Lucas 8

Ri utzilaj rutzij ri Dios pa kachʼabel (CAKNT) vs ARA

Sair da comparação
ARA Almeida Revista e Atualizada 1993
1 Jun jani' k'ij después che ronojel re', ri Jesús xbe pa tak nim y cocoj tak tenemit, y ri cablajuj discípulos je-benak riq'uin. Y raja' nutzijoj ri utzilaj rutzij ri Dios ri nich'o'n chirij ri ru-gobierno ri Dios.
1 Aconteceu, depois disto, que andava Jesus de cidade em cidade e de aldeia em aldeia, pregando e anunciando o evangelho do reino de Deus, e os doze iam com ele,
2 Y jec'o chuka' jujun ixoki' ri je-benak chirij. Ri ixoki' re', jari' ri xe'leses-e itzel tak espíritus quiq'uin y ch'aka chic rech yabil roma ri Jesús. Chiquicojol ri ixoki' re' benak ri María, ri ni'ix chuka' Magdalena che. Y riq'uin ri ixok re' xe'leses-e wuku' itzel tak espíritus, roma ri Jesús.
2 e também algumas mulheres que haviam sido curadas de espíritos malignos e de enfermidades: Maria, chamada Madalena, da qual saíram sete demônios;
3 Chiquicojol ri ixoki' ri je-benak chirij ri Jesús, benak ri Juana, raxayil ri jun achi rubinan Chuza. Y ri achi re' jun rusamajel ri Herodes. Chuka' benak ri Susana. Y jec'o chuka' ch'aka chic ixoki' ri je-benak ri can yeto'n richi ri Jesús. Ri ixoki' re' xequilij ri Jesús y ri ru-discípulos riq'uin ri quibeyomal.
3 e Joana, mulher de Cuza, procurador de Herodes, Suzana e muitas outras, as quais lhe prestavam assistência com os seus bens.
4 Je q'uiy winak xquimol-qui' riq'uin ri Jesús. Ri winak ri' pa ronojel tenemit je-petenak-wi. Romari' can je q'uiy winak xquimol-ka-qui' chiri'. Ri Jesús xutzijoj jun ejemplo chique y xu'ij:
4 Afluindo uma grande multidão e vindo ter com ele gente de todas as cidades, disse Jesus por parábola:
5 C'o jun achi ri xbetico. Y cuando ri achi nutic ri ija'tz', juba' ri ija'tz' xeka pa bey, romari' ri winak yek'ax parui'. Y xepe ri chicop ri c'o quixic' ri yebe chicaj, xquitaj-e ri ija'tz'.
5 Eis que o semeador saiu a semear. E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho; foi pisada, e as aves do céu a comeram.
6 Y ch'aka chic ija'tz' xeka chiquicojol abaj. Ri ija'tz' re' xebos-pe, pero cuando xpe ruchuk'a' ri k'ij, xechaki'j-ka, roma man rex ta ri ulef ri anchi' xka-wi ri ija'tz'.
6 Outra caiu sobre a pedra; e, tendo crescido, secou por falta de umidade.
7 Y juba' chic ija'tz' xeka chiquicojol k'ayis ri c'o quiq'uixal. Y cuando xe'el-pe, junan xeq'uiy quiq'uin ri q'uix. Pero roma ri q'uix yalan xeq'uiy, ri tico'n xejik' chiquicojol.
7 Outra caiu no meio dos espinhos; e estes, ao crescerem com ela, a sufocaram.
8 Y ri ch'aka chic ija'tz' xeka pa jun utzilaj ulef, y jabel xeq'uiy y xquiya' a cien quiwech, xcha'. Y cuando ri Jesús xu'ij yan ronojel re', can riq'uin ruchuk'a' xch'o'n, y xu'ij: Ri c'o ruxiquin, can tuc'oxaj ri xin-ij, xcha' chique.
8 Outra, afinal, caiu em boa terra; cresceu e produziu a cento por um. Dizendo isto, clamou: Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
9 Y ri discípulos xquic'utuj che ri Jesús anchique ri xrojo' xu'ij chique riq'uin ri jun ejemplo.
9 E os seus discípulos o interrogaram, dizendo: Que parábola é esta?
10 Y ri Jesús xu'ij chique: Man jun mej (bey) can ta k'alajin utz anchique modo nu'on gobernar ri Dios, pero chiwe rix yo'n lugar chi nina'ej. Pero ri winak ri man jinquinimaj ta, riq'uin ejemplos yich'o'n-wi chique, chi quiri' xe niquitzu' y man niquitzu' ta utz ri niquitzu', y xe niquic'oxaj y man niqui'en ta entender ri niquic'oxaj.
