Mateus 27
KƗLӘ-MƗNDƗ KƗ SƗGƗ (BJVNT) vs ARA
1 Lokɨ lo ti, njé kun dɔ njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je pətɨ, kɨ ngatɔgɨ je lə *Jɨpɨ je, ɨngəi-naa, uni ndude kadɨ n-tɔli Jəju.
1 Ao romper o dia, todos os principais sacerdotes e os anciãos do povo entraram em conselho contra Jesus, para o matarem;
2 Be ə, dɔɔi Jəju, awi sie ɨləi-e ji *Pɨlatɨ tɨ, dəw kɨ Rom tɨ kɨ e nje ko̰ɓe dɔnangɨ Jude tɨ.
2 e, amarrando-o, levaram-no e o entregaram ao governador Pilatos.
3 Lokɨ Judasɨ kɨ nje kun dɔ Jəju kadɨ-de oo kadɨ gangi ta koy dɔ Jəju tɨ ɓa, me uwe kɨ ta adɨ təl kɨ la kɨ sɨlə kutɨ mɨtə aw-n adɨ njé kun dɔ njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je, kɨ ngatɔgɨ je lə *Jɨpɨ je, ka kɨn,
3 Então, Judas, o que o traiu, vendo que Jesus fora condenado, tocado de remorso, devolveu as trinta moedas de prata aos principais sacerdotes e aos anciãos, dizendo:
4 nɨngə əl-de ə nə: «M-ra majal, m-un dɔ dəw kɨ ra nḛ madɨ al.» Ə əi je əli-e əi nə: «Ta kare kɨ usɨ-je tɨ no̰o̰ goto. E kɨn e ta ləi ḭ.»
4 Pequei, traindo sangue inocente. Eles, porém, responderam: Que nos importa? Isso é contigo.
5 Lo kɨn tɨ no̰o̰, Judasɨ ɔtɨ ɨlə la kɨ adi-e ka kɨn me kəy tɨ lə Luwə, ə aw ɨlə kɨlə.
5 Então, Judas, atirando para o santuário as moedas de prata, retirou-se e foi enforcar-se.
6 NJé kun dɔ njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je ɔyi la ka kɨn nɨngə əli əi nə: «E go rəbe tɨ al kadɨ jɨ ɓukɨ la kɨn dɔ made tɨ kɨ me kəy tɨ lə Luwə, tadɔ e la məsɨ.»
6 E os principais sacerdotes, tomando as moedas, disseram: Não é lícito deitá-las no cofre das ofertas, porque é preço de sangue.
7 Be ə, go ndude tɨ kɨ osɨ go-naa tɨ, uni la ka kɨn ndogi lo ndɔr lə nje kɨbə ngoo, rai tə lo dɨbɨ mba je.
7 E, tendo deliberado, compraram com elas o campo do oleiro, para cemitério de forasteiros.
8 E mbata kɨn ə, bɨtɨ ɓone ka ɨsɨ ɓari lo ka kɨn «lo məsɨ».
8 Por isso, aquele campo tem sido chamado, até ao dia de hoje, Campo de Sangue.
9 Lo kɨn tɨ, ta kɨ nje kəl ta kɨ ta Luwə tɨ Jərəmi əl ə nə: «Taai sɨlə kutɨ mɨtə ba par tə la kɨ ngan *Isɨrayəl je ɔji dɔe tɨ.
9 Então, se cumpriu o que foi dito por intermédio do profeta Jeremias: Tomaram as trinta moedas de prata, preço em que foi estimado aquele a quem alguns dos filhos de Israel avaliaram;
10 Adi la kɨn ndogi lo lə nje kɨbə ngoo, təkɨ Ɓaɓe əl-m.»
10 e as deram pelo campo do oleiro, assim como me ordenou o Senhor.
11 Jəju a no̰ nje ko̰ɓe, *Pɨlatɨ tɨ, ə nje ko̰ɓe dəje ə nə: «Ḭ ngar lə *Jɨpɨ je a?» Ə Jəju əl-e ə nə: «E ta kɨ tḛḛ tai tɨ.»
11 Jesus estava em pé ante o governador; e este o interrogou, dizendo: És tu o rei dos judeus? Respondeu-lhe Jesus: Tu o dizes.
