Mateus 5
Nyanyapa Arrku Gun-nika Gun-molamola Janguny: Minypa Jesus Christ Guna-ganyja Arrburrwa Gun-geka Rum (BVR) vs NVT
1 Gun-gata waypa Jesus burr-nana wurra gama gorlk aburr-murra abu-jurrjurrmurra, lika a-garlmuna, gu-bulgapulga a-warrchinga, lika gatiya a-rakaja, rrapa aburr-yigipa jawina aburr-bona gurda, aburr-mulpiyana nula.
1 Certo dia, quando Jesus viu que as multidões se ajuntavam, subiu a encosta do monte e ali sentou-se. Seus discípulos se reuniram ao redor,
2 Lika nipa marn․gi burr-negarra a-ni janguny, minypa gu-ngurrjinga a-ninya, a-yinanga burrwa:
2 e ele começou a ensiná-los.
3 “Aburr-gata minypa aburr-borrwiya aburr-werra, birripa jarra aburr-molamola aburr-nirra; ngardawa aburr-boy barra waykin.
3 “Felizes os pobres de espírito, pois o reino dos céus lhes pertence.
4 Rrapa aburr-gata minypa wargugu aburr-nirra, birripa jarra aburr-molamola aburr-nirra; ngardawa Ngun-anya burr-jalkaka barra aburr-ngurrnga.
4 Felizes os que choram, pois serão consolados.
5 Rrapa aburr-gata minypa aburr-dor aburr-negiya aburr-workiya minypa marr aburr-balcharra nula Wangarr, birripa aburr-molamola aburr-nirra; ngardawa nipiya Ngun-anya burr-wu barra gun-nardiya rrawa birripa barra bunggawa aburr-ni.
5 Felizes os humildes, pois herdarão a terra.
6 Rrapa aburr-gata minypa burr-guya jal aburr-nirra jechinuwa aburr-ni barra, birripa aburr-molamola aburr-nirra; ngardawa Ngun-anya a-gunggaja barra burrwa, aburr-yirdiyapa barra jechinuwa aburr-nipa barra aburr-workiya.
6 Felizes os que têm fome e sede de justiça, pois serão saciados.
7 Rrapa aburr-gata minypa aburr-gunggajinga nula aburr-workiya an-gugaliya werra abi-nacha, birripa aburr-molamola aburr-nirra; ngardawa birripa aburr-yinagatiya, Ngun-anya a-gunggaja barra burrwa.
7 Felizes os misericordiosos, pois serão tratados com misericórdia.
8 Rrapa aburr-gata minypa gala gun-nga gun-nerra gubi-rrima, wurra minypa bama aburr-jirra aburr-ngardapa, birripa aburr-molamola aburr-nirra; ngardawa abi-na barra Wangarr.
8 Felizes os que têm coração puro, pois verão a Deus.
9 Rrapa aburr-gata minypa magaya gubi-nenga aburr-workiya, birripa aburr-molamola aburr-nirra; ngardawa nipa Ngun-anya burr-ngurrja barra aburr-yigipa walkurpa yerrcha.
9 Felizes os que promovem a paz, pois serão chamados filhos de Deus.
10 Rrapa aburr-gata minypa ana-werranga ana-nyala mari gu-jarlapurda burrwa a-workiya minypa birripa aburr-guna jechinuwa aburr-nirra, birripa jarra aburr-molamola aburr-nirra; ngardawa birripa aburr-boy barra waykin.
10 Felizes os perseguidos por causa da justiça, pois o reino dos céus lhes pertence.
11 “Ana-goyburrpa nyiburr-gata minypa aburr-werranga gun-bachirra aburr-weya ana-gorrburrwa aburr-workiya, rrapa bima nyirrbu-ngurrjinga, rrapa mari gubu-garraja ana-gorrburrwa aburr-workiya ngardawa nyiburr-ngaypa; ana-goyburrpa jarra nyiburr-molamola nyiburr-nirra.
