Lucas 8

Ri utzilaj rutzij ri Dios pa kachʼabel (CAKNT) vs ACF

Sair da comparação
ACF Almeida Corrigida Fiel
1 Jun jani' k'ij después che ronojel re', ri Jesús xbe pa tak nim y cocoj tak tenemit, y ri cablajuj discípulos je-benak riq'uin. Y raja' nutzijoj ri utzilaj rutzij ri Dios ri nich'o'n chirij ri ru-gobierno ri Dios.
1 E aconteceu, depois disto, que andava de cidade em cidade, e de aldeia em aldeia, pregando e anunciando o evangelho do reino de Deus; e os doze iam com ele,
2 Y jec'o chuka' jujun ixoki' ri je-benak chirij. Ri ixoki' re', jari' ri xe'leses-e itzel tak espíritus quiq'uin y ch'aka chic rech yabil roma ri Jesús. Chiquicojol ri ixoki' re' benak ri María, ri ni'ix chuka' Magdalena che. Y riq'uin ri ixok re' xe'leses-e wuku' itzel tak espíritus, roma ri Jesús.
2 E algumas mulheres que haviam sido curadas de espíritos malignos e de enfermidades: Maria, chamada Madalena, da qual saíram sete demônios;
3 Chiquicojol ri ixoki' ri je-benak chirij ri Jesús, benak ri Juana, raxayil ri jun achi rubinan Chuza. Y ri achi re' jun rusamajel ri Herodes. Chuka' benak ri Susana. Y jec'o chuka' ch'aka chic ixoki' ri je-benak ri can yeto'n richi ri Jesús. Ri ixoki' re' xequilij ri Jesús y ri ru-discípulos riq'uin ri quibeyomal.
3 E Joana, mulher de Cuza, procurador de Herodes, e Suzana, e muitas outras que o serviam com seus bens.
4 Je q'uiy winak xquimol-qui' riq'uin ri Jesús. Ri winak ri' pa ronojel tenemit je-petenak-wi. Romari' can je q'uiy winak xquimol-ka-qui' chiri'. Ri Jesús xutzijoj jun ejemplo chique y xu'ij:
4 E, ajuntando-se uma grande multidão, e vindo de todas as cidades ter com ele, disse por parábola:
5 C'o jun achi ri xbetico. Y cuando ri achi nutic ri ija'tz', juba' ri ija'tz' xeka pa bey, romari' ri winak yek'ax parui'. Y xepe ri chicop ri c'o quixic' ri yebe chicaj, xquitaj-e ri ija'tz'.
5 Um semeador saiu a semear a sua semente e, quando semeava, caiu alguma junto do caminho, e foi pisada, e as aves do céu a comeram;
6 Y ch'aka chic ija'tz' xeka chiquicojol abaj. Ri ija'tz' re' xebos-pe, pero cuando xpe ruchuk'a' ri k'ij, xechaki'j-ka, roma man rex ta ri ulef ri anchi' xka-wi ri ija'tz'.
6 E outra caiu sobre pedra e, nascida, secou-se, pois que não tinha umidade;
7 Y juba' chic ija'tz' xeka chiquicojol k'ayis ri c'o quiq'uixal. Y cuando xe'el-pe, junan xeq'uiy quiq'uin ri q'uix. Pero roma ri q'uix yalan xeq'uiy, ri tico'n xejik' chiquicojol.
7 E outra caiu entre espinhos e crescendo com ela os espinhos, a sufocaram;
8 Y ri ch'aka chic ija'tz' xeka pa jun utzilaj ulef, y jabel xeq'uiy y xquiya' a cien quiwech, xcha'. Y cuando ri Jesús xu'ij yan ronojel re', can riq'uin ruchuk'a' xch'o'n, y xu'ij: Ri c'o ruxiquin, can tuc'oxaj ri xin-ij, xcha' chique.
8 E outra caiu em boa terra, e, nascida, produziu fruto, a cento por um. Dizendo ele estas coisas, clamava: Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
9 Y ri discípulos xquic'utuj che ri Jesús anchique ri xrojo' xu'ij chique riq'uin ri jun ejemplo.
9 E os seus discípulos o interrogaram, dizendo: Que parábola é esta?
10 Y ri Jesús xu'ij chique: Man jun mej (bey) can ta k'alajin utz anchique modo nu'on gobernar ri Dios, pero chiwe rix yo'n lugar chi nina'ej. Pero ri winak ri man jinquinimaj ta, riq'uin ejemplos yich'o'n-wi chique, chi quiri' xe niquitzu' y man niquitzu' ta utz ri niquitzu', y xe niquic'oxaj y man niqui'en ta entender ri niquic'oxaj.