12 Me ta je tɨ lə njé kun dɔ njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je kɨ ngatɔgɨ je kɨ ɨsɨ təti dɔ Jəju tɨ kɨn, Jəju tḛḛ tane ɨlə-de tɨ al.
12 E, sendo acusado pelos principais sacerdotes e pelos anciãos, nada respondeu.
13 Ə no̰o̰ be, Pɨlatɨ əl Jəju ə nə: «O ta je pətɨ kɨ dɨje a ɨndəi dɔi tɨ kam al a?»
13 Então, lhe perguntou Pilatos: Não ouves quantas acusações te fazem?
14 Ka Jəju tḛḛ tane ɨle tɨ al, adɨ ndɔje ngay.
14 Jesus não respondeu nem uma palavra, vindo com isto a admirar-se grandemente o governador.
15 Dɔ ɓal je pətɨ, lo ra nay Pakɨ tɨ, nje ko̰ɓe a ɔr dangay kare ɨle taa, adɨ e dəw kɨ kosɨ je dəji-e kadɨ ɔr-e dangay tɨ.
15 Ora, por ocasião da festa, costumava o governador soltar ao povo um dos presos, conforme eles quisessem.
16 Nɨngə dɔkagɨloe tɨ kɨn, dangay madɨ kare kɨ dɨje əli ta lie ngay kɨ tɔe nə Barabasɨ e no̰o̰.
16 Naquela ocasião, tinham eles um preso muito conhecido, chamado Barrabás.
17 *Pɨlatɨ dəjɨ kosɨ je kɨ kawi-naa no̰o̰ ə nə: «Na̰ ə ɨgei kadɨ m-ɨyḛ taa m-adɨ səsi ə? Jəju Barabasɨ ə se Jəju kɨ e *Dəw kɨ Luwə mbəte ə?»
17 Estando, pois, o povo reunido, perguntou-lhes Pilatos: A quem quereis que eu vos solte, a Barrabás ou a Jesus, chamado Cristo?
18 Pɨlatɨ dəjɨ ta kɨn be mbata gər majɨ kadɨ e ni ə ra-de dɔ Jəju tɨ ə ɨləi-e jine tɨ.
18 Porque sabia que, por inveja, o tinham entregado.
19 Lokɨ Pɨlatɨ ɨsɨ lo gangɨ ta tɨ, nee adɨ əli-e ə nə: «Ɨndə rɔi me ta tɨ lə dəw kɨ dana kam al, tadɔ kondɔ ne m-ɨngə ko̰ ngay me ni tɨ mbata lie.»
19 E, estando ele no tribunal, sua mulher mandou dizer-lhe: Não te envolvas com esse justo; porque hoje, em sonho, muito sofri por seu respeito.
20 NJé kun dɔ njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je, kɨ ngatɔgɨ je lə *Jɨpɨ je suləi kosɨ je adɨ dəji Pɨlatɨ kadɨ ɔr Barabasɨ adɨ-de ə tɔl Jəju kɔ.
20 Mas os principais sacerdotes e os anciãos persuadiram o povo a que pedisse Barrabás e fizesse morrer Jesus.
21 NJe ko̰ɓe təl un ta dəjɨ-de ə nə: «Na̰ dan dɨje tɨ kɨ joo kɨn ə ɨgei kadɨ m-ɔr-e dangay tɨ m-adɨ səsi ə?» Ɓa ɨləi-e tɨ əi nə: «Barabasɨ!»
21 De novo, perguntou-lhes o governador: Qual dos dois quereis que eu vos solte? Responderam eles: Barrabás!
22 Ə Pɨlatɨ, dəjɨ-de ə nə: «NGa ri ə kadɨ m-ra kɨ Jəju kɨ ɓari-e Dəw kɨ Luwə mbəte ə?» Ɓa pətɨ əli əi nə: «E ɓa, sɔbɨ ɓe kagɨ-dəsɨ tɨ!»
22 Replicou-lhes Pilatos: Que farei, então, de Jesus, chamado Cristo? Seja crucificado! Responderam todos.
23 Ə Pɨlatɨ təl dəjɨ-de ə nə: «E ri kɨ majal ə ra ə?» Nə uni ndude kɨ taa ngay ɓəy əli əi nə: «Sɔbɨ ɓe kagɨ-dəsɨ tɨ!»