11 “Felizes são vocês quando, por minha causa, sofrerem zombaria e perseguição, e quando outros, mentindo, disserem todo tipo de maldade a seu respeito.
12 Buburr-marrkapcha buburr-ni rrapa buburr-worlworlcha. Ngardawa nipa Wangarr gun-molamola gun-guyinda gu-rrimanga ana-gorrburrwa waykin, burraya nuwurra nyibu-ma barra. Minyja bubu-borrwa: aburr-gata mu-ngoyurra gubu-ngurrjinga aburr-workiyana Wangarr gun-nika janguny, birripa aburr-yinagatiya aburr-werranga aburr-nyala burrbu-buna aburr-workiyana.
12 Alegrem-se e exultem, porque uma grande recompensa os espera no céu. E lembrem-se de que os antigos profetas foram perseguidos da mesma forma.”
13 “Ana-goyburrpa minypa gun-maywapa ranginy jorlp gu-galiya yerrcha mbi-barnjinga, balaja mun-molamola mbi-nenga aburr-workiya. Wurra minyja jorlp mu-ngukurdanyjiya rrapa mun-nerra mu-ni, gala ana-nga a-yinmiya mu-jarlapa, barrwa mun-bachirra mu-ni. Wurra gipa gugu mun-nerra barra ngubi-yerrnyja rrapa borijipa ngubi-rrenyja.
13 “Vocês são o sal da terra. Mas, se o sal perder o sabor, para que servirá? É possível torná-lo salgado outra vez? Será jogado fora e pisado pelos que passam, pois já não serve para nada.
14 “Rrapa gun-nerranga: Ana-goyburrpa minypa nyiburr-gujayanaya burrwa gu-guniya gu-rrawa. Minypa gun-maywapa ranginy gu-murnangana rrawa gun-gata gu-bulgapulga ana-munya gu-mirlkmirlkchinga gu-jirra rrapa gala gu-yinmiya gu-yilkakiya gu-yu.
14 “Vocês são a luz do mundo. É impossível esconder uma cidade construída no alto de um monte.
15 “Minypa barrwa gun-maywapa ranginy lam (lamp) nguburr-birtarrmiya nguburr-workiya. Minypa gu-rrongga gu-jirra gala ngubi-yilkaka nguburr-workiya, minypa wupa ana-duram ana-guyinda o yina gaya, wurra jarra ngubu-wenyanga nguburr-workiya waykin, lika nguburr-nayarra nguburr-nirra.
15 Não faz sentido acender uma lâmpada e depois colocá-la sob um cesto. Pelo contrário, ela é colocada num pedestal, de onde ilumina todos que estão na casa.
16 Minypa gun-burral ana-goyburrpa barra minypa nyiburr-jayanaya nyiburr-ni burrwa wurra gama gorlk, birripa barra nyirrbi-na ana-goyburrpa minypa gun-molamola jama nyiburr-jirra, rrapa gu-gata wenga minypa birripa aburr-marrkapcha barra nula Nyanyapa arrku waykin a-nirra.
16 Da mesma forma, suas boas obras devem brilhar, para que todos as vejam e louvem seu Pai, que está no céu.”
17 “Gun-gata minypa ngaypa nguna-bona, gala barra nyibu-borrwa, jimarna ana-goyburrpa bama nyiburr-yinda ngaypa barra ngu-yerrnyja joborr gun-gata Wangarr a-wuna arrburrwa Mojich (Moses) rrapa mola gun-nigipa janguny Wangarr gun-nika aburr-yigipa aburr-mujaruk ngunyuna aburr-guyinda gubu-ngurrjinga aburr-workiyana. Wurra jarra ngaypa nguna-bona gun-burral ngu-nega barra gun-gata joborr rrapa janguny.
17 “Não pensem que eu vim abolir a lei de Moisés ou os escritos dos profetas; vim cumpri-los.
18 Wurra bubu-borrwa: Gun-gata joborr gun-guyinda, marrban gun-nerranga gun-delipa, wurra gala gun-nga gun-gata gu-yinmiya gu-boy, nuwurra gun-nardiya rrawa gu-werrpiya barra waykin rrapa wupa.
