Mateus 5
Nyanyapa Arrku Gun-nika Gun-molamola Janguny: Minypa Jesus Christ Guna-ganyja Arrburrwa Gun-geka Rum (BVR) vs ARA
1 Gun-gata waypa Jesus burr-nana wurra gama gorlk aburr-murra abu-jurrjurrmurra, lika a-garlmuna, gu-bulgapulga a-warrchinga, lika gatiya a-rakaja, rrapa aburr-yigipa jawina aburr-bona gurda, aburr-mulpiyana nula.
1 Vendo Jesus as multidões, subiu ao monte, e, como se assentasse, aproximaram-se os seus discípulos;
2 Lika nipa marn․gi burr-negarra a-ni janguny, minypa gu-ngurrjinga a-ninya, a-yinanga burrwa:
2 e ele passou a ensiná-los, dizendo:
3 “Aburr-gata minypa aburr-borrwiya aburr-werra, birripa jarra aburr-molamola aburr-nirra; ngardawa aburr-boy barra waykin.
3 Bem-aventurados os humildes de espírito, porque deles é o reino dos céus.
4 Rrapa aburr-gata minypa wargugu aburr-nirra, birripa jarra aburr-molamola aburr-nirra; ngardawa Ngun-anya burr-jalkaka barra aburr-ngurrnga.
4 Bem-aventurados os que choram, porque serão consolados.
5 Rrapa aburr-gata minypa aburr-dor aburr-negiya aburr-workiya minypa marr aburr-balcharra nula Wangarr, birripa aburr-molamola aburr-nirra; ngardawa nipiya Ngun-anya burr-wu barra gun-nardiya rrawa birripa barra bunggawa aburr-ni.
5 Bem-aventurados os mansos, porque herdarão a terra.
6 Rrapa aburr-gata minypa burr-guya jal aburr-nirra jechinuwa aburr-ni barra, birripa aburr-molamola aburr-nirra; ngardawa Ngun-anya a-gunggaja barra burrwa, aburr-yirdiyapa barra jechinuwa aburr-nipa barra aburr-workiya.
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque serão fartos.
7 Rrapa aburr-gata minypa aburr-gunggajinga nula aburr-workiya an-gugaliya werra abi-nacha, birripa aburr-molamola aburr-nirra; ngardawa birripa aburr-yinagatiya, Ngun-anya a-gunggaja barra burrwa.
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque alcançarão misericórdia.
8 Rrapa aburr-gata minypa gala gun-nga gun-nerra gubi-rrima, wurra minypa bama aburr-jirra aburr-ngardapa, birripa aburr-molamola aburr-nirra; ngardawa abi-na barra Wangarr.
8 Bem-aventurados os limpos de coração, porque verão a Deus.
9 Rrapa aburr-gata minypa magaya gubi-nenga aburr-workiya, birripa aburr-molamola aburr-nirra; ngardawa nipa Ngun-anya burr-ngurrja barra aburr-yigipa walkurpa yerrcha.
9 Bem-aventurados os pacificadores, porque serão chamados filhos de Deus.
10 Rrapa aburr-gata minypa ana-werranga ana-nyala mari gu-jarlapurda burrwa a-workiya minypa birripa aburr-guna jechinuwa aburr-nirra, birripa jarra aburr-molamola aburr-nirra; ngardawa birripa aburr-boy barra waykin.
10 Bem-aventurados os perseguidos por causa da justiça, porque deles é o reino dos céus.
11 “Ana-goyburrpa nyiburr-gata minypa aburr-werranga gun-bachirra aburr-weya ana-gorrburrwa aburr-workiya, rrapa bima nyirrbu-ngurrjinga, rrapa mari gubu-garraja ana-gorrburrwa aburr-workiya ngardawa nyiburr-ngaypa; ana-goyburrpa jarra nyiburr-molamola nyiburr-nirra.
11 Bem-aventurados sois quando, por minha causa, vos injuriarem, e vos perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vós.
12 Buburr-marrkapcha buburr-ni rrapa buburr-worlworlcha. Ngardawa nipa Wangarr gun-molamola gun-guyinda gu-rrimanga ana-gorrburrwa waykin, burraya nuwurra nyibu-ma barra. Minyja bubu-borrwa: aburr-gata mu-ngoyurra gubu-ngurrjinga aburr-workiyana Wangarr gun-nika janguny, birripa aburr-yinagatiya aburr-werranga aburr-nyala burrbu-buna aburr-workiyana.