23 Que mal fez ele? Perguntou Pilatos. Porém cada vez clamavam mais: Seja crucificado!
24 Lokɨ Pɨlatɨ oo kadɨ nḛ madɨ kɨ kadɨ n-a n-ra goto, taa dɨje ɨsɨ rai adɨ nga̰ kɨ dɔ made tɨ ɓəy, un man togɨ-n jine ta kəm kosɨ je tɨ, nɨngə əl-de ə nə: «Ta məsɨ dəw kɨ dana kam e dɔm tɨ al. E ta ləsi.»
24 Vendo Pilatos que nada conseguia, antes, pelo contrário, aumentava o tumulto, mandando vir água, lavou as mãos perante o povo, dizendo: Estou inocente do sangue deste [justo]; fique o caso convosco!
25 Nɨngə dɨje pətɨ ɨləi-e tɨ əi nə: «Kadɨ ta məse e dɔje tɨ kɨ dɔ nga ləje je tɨ!»
25 E o povo todo respondeu: Caia sobre nós o seu sangue e sobre nossos filhos!
26 Be ə, Pɨlatɨ ɔr Barabasɨ adɨ-de, nga nɨngə Jəju taa adɨ ɨndəi-e kɨ ndəy kabɨlay, ɓa ɨle ji asɨgar je tɨ kadɨ ɓəi-e kagɨ-dəsɨ tɨ.
26 Então, Pilatos lhes soltou Barrabás; e, após haver açoitado a Jesus, entregou-o para ser crucificado.
27 Asɨgar je lə *Pɨlatɨ awi kɨ Jəju me lo tɨ kɨ boy kɨ Pɨlatɨ ɨsɨ tɨ wa kɨn, lo tɨ kɨ ɓari-e pɨrətuwar, nɨngə kawi ndəgɨ asɨgar je pətɨ kɨ dɔe tɨ.
27 Logo a seguir, os soldados do governador, levando Jesus para o pretório, reuniram em torno dele toda a coorte.
28 MBa kadɨ tə ɨbəi-e kogii, ɔri kɨbɨ lie, ə ɨləi kɨbɨ ngal kɨ kər rɔe tɨ.
28 Despojando-o das vestes, cobriram-no com um manto escarlate;
29 Oji jɔgɨ kon ɨləi dɔe tɨ, ə ɨləi gakɨra ji ko̰e tɨ tɔ, ɓa ɔsi məkəsɨde nangɨ no̰e tɨ ə mbəi sie əi nə: «Lapɨya ngar lə *Jɨpɨ je!»
29 tecendo uma coroa de espinhos, puseram-lha na cabeça e, na mão direita, um caniço; e, ajoelhando-se diante dele, o escarneciam, dizendo: Salve, rei dos judeus!
30 Tɨbi man tade dɔe tɨ, taai gakɨra jie tɨ, ɨndəii dɔe.
30 E, cuspindo nele, tomaram o caniço e davam-lhe com ele na cabeça.
31 Lokɨ ɨbəi-e kogii asɨ-de nɨngə, ɔri kɨbɨ ngal kɨ kər ka kɨn rɔe tɨ kɔ, ə təli ɨləi kɨbɨ je lie wa rɔe tɨ gogɨ, ɓa awi sie kadɨ ɓəi-e kagɨ-dəsɨ tɨ.
31 Depois de o terem escarnecido, despiram-lhe o manto e o vestiram com as suas próprias vestes. Em seguida, o levaram para ser crucificado.
32 Lokɨ asɨgar je ɨsɨ tḛḛi me ɓe bo tɨ kɨ taga nɨngə, ɨngəi dɨngəm kare kɨ Sɨrən tɨ, kɨ tɔe nə Sɨmo̰. Uwəi-e, ɨndəi tɔgɨ dɔe tɨ adɨ otɨ kagɨ-dəsɨ lə Jəju.