18 Eu lhes digo a verdade: enquanto o céu e a terra existirem, nem a menor letra ou o menor traço da lei desaparecerá até que todas as coisas se cumpram.
19 Ganapiya, lika gun-gata joborr burr-guya gun-delipa gun-guyinda burr-guta, ana-nga an-gata gala gu-borrwa a-workiya, jarra aburr-werranga burr-jurnajuchuwuja birripa niya gala gubu-borrwa joborr, an-gata an-gugaliya nipa an-nelangga Nyanyapa arrku burr-guya an-delipa a-nega barra yi-gaba waykin nipa ana-murna. Wurra an-nerranga an-gata ana-nga gu-borrwuja a-bamburda rrapa marn․gi burr-nenga a-workiya aburr-werranga gun-gata joborr gun-guyinda, an-gata an-gugaliya nipa jarra an-nelangga wana a-ni barra yi-gaba waykin Ngun-anya ana-murna.
19 Portanto, quem desobedecer até ao menor mandamento, e ensinar outros a fazer o mesmo, será considerado o menor no reino dos céus. Mas aquele que obedecer à lei de Deus e ensiná-la será considerado grande no reino dos céus.
20 Gu-gurda ngacha minypa ngu-weya ana-gorrburrwa: Minyja ana-goyburrpa gala gun-burral jechinuwa nyiburr-ni, rrapa ngika minypa Berachi (Pharisee) yerrcha rrapa joborr marn․gi aburr-gunega aburr-gata minypa aburr-yolkiya aburr-workiya, gun-gata minypa ana-goyburrpa gala nyiburr-yinmiya waykin nyiburr-boy rrapa Nyanyapa arrku ana-murna nyiburr-ni.
20 “Eu os advirto: a menos que sua justiça supere muito a justiça dos mestres da lei e dos fariseus, vocês jamais entrarão no reino dos céus.”
21 “Ana-goyburrpa gipa nyiburr-galiyana nyiburr-workiyana joborr, ‘Gala barra an-gugaliya ny-bu, a-juwa; wurra minypa ana-nga ana-nyala an-gugaliya a-bu, nipa abu-ga barra aburr-bamba nula yi-gata an-gata jaga an-gugana joborr a-yinmiya barra a-wengga.’
21 “Vocês ouviram o que foi dito a seus antepassados: ‘Não mate. Se cometer homicídio, estará sujeito a julgamento’.
22 Wurra ngaypa ngu-weya ana-gorrburrwa: An-gata ana-nga a-bachirramiya nula an-nigipa worlapa niya, nipa an-gata a-bachirramiyanapa abu-ga barra aburr-bamba nula yi-gata an-gata jaga an-gugana joborr a-yinmiya barra a-wengga. Rrapa an-gata ana-nga gun-bachirra a-wengga nula an-nigipa worlapa niya, nipa an-gata gun-bachirra a-wenapa abu-ga barra aburr-bamba ganychila (councillor) yerrcha aburr-nirra birripa aburr-yinmiya barra aburr-wengga. Rrapa an-gata ana-nga a-wengga nula an-nigipa worlapa niya, minypa a-yinda nula, ‘Nginyipa ny-yerra! Gu-bol n-do barra!,’ wurra nipa an-gata a-wenapa gu-bol a-rron.
22 Eu, porém, lhes digo que basta irar-se contra alguém para estar sujeito a julgamento. Quem xingar alguém de estúpido, corre o risco de ser levado ao tribunal. Quem chamar alguém de louco, corre o risco de ir para o inferno de fogo.