10 E ele disse: A vós vos é dado conhecer os mistérios do reino de Deus, mas aos outros por parábolas, para que vendo, não vejam, e ouvindo, não entendam.
11 Y quiere' nu'ij ri ejemplo: Ri ija'tz' junan nu'on riq'uin rutzij ri Dios.
11 Esta é, pois, a parábola: A semente é a palavra de Deus;
12 Ri juba' ija'tz' ri xeka pa bey, junan riq'uin rutzij ri Dios ri nic'oxex coma ri winak. Ri itzel junanin nipe, y nulesaj-e ri rutzij ri Dios pa tak cánima ri winak, chi quiri' ri winak man niquinimaj ta ri Dios, y man yecolotaj ta chuka'.
12 E os que estão junto do caminho, estes são os que ouvem; depois vem o diabo, e tira-lhes do coração a palavra, para que não se salvem, crendo;
13 Y ri ija'tz' ri xeka can chiquicojol tak abaj, junan riq'uin rutzij ri Dios ri nic'oxex coma ri winak. Ri winak ri' can yalan yequicot cuando niquic'on-ka rutzij ri Dios pa cánima. Pero roma man nika ta ka ri ruc'amal (ruxe') ri rutzij ri Dios pa cánima, can man yelayoj ta yequicot, xe jun jani' oc k'ij utz niquiya' cánima riq'uin ri Dios. Y cuando yetojtobex, can ch'anin yetzak y niquiya' can ri Dios.
13 E os que estão sobre pedra, estes são os que, ouvindo a palavra, a recebem com alegria, mas, como não têm raiz, apenas crêem por algum tempo, e no tempo da tentação se desviam;
14 Ri ija'tz' ri xeka chiquicojol k'ayis ri c'o quiq'uixal, can junan riq'uin rutzij ri Dios ri nic'oxex coma ri winak. Pero ri winak ri' xa yejik' roma ja ri nic'atzin chique k'ij-k'ij xe ri' niquinataj, chuka' jec'o yejik' roma quibeyomal y jec'o yejik' roma ri yequirayij, y man niwachin ta utz ri quic'aslen.
14 E a que caiu entre espinhos, esses são os que ouviram e, indo pordiante, são sufocados com os cuidados e riquezas e deleites da vida, e não dão fruto com perfeição;
15 Y ri ija'tz' ri yeka pa utzilaj ulef, can junan riq'uin rutzij ri Dios ri nic'oxex coma ri winak. Reje' riq'uin ronojel cánima niquic'oxaj y niqui'en ri nu'ij. Y can siempre quiri' niqui'en, quiyo'n cánima riq'uin ri Dios, y niwachin jabel ri quic'aslen.
15 E a que caiu em boa terra, esses são os que, ouvindo a palavra, a conservam num coração honesto e bom, e dão fruto com perseverança.
16 Y chuka' man jun winak ri nutzaj jun luz y nutz'apij o nuya' ta apo chuxe' ruch'at. Man quiri' ta nu'on. Ri luz ri' nic'atzin chi niyo'x chicaj chi quiri' sakil nu'on rupa ri jay y ri ye'oc-apo k'alaj niquitzu' rupa ri jay.
16 E ninguém, acendendo uma candeia, a cobre com algum vaso, ou a põe debaixo da cama; mas põe-na no velador, para que os que entram vejam a luz.
17 Y chuka' man jun ex ri ewan can, ri man ta xte'k'alajin-pe. Y chuka' man jun ri tz'apin can rij, ri manak ta xtik'alajin-pe y man xtel ta pe chech sakil.
17 Porque não há coisa oculta que não haja de manifestar-se, nem escondida que não haja de saber-se e vir à luz.
18 Y quiri', xa rix nic'oxaj rutzij ri Dios, tiyaca-ka pa iwánima. Roma ri can c'o ruyacon pa ránima, can xtiyo'x más che. Pero ri nic'oxan rutzij ri Dios y xa man nuyec ta ka pa ránima, ri jani' oc nunojij raja' chi c'o riq'uin, hasta ri' xtimaj che, xcha' ri Jesús.