12 Regozijai-vos e exultai, porque é grande o vosso galardão nos céus; pois assim perseguiram aos profetas que viveram antes de vós.
13 “Ana-goyburrpa minypa gun-maywapa ranginy jorlp gu-galiya yerrcha mbi-barnjinga, balaja mun-molamola mbi-nenga aburr-workiya. Wurra minyja jorlp mu-ngukurdanyjiya rrapa mun-nerra mu-ni, gala ana-nga a-yinmiya mu-jarlapa, barrwa mun-bachirra mu-ni. Wurra gipa gugu mun-nerra barra ngubi-yerrnyja rrapa borijipa ngubi-rrenyja.
13 Vós sois o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 “Rrapa gun-nerranga: Ana-goyburrpa minypa nyiburr-gujayanaya burrwa gu-guniya gu-rrawa. Minypa gun-maywapa ranginy gu-murnangana rrawa gun-gata gu-bulgapulga ana-munya gu-mirlkmirlkchinga gu-jirra rrapa gala gu-yinmiya gu-yilkakiya gu-yu.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder a cidade edificada sobre um monte;
15 “Minypa barrwa gun-maywapa ranginy lam (lamp) nguburr-birtarrmiya nguburr-workiya. Minypa gu-rrongga gu-jirra gala ngubi-yilkaka nguburr-workiya, minypa wupa ana-duram ana-guyinda o yina gaya, wurra jarra ngubu-wenyanga nguburr-workiya waykin, lika nguburr-nayarra nguburr-nirra.
15 nem se acende uma candeia para colocá-la debaixo do alqueire, mas no velador, e alumia a todos os que se encontram na casa.
16 Minypa gun-burral ana-goyburrpa barra minypa nyiburr-jayanaya nyiburr-ni burrwa wurra gama gorlk, birripa barra nyirrbi-na ana-goyburrpa minypa gun-molamola jama nyiburr-jirra, rrapa gu-gata wenga minypa birripa aburr-marrkapcha barra nula Nyanyapa arrku waykin a-nirra.
16 Assim brilhe também a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem a vosso Pai que está nos céus.
17 “Gun-gata minypa ngaypa nguna-bona, gala barra nyibu-borrwa, jimarna ana-goyburrpa bama nyiburr-yinda ngaypa barra ngu-yerrnyja joborr gun-gata Wangarr a-wuna arrburrwa Mojich (Moses) rrapa mola gun-nigipa janguny Wangarr gun-nika aburr-yigipa aburr-mujaruk ngunyuna aburr-guyinda gubu-ngurrjinga aburr-workiyana. Wurra jarra ngaypa nguna-bona gun-burral ngu-nega barra gun-gata joborr rrapa janguny.
17 Não penseis que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, vim para cumprir.
18 Wurra bubu-borrwa: Gun-gata joborr gun-guyinda, marrban gun-nerranga gun-delipa, wurra gala gun-nga gun-gata gu-yinmiya gu-boy, nuwurra gun-nardiya rrawa gu-werrpiya barra waykin rrapa wupa.
18 Porque em verdade vos digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Ganapiya, lika gun-gata joborr burr-guya gun-delipa gun-guyinda burr-guta, ana-nga an-gata gala gu-borrwa a-workiya, jarra aburr-werranga burr-jurnajuchuwuja birripa niya gala gubu-borrwa joborr, an-gata an-gugaliya nipa an-nelangga Nyanyapa arrku burr-guya an-delipa a-nega barra yi-gaba waykin nipa ana-murna. Wurra an-nerranga an-gata ana-nga gu-borrwuja a-bamburda rrapa marn․gi burr-nenga a-workiya aburr-werranga gun-gata joborr gun-guyinda, an-gata an-gugaliya nipa jarra an-nelangga wana a-ni barra yi-gaba waykin Ngun-anya ana-murna.
19 Aquele, pois, que violar um destes mandamentos, posto que dos menores, e assim ensinar aos homens, será considerado mínimo no reino dos céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no reino dos céus.
20 Gu-gurda ngacha minypa ngu-weya ana-gorrburrwa: Minyja ana-goyburrpa gala gun-burral jechinuwa nyiburr-ni, rrapa ngika minypa Berachi (Pharisee) yerrcha rrapa joborr marn․gi aburr-gunega aburr-gata minypa aburr-yolkiya aburr-workiya, gun-gata minypa ana-goyburrpa gala nyiburr-yinmiya waykin nyiburr-boy rrapa Nyanyapa arrku ana-murna nyiburr-ni.
