Lucas 1
Ri utzilaj rutzij ri Dios pa kachʼabel (CAKNT) vs BKJ
1 Je q'uiy quitijon yan quik'ij chi niquinuc' ruchi' niquitz'ibaj ri xebanataj pa ka-tiempo roj.
1 Porquanto muitos já tentaram compilar um relato e pôr em ordem uma declaração daquelas coisas que certamente são cridas entre nós,
2 Y can anche'l ri xtzijos chake coma ri xetz'eto-pe pa ruticribel, can quiri' xtz'ibes. Y ri xetz'eto ri xebanataj, can xquitzijoj chuka' rutzij ri Dios.
2 quando eles nos entregaram, os que desde o princípio foram testemunhas oculares e ministros da palavra,
3 Y cami, ren chuka' ninjo' nintz'ibaj ri xebanataj. Can xintaj nuk'ij xenmol ruchi' ronojel ri xebanataj. Y jari' ri ninjo' nintzijoj chawe ret nimalaj Teófilo. Can chijujun-chijujun nintz'ibaj ri xebanataj desde pa ruticribel c'a pa ruq'uisbel,
3 pareceu-me bem, também a mim, tendo perfeitamente compreendido primeiro todas as coisas, escrevê-las em ordem a ti, ó excelentíssimo Teófilo,
4 chi quiri' can nana'ej utz chi can ketzij-wi ri c'utun chawech chirij ri Jesucristo.
4 para que possas conhecer a certeza destas coisas, nas quais tens sido instruído.
5 Chiri' pa Judea xc'ue' jun sacerdote Zacarías rubi', y raja' xc'ue' quiq'uin ri sacerdotes ri je richi ri Abías x-ix chique. Pa ru-tiempo ri Zacarías ja ri Herodes ri rey pa Judea. Ri raxayil ri Zacarías Elisabet rubi'. Ri Elisabet re' jun ru-familia can ri nimalaj sacerdote Aarón.
5 Nos dias de Herodes, rei da Judeia, havia um certo sacerdote de nome Zacarias, da turma de Abias; e sua esposa era das filhas de Aarão, e o seu nome era Elizabete.
6 Ri Zacarías y ri Elisabet can choj quic'aslen chech ri Ajaf Dios. Reje' can niqui'en-wi ri nu'ij ri ru-mandamientos y ri ru-leyes ri Ajaf. Y man jun winak nitiquier ni'in anchique tzij chiquij, roma reje' can choj-wi quic'aslen.
6 E ambos eram justos diante de Deus, andando sem culpa em todos os mandamentos e ordenanças do Senhor; eram irrepreensíveis.
7 Reje' man jun calc'ual, roma ri Elisabet can manak-wi yec'ue' ral. Y chi je ca'i' je ri'j chic chuka'.
7 E eles não tinham filho, porque Elizabete era estéril, e ambos eram avançados em idade.
8 Y jun k'ij cuando ri Zacarías y ri ch'aka chic sacerdotes ri je richi ri Abías x-ix chique, jec'o pa rocho ri Dios roma ja' xapon qui-turno chi yesamaj chiri', quiere' xbanataj.
8 E aconteceu que, enquanto ele exercia o sacerdócio perante Deus, na ordem da sua turma,
9 Chiquijunal ri sacerdotes ri' can jalajoj rech samaj ri niqui'en, y ri k'ij ri' pa ruwi' ri Zacarías xka-wi chi ja raja' ntoc-apo pa rocho ri Dios chi nuporoj ri incienso.
9 segundo o costume do sacerdócio, coube-lhe por sorte queimar incenso ao entrar no templo do Senhor.
10 Y cuando nuporoj ri incienso, conojel winak ri quimolon-apo-qui' chech ri rocho ri Dios, niqui'en orar.
10 E toda a multidão do povo estava orando do lado de fora, à hora do incenso.
11 Y cuando ri Zacarías c'o chiri' chi nuporoj ri incienso, ja' xuc'ut-ri' jun ángel chech, jun ángel richi ri Ajaf Dios. Y ri ángel re' xpa'e' chunakaj ri altar anchi' niporox-wi ri incienso. Pa ru-derecha ri altar xpa'e-wi.
