2 Reis 18
Bibeli Gusunɔn Gari (BBA) vs NAA
1 Osee, Elɑn bii, Isirelibɑn sinɑ bokon bɑndun wɔ̃ɔ itɑse sɔɔrɑ, Esekiɑsi Akɑsin bii, Yudɑbɑn sinɑ boko u bɑndu di Yudɑɔ.
1 No terceiro ano do reinado de Oseias, filho de Elá, rei de Israel, Ezequias, filho de Acaz, rei de Judá, começou a reinar.
2 U mɔwɑ wɔ̃ɔ yɛndɑ nɔɔbu sɑnɑm mɛ u bɑn te di. Mɑ u kuɑ wɔ̃ɔ tɛnɑ tiɑ sɑri bɑn te sɔɔ Yerusɑlɛmuɔ. Win mɛron yĩsirɑ Abi, Sɑkɑrin bii.
2 Tinha vinte e cinco anos de idade quando começou a reinar e reinou vinte e nove anos em Jerusalém. A mãe dele se chamava Abi e era filha de Zacarias.
3 Esekiɑsi u kuɑ ye yɑ Yinni Gusunɔ wɛ̃re nɡe mɛ win sikɑdo Dɑfidi u kuɑ.
3 Ezequias fez o que era reto aos olhos do Senhor , segundo tudo o que Davi, seu pai, havia feito.
4 U ɡunɡunu kɔsukɑ mi bɑ rɑ bũu yɑ̃kuru ko kɑ mɑɑ nin bwɑ̃ɑrokunu. Mɑ u wɑɑ sii ɡɑnduɡiɑ ye bɔɔkɑ ye Mɔwisi u kuɑ. Domi Isirelibɑ bɑ rɑ n dɑɑmɔ yen nuurɔ bɑ n turɑre dɔ̃ɔ dokemɔ. Bɑ ye yĩsiru kɑ̃ Nɛhusitɑni.
4 Removeu os lugares altos, quebrou as colunas e derrubou o poste da deusa Aserá. Também fez em pedaços a serpente de bronze que Moisés havia feito. Os filhos de Israel chamavam essa serpente de Neustã e até aquele dia lhe queimavam incenso.
5 Esekiɑsi wi, u Gusunɔ nɑɑnɛ kuɑ n kere Yudɑbɑn sinɑm be bɑ nùn ɡbiiye kpuro kɑ sere be bɑ bɑndu di win biru.
5 Ezequias confiou no Senhor , Deus de Israel, de maneira que não houve ninguém como ele entre todos os reis de Judá, nem antes nem depois dele.
6 U kɑ Gusunɔ yɔ̃rɑwɑ dim dim. U ǹ nùn biru kisi bɑɑ fiiko. U win woodɑbɑ mɛm nɔɔwɑwɑ ye u Mɔwisi wɛ̃.
6 Porque se apegou ao Senhor , não deixou de segui-lo e guardou os mandamentos que o Senhor ordenou a Moisés.
7 Gusunɔ u kɑ nùn wɑ̃ɑ. Mɑ n nùn koorɑmmɛ ye u mɔ̀ kpuro sɔɔ. Sɑɑ ye sɔɔ, u Asirin sinɑ boko seesi. Mɑ u yɑrɑ win yorun di.
7 Assim, o Senhor estava com ele, e ele teve êxito em todos os seus empreendimentos. Rebelou-se contra o rei da Assíria e não o serviu.
8 Yen biru u Filisitibɑ tɑbu wɔri u kɑmiɑ sere u kɑ dɑ Gɑsɑɔ. Mɑ u ben tem mwɛɛrɑ kɑ ben wuu ɡbɑ̃rɑ dɑmɡisu kɑ mi ben kɔ̃sobu bɑ rɑ n wɑ̃ɑ wɑ̃ɑ.
8 Derrotou os filisteus até Gaza e o seu território, desde a torre dos vigias até a cidade fortificada.
9 Esekiɑsi Yudɑbɑn sinɑ boko win bɑndun wɔ̃ɔ nnɛse sɔɔ, kɑ mɑɑ Osee, Elɑn bii, Isirelibɑn sinɑ bokon bɑndun wɔ̃ɔ nɔɔbɑ yiruse sɔɔ, yerɑ Sɑɑmɑnɑsɑɑ Asirin sinɑ boko kɑ win tɔmbu bɑ Sɑmɑri tɑrusi wɔ̃ɔ yiru.
9 No quarto ano do reinado de Ezequias, que era o sétimo ano do reinado de Oseias, filho de Elá, rei de Israel, Salmaneser, rei da Assíria, atacou a cidade de Samaria e a cercou.