23 “Ganapiya, lika ny-yinga ny-jata minypa ny-jarlmuna, jimarn barra ny-yu Wangarr mun-nga mun-nigipa minypa nginyipa ny-marrngoypiya nula nyi-nirra, wurra gatiya Wangarr gun-nika belabila gu-maya gu-jinyjarrapa minyja nginyipa ny-borrwa minypa an-nginyipa worlapa nggu an-nga nula mari gu-rrimanga nggula,
23 “Portanto, se você estiver apresentando uma oferta no altar do templo e se lembrar de que alguém tem algo contra você,
24 burdak ny-bawa mun-gata nginyipa nyina-ganyja nula Wangarr, lika ny-boy, ny-yengga nula barra gun-nerra nyirri-nega ana-gotula; lika nuwurra jurdach nyina-jeka, lika Wangarr ny-yu mun-nigipa.
24 deixe sua oferta ali no altar. Vá, reconcilie-se com a pessoa e então volte e apresente sua oferta.
25 “Ny-yinga ny-jata minyja ana-nga gu-rrima nggula mari, wurra nipa biy-ga a-bamba, jimarna barra biy-barnja joborr jaga an-gugana a-nirrapa, wurra gatiya nyirri-bamburda, nginyipa barra ny-yenggana minypa nginyipa ny-yinmiya barra jechinuwa nyi-nega gun-gata mari. Gala yapa biy-barnjin rrapa an-bachirra biy-jolartchin wupa.
25 “Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, acertem logo suas diferenças. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial, e você seja lançado na prisão.
26 Wurra ngaypa ng-gunaga ngu-weya nggula ngu-nirra: Minyja birripa bubi-jolartcha, nginyipa gala ny-yinmiya ny-bengga, wurra nuwurra waypa rrupiya mun-murra ny-barripa lika ny-barnja.
26 Eu lhe digo a verdade: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo.”
27 “Ana-goyburrpa gipa nyiburr-galiyana nyiburr-workiyana joborr, ‘Gala barra ana-werranga jin-nika ny-ma.’
27 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Não cometa adultério’.
28 Wurra ngaypa ngu-weya ana-gorrburrwa: An-gata ana-nga jinyu-na jin-gata gama jin-nigipa ngika rrapa jal a-ni barra marrambay abirriny-boy, gun-narda gun-maywapa jimarn jarra gipa abirriny-bona.
28 Eu, porém, lhes digo que quem olhar para uma mulher com cobiça já cometeu adultério com ela em seu coração.
29 “Ganapiya, lika minyja nyi-munganaguwa mipila ny-jirra gun-nerra jama ny-jirra ny-yorkiya, wurra nyina-warrka, yerrnyja! Ngardawa gun-narda gun-mola nggula minypa mipila ny-jirra ny-nyardapa n-digirrga; gala yapa ny-jilirrwirrka mipila ny-jirra n-digirrga ny-bamba, barrwa minypa ny-burral ny-nyurrnga gu-bol n-do.
29 Se o olho direito o leva a pecar, arranque-o e jogue-o fora. É melhor perder uma parte do corpo que ser todo ele lançado no inferno.
30 Rrapa minyja nyi-munganaguwa murna ny-jirra gun-nerra jama ny-jirra ny-yorkiya, wurra gorndiya, yerrnyja! Ngardawa gun-narda gun-mola nggula minypa murna ny-jirra ny-nyardapa n-digirrga; gala yapa ny-jilirrwirrka murna ny-jirra n-digirrga ny-bamba, barrwa minypa ny-burral ny-nyurrnga gu-bol n-do.
30 E, se a mão direita o leva a pecar, corte-a e jogue-a fora. É melhor perder uma parte do corpo que ser todo ele lançado no inferno.”
31 “Birripa aburr-wena aburr-workiyana, janguny gu-barrjekarra, ‘An-gata ana-nga jiny-bawa jin-nigipa jin-gumarrbipa niya, nipa burdak jurra a-wukurrja barra achila minypa nipa jiny-bawa barra, lika jiny-yu barra mun-gata jurra mun-nigipa.’
31 “Também foi dito: ‘Quem se divorciar da esposa deverá conceder-lhe um certificado de divórcio’.