11 E ali lhe apareceu um anjo do Senhor, em pé, à direita do altar do incenso.
12 Cuando ri Zacarías xutzu' ri ángel re', xsatz runo'j (xsach ruc'u'x) y xuxi'j-ri'.
12 E quando Zacarias o viu, ficou perturbado, e o medo caiu sobre ele.
13 Pero ri ángel xu'ij che ri Zacarías: Man taxi'j-awi'. Ri Dios xuc'oxaj ri a-oración. Ri Elisabet ri awaxayil ne'c'ue' jun ral, y ri ne'y re', Juan rubi' xta'an che.
13 Mas o anjo lhe disse: Não temas, Zacarias; porque a tua oração foi ouvida, e tua esposa Elizabete te dará um filho, e tu chamarás o seu nome de João.
14 Roma ri ne'y re' can xcaquicot y q'uiy winak chuka' xquiequicot roma.
14 E tu terás alegria e regozijo, e muitos se alegrarão com o seu nascimento.
15 Roma ri awalc'ual re' xtoc nimalaj samajel chech ri Dios. Manak xtukum vino ni xtutaj ya', roma desde que xtalex, nojinak yan pe ránima riq'uin ri Espíritu Santo.
15 Porque ele será grande à vista do Senhor, e ele não beberá vinho, nem bebida forte, e ele será cheio do Espírito Santo, já desde o ventre de sua mãe.
16 Y roma raja', je q'uiy awinak israelitas xtiquinimaj ri Ajaf Dios y xtijalataj quic'aslen.
16 E converterá muitos dos filhos de Israel ao Senhor seu Deus.
17 Ja ri Juan ri awalc'ual ri can xtunaba' cánima ri winak anchi' xtoka-wi ri Ajaf. Raja' can xtic'ue' ri Espíritu Santo riq'uin y xtic'ue' chuka' ruchuk'a', can anche'l xc'ue' riq'uin ri Elías, ri jun ri xuk'alajij rutzij ri Dios ojer can. Y chuka' roma ri Juan, ri te'j-tata'j can xquiequijo' ri calc'ual, y chuka' ri man yeniman ta, xtiquic'uaj jun chojmilaj c'aslen anche'l quic'uan ri winak ri can choj-wi quic'aslen chech ri Dios. Quiri' xtu'on ri Juan chique ri winak, chi quiri' ri winak re' can niquiyobej-apo jampe' xtoka ri Ajaf, xcha' ri ángel che ri Zacarías.
17 E irá adiante dele no espírito e no poder de Elias, para converter os corações dos pais aos filhos, e os desobedientes à prudência dos justos; tornar pronto um povo preparado para o Senhor.
18 Y ri Zacarías xuc'utuj che ri ángel: ¿Anche'l xtinna'ej ren chi can ketzij ri na'ij? Roma ren y ri waxayil xa joj ri'j chic, y man yec'ue' ta chic kalc'ual, xcha'.
18 E Zacarias disse ao anjo: Como eu saberei isto? Porque eu sou um homem velho, e minha esposa avançada em idade.
19 Y ri ángel xu'ij che: Ja ren ri nubinan Gabriel, y ri Dios yirutak chi nin-en ri nrojo'. Romari' xirutak-pe cami chi nonbij-ka ri utzilaj tzij re' chawe.
19 E, respondendo o anjo, disse-lhe: Eu sou Gabriel, que permaneço na presença de Deus, e sou enviado para falar-te, e para mostrar-te estas alegres notícias.
20 Y roma man xanimaj ta ri xin-ij chawe, man xcach'o'n ta chic; c'a xtalex na ri awalc'ual, c'ajari' xcach'o'n chic jun mej (bey). Ronojel re' can xtibanataj na-wi, pero c'a xtapon na ri k'ij, xcha'.
20 E eis que tu ficarás mudo, e não poderás falar até o dia em que estas coisas se cumprirem, porque tu não creste nas minhas palavras, que se cumprirão ao seu tempo.
21 Cuando ri Zacarías nitzijon riq'uin ri ángel, ri winak ri quiyoben-apo chech ri rocho ri Dios niqui'ij: ¿Anchique roma man ntel ta pe chupa ri rocho ri Dios? Xa xlayoj yan ka.
21 E o povo esperava por Zacarias, e admiravam-se que ele demorasse tanto tempo no templo.
22 Y cuando ri Zacarías xbe'el-pe, man nitiquier ta nich'o'n y romari' man xch'o'n ta chique, y ri quiyoben-apo xquina'ej chi c'o ri xk'alajix-pe chech chupa ri rocho ri Dios. Ri Zacarías xe che ruk'a' nu'on-wi señas chique, roma xa man nitiquier ta chic nich'o'n.
