuana jidama quisarati tsehue apuji cuanaque jida nebacue. Yusu queja nebacabacacue micuana ijillahuana, jidama aqui cuanaja ishu. “Jida jucue ique ujeu, jidama jadya aqui cuana tsehue”, jadya Yusu neacue.
44 Eu, porém, vos digo: Amai aos vossos inimigos, e orai pelos que vos perseguem;
45 Yusu tu jida dutya tsehue. Micuanara peya cuana jida tsehue bayaju, micuana ejitaju juya yuneri cuitadya micuana Etata Yusu barepaju aniya jaque. Turatu ijeti hueca cuinanashahuecacaya jidama cuanaja ishu, jida cuanaja ishu jadya. Nei bacue jida, jidama jadya cuanaja jida ishu.
45 para que vos torneis filhos do vosso Pai que está nos céus; porque ele faz nascer o seu sol sobre maus e bons, e faz chover sobre justos e injustos.
46 Inime micuanaja paju ama: “Yusura ecuana tyabuque jidaque, ecuana iyuhueda baqui cuanaque camadya ecuanara iyuhueda bayaju”. Butsee jidama juya cuanaratu iyuhueda baya tuna iyuhueda baqui cuanaque. Butsee huarajija ishu chipiru sitaqui cuanaque tuna jadya juya.
46 Pois, se amardes aos que vos amam, que recompensa tereis? não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Micuanara ni jida batsaya micuana iyuhueda baqui cuanaque cuita camadya, “Ecuana ecuana peya cuana bucha dyaque jida”, jadya micuanaja inime paju ama. Butsee Yusu adeba baecua cuanajatu tuna iyuhueda baqui cuanaque jida batsa bahue.
47 E, se saudardes somente os vossos irmãos, que fazeis demais? não fazem os gentios também o mesmo?
48 Dutya tsehue jida anicara nejucue. Micuanaja Tata barepa juque bae nejucue. Jida tsehue nebacue peadya peadya ecuita cuana, —jadya tuna Jesúsra bahuityacuare.
48 Sede vós, pois, perfeitos, como é perfeito o vosso Pai celestial.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.