18 Vede, pois, como ouvis; porque a qualquer que tiver lhe será dado, e a qualquer que não tiver até o que parece ter lhe será tirado.
19 Y ri rute' y ri je rach'alal ri Jesús xepe c'a anchi' c'o-wi raja'. Pero man xetiquier ta xe'apon-apo c'a riq'uin, roma je q'uiy winak quimolon-qui' riq'uin ri Jesús.
19 E foram ter com ele sua mãe e seus irmãos, e não podiam aproximar-se dele, por causa da multidão.
20 Y x-ix-apo che ri Jesús: Ri ate' y ri awach'alal jatquiyoben chojay, je-petenak chi jatoquitzu'.
20 E foi-lhe dito: Estão lá fora tua mãe e teus irmãos, que querem ver-te.
21 Pero raja' xu'ij: Ri winak ri yec'oxan y niqui'en ri nu'ij rutzij ri Dios, jari' ri je nte' y je wach'alal, xcha' ri Jesús.
21 Mas, respondendo ele, disse-lhes: Minha mãe e meus irmãos são aqueles que ouvem a palavra de Deus e a executam.
22 Y jun k'ij ri Jesús y ri ru-discípulos xe'oc-e pa jun canoa. Y c'ajari' xu'ij chique: Jo' juc'an chic ruchi-choy (ruchi-ya'). Y xebe.
22 E aconteceu que, num daqueles dias, entrou num barco com seus discípulos, e disse-lhes: Passemos para o outro lado do lago. E partiram.
23 Y ri Jesús xwer-ka cuando xebe parui' ri ya'. Y cuando ja' je-benak, xpe jun nimalaj quiek'ik' chiri' parui' ri ya'. Romari' ri canoa anchi' je-benak-wi, xoc ya' chupa y juba' ta chic nibe chuxe' ya'.
23 E, navegando eles, adormeceu; e sobreveio uma tempestade de vento no lago, e enchiam-se de água, estando em perigo.
24 Xepe ri discípulos xquic'asoj ri Jesús y xqui'ij che: ¡Ajaf! ¡Ajaf! Cami jojcom, xecha' che. Y ri Jesús xcataj-pe y xu'ij: Tiq'uis-e ruchuk'a' ri quiek'ik' y titane-ka ri ya'. Y quiri' xbanataj. Ri quiek'ik' xq'uis-e ruchuk'a' y xtane-ka chuka' ri ya'.
24 E, chegando-se a ele, o despertaram, dizendo: Mestre, Mestre, perecemos. E ele, levantando-se, repreendeu o vento e a fúria da água; e cessaram, e fez-se bonança.
25 Y ri Jesús xu'ij chique ri ru-discípulos: ¿Anchique roma man xiya' ta iwánima wiq'uin? Pero ri discípulos quixi'n-qui'. Can anchique la xquitzu' ri xbanataj, y can niquic'utula' chiquiwech: ¿Anchique c'a achi re'? Roma can nich'o'n chique ri quiek'ik' y ri ya', y can yeniman che.
25 E disse-lhes: Onde está a vossa fé? E eles, temendo, maravilharam-se, dizendo uns aos outros: Quem é este, que até aos ventos e à água manda, e lhe obedecem?
26 Y ri Jesús y ri ru-discípulos xe'apon juc'an chic ruchi-choy (ruchi-ya'), chiri' pa jun lugar rubinan Gadara, ri c'o-apo chech ri Galilea.
26 E navegaram para a terra dos gadarenos, que está defronte da Galiléia.
27 Y cuando ri Jesús xel-pe chupa ri canoa, xapon jun achi aj-chiri' pa tenemit riq'uin. Y ri achi re' q'uiy yan tiempo ri jec'o-pe itzel tak espíritus riq'uin. Romari' man jun rutziak nucusaj, ni man nic'ue' ta chirocho. Xa ja ri cementerio richi ri tenemit ri', ri oconak rocho.
27 E, quando desceu para terra, saiu-lhe ao encontro, vindo da cidade, um homem que desde muito tempo estava possesso de demônios, e não andava vestido, nem habitava em qualquer casa, mas nos sepulcros.