32 Ao saírem, encontraram um cireneu, chamado Simão, a quem obrigaram a carregar-lhe a cruz.
33 Awi tḛḛi lo madɨ tɨ kare to no̰o̰, ɓari-e nə Golgota, kɨ kɔr me nə: «Lo kɨ to tə ka dɔ dəw be.»
33 E, chegando a um lugar chamado Gólgota, que significa Lugar da Caveira,
34 Adi-e kasɨ kandɨ nju kɨ bui naa tɨ kɨ nḛ kɨ atɨ kadɨ Jəju a̰y, ə lokɨ ɔdɨ tane tɨ ɓa, mbatɨ ka̰y.
34 deram-lhe a beber vinho com fel; mas ele, provando-o, não o quis beber.
35 Asɨgar je ka kɨn ɓəi Jəju kagɨ-dəsɨ tɨ, nɨngə tɨgəi kɨr (mbare) dɔ kɨbɨ je tɨ lie, ləbi-naa.
35 Depois de o crucificarem, repartiram entre si as suas vestes, tirando a sorte.
36 Go tɨ, təli ɨsi no̰o̰, ɨsɨ ngəmi tae.
36 E, assentados ali, o guardavam.
37 NDangi me batɨ, nḛ kɨ ra ə n-ɓəi-e-n kagɨ-dəsɨ tɨ, ɨndəi dɔe tɨ taa əi nə: «Dəw kam e Jəju, ngar lə *Jɨpɨ je.»
37 Por cima da sua cabeça puseram escrita a sua acusação: Este é Jesus, o Rei dos Judeus .
38 Loe tɨ no̰o̰, ɓəi njé ɓogɨ je joo kagɨ-dəsɨ tɨ. Kɨ kare dɔ ji ko̰e tɨ ə kɨ nungɨ dɔ ji gəle tɨ tɔ.
38 E foram crucificados com ele dois ladrões, um à sua direita, e outro à sua esquerda.
39 Dɨje kɨ nje də rəbə, tɨgəi dɔde, nɨngə taji-e,
39 Os que iam passando blasfemavam dele, meneando a cabeça e dizendo:
40 əi nə: «Ḭ kɨ nje tujɨ kəy lə Luwə, ə təl ra e kɨ rangɨ me ndɔ tɨ kɨ mɨtə ka kɨn, re ḭ NGon lə Luwə ə, ajɨ rɔi ḭ wa, ə ḭ taa dɔ kagɨ-dəsɨ tɨ ur nangɨ adɨ j-o!»
40 Ó tu que destróis o santuário e em três dias o reedificas! Salva-te a ti mesmo, se és Filho de Deus, e desce da cruz!
41 Be tɔ ə, njé kun dɔ njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je, kɨ njé ndo ndu-kun je, kɨ ngatɔgɨ je lə Jɨpɨ je ɨbəi Jəju kogii əi nə:
41 De igual modo, os principais sacerdotes, com os escribas e anciãos, escarnecendo, diziam:
42 «Ajɨ dɨje kɨ rangɨ, nə e wa asɨ kajɨ rɔne al! NGar lə *Isɨrayəl je ka kam, kaje ə wa kɨ j-a ne kɨn, kadɨ ḭ taa dɔ kagɨ-dəsɨ tɨ ur nangɨ adɨ j-o, nɨngə j-a j-o ta lie tə ta kɨ rɔjetɨ!
42 Salvou os outros, a si mesmo não pode salvar-se. É rei de Israel! Desça da cruz, e creremos nele.
43 Uwə kul Luwə ən ə, re Luwə ndɨge ə, kadɨ taa-e ɨle taa adɨ j-o. MBata əl ə nə: “Mi NGon lə Luwə”.»
43 Confiou em Deus; pois venha livrá-lo agora, se, de fato, lhe quer bem; porque disse: Sou Filho de Deus.
44 Taa baw kaya je kɨ ɓəi-de kagɨ-dəsɨ tɨ naa tɨ sie ka kɨn ka taji-e kae tɨ wa kɨn tɔ.
44 E os mesmos impropérios lhe diziam também os ladrões que haviam sido crucificados com ele.
45 Ɨlə ngɨre kadɨ tɨ kɨ a jam dɔ ɓe tɨ, lo ndul dɔnangɨ tɨ ba pətɨ, bɨtɨ kadɨ kɨ mɨtə kɨ lo sɔlɔ.