10 Respondeu-lhes Jesus: A vós outros é dado conhecer os mistérios do reino de Deus; aos demais, fala-se por parábolas, para que, vendo, não vejam; e, ouvindo, não entendam.
11 Y quiere' nu'ij ri ejemplo: Ri ija'tz' junan nu'on riq'uin rutzij ri Dios.
11 Este é o sentido da parábola: a semente é a palavra de Deus.
12 Ri juba' ija'tz' ri xeka pa bey, junan riq'uin rutzij ri Dios ri nic'oxex coma ri winak. Ri itzel junanin nipe, y nulesaj-e ri rutzij ri Dios pa tak cánima ri winak, chi quiri' ri winak man niquinimaj ta ri Dios, y man yecolotaj ta chuka'.
12 A que caiu à beira do caminho são os que a ouviram; vem, a seguir, o diabo e arrebata-lhes do coração a palavra, para não suceder que, crendo, sejam salvos.
13 Y ri ija'tz' ri xeka can chiquicojol tak abaj, junan riq'uin rutzij ri Dios ri nic'oxex coma ri winak. Ri winak ri' can yalan yequicot cuando niquic'on-ka rutzij ri Dios pa cánima. Pero roma man nika ta ka ri ruc'amal (ruxe') ri rutzij ri Dios pa cánima, can man yelayoj ta yequicot, xe jun jani' oc k'ij utz niquiya' cánima riq'uin ri Dios. Y cuando yetojtobex, can ch'anin yetzak y niquiya' can ri Dios.
13 A que caiu sobre a pedra são os que, ouvindo a palavra, a recebem com alegria; estes não têm raiz, creem apenas por algum tempo e, na hora da provação, se desviam.
14 Ri ija'tz' ri xeka chiquicojol k'ayis ri c'o quiq'uixal, can junan riq'uin rutzij ri Dios ri nic'oxex coma ri winak. Pero ri winak ri' xa yejik' roma ja ri nic'atzin chique k'ij-k'ij xe ri' niquinataj, chuka' jec'o yejik' roma quibeyomal y jec'o yejik' roma ri yequirayij, y man niwachin ta utz ri quic'aslen.
14 A que caiu entre espinhos são os que ouviram e, no decorrer dos dias, foram sufocados com os cuidados, riquezas e deleites da vida; os seus frutos não chegam a amadurecer.
15 Y ri ija'tz' ri yeka pa utzilaj ulef, can junan riq'uin rutzij ri Dios ri nic'oxex coma ri winak. Reje' riq'uin ronojel cánima niquic'oxaj y niqui'en ri nu'ij. Y can siempre quiri' niqui'en, quiyo'n cánima riq'uin ri Dios, y niwachin jabel ri quic'aslen.
15 A que caiu na boa terra são os que, tendo ouvido de bom e reto coração, retêm a palavra; estes frutificam com perseverança.
16 Y chuka' man jun winak ri nutzaj jun luz y nutz'apij o nuya' ta apo chuxe' ruch'at. Man quiri' ta nu'on. Ri luz ri' nic'atzin chi niyo'x chicaj chi quiri' sakil nu'on rupa ri jay y ri ye'oc-apo k'alaj niquitzu' rupa ri jay.
16 Ninguém, depois de acender uma candeia, a cobre com um vaso ou a põe debaixo de uma cama; pelo contrário, coloca-a sobre um velador, a fim de que os que entram vejam a luz.
17 Y chuka' man jun ex ri ewan can, ri man ta xte'k'alajin-pe. Y chuka' man jun ri tz'apin can rij, ri manak ta xtik'alajin-pe y man xtel ta pe chech sakil.
17 Nada há oculto, que não haja de manifestar-se, nem escondido, que não venha a ser conhecido e revelado.
18 Y quiri', xa rix nic'oxaj rutzij ri Dios, tiyaca-ka pa iwánima. Roma ri can c'o ruyacon pa ránima, can xtiyo'x más che. Pero ri nic'oxan rutzij ri Dios y xa man nuyec ta ka pa ránima, ri jani' oc nunojij raja' chi c'o riq'uin, hasta ri' xtimaj che, xcha' ri Jesús.