22 E quando ele saiu, não podia falar com eles, e perceberam que ele havia tido uma visão no templo; porque gesticulava para eles, e permanecia mudo.
23 Y cuando raja' xuq'uis ru-turno chi xsamaj chiri' pa rocho ri Dios, xbe chirocho.
23 E aconteceu que, tendo-se completado os dias do seu ministério, ele partiu para a sua própria casa.
24 Y jun jani' k'ij tuc'ulumaj quiri' ri Zacarías pa rocho ri Dios, ri Elisabet ri raxayil xuna'ej chi ne'c'ue' jun ral, y romari' man xel ta pa bey wo'o' ic'. Y ri Elisabet nu'ij:
24 E, depois daqueles dias, sua esposa Elizabete engravidou, e escondeu-se por cinco meses, dizendo:
25 Cami ri Wajaf Dios nuya' ri ac'ual re' chue, chi quiri' manak chic xquiq'uix chiquiwech ri winak ri niquikasaj nuk'ij roma man jun wal.
25 Assim o Senhor fez comigo nos dias em que ele olhou para mim, para tirar a minha vergonha entre os homens.
26 Y cuando ri Elisabet ruc'uan waki' ric' chi ne'c'ue' ral, ja' cuando ri Dios xutak ri ángel Gabriel pa jun tenemit ri c'o pa Galilea, rubinan Nazaret.
26 E, no sexto mês, o anjo Gabriel foi enviado por Deus a uma cidade da Galileia, chamada Nazaré,
27 Ri ángel Gabriel xtak riq'uin jun xten María rubi'. Ri xten re', c'utun chic chi nic'ule' riq'uin jun ala' José rubi'. Y ri José re' ru-familia can ri rey David.
27 para uma virgem desposada com um homem, cujo nome era José, da casa de Davi; e o nome da virgem era Maria.
28 Ri ángel can xapon riq'uin ri xten, y xu'ij che: ¡Tiquicot awánima, roma ri Dios pa awi' ret xuya-wi ru-bendición! Ri Ajaf can c'o awiq'uin. Y chiquiwech conojel ixoki' ja ret ri más bendición xawil.
28 E o anjo se aproximou dela, e disse: Salve, tu que és muito favorecida; o Senhor está contigo; bendita és tu entre as mulheres.
29 Y cuando ri María xutzu' ri ángel y xuc'oxaj ri xu'ij che, can xsatz runo'j (xsach ruc'u'x) y xunojij-ka pa ránima anchique roma quiere' x-an saludar.
29 E, vendo-o, ela ficou perturbada com o que ele disse, e pôs-se a pensar que tipo de saudação seria essa.
30 Y ri ángel xu'ij che ri María: Man taxi'j-awi', roma ri Dios xatrucha' chi nuya' ru-bendición chawe.
30 E o anjo lhe disse: Não temas, Maria; porque tu achaste graça diante de Deus.
31 Cami nin-ij can chawe chi xcayawaj-ka roma xtalex jun awal, y cuando xtalex ri ne'y re', ala' y Jesús rubi' xta'an che.
31 E, eis que em teu ventre conceberás e darás à luz um filho, e lhe darás o nome de Jesus.
32 Raja' can c'o ruk'ij xtic'ue', y xtubinaj chuka' Ralc'ual ri nimalaj Dios. Ri Jesús jun ru-familia can ri rey David, y ri Ajaf Dios xtuch'ocoba' can ri Jesús pa ru-lugar ri rey David ri xc'ue' ojer can,
32 Ele será grande, e será chamado Filho do Altíssimo; e o Senhor Deus lhe dará o trono de Davi, seu pai;
33 chi quiri' can xtu'on gobernar chi ronojel tiempo pa iwi' rix ri jix ru-familia can ri Jacob. Y ri ru-gobierno raja' can manak xtiq'uis, xcha' ri ángel che ri María.
33 e ele reinará sobre a casa de Jacó para sempre, e o seu reino não terá fim.
34 Y cuando ri María ruc'oxan chic ka ronojel re', xuc'utuj che ri ángel: ¿Anche'l c'a xtic'ue-ka wal? Roma ren xa c'a man jani jinc'o riq'uin ri xtoc wachijil, xcha'.