28 Y ri achi re', can xe xutzu' ri Jesús, can ja' xbexuquie' chech. Y can nisiq'uin nich'o'n-apo che ri Jesús, y nu'ij: Ret Jesús ri Ralc'ual ri nimalaj Dios, ¿anchique najo' chue? Tabana' jun favor man quinach'ujrisaj.
28 E, quando viu a Jesus, prostrou-se diante dele, exclamando, e dizendo com grande voz: Que tenho eu contigo, Jesus, Filho do Deus Altíssimo? Peço-te que não me atormentes.
29 Ri achi xu'ij quiere' che roma ri Jesús xu'ij yan che ri itzel espíritu chi tel-e riq'uin ri achi. Roma q'uiy yan tiempo tic'ue' riq'uin. Y can q'uiy mej (paj) ri winak quiximon ruk'a-rakan ri achi re' riq'uin ch'ich' y cadenas, pero man je-tiquirinak ta riq'uin. Roma ri achi re' yerukupij ri cadenas ri anchok che ximon-wi, y ri itzel espíritu ri c'o riq'uin nu'on che chi nibe pa tz'iran rech-ulef.
29 Porque tinha ordenado ao espírito imundo que saísse daquele homem; pois já havia muito tempo que o arrebatava. E guardavamno preso, com grilhões e cadeias; mas, quebrando as prisões, era impelido pelo demônio para os desertos.
30 Y ri Jesús xuc'utuj che ri achi: ¿Anchique abi'? Y ri achi xu'ij: Legión nubi', xcha'. Quiri' xu'ij ri achi roma can je q'uiy ri itzel tak espíritus ri jec'o riq'uin.
30 E perguntou-lhe Jesus, dizendo: Qual é o teu nome? E ele disse: Legião; porque tinham entrado nele muitos demônios.
31 Y ri itzel tak espíritus re' can xquic'utuj favor che ri Jesús, chi xa yerulesaj-e riq'uin ri achi, man quierutak chupa ri nimalaj jul k'eku'm, qui-lugar ri itzel tak espíritus, xecha'.
31 E rogavam-lhe que os não mandasse para o abismo.
32 Y chunakaj apo ri lugar ri', parui' jun juyu', can je q'uiy ak yewa', romari' ri itzel tak espíritus xquic'utuj favor che ri Jesús chi tuya' lugar chique chi ye'oc quiq'uin ri ak ri'. Y ri Jesús xu'ij chique chi utz.
32 E andava ali pastando no monte uma vara de muitos porcos; e rogaram-lhe que lhes concedesse entrar neles; e concedeu-lho.
33 Y ri itzel tak espíritus can ja' xe'el-e riq'uin ri achi, y xebe'oc quiq'uin ri ak. Conojel ri ak ri' junanin xebexule-pe chech jun juyu' can pa'l-rech y c'a pa ya' xebeka-wi. Y chiri' xejik'-wi conojel.
33 E, tendo saído os demônios do homem, entraram nos porcos, e a manada precipitou-se de um despenhadeiro no lago, e afogou-se.
34 Y cuando ri yechajin quichi ri ak, xquitzu' ri xbanataj, xelumaj (xenimaj); y reje' xbequiya' can rutzijol pa tenemit y pa tak juyu'.
34 E aqueles que os guardavam, vendo o que acontecera, fugiram, e foram anunciá-lo na cidade e nos campos.
35 Y ri winak ri xec'oxan ri xbanataj, xepe chi xoquitzu'. Y cuando xeloka riq'uin ri Jesús, xquitzu' chi ri achi ri xe'leses-e ri itzel tak espíritus riq'uin, ch'ocol-apo riq'uin ri Jesús, rucusan rutziak, y man nu'on ta chic ri anche'l rubanon-pe. Pero ri winak ri' xa xquixi'j-qui' cuando xquitzu' ri achi re'.
35 E saíram a ver o que tinha acontecido, e vieram ter com Jesus. Acharam então o homem, de quem haviam saído os demônios, vestido, e em seu juízo, assentado aos pés de Jesus; e temeram.