18 Vede, pois, como ouvis; porque ao que tiver, se lhe dará; e ao que não tiver, até aquilo que julga ter lhe será tirado.
19 Y ri rute' y ri je rach'alal ri Jesús xepe c'a anchi' c'o-wi raja'. Pero man xetiquier ta xe'apon-apo c'a riq'uin, roma je q'uiy winak quimolon-qui' riq'uin ri Jesús.
19 Vieram ter com ele sua mãe e seus irmãos e não podiam aproximar-se por causa da concorrência de povo.
20 Y x-ix-apo che ri Jesús: Ri ate' y ri awach'alal jatquiyoben chojay, je-petenak chi jatoquitzu'.
20 E lhe comunicaram: Tua mãe e teus irmãos estão lá fora e querem ver-te.
21 Pero raja' xu'ij: Ri winak ri yec'oxan y niqui'en ri nu'ij rutzij ri Dios, jari' ri je nte' y je wach'alal, xcha' ri Jesús.
21 Ele, porém, lhes respondeu: Minha mãe e meus irmãos são aqueles que ouvem a palavra de Deus e a praticam.
22 Y jun k'ij ri Jesús y ri ru-discípulos xe'oc-e pa jun canoa. Y c'ajari' xu'ij chique: Jo' juc'an chic ruchi-choy (ruchi-ya'). Y xebe.
22 Aconteceu que, num daqueles dias, entrou ele num barco em companhia dos seus discípulos e disse-lhes: Passemos para a outra margem do lago; e partiram.
23 Y ri Jesús xwer-ka cuando xebe parui' ri ya'. Y cuando ja' je-benak, xpe jun nimalaj quiek'ik' chiri' parui' ri ya'. Romari' ri canoa anchi' je-benak-wi, xoc ya' chupa y juba' ta chic nibe chuxe' ya'.
23 Enquanto navegavam, ele adormeceu. E sobreveio uma tempestade de vento no lago, correndo eles o perigo de soçobrar.
24 Xepe ri discípulos xquic'asoj ri Jesús y xqui'ij che: ¡Ajaf! ¡Ajaf! Cami jojcom, xecha' che. Y ri Jesús xcataj-pe y xu'ij: Tiq'uis-e ruchuk'a' ri quiek'ik' y titane-ka ri ya'. Y quiri' xbanataj. Ri quiek'ik' xq'uis-e ruchuk'a' y xtane-ka chuka' ri ya'.
24 Chegando-se a ele, despertaram-no dizendo: Mestre, Mestre, estamos perecendo! Despertando-se Jesus, repreendeu o vento e a fúria da água. Tudo cessou, e veio a bonança.
25 Y ri Jesús xu'ij chique ri ru-discípulos: ¿Anchique roma man xiya' ta iwánima wiq'uin? Pero ri discípulos quixi'n-qui'. Can anchique la xquitzu' ri xbanataj, y can niquic'utula' chiquiwech: ¿Anchique c'a achi re'? Roma can nich'o'n chique ri quiek'ik' y ri ya', y can yeniman che.
25 Então, lhes disse: Onde está a vossa fé? Eles, possuídos de temor e admiração, diziam uns aos outros: Quem é este que até aos ventos e às ondas repreende, e lhe obedecem?
26 Y ri Jesús y ri ru-discípulos xe'apon juc'an chic ruchi-choy (ruchi-ya'), chiri' pa jun lugar rubinan Gadara, ri c'o-apo chech ri Galilea.
26 Então, rumaram para a terra dos gerasenos, fronteira da Galileia.
27 Y cuando ri Jesús xel-pe chupa ri canoa, xapon jun achi aj-chiri' pa tenemit riq'uin. Y ri achi re' q'uiy yan tiempo ri jec'o-pe itzel tak espíritus riq'uin. Romari' man jun rutziak nucusaj, ni man nic'ue' ta chirocho. Xa ja ri cementerio richi ri tenemit ri', ri oconak rocho.
27 Logo ao desembarcar, veio da cidade ao seu encontro um homem possesso de demônios que, havia muito, não se vestia, nem habitava em casa alguma, porém vivia nos sepulcros.