34 Então, disse Maria ao anjo: Como será isto, visto que eu não conheço homem algum?
35 Y ri ángel xu'ij che ri María: Ja ri Espíritu Santo riq'uin ri ruchuk'a' ri nimalaj Dios ri xtika-pe pa awi'. Romari' ri ac'ual ri xtalex awiq'uin, can jari' ri lok'olaj Ralc'ual ri Dios.
35 E, respondendo o anjo, disse-lhe: O Espírito Santo virá sobre ti, e o poder do Altíssimo fará sombra sobre ti; por isso também o santo nascido de ti será chamado Filho de Deus.
36 Y tana'ej re': Ri Elisabet ri i-familia iwi' riq'uin ne'c'ue' jun ral, más que raja' can manak-wi yec'ue' ral, y chuka' xa can ri'j chic. Raja' ja yan waki' ric' benak chi ne'c'ue' ral.
36 E, eis que tua prima Elizabete, também concebeu um filho em sua velhice; e este é o sexto mês para ela, que era chamada estéril.
37 Roma ri Dios man jun anchique cuesta nu'on chech.
37 Porque com Deus nada será impossível.
38 Y ri María can ja' xu'ij: Jinc'o pa ruk'a' ri Ajaf. Can tibanataj c'a anche'l ri xa'ij chue, xcha' ri María che ri ángel. Y ri ángel xel-e chiri' riq'uin ri María, y xbe.
38 E disse Maria: Eis aqui a serva do Senhor; faça-se em mim segundo a tua palavra. E o anjo se ausentou.
39 Jun jani' k'ij después, ri María xu'on-e ru'onic y ch'anin xbe pa jun tenemit ri c'o pa rui-juyu' chi ri Judea.
39 E Maria se levantou naqueles dias, e foi apressadamente à região montanhosa, para uma cidade de Judá,
40 Y cuando xapon chiri' pa tenemit, raja' xbe pa cocho ri Zacarías y ri Elisabet. Raja' xu'on saludar ri Elisabet.
40 e entrou na casa de Zacarias, e saudou a Elizabete.
41 Cuando ri Elisabet xuc'oxaj ru-saludo ri María, can xsilon ri ral xuna' raja'. Y ri Elisabet can ja' xnoj ránima riq'uin ri Espíritu Santo,
41 E aconteceu que, quando Elizabete ouviu a saudação de Maria, o bebê saltou no seu ventre, e Elizabete foi cheia com o Espírito Santo;
42 romari' can riq'uin ruchuk'a' xch'o'n, y xu'ij: Chikacojol roj ixoki', ja ret ri más bendición xyo'x chawe, y quiri' chuka' ri bendición c'o pa ruwi' ri ne'y ri xtalex awiq'uin.
42 e ela falou em alta voz, dizendo: Abençoada és tu entre as mulheres, e abençoado é o fruto do teu ventre.
43 Man nin-en ta entender, ¿jin anchique c'a ren, chi yinaben saludar ret ri jat rute' ri Wajaf?
43 E por que motivo isso é para mim, que a mãe do meu Senhor venha a mim?
44 Y can xe xinc'oxaj chi xinaben saludar, ri wal can xsilon roma xquicot, xinna' ren.
44 Pois, eis que assim que a voz da tua saudação soou aos meus ouvidos, o bebê saltou de alegria no meu ventre.
45 Can caquicot roma can xanimaj ri xu'ij ri Ajaf chawe; roma ri ac'ual ri xu'ij chawe chi xtalex awiq'uin, can xtalex na-wi.
45 E abençoada a que creu; porque haverá cumprimento das coisas que foram ditas pelo Senhor.
46 Y ri María xu'ij:
46 E Maria disse: A minha alma engrandece ao Senhor,
47 Ri wánima niquicot riq'uin ri Dios ri yirucol.
47 e o meu espírito regozijou-se em Deus meu Salvador.
48 Roma ri Dios can xirucha' y ren can man jun wakalen, xe jin jun ralic rusamajel.
48 Pois ele tem considerado a humildade de sua serva; porquanto, eis que daqui em diante todas as gerações me chamarão de abençoada.