45 Desde a hora sexta até à hora nona, houve trevas sobre toda a terra.
46 Dɔ kadɨ tɨ kɨ mɨtə, Jəju no̰ kɨ ndune kɨ bo ə nə: «Eli, Eli, lama sabatani?» Kɔr me nə: «Luwə ləm, Luwə ləm, mbari ə ɨyə̰-m kɔ ə?»
46 Por volta da hora nona, clamou Jesus em alta voz, dizendo: Eli, Eli, lamá sabactâni? O que quer dizer: Deus meu, Deus meu, por que me desamparaste?
47 Dɨje madɨ dan njé tɨ kɨ ai no̰o̰, ooi ndue, nɨngə əli əi nə: «Oi dəw ka yə a ɓar Eli!»
47 E alguns dos que ali estavam, ouvindo isto, diziam: Ele chama por Elias.
48 Nɨngə kalangɨ ba, dəw kare dande tɨ, a̰y ngɔdɨ, un nḛ kɨ to hom hom, ɨlə me man kandɨ ndu tɨ kɨ masɨ, nɨngə ɨlə ta gakɨra tɨ adɨ Jəju kadɨ a̰y.
48 E, logo, um deles correu a buscar uma esponja e, tendo-a embebido de vinagre e colocado na ponta de um caniço, deu-lhe a beber.
49 Nə ndəge je əli əi nə: «Ɨngəm adɨ j-o se Eli a re aje wa?»
49 Os outros, porém, diziam: Deixa, vejamos se Elias vem salvá-lo.
50 Lo kɨn tɨ no̰o̰ be, Jəju təl no̰ kɨ ndune kɨ bo ɓəy, nɨngə kə̰ə̰e tḛḛ.
50 E Jesus, clamando outra vez com grande voz, entregou o espírito.
51 Ɓa go tɨ, kɨbɨ gangɨ lo kɨ a me kəy tɨ lə Luwə, tɨl dana joo, ḭ taa nu bɨtɨ re nangɨ. Dɔnangɨ yəkɨ, taa mbal je ka ta̰i dana tɔ.
51 Eis que o véu do santuário se rasgou em duas partes de alto a baixo; tremeu a terra, fenderam-se as rochas;
52 Ta dɔ ɓadɨ je tḛḛi, adɨ dɨje ngay kɨ adi mede Luwə ḭḭ taa lo koy tɨ.
52 abriram-se os sepulcros, e muitos corpos de santos, que dormiam, ressuscitaram;
53 Go tɨ gogɨ, lokɨ Jəju tḛḛ lo koy tɨ ɓa, dɨje ka kɨn awi me ɓe tɨ kɨ Jorijaləm kɨ e ɓe bo kɨ ay njay. Dɨje ngay ooi-de kɨ kəmde.
53 e, saindo dos sepulcros depois da ressurreição de Jesus, entraram na cidade santa e apareceram a muitos.
54 Lokɨ kɨ bo kɨ dɔ ɓutɨ asɨgar je tɨ kɨ ɓu əi kɨ asɨgar je kɨ njé ngəm Jəju kɨ əi sie ooi dɔnangɨ kɨ yəkɨ, kɨ nḛ kɨ ra nḛ kɨn ɓa, ɓəl tɔl-de adɨ əli əi nə: «Təkɨ rɔjetɨ, dəw kɨn e NGon lə Luwə.»
54 O centurião e os que com ele guardavam a Jesus, vendo o terremoto e tudo o que se passava, ficaram possuídos de grande temor e disseram: Verdadeiramente este era Filho de Deus.
55 Dəne je ngay ai no̰o̰, ai sa̰y, ɨndəi kəmde a ooi nḛ je kɨ ɨsɨ rai nḛ. Əi dəne je kɨ uni go Jəju Galile tɨ nu, mba kadɨ rai sie.
55 Estavam ali muitas mulheres, observando de longe; eram as que vinham seguindo a Jesus desde a Galileia, para o servirem;
56 Dande tɨ, Mari kɨ Magɨdala e no̰o̰ nɨm, Mari kɨ ko̰ Jakɨ əi Jɨsəpɨ nɨm e no̰o̰, taa ko̰ ngan lə Jəbəde ka e no̰o̰ nɨm tɔ.