28 Y ri achi re', can xe xutzu' ri Jesús, can ja' xbexuquie' chech. Y can nisiq'uin nich'o'n-apo che ri Jesús, y nu'ij: Ret Jesús ri Ralc'ual ri nimalaj Dios, ¿anchique najo' chue? Tabana' jun favor man quinach'ujrisaj.
28 E, quando viu a Jesus, prostrou-se diante dele, exclamando e dizendo em alta voz: Que tenho eu contigo, Jesus, Filho do Deus Altíssimo? Rogo-te que não me atormentes.
29 Ri achi xu'ij quiere' che roma ri Jesús xu'ij yan che ri itzel espíritu chi tel-e riq'uin ri achi. Roma q'uiy yan tiempo tic'ue' riq'uin. Y can q'uiy mej (paj) ri winak quiximon ruk'a-rakan ri achi re' riq'uin ch'ich' y cadenas, pero man je-tiquirinak ta riq'uin. Roma ri achi re' yerukupij ri cadenas ri anchok che ximon-wi, y ri itzel espíritu ri c'o riq'uin nu'on che chi nibe pa tz'iran rech-ulef.
29 Porque Jesus ordenara ao espírito imundo que saísse do homem, pois muitas vezes se apoderara dele. E, embora procurassem conservá-lo preso com cadeias e grilhões, tudo despedaçava e era impelido pelo demônio para o deserto.
30 Y ri Jesús xuc'utuj che ri achi: ¿Anchique abi'? Y ri achi xu'ij: Legión nubi', xcha'. Quiri' xu'ij ri achi roma can je q'uiy ri itzel tak espíritus ri jec'o riq'uin.
30 Perguntou-lhe Jesus: Qual é o teu nome? Respondeu ele: Legião, porque tinham entrado nele muitos demônios.
31 Y ri itzel tak espíritus re' can xquic'utuj favor che ri Jesús, chi xa yerulesaj-e riq'uin ri achi, man quierutak chupa ri nimalaj jul k'eku'm, qui-lugar ri itzel tak espíritus, xecha'.
31 Rogavam-lhe que não os mandasse sair para o abismo.
32 Y chunakaj apo ri lugar ri', parui' jun juyu', can je q'uiy ak yewa', romari' ri itzel tak espíritus xquic'utuj favor che ri Jesús chi tuya' lugar chique chi ye'oc quiq'uin ri ak ri'. Y ri Jesús xu'ij chique chi utz.
32 Ora, andava ali, pastando no monte, uma grande manada de porcos; rogaram-lhe que lhes permitisse entrar naqueles porcos. E Jesus o permitiu.
33 Y ri itzel tak espíritus can ja' xe'el-e riq'uin ri achi, y xebe'oc quiq'uin ri ak. Conojel ri ak ri' junanin xebexule-pe chech jun juyu' can pa'l-rech y c'a pa ya' xebeka-wi. Y chiri' xejik'-wi conojel.
33 Tendo os demônios saído do homem, entraram nos porcos, e a manada precipitou-se despenhadeiro abaixo, para dentro do lago, e se afogou.
34 Y cuando ri yechajin quichi ri ak, xquitzu' ri xbanataj, xelumaj (xenimaj); y reje' xbequiya' can rutzijol pa tenemit y pa tak juyu'.
34 Os porqueiros, vendo o que acontecera, fugiram e foram anunciá-lo na cidade e pelos campos.
35 Y ri winak ri xec'oxan ri xbanataj, xepe chi xoquitzu'. Y cuando xeloka riq'uin ri Jesús, xquitzu' chi ri achi ri xe'leses-e ri itzel tak espíritus riq'uin, ch'ocol-apo riq'uin ri Jesús, rucusan rutziak, y man nu'on ta chic ri anche'l rubanon-pe. Pero ri winak ri' xa xquixi'j-qui' cuando xquitzu' ri achi re'.
35 Então, saiu o povo para ver o que se passara, e foram ter com Jesus. De fato, acharam o homem de quem saíram os demônios, vestido, em perfeito juízo, assentado aos pés de Jesus; e ficaram dominados de terror.