36 Y xtzijos chuka' chique ri xbanataj. Ronojel re' xtzijos chique coma ri winak ri can jec'o-apo ri xquitzu' cuando xe'leses ri itzel tak espíritus riq'uin ri achi, roma ri Jesús.
36 E os que tinham visto contaram-lhes também como fora salvo aquele endemoninhado.
37 Riq'uin ronojel ri xbanataj, ri winak aj-chiri' pa Gadara xquic'utuj favor che ri Jesús chi tel-e chiri' pa Gadara. Ri winak ri' xqui'ij quiri' roma yalan quixi'n-qui'. Romari' ri Jesús y ri ru-discípulos xe'oc-e pa canoa, y ja' xebe.
37 E toda a multidão da terra dos gadarenos ao redor lhe rogou que se retirasse deles; porque estavam possuídos de grande temor. E entrando ele no barco, voltou.
38 Y ri achi ri xe'leses-e ri itzel tak espíritus riq'uin, nuc'utuj favor che ri Jesús chi tuya' lugar che chi nibe riq'uin. Pero ri Jesús xu'ij che chi tic'ue' can:
38 E aquele homem, de quem haviam saído os demônios, rogou-lhe que o deixasse estar com ele; mas Jesus o despediu, dizendo:
39 Catzolaj chi'awocho, y atzijoj ri xu'on ri Dios awiq'uin, xuche'x. Y ri achi can xberutzijoj-wi chirocho, y chique conojel winak pa rutenemit xutzijoj ri xu'on ri Jesús riq'uin.
39 Torna para tua casa, e conta quão grandes coisas te fez Deus. E ele foi apregoando por toda a cidade quão grandes coisas Jesus lhe tinha feito.
40 Y cuando ri Jesús y ri ru-discípulos xetzolaj c'a juc'an chic ruchi-choy (ruchi-ya'), ri winak jec'o chiri' can yequicot xequic'ul-apo, roma ri winak ri' can ja ri Jesús quiyoben.
40 E aconteceu que, quando voltou Jesus, a multidão o recebeu, porque todos o estavam esperando.
41 Xapon chuka' jun achi rubinan Jairo. Ri achi re' c'o jun rusamaj chupa ri sinagoga, ri jay anchi' nitzijos-wi rutzij ri Dios y ja raja' ri encargado chiri'. Ri Jairo xbexuquie' chech ri Jesús, y xuc'utuj favor che chi tibe riq'uin chirocho,
41 E eis que chegou um homem de nome Jairo, que era príncipe da sinagoga; e, prostrando-se aos pés de Jesus, rogava-lhe que entrasse em sua casa;
42 roma can xe jun oc rumi'al c'o, ri c'o la'k jun cablajuj rujuna' y ya nicom. Y cuando ri Jesús y ri je-benak riq'uin xquitz'om-e bey chi yebe chirocho ri Jairo, can je q'uiy winak xquitzeklebej-e. Y roma can je q'uiy winak je-benak, man utz ta chic yebin, xa can niquipitz' ri Jesús je-benak.
42 Porque tinha uma filha única, quase de doze anos, que estava à morte. E indo ele, apertava-o a multidão.
43 Chiquicojol ri winak, benak jun ixok yawa'. Ri ixok re' c'o yan cablajuj juna' nibin ruquiq'uiel, y man nitane' ta. Xuq'uis yan ronojel ru-mero, roma benak yan quiq'uin q'uiy winak ri yek'oman, y man jun chique reje' tiquirinak ta ruk'oman ri ruyabil.
43 E uma mulher, que tinha um fluxo de sangue, havia doze anos, e gastara com os médicos todos os seus haveres, e por nenhum pudera ser curada,
44 Ri ixok ri' xunim-apo-ri' chirij ri Jesús, y xutz'om-apo juba' ri ruchi-rutziak ri Jesús. Y can ja' xtane' ruquiq'uiel ri nibin.
44 Chegando por detrás dele, tocou na orla do seu vestido, e logo estancou o fluxo do seu sangue.
45 Y ri Jesús xuc'utuj: ¿Ancu'x (Anchique) xtz'amo-pe wichi? Conojel niqui'ij chi reje' man xquitz'om ta, romari' ri Pedro y ri ch'aka chic discípulos xqui'ij che ri Jesús: Ajaf, ret najo' nana'ej ancu'x (anchique) xatrutz'om. Pero we' cuesta nana'ej, roma je q'uiy winak niquipitz'-qui' y niquinimila-qui' chawij, y ret nac'utuj: ¿Ancu'x (Anchique) xtz'amo-pe wichi?