56 entre elas estavam Maria Madalena, Maria, mãe de Tiago e de José, e a mulher de Zebedeu.
57 Lokɨ kadɨ aw tə ur, dɨngəm kɨ nje nḛ kɨngə kare kɨ Arɨmate tɨ, kɨ tɔe nə Jɨsəpɨ ḭ no̰o̰ re. E ka e dəw kɨ təl rɔne nje ndo tɨ lə Jəju tɔ.
57 Caindo a tarde, veio um homem rico de Arimateia, chamado José, que era também discípulo de Jesus.
58 Jɨsəpɨ aw rɔ *Pɨlatɨ tɨ dəje nɨn Jəju, ə Pɨlatɨ adɨ ndune kadɨ adi-e.
58 Este foi ter com Pilatos e lhe pediu o corpo de Jesus. Então, Pilatos mandou que lho fosse entregue.
59 Jɨsəpɨ un nɨn Jəju, dole kɨ ta kɨbɨ kɨ sɨgɨ,
59 E José, tomando o corpo, envolveu-o num pano limpo de linho
60 ɓa ɨle me ɓe nɨn tɨ kɨ adɨ uri me mbal tɨ ɓasɨne ɓəy mbata ləne wa, nɨngə nduguru mbal kɨ bo ɨlə ta tɨ, ə ɔtɨ aw.
60 e o depositou no seu túmulo novo, que fizera abrir na rocha; e, rolando uma grande pedra para a entrada do sepulcro, se retirou.
61 Loe tɨ kɨn, Mari kɨ Magɨdala əi kɨ Mari kɨ nungɨ əi no̰o̰, ɨsi nangɨ sɔbɨ no̰ ɓadɨ.
61 Achavam-se ali, sentadas em frente da sepultura, Maria Madalena e a outra Maria.
62 Lo ti go tɨ, kɨ e ndɔ kɨ re go ndɔ kɨndə dɔ nḛ je dana mba ndɔ taa kə̰ə̰ tɨ ɓa, njé kun dɔ njé kɨjə nḛ məsɨ kadɨ-kare je awi naa tɨ ɓe lə *Pɨlatɨ,
62 No dia seguinte, que é o dia depois da preparação, reuniram-se os principais sacerdotes e os fariseus e, dirigindo-se a Pilatos,
63 əli-e əi nə: «Dəw kɨ bo ləje, meje ole dɔ tɨ təkɨ ndɔ kɨ nje ngom dəwe kɨn əl, dɔkagɨlo tɨ kɨ a-n kɨ dɔne taa ɓəy əl ə nə: “NDɔ kɨ ko̰ mɨtə lə ndɔ koym ɓa, m-a m-ḭ taa lo koy tɨ.”
63 disseram-lhe: Senhor, lembramo-nos de que aquele embusteiro, enquanto vivia, disse: Depois de três dias ressuscitarei.
64 Ə adɨ ndui adɨ dɨje ngəmi dɔ ɓadɨ bɨtɨ ndɔ kɨ ko̰ mɨtə, nə tə njé ndo je lie rəi ɓogi nɨne, ə təli əli əi nə: “Ḭ lo koy tɨ.” Lo kɨn tɨ, a rai kadɨ ta ngom kɨn a ɨtə kɨ kəte ɓəy.»
64 Ordena, pois, que o sepulcro seja guardado com segurança até ao terceiro dia, para não suceder que, vindo os discípulos, o roubem e depois digam ao povo: Ressuscitou dos mortos; e será o último embuste pior que o primeiro.
65 Ə Pɨlatɨ əl-de ə nə: «Asɨgar je kɨ kadɨ ngəmi ta lo ə ai am, ə awi səde adɨ ngəmi dɔ ɓadɨ təkɨ ɨgei.»
65 Disse-lhes Pilatos: Aí tendes uma escolta; ide e guardai o sepulcro como bem vos parecer.
66 Lo kɨn tɨ, awi dɔ ɓadɨ tɨ, tɨyə̰i tae, nɨngə ɨndəi asɨgar je kadɨ ngəmi tae.
66 Indo eles, montaram guarda ao sepulcro, selando a pedra e deixando ali a escolta.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 27, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.