20 Porque vos digo que, se a vossa justiça não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrareis no reino dos céus. Do homicídio
21 “Ana-goyburrpa gipa nyiburr-galiyana nyiburr-workiyana joborr, ‘Gala barra an-gugaliya ny-bu, a-juwa; wurra minypa ana-nga ana-nyala an-gugaliya a-bu, nipa abu-ga barra aburr-bamba nula yi-gata an-gata jaga an-gugana joborr a-yinmiya barra a-wengga.’
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; e: Quem matar estará sujeito a julgamento.
22 Wurra ngaypa ngu-weya ana-gorrburrwa: An-gata ana-nga a-bachirramiya nula an-nigipa worlapa niya, nipa an-gata a-bachirramiyanapa abu-ga barra aburr-bamba nula yi-gata an-gata jaga an-gugana joborr a-yinmiya barra a-wengga. Rrapa an-gata ana-nga gun-bachirra a-wengga nula an-nigipa worlapa niya, nipa an-gata gun-bachirra a-wenapa abu-ga barra aburr-bamba ganychila (councillor) yerrcha aburr-nirra birripa aburr-yinmiya barra aburr-wengga. Rrapa an-gata ana-nga a-wengga nula an-nigipa worlapa niya, minypa a-yinda nula, ‘Nginyipa ny-yerra! Gu-bol n-do barra!,’ wurra nipa an-gata a-wenapa gu-bol a-rron.
22 Eu, porém, vos digo que todo aquele que [sem motivo] se irar contra seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem proferir um insulto a seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem lhe chamar: Tolo, estará sujeito ao inferno de fogo.
23 “Ganapiya, lika ny-yinga ny-jata minypa ny-jarlmuna, jimarn barra ny-yu Wangarr mun-nga mun-nigipa minypa nginyipa ny-marrngoypiya nula nyi-nirra, wurra gatiya Wangarr gun-nika belabila gu-maya gu-jinyjarrapa minyja nginyipa ny-borrwa minypa an-nginyipa worlapa nggu an-nga nula mari gu-rrimanga nggula,
23 Se, pois, ao trazeres ao altar a tua oferta, ali te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 burdak ny-bawa mun-gata nginyipa nyina-ganyja nula Wangarr, lika ny-boy, ny-yengga nula barra gun-nerra nyirri-nega ana-gotula; lika nuwurra jurdach nyina-jeka, lika Wangarr ny-yu mun-nigipa.
24 deixa perante o altar a tua oferta, vai primeiro reconciliar-te com teu irmão; e, então, voltando, faze a tua oferta.
25 “Ny-yinga ny-jata minyja ana-nga gu-rrima nggula mari, wurra nipa biy-ga a-bamba, jimarna barra biy-barnja joborr jaga an-gugana a-nirrapa, wurra gatiya nyirri-bamburda, nginyipa barra ny-yenggana minypa nginyipa ny-yinmiya barra jechinuwa nyi-nega gun-gata mari. Gala yapa biy-barnjin rrapa an-bachirra biy-jolartchin wupa.
25 Entra em acordo sem demora com o teu adversário, enquanto estás com ele a caminho, para que o adversário não te entregue ao juiz, o juiz, ao oficial de justiça, e sejas recolhido à prisão.
26 Wurra ngaypa ng-gunaga ngu-weya nggula ngu-nirra: Minyja birripa bubi-jolartcha, nginyipa gala ny-yinmiya ny-bengga, wurra nuwurra waypa rrupiya mun-murra ny-barripa lika ny-barnja.
26 Em verdade te digo que não sairás dali, enquanto não pagares o último centavo. Do adultério
27 “Ana-goyburrpa gipa nyiburr-galiyana nyiburr-workiyana joborr, ‘Gala barra ana-werranga jin-nika ny-ma.’
27 Ouvistes que foi dito: Não adulterarás.
28 Wurra ngaypa ngu-weya ana-gorrburrwa: An-gata ana-nga jinyu-na jin-gata gama jin-nigipa ngika rrapa jal a-ni barra marrambay abirriny-boy, gun-narda gun-maywapa jimarn jarra gipa abirriny-bona.
28 Eu, porém, vos digo: qualquer que olhar para uma mulher com intenção impura, no coração, já adulterou com ela.
29 “Ganapiya, lika minyja nyi-munganaguwa mipila ny-jirra gun-nerra jama ny-jirra ny-yorkiya, wurra nyina-warrka, yerrnyja! Ngardawa gun-narda gun-mola nggula minypa mipila ny-jirra ny-nyardapa n-digirrga; gala yapa ny-jilirrwirrka mipila ny-jirra n-digirrga ny-bamba, barrwa minypa ny-burral ny-nyurrnga gu-bol n-do.