32 Wurra jarra ngaypa ngu-weya ana-gorrburrwa: Minyja an-gugaliya jiny-bawa jin-nigipa jin-gumarrbipa niya gala jinyu-dawurrja rrapa ana-werranga jiny-ma, gun-narda minypa nipa an-gumarrbipa ngacha jin-nerra jinyu-nenga gun-maywapa minypa jimarn jarra jiny-yinagata jiny-yorkiya jinyu-dawurrjinga. Wurpa niya an-nerranga ana-nga barrwa jiny-ma jin-gata gama, gun-narda minypa birrinyjipa gun-nerra jama abirriny-jirra.
32 Eu, porém, lhes digo que quem se divorcia da esposa, exceto por imoralidade, a faz cometer adultério. E quem se casa com uma mulher divorciada também comete adultério.”
33 “Rrapa gun-nerranga ana-goyburrpa nyiburr-galiyana minypa birripa wola aburr-wena burrwa aburr-workiyana, ‘Gala barra borijipa Wangarr an-nelangga ny-ma. Wurra gun-nga nginyipa gochila n-dana ana-nga minypa Wangarr an-nelangga ny-menga, wurra nginyipa barra ny-yirda jama ny-ji.’
33 “Vocês também ouviram o que foi dito a seus antepassados: ‘Não quebre seus juramentos; cumpra os juramentos que fizer ao Senhor’.
34 — ausente —
34 Eu, porém, lhes digo que não façam juramento algum. Não digam: ‘Juro pelo céu’, pois o céu é o trono de Deus.
35 — ausente —
35 Também não digam: ‘Juro pela terra’, pois a terra é onde ele descansa os pés. E não digam: ‘Juro por Jerusalém’, pois Jerusalém é a cidade do grande Rei.
36 Rrapa nginyipa bama ny-jirra burr-guta gala barra ny-yelangga ny-maya wolawola Wangarr rrapa an-gugaliya gochila n-dacha ny-yorkiya gun-nga. Ngardawa nginyipa gala ny-yinmiya mula ny-jirra ny-nyukurdanyjiya, mu-ngunyja, waygaji mu-ngarlcha.
36 Nem sequer digam: ‘Juro pela minha cabeça’, pois vocês não podem tornar branco ou preto um fio de cabelo sequer.
37 Wurra ny-yinda barra ny-yorkiya, ‘Ngaw,’ rrapa ‘Ngika,’ gurda wupa. Wurra jarra minyja an-nelangga ny-mangga ny-yorkiya wolawola Wangarr rrapa an-gugaliya gochila n-dacha ny-yorkiya gun-nga, gun-narda ngardawa an-gata jarra gun-nerra an-gurrimapa a-wena nggula.
37 Quando disserem ‘sim’, seja de fato sim. Quando disserem ‘não’, seja de fato não. Qualquer coisa além disso vem do maligno.”
38 “Ana-goyburrpa gipa nyiburr-galiyana nyiburr-workiyana joborr, ‘Ana-nga an-gata werra a-nega an-gugaliya mipila a-jirra rrapa gapula a-nega, nipa an-gata rrapa aburr-yirdiya barra nula gapula abi-nega barra. Rrapa barrwa ana-nga werra a-nega an-gugaliya rrapa minypa gu-rruma nula rrirra, nipa rrapa a-yirdiya gubu-rruma barra nula rrirra.’
38 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Olho por olho, dente por dente’.
39 Wurra jarra ngaypa ngu-weya ana-gorrburrwa gun-guna: Ana-nga an-gata werra biy-nega, gala barra ny-borrwa nipa a-yinmiyana nggula. Ana-nga minypa nyi-munganaguwa japurra ny-jirra biy-bu, nginyipa ny-mola nyi-ni barra nula wuriya nipa barrwa biy-bun ny-yeyka japurra ny-jirra.
39 Eu, porém, lhes digo que não se oponham ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça também a outra.
40 Rrapa ana-nga minypa biy-ga a-bamba nula yi-gata an-gata jaga an-gugana joborr barra a-wengga nggula minypa nginyipa barra ny-yu an-gugaliya mun-nginyipa mun-gumirrka, wurra wuriya gun-gata, wurra nginyipa ny-yu barra mun-nginyipa molma mun-gunegiya mirikal burr-guta.