10 Mɑ wɔ̃ɔ itɑseru bɑ ye kɑmiɑ. Sɑɑ yerɑ Esekiɑsi u win bɑndun wɔ̃ɔ nɔɔbɑ tiɑse sɔɔ dɔɔ. Mɑ Osee, Isirelibɑn sinɑ boko u mɑɑ wɑ̃ɑ win bɑndun wɔ̃ɔ nɔɔbɑ nnɛse sɔɔ.
10 Ao fim de três anos, a cidade foi conquistada. Sim, no ano sexto do reinado de Ezequias, que era o nono ano do reinado de Oseias, rei de Israel, Samaria foi conquistada.
11 Asirin sinɑ boko u Isirelibɑ ɡurɑ u kɑ dɑ win temɔ. Mɑ u bu yi wuu ɡe bɑ sokumɔ Sɑlɑsiɔ kɑ Sɑborin dɑɑrun ɡoorɔ Gosɑnin temɔ kɑ sere mɑɑ Mɛdibɑn wusɔ.
11 O rei da Assíria levou os israelitas para a Assíria e os fez habitar em Hala, junto a Habor, rio de Gozã, e nas cidades dos medos.
12 Domi Isireli be, bɑ ǹ Yinni Gusunɔn ɡere mɛm nɔɔwɛ, bɑ ǹ mɑɑ ɑrukɑwɑni ye u kɑ bu bɔkuɑ wure. Mɛyɑ bɑ ǹ mɑɑ Mɔwisi win sɔm kowo mɛm nɔɔwɛ.
12 Isso aconteceu porque não obedeceram à voz do Senhor , seu Deus, mas quebraram a sua aliança, a saber, tudo o que Moisés, servo do Senhor , havia ordenado; não o ouviram, nem o fizeram.
13 Esekiɑsi Yudɑbɑn sinɑ bokon bɑndun wɔ̃ɔ wɔkurɑ nnɛse sɔɔ, yerɑ Asirin sinɑ boko Sɑnkeribu u Yudɑbɑn wuu si su ɡbɑ̃rɑnu mɔ kɑmiɑ.
13 No décimo quarto ano do reinado de Ezequias, Senaqueribe, rei da Assíria, atacou todas as cidades fortificadas de Judá e as conquistou.
14 Mɑ Esekiɑsi u ɡɔrɑ Lɑkisiɔ Asirin sinɑ boko win mi u nɛɛ, bu nùn sɔ̃ mɑ wi Esekiɑsi u torɑwɑ. Ye u mɑɑ nùn bikiɑ kpuro u koo ye ko. Yen sɔ̃, u de u doonɑ win tem di.
14 Então Ezequias, rei de Judá, enviou mensageiros ao rei da Assíria, que estava em Laquis, dizendo: — Eu errei. Pare de me atacar, e cumprirei tudo o que você me impuser. Então o rei da Assíria impôs a Ezequias, rei de Judá, um tributo de dez toneladas de prata e uma tonelada de ouro.
15 Mɑ Esekiɑsi u sii ɡee si su wɑ̃ɑ Yinni Gusunɔn sɑ̃ɑ yerɔ kɑ mɑɑ si su wɑ̃ɑ sinɑ bokon ɑrumɑni beru yerɔ ɡurɑ u Asirin sinɑ boko wi wɛ̃,
15 Ezequias deu toda a prata que havia na Casa do Senhor e nos tesouros do palácio real.
16 kɑ mɑɑ wurɑ ye u rɑɑ doke sɑ̃ɑ yerun ɡɑmbobɑ sɔɔ kɑ kɔnnɔn dɑ̃ɑ sɔɔ.
16 Foi quando Ezequias arrancou o ouro que havia nas portas do templo do Senhor e nas ombreiras, o ouro com que ele, o rei de Judá, as havia revestido, e o deu ao rei da Assíria.
17 Sɑɑ Lɑkisi min diyɑ Asirin sinɑ boko u tɑbu durɔ dɑmɡibu ɡɔrimɑ kɑ ben wiruɡibu itɑ bu Esekiɑsi wɔri Yerusɑlɛmuɔ. Ye tɔn be, bɑ turɑ mi, yerɑ bɑ burɑ bɑ yɔ̃rɑ nim torɑn bɔkuɔ ye bɑ kuɑ yɑ rɑ kɑ nim nɛ wuuɔ sɑɑ bwiɑn di, mi bɑ rɑ bekɑ wɔ̃ken swɑɑɔ.