36 Y xtzijos chuka' chique ri xbanataj. Ronojel re' xtzijos chique coma ri winak ri can jec'o-apo ri xquitzu' cuando xe'leses ri itzel tak espíritus riq'uin ri achi, roma ri Jesús.
36 E algumas pessoas que tinham presenciado os fatos contaram-lhes também como fora salvo o endemoninhado.
37 Riq'uin ronojel ri xbanataj, ri winak aj-chiri' pa Gadara xquic'utuj favor che ri Jesús chi tel-e chiri' pa Gadara. Ri winak ri' xqui'ij quiri' roma yalan quixi'n-qui'. Romari' ri Jesús y ri ru-discípulos xe'oc-e pa canoa, y ja' xebe.
37 Todo o povo da circunvizinhança dos gerasenos rogou-lhe que se retirasse deles, pois estavam possuídos de grande medo. E Jesus, tomando de novo o barco, voltou.
38 Y ri achi ri xe'leses-e ri itzel tak espíritus riq'uin, nuc'utuj favor che ri Jesús chi tuya' lugar che chi nibe riq'uin. Pero ri Jesús xu'ij che chi tic'ue' can:
38 O homem de quem tinham saído os demônios rogou-lhe que o deixasse estar com ele; Jesus, porém, o despediu, dizendo:
39 Catzolaj chi'awocho, y atzijoj ri xu'on ri Dios awiq'uin, xuche'x. Y ri achi can xberutzijoj-wi chirocho, y chique conojel winak pa rutenemit xutzijoj ri xu'on ri Jesús riq'uin.
39 Volta para casa e conta aos teus tudo o que Deus fez por ti. Então, foi ele anunciando por toda a cidade todas as coisas que Jesus lhe tinha feito.
40 Y cuando ri Jesús y ri ru-discípulos xetzolaj c'a juc'an chic ruchi-choy (ruchi-ya'), ri winak jec'o chiri' can yequicot xequic'ul-apo, roma ri winak ri' can ja ri Jesús quiyoben.
40 Ao regressar Jesus, a multidão o recebeu com alegria, porque todos o estavam esperando.
41 Xapon chuka' jun achi rubinan Jairo. Ri achi re' c'o jun rusamaj chupa ri sinagoga, ri jay anchi' nitzijos-wi rutzij ri Dios y ja raja' ri encargado chiri'. Ri Jairo xbexuquie' chech ri Jesús, y xuc'utuj favor che chi tibe riq'uin chirocho,
41 Eis que veio um homem chamado Jairo, que era chefe da sinagoga, e, prostrando-se aos pés de Jesus, lhe suplicou que chegasse até a sua casa.
42 roma can xe jun oc rumi'al c'o, ri c'o la'k jun cablajuj rujuna' y ya nicom. Y cuando ri Jesús y ri je-benak riq'uin xquitz'om-e bey chi yebe chirocho ri Jairo, can je q'uiy winak xquitzeklebej-e. Y roma can je q'uiy winak je-benak, man utz ta chic yebin, xa can niquipitz' ri Jesús je-benak.
42 Pois tinha uma filha única de uns doze anos, que estava à morte. Enquanto ele ia, as multidões o apertavam.
43 Chiquicojol ri winak, benak jun ixok yawa'. Ri ixok re' c'o yan cablajuj juna' nibin ruquiq'uiel, y man nitane' ta. Xuq'uis yan ronojel ru-mero, roma benak yan quiq'uin q'uiy winak ri yek'oman, y man jun chique reje' tiquirinak ta ruk'oman ri ruyabil.
43 Certa mulher que, havia doze anos, vinha sofrendo de uma hemorragia, e a quem ninguém tinha podido curar [e que gastara com os médicos todos os seus haveres],
44 Ri ixok ri' xunim-apo-ri' chirij ri Jesús, y xutz'om-apo juba' ri ruchi-rutziak ri Jesús. Y can ja' xtane' ruquiq'uiel ri nibin.
44 veio por trás dele e lhe tocou na orla da veste, e logo se lhe estancou a hemorragia.
45 Y ri Jesús xuc'utuj: ¿Ancu'x (Anchique) xtz'amo-pe wichi? Conojel niqui'ij chi reje' man xquitz'om ta, romari' ri Pedro y ri ch'aka chic discípulos xqui'ij che ri Jesús: Ajaf, ret najo' nana'ej ancu'x (anchique) xatrutz'om. Pero we' cuesta nana'ej, roma je q'uiy winak niquipitz'-qui' y niquinimila-qui' chawij, y ret nac'utuj: ¿Ancu'x (Anchique) xtz'amo-pe wichi?