29 Se o teu olho direito te faz tropeçar, arranca-o e lança-o de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não seja todo o teu corpo lançado no inferno.
30 Rrapa minyja nyi-munganaguwa murna ny-jirra gun-nerra jama ny-jirra ny-yorkiya, wurra gorndiya, yerrnyja! Ngardawa gun-narda gun-mola nggula minypa murna ny-jirra ny-nyardapa n-digirrga; gala yapa ny-jilirrwirrka murna ny-jirra n-digirrga ny-bamba, barrwa minypa ny-burral ny-nyurrnga gu-bol n-do.
30 E, se a tua mão direita te faz tropeçar, corta-a e lança-a de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não vá todo o teu corpo para o inferno.
31 “Birripa aburr-wena aburr-workiyana, janguny gu-barrjekarra, ‘An-gata ana-nga jiny-bawa jin-nigipa jin-gumarrbipa niya, nipa burdak jurra a-wukurrja barra achila minypa nipa jiny-bawa barra, lika jiny-yu barra mun-gata jurra mun-nigipa.’
31 Também foi dito: Aquele que repudiar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Wurra jarra ngaypa ngu-weya ana-gorrburrwa: Minyja an-gugaliya jiny-bawa jin-nigipa jin-gumarrbipa niya gala jinyu-dawurrja rrapa ana-werranga jiny-ma, gun-narda minypa nipa an-gumarrbipa ngacha jin-nerra jinyu-nenga gun-maywapa minypa jimarn jarra jiny-yinagata jiny-yorkiya jinyu-dawurrjinga. Wurpa niya an-nerranga ana-nga barrwa jiny-ma jin-gata gama, gun-narda minypa birrinyjipa gun-nerra jama abirriny-jirra.
32 Eu, porém, vos digo: qualquer que repudiar sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a tornar-se adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério. Dos juramentos
33 “Rrapa gun-nerranga ana-goyburrpa nyiburr-galiyana minypa birripa wola aburr-wena burrwa aburr-workiyana, ‘Gala barra borijipa Wangarr an-nelangga ny-ma. Wurra gun-nga nginyipa gochila n-dana ana-nga minypa Wangarr an-nelangga ny-menga, wurra nginyipa barra ny-yirda jama ny-ji.’
33 Também ouvistes que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás rigorosamente para com o Senhor os teus juramentos.
34 — ausente —
34 Eu, porém, vos digo: de modo algum jureis; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 — ausente —
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser cidade do grande Rei;
36 Rrapa nginyipa bama ny-jirra burr-guta gala barra ny-yelangga ny-maya wolawola Wangarr rrapa an-gugaliya gochila n-dacha ny-yorkiya gun-nga. Ngardawa nginyipa gala ny-yinmiya mula ny-jirra ny-nyukurdanyjiya, mu-ngunyja, waygaji mu-ngarlcha.
36 nem jures pela tua cabeça, porque não podes tornar um cabelo branco ou preto.
37 Wurra ny-yinda barra ny-yorkiya, ‘Ngaw,’ rrapa ‘Ngika,’ gurda wupa. Wurra jarra minyja an-nelangga ny-mangga ny-yorkiya wolawola Wangarr rrapa an-gugaliya gochila n-dacha ny-yorkiya gun-nga, gun-narda ngardawa an-gata jarra gun-nerra an-gurrimapa a-wena nggula.
37 Seja, porém, a tua palavra: Sim, sim; não, não. O que disto passar vem do maligno. Da vingança
38 “Ana-goyburrpa gipa nyiburr-galiyana nyiburr-workiyana joborr, ‘Ana-nga an-gata werra a-nega an-gugaliya mipila a-jirra rrapa gapula a-nega, nipa an-gata rrapa aburr-yirdiya barra nula gapula abi-nega barra. Rrapa barrwa ana-nga werra a-nega an-gugaliya rrapa minypa gu-rruma nula rrirra, nipa rrapa a-yirdiya gubu-rruma barra nula rrirra.’
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho, dente por dente.
39 Wurra jarra ngaypa ngu-weya ana-gorrburrwa gun-guna: Ana-nga an-gata werra biy-nega, gala barra ny-borrwa nipa a-yinmiyana nggula. Ana-nga minypa nyi-munganaguwa japurra ny-jirra biy-bu, nginyipa ny-mola nyi-ni barra nula wuriya nipa barrwa biy-bun ny-yeyka japurra ny-jirra.