49 Roma q'uiy nimalaj tak ex ri rubanon-pe raja' chue, raja' ri can nitiquier-wi nu'on ronojel.
49 Porque aquele que é poderoso me fez grandes coisas; e santo é o seu nome.
50 Raja' can siempre nujoyowaj quiwech conojel winak ri yek'ax-e chech-ulef,
50 E a sua misericórdia está sobre os que o temem de geração em geração.
51 Can q'uiy nimalaj tak ex jerubanon riq'uin ruchuk'a'.
51 Ele mostrou força com o seu braço; ele espalhou os orgulhosos na imaginação de seus corações.
52 Jerukasan nima'k tak gobernadores,
52 Ele derrubou os poderosos de seus assentos, e exaltou os humildes.
53 Ri man jun quiway, can ruyo'n ronojel ri nic'atzin chique;
53 Ele encheu de coisas boas os famintos, e ao rico ele enviou vazio.
54 Raja' jojruto'n roj israelitas ri can jojrucha'on-wi chi naka'an ri rusamaj.
54 Ele ajudou a seu servo Israel, em lembrança de sua misericórdia;
55 Can rujoyowan-wi kawech, anche'l ri ru'in can chique ri kati't-kamama' ojer can,
55 como ele falou a nossos pais, a Abraão e à sua semente para sempre.
56 Y ri María xc'ue-ka jun la'k oxi' ic' riq'uin ri Elisabet, y c'ajari' xtzolaj chirocho.
56 E Maria ficou com ela em torno de três meses, e depois voltou para sua própria casa.
57 Cuando xapon ri tiempo chi nalex ri ac'ual riq'uin ri Elisabet, ja xc'ue' jun ral ala'.
57 Ora, completou-se o tempo de Elizabete para o parto; e ela teve um filho.
58 Y ri winak je ru-vecinos ri Elisabet y chuka' ri qui-familia qui' riq'uin, xquic'oxaj chi jun nimalaj favor ri xu'on ri Ajaf riq'uin roma xc'ue' jun ral. Y ri winak re' xe'apon riq'uin chi xqui'en visitar, y can xequicot riq'uin.
58 E os seus vizinhos e parentes ouviram que o Senhor tinha mostrado grande misericórdia sobre ela, e regozijaram-se com ela.
59 Y reje' xe'apon chic riq'uin ri Elisabet cuando xtzakon wakxaki' k'ij talex ri ne'y, ri k'ij ri ni'an ri circuncisión che, anche'l nu'ij chupa ru-ley ri Moisés. Y ja chuka' k'ij ri' niyo'x rubi'. Y ri winak ri' xquijo' xqui'en ta che rubi' ri ne'y anche'l rubi' ri tata'j, y xubinaj ta chuka' Zacarías.
59 E aconteceu que, ao oitavo dia, eles vieram circuncidar o menino; e chamaram-no Zacarias, conforme o nome de seu pai.
60 Pero ri te'j xu'ij: Raja' manak xtuc'uaj rubi' ri rutata'; ri ne'y re' xtubinaj Juan.
60 E, respondendo sua mãe, disse: Não! Mas ele será chamado de João.
61 Y ri jec'o quiq'uin ri Elisabet xqui'ij che: ¿Anchique roma Juan najo' na'an che rubi'? Roma chupa ri a-familia man jun quiri' rubi'.
61 E disseram-lhe: Não há ninguém na tua parentela que se chame por este nome.
62 Y che señas xquic'utuj che ri Zacarías, rutata' ri ne'y, chi anchique bi'aj nrojo' nuya' che ri ne'y.
62 E eles fizeram sinais ao pai, como ele queria que o chamasse.
63 Ri rutata' ri ne'y xuc'utuj jun ch'uti' tabla y xutz'ibaj chech: Ri ne'y Juan rubi'. Y conojel ri quimolon-apo-qui' xsatz quino'j (xsach quic'u'x), roma can anche'l ri bi'aj ri xu'ij ri te'j, can quiri' chuka' xutz'ibaj ri Zacarías chech ri tabla.
63 E, ele pedindo uma tábua de escrever, escreveu, dizendo: O seu nome é João. E todos se maravilharam.
64 Y can ja xtiquier xch'o'n chic pe jun mej (bey) ri Zacarías. Y raja' can xe xch'o'n, can ja' xuya' ruk'ij ri Dios.
64 E sua boca foi aberta imediatamente, e soltou-se sua língua; e ele falava, louvando a Deus.
65 Y ri vecinos xquixi'j-qui' roma ri xbanataj chiri'. Y ri xbanataj, can nitzijos ri lugar ri', pa tak juyu' chi ri Judea.