45 Mas Jesus disse: Quem me tocou? Como todos negassem, Pedro [com seus companheiros] disse: Mestre, as multidões te apertam e te oprimem [e dizes: Quem me tocou?].
46 Pero ri Jesús xu'ij: C'o jun ri xirutz'om-pe, roma can xinna' chi c'o jun ri xinc'achojrisaj riq'uin ri uchuk'a' c'o wiq'uin, xcha'.
46 Contudo, Jesus insistiu: Alguém me tocou, porque senti que de mim saiu poder.
47 Y cuando ri ixok xutzu' chi xna'ex, nibarbot xoxuquie' chech ri Jesús. Y chiquiwech conojel ri winak xu'ij-apo che ri Jesús anchique roma xutz'om ruchi-rutziak. Y xu'ij chuka' chi can xe xutz'om ruchi-rutziak ri Jesús, can ja' xtane-ka ruyabil.
47 Vendo a mulher que não podia ocultar-se, aproximou-se trêmula e, prostrando-se diante dele, declarou, à vista de todo o povo, a causa por que lhe havia tocado e como imediatamente fora curada.
48 Ri Jesús xu'ij che: Numi'al, xacolotaj roma xaya' awánima wiq'uin. Cami c'a, catzolaj; ri awánima xril yan uxlanen, xuche'x.
48 Então, lhe disse: Filha, a tua fé te salvou; vai-te em paz.
49 Y c'a nitzijon ri Jesús riq'uin ri ixok, cuando c'o jun xoka ri petenak chirocho ri Jairo, ri achi encargado chiri' pa sinagoga. Ri jun ri' xoru'ij che ri Jairo: Man tac'uaj chic ri Maestro, ri Jesús, roma ri ami'al xa xcom yan.
49 Falava ele ainda, quando veio uma pessoa da casa do chefe da sinagoga, dizendo: Tua filha já está morta, não incomodes mais o Mestre.
50 Pero ri Jesús xuc'oxaj, y xu'ij che ri Jairo: Man tuxi'j-ri' awánima roma ri xo'ix chawe. Taya' awánima wiq'uin, y ri ami'al xtic'astaj, xuche'x.
50 Mas Jesus, ouvindo isto, lhe disse: Não temas, crê somente, e ela será salva.
51 Y cuando xe'apon chirocho ri Jairo, ri Jesús xe chique ri Pedro, ri Jacobo y ri Juan ri je ru-discípulos, y chique ri rute-rutata' ri ac'ual caminak xuya' lugar chi xe'oc-apo riq'uin.
51 Tendo chegado à casa, a ninguém permitiu que entrasse com ele, senão Pedro, João, Tiago e bem assim o pai e a mãe da menina.
52 Conojel yalan niquibisoj y nicok'ej ri xten ri'. Pero ri Jesús xu'ij chique: Man chic tiwok'ej ri xten, roma raja' xa man caminak ta, raja' xe niwer, xcha'.
52 E todos choravam e a pranteavam. Mas ele disse: Não choreis; ela não está morta, mas dorme.
53 Pero reje' xa xetze'n chirij ri Jesús, roma quieta'n chi can caminak-wi ri xten.
53 E riam-se dele, porque sabiam que ela estava morta.
54 Y ri Jesús xutz'om ruk'a' ri xten caminak y xu'ij: Nóya, cacataj.
54 Entretanto, ele, tomando-a pela mão, disse-lhe, em voz alta: Menina, levanta-te!
55 Y ri xten can xtzolaj-pe ri ránima riq'uin, y can ja' xcataj-pe. Y ri Jesús xu'ij chi tiyo'x ruway.
55 Voltou-lhe o espírito, ela imediatamente se levantou, e ele mandou que lhe dessem de comer.
56 Y ri te'j-tata'j can anchique la xquina' cuando xquitzu' ri xbanataj riq'uin ri calc'ual. Y ri Jesús xu'ij chi can man tiquitzijoj ri xbanataj chiri'.
56 Seus pais ficaram maravilhados, mas ele lhes advertiu que a ninguém contassem o que havia acontecido.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.