40 Se você for processado no tribunal e lhe tomarem a roupa do corpo, deixe que levem também a capa.
41 Rrapa ana-nga biy-ma nginyipa barra ny-bamiya nula gorlk marr balay, wurra wuriya, wurra mola gun-baykarda ny-bamiya barra nula jarra.
41 Se alguém o forçar a caminhar uma milha com ele, caminhe duas.
42 Rrapa minypa ana-nga a-ngiwija nggula gun-nga, wu nipa. Rrapa ana-nga jal a-nirra gun-nga nipa yarta gu-ma, wu nipa; gala barra n-dalaja.
42 Dê a quem pedir e não volte as costas a quem quiser tomar emprestado de você.”
43 “Ana-goyburrpa gipa nyiburr-galiyana nyiburr-workiyana joborr, ‘Aburr-nginyipa jawina yerrcha, nginyipa ny-mola nyi-ni barra burrwa; rrapa aburr-gata aburr-bachirra ana-gorrburrwa, nginyipa ngoyurra ny-yerryerrmiya barra burrwa.’
43 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Ame o seu próximo’ e odeie o seu inimigo.
44 Wurra jarra ngaypa ngu-weya ana-gorrburrwa: Aburr-gata aburr-bachirra nggula, nginyipa ny-mola nyi-ni barra burrwa, rrapa Nyanyapa arrku ny-yenggana barra burrwa aburr-gata minypa bampa bubi-nenga bubu-burnda aburr-workiya.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem por quem os persegue.
45 Gu-gurda ngacha minypa ana-goyburrpa barra walkurpa nyiburr-ni nula Nyanyapa arrku waykin a-nirra. Ngardawa nipa jama a-jirra a-workiya nyanma marnnga guna-gepiya burrwa guna-workiya aburr-molamola aburr-guyinda rrapa aburr-gata aburr-werra gu-galiya yerrcha birripa burr-guta. Rrapa yorr gu-guyinda nipa burr-jalkakaja a-workiya aburr-jechinuwa aburr-guyinda rrapa aburr-gata minypa werra aburr-negiya aburr-workiya birripa burr-guta.
45 Desse modo, vocês agirão como verdadeiros filhos de seu Pai, que está no céu. Pois ele dá a luz do sol tanto a maus como a bons e faz chover tanto sobre justos como injustos.
46 Wurra ana-goyburrpa nyiburr-yinmiya nyibu-borrwuja, ya? Jimarna Wangarr biy-wu barra nginyipa minypa nginyipa jal nyi-nirra burrwa aburr-nginyipa aburr-gata jal aburr-nirra nggula, ya? Wurra gun-narda ngika, a-la! Wurra aburr-gata minypa nyirrbu-gaypurda aburr-workiya ana-goyburrpa, birripa burr-guta aburr-yinagatiya rrapa jal aburr-nirra burrwa gu-gapa gu-guta.
46 Se amarem apenas aqueles que os amam, que recompensa receberão? Até os cobradores de impostos fazem o mesmo.
47 Minypa gun-gata ana-goyburrpa nyiburr-mola nyiburr-nirra burrwa nyiburr-workiya aburr-borrmunga ana-gorrburrwa rrapa nyiburr-weya burrwa nyiburr-workiya gun-molamola, gun-narda minypa ana-goyburrpa wupa ngardapa ngika, wurra jarra aburr-jaranga aburr-yinagatiya aburr-workiya, aburr-gata burr-guta minypa gala marn․gi nula Wangarr.
47 Se cumprimentarem apenas seus amigos, que estarão fazendo de mais? Até os gentios fazem isso.
48 Wurra jarra ana-goyburrpa nyiburr-molamola buburr-ni warrpam, minypa an-goyburrpa Nyanyapa ana-gorrburra waykin a-nirra nipa warrpam an-molamola.
48 Portanto, sejam perfeitos, como perfeito é seu Pai celestial.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.