65 E veio temor sobre todos os que moravam ao seu redor; e todos estes dizeres foram divulgados ao longo de toda região montanhosa da Judeia.
66 Y conojel winak ri yec'oxan ri xbanataj quiq'uin ri Zacarías y ri Elisabet, niquiyec-ka pa cánima ri nitzijos chique, y niqui'ij: ¿Anchique como xteru'ona' ri ac'ual re'? yecha'. Roma k'alaj chi can c'o-wi ri Ajaf Dios riq'uin.
66 E todos os que ouviam os colocavam no seu coração, dizendo: Que tipo de menino será esse? E a mão do Senhor estava com ele.
67 Y ri Zacarías, ri rutata' ri ne'y, nojinak ránima riq'uin ri Espíritu Santo xuk'alajij y xu'ij:
67 E seu pai Zacarias ficou cheio com o Espírito Santo, e profetizou, dizendo:
68 Can xtiyo'x ruk'ij ri Ajaf Dios kachi roj ri aj-Israel,
68 Bendito seja o Senhor Deus de Israel, porque tem visitado e redimido o seu povo,
69 Ri Dios nuya-pe chake Jun ri can c'o nimalaj ruchuk'a' chi jojrucol.
69 e levantou para nós o chifre de salvação na casa de seu servo Davi,
70 Ri Dios x-in chique ri lok'olaj tak achi'a' ri xek'alajin rutzij ojer can, chi tiqui'ij chi xtuya' Jun ri xticolo kachi.
70 como ele falou pela boca dos seus santos profetas, desde o princípio do mundo;
71 Can ru'in-wi-pe chi xkojrucol chiquiwech ri itzel yetz'eto kachi, y xkojrucol pa quik'a' ri man jojquijo' ta,
71 para nos salvar dos nossos inimigos e da mão de todos os que nos odeiam,
72 y xtujoyowaj chuka' quiwech ri kati't-kamama' xec'ue' ojer can,
72 para realizar a misericórdia prometida a nossos pais, e lembrar-se do seu santo pacto;
73 Can xu'on-wi jurar che ri kamama' Abraham
73 e do juramento que ele prometeu a nosso pai Abraão,
74 chi can xkojrucol pa quik'a' ri itzel yetz'eto kachi,
74 de nos conceder que, libertados da mão dos nossos inimigos, possamos servi-lo sem medo,
75 y riq'uin jun chojmilaj y utzilaj c'aslen chech raja', ronojel k'ij ri jojc'o we' chech-ulef, quiri' xtaka'an.
75 em santidade e justiça perante ele, todos os dias da nossa vida.
76 Y ret ch'uti' walc'ual, xcha' ri Zacarías, can jat k'alajiy ri rutzij ri nimalaj Dios xcatuche'x,
76 E tu, ó menino, serás chamado profeta do Altíssimo; porque tu irás ante a face do Senhor, para preparar os seus caminhos,
77 y ja ret ri xca'in chi ri Dios nucoch' (nucuy) quimac ri can je rutenemit, chi yecolotaj.
77 para dar o conhecimento da salvação ao seu povo, pela remissão dos seus pecados,
78 Y ri', xe roma ri ka-Dios nujoyowaj kawech, riq'uin ronojel ránima jojrojo'.
78 mediante a terna misericórdia do nosso Deus, pela qual na aurora lá do alto nos visitou;
79 Ri Jun ri noruya' sakil, xtuya' sakil chique ri jec'o pa k'eku'm y jec'o pa rumujal ri camic,
79 para dar luz aos que estão assentados em trevas e na sombra da morte, para guiar os nossos pés no caminho da paz.
80 Y ri ac'ual ri xalex quiq'uin ri Elisabet y ri Zacarías, xq'uiy-ka y quiri' chuka' pa ruc'aslen chech ri Dios. Y ja pa tz'iran rech-ulef xc'ue-wi, c'a xapon na ri k'ij chi xutzijoj rutzij ri Dios chiquiwech ri aj-Israel ri ruwinak.
80 E o menino crescia, e se fortalecia no espírito, e estava nos desertos até ao dia da sua aparição a Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.