39 Eu, porém, vos digo: não resistais ao perverso; mas, a qualquer que te ferir na face direita, volta-lhe também a outra;
40 Rrapa ana-nga minypa biy-ga a-bamba nula yi-gata an-gata jaga an-gugana joborr barra a-wengga nggula minypa nginyipa barra ny-yu an-gugaliya mun-nginyipa mun-gumirrka, wurra wuriya gun-gata, wurra nginyipa ny-yu barra mun-nginyipa molma mun-gunegiya mirikal burr-guta.
40 e, ao que quer demandar contigo e tirar-te a túnica, deixa-lhe também a capa.
41 Rrapa ana-nga biy-ma nginyipa barra ny-bamiya nula gorlk marr balay, wurra wuriya, wurra mola gun-baykarda ny-bamiya barra nula jarra.
41 Se alguém te obrigar a andar uma milha, vai com ele duas.
42 Rrapa minypa ana-nga a-ngiwija nggula gun-nga, wu nipa. Rrapa ana-nga jal a-nirra gun-nga nipa yarta gu-ma, wu nipa; gala barra n-dalaja.
42 Dá a quem te pede e não voltes as costas ao que deseja que lhe emprestes. Do amor ao próximo
43 “Ana-goyburrpa gipa nyiburr-galiyana nyiburr-workiyana joborr, ‘Aburr-nginyipa jawina yerrcha, nginyipa ny-mola nyi-ni barra burrwa; rrapa aburr-gata aburr-bachirra ana-gorrburrwa, nginyipa ngoyurra ny-yerryerrmiya barra burrwa.’
43 Ouvistes que foi dito: Amarás o teu próximo e odiarás o teu inimigo.
44 Wurra jarra ngaypa ngu-weya ana-gorrburrwa: Aburr-gata aburr-bachirra nggula, nginyipa ny-mola nyi-ni barra burrwa, rrapa Nyanyapa arrku ny-yenggana barra burrwa aburr-gata minypa bampa bubi-nenga bubu-burnda aburr-workiya.
44 Eu, porém, vos digo: amai os vossos inimigos e orai pelos que vos perseguem;
45 Gu-gurda ngacha minypa ana-goyburrpa barra walkurpa nyiburr-ni nula Nyanyapa arrku waykin a-nirra. Ngardawa nipa jama a-jirra a-workiya nyanma marnnga guna-gepiya burrwa guna-workiya aburr-molamola aburr-guyinda rrapa aburr-gata aburr-werra gu-galiya yerrcha birripa burr-guta. Rrapa yorr gu-guyinda nipa burr-jalkakaja a-workiya aburr-jechinuwa aburr-guyinda rrapa aburr-gata minypa werra aburr-negiya aburr-workiya birripa burr-guta.
45 para que vos torneis filhos do vosso Pai celeste, porque ele faz nascer o seu sol sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Wurra ana-goyburrpa nyiburr-yinmiya nyibu-borrwuja, ya? Jimarna Wangarr biy-wu barra nginyipa minypa nginyipa jal nyi-nirra burrwa aburr-nginyipa aburr-gata jal aburr-nirra nggula, ya? Wurra gun-narda ngika, a-la! Wurra aburr-gata minypa nyirrbu-gaypurda aburr-workiya ana-goyburrpa, birripa burr-guta aburr-yinagatiya rrapa jal aburr-nirra burrwa gu-gapa gu-guta.
46 Porque, se amardes os que vos amam, que recompensa tendes? Não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Minypa gun-gata ana-goyburrpa nyiburr-mola nyiburr-nirra burrwa nyiburr-workiya aburr-borrmunga ana-gorrburrwa rrapa nyiburr-weya burrwa nyiburr-workiya gun-molamola, gun-narda minypa ana-goyburrpa wupa ngardapa ngika, wurra jarra aburr-jaranga aburr-yinagatiya aburr-workiya, aburr-gata burr-guta minypa gala marn․gi nula Wangarr.
47 E, se saudardes somente os vossos irmãos, que fazeis de mais? Não fazem os gentios também o mesmo?
48 Wurra jarra ana-goyburrpa nyiburr-molamola buburr-ni warrpam, minypa an-goyburrpa Nyanyapa ana-gorrburra waykin a-nirra nipa warrpam an-molamola.
48 Portanto, sede vós perfeitos como perfeito é o vosso Pai celeste.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.