45 E disse Jesus: Quem é que me tocou? E, negando todos, disse Pedro e os que estavam com ele: Mestre, a multidão te aperta e te oprime, e dizes: Quem é que me tocou?
46 Pero ri Jesús xu'ij: C'o jun ri xirutz'om-pe, roma can xinna' chi c'o jun ri xinc'achojrisaj riq'uin ri uchuk'a' c'o wiq'uin, xcha'.
46 E disse Jesus: Alguém me tocou, porque bem conheci que de mim saiu virtude.
47 Y cuando ri ixok xutzu' chi xna'ex, nibarbot xoxuquie' chech ri Jesús. Y chiquiwech conojel ri winak xu'ij-apo che ri Jesús anchique roma xutz'om ruchi-rutziak. Y xu'ij chuka' chi can xe xutz'om ruchi-rutziak ri Jesús, can ja' xtane-ka ruyabil.
47 Então, vendo a mulher que não podia ocultar-se, aproximou-se tremendo e, prostrando-se ante ele, declarou-lhe diante de todo o povo a causa por que lhe havia tocado, e como logo sarara.
48 Ri Jesús xu'ij che: Numi'al, xacolotaj roma xaya' awánima wiq'uin. Cami c'a, catzolaj; ri awánima xril yan uxlanen, xuche'x.
48 E ele lhe disse: Tem bom ânimo, filha, a tua fé te salvou; vai em paz.
49 Y c'a nitzijon ri Jesús riq'uin ri ixok, cuando c'o jun xoka ri petenak chirocho ri Jairo, ri achi encargado chiri' pa sinagoga. Ri jun ri' xoru'ij che ri Jairo: Man tac'uaj chic ri Maestro, ri Jesús, roma ri ami'al xa xcom yan.
49 Estando ele ainda falando, chegou um dos do príncipe da sinagoga, dizendo: A tua filha já está morta, não incomodes o Mestre.
50 Pero ri Jesús xuc'oxaj, y xu'ij che ri Jairo: Man tuxi'j-ri' awánima roma ri xo'ix chawe. Taya' awánima wiq'uin, y ri ami'al xtic'astaj, xuche'x.
50 Jesus, porém, ouvindo-o, respondeu-lhe, dizendo: Não temas; crê somente, e será salva.
51 Y cuando xe'apon chirocho ri Jairo, ri Jesús xe chique ri Pedro, ri Jacobo y ri Juan ri je ru-discípulos, y chique ri rute-rutata' ri ac'ual caminak xuya' lugar chi xe'oc-apo riq'uin.
51 E, entrando em casa, a ninguém deixou entrar, senão a Pedro, e a Tiago, e a João, e ao pai e a mãe da menina.
52 Conojel yalan niquibisoj y nicok'ej ri xten ri'. Pero ri Jesús xu'ij chique: Man chic tiwok'ej ri xten, roma raja' xa man caminak ta, raja' xe niwer, xcha'.
52 E todos choravam, e a pranteavam; e ele disse: Não choreis; não está morta, mas dorme.
53 Pero reje' xa xetze'n chirij ri Jesús, roma quieta'n chi can caminak-wi ri xten.
53 E riam-se dele, sabendo que estava morta.
54 Y ri Jesús xutz'om ruk'a' ri xten caminak y xu'ij: Nóya, cacataj.
54 Mas ele, pondo-os todos fora, e pegando-lhe na mão, clamou, dizendo: Levanta-te, menina.
55 Y ri xten can xtzolaj-pe ri ránima riq'uin, y can ja' xcataj-pe. Y ri Jesús xu'ij chi tiyo'x ruway.
55 E o seu espírito voltou, e ela logo se levantou; e Jesus mandou que lhe dessem de comer.
56 Y ri te'j-tata'j can anchique la xquina' cuando xquitzu' ri xbanataj riq'uin ri calc'ual. Y ri Jesús xu'ij chi can man tiquitzijoj ri xbanataj chiri'.
56 E seus pais ficaram maravilhados; e ele lhes mandou que a ninguém dissessem o que havia sucedido.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.