17 Mas o rei da Assíria, que estava em Laquis, enviou Tartã, Rabe-Saris e Rabsaqué, com um grande exército, ao rei Ezequias, em Jerusalém. Eles vieram a Jerusalém e, quando chegaram, pararam na extremidade do aqueduto do tanque superior, junto ao caminho do campo do Lavandeiro.
18 Sɑnɑm mɛ sɔɔrɑ bɑ sinɑ boko sokusiɑ. Adɑmɑ Eliɑkimu Hilikiyɑn bii, sinɑ bokon sɔm kowobun wiruɡiiwɑ u dɑ ben mi kɑ Sebinɑ wi u sɑ̃ɑ sinɑ bokon tire yoro kɑ Yoɑsi Asɑfun bii wi u rɑ tirenu bere.
18 Mandaram chamar o rei, e quem saiu ao encontro deles foram Eliaquim, filho de Hilquias, o responsável pelo palácio, Sebna, o escrivão, e Joá, filho de Asafe, o cronista.
19 Asirin tɑbu kowobun wiruɡii ben turo, u bu sɔ̃ɔwɑ u nɛɛ, i Esekiɑsi sɔ̃ɔwɔ i nɛɛ, ɑmɛniwɑ bɛsɛ Asiriɡibun sinɑ boko wi u kpuro kere u ɡeruɑ. U nɛɛ, mbɑ u yɔ̃rɑri u nɑɑnɛ sɑ̃ɑ mɛ.
19 Rabsaqué disse: — Digam a Ezequias: Assim diz o grande rei, o rei da Assíria: “Que confiança é essa que você tem?
20 Domi u nɛɛ, u dɑm mɔ. Mɑ u bwisi kɛ̃ɔ mɔ u kɑ tɑbu ko. Adɑmɑ ɡɑri sɑɑrinu tɔnɑwɑ. Ǹ n mɛn nɑ, mɑ sɔɔrɑ win nɑɑnɛ yɑ wɑ̃ɑ u kɑ nùn seesi.
20 Bem posso dizer que o seu conselho e o seu poder para a guerra são meras palavras. Em quem você está confiando agora, para que se rebele contra mim?
21 Geemɑ win nɑɑnɛ wɑ̃ɑwɑ Eɡibitin sunɔn mi, wi u sɑ̃ɑ nɡe kɑbɑ te tɑ kɔsikire. Wi u tu nɛnuɑ u tɑ̃siri kpɑ tu nùn murɑ tu mɛɛrɑ ko. Nɡe mɛyɑ Eɡibitin sunɔ u sɑ̃ɑ be bɑ nùn yĩiyɔn mi.
21 Você confia nesse bordão de caniço esmagado que é o Egito. Se alguém se apoiar no caniço, ele vai espetar e furar a mão. Assim é Faraó, rei do Egito, para todos os que nele confiam.
22 Mɛyɑ i ko i ɡere i nɛɛ, Gusunɔ bɛɛn Yinniwɑ i nɑɑnɛ sɑ̃ɑ. Adɑmɑ n ǹ win sɑ̃ɑ yenu kɑ yɑ̃ku yenɑ Esekiɑsi u kɔsukɑ? Mɑ u bɛɛ Yudɑbɑ kɑ Yerusɑlɛmuɡibu sɔ̃ɔwɑ u nɛɛ, i n dɑ de sɑ̃ɑ yerɔ, Yerusɑlɛmuɔ i yɑ̃kuru ko mi tɔnɑ?
22 Mas, se vocês me dizem: ‘Confiamos no Senhor , nosso Deus’, eu pergunto: não é esse aquele cujos lugares altos e altares Ezequias removeu, dizendo a Judá e a Jerusalém que deveriam adorar somente diante do altar em Jerusalém?
23 Ǹ n mɛn nɑ, u kɑ nɛn yinni Asirin sinɑ boko ɑrukɑwɑni bɔkuo kpɑ u nùn dumi nɔrɔbun subɑ yiru (2.000) wɛ̃ ù n yɛ̃ u koo mɑɑsɔbu wɑ bu yi sɔni.
23 Agora, pois, comprometa-se com meu senhor, o rei da Assíria, e eu lhe darei dois mil cavalos, se você puder achar cavaleiros para montá-los.
24 Domi u ǹ kpɛ̃ u yɔ̃rɑ u wi u piiburu bo nɛn yinnin tɑbu kowobu sɔɔ mɑ, bɑɑ mɛ u tɑmɑɑ Eɡibitiɡibu bɑ koo nùn tɑbu kɛkɛ yi dumi ɡɑwe kɑ mɑɑsɔbu wɛ̃.
24 Como você poderia repelir um oficial do meu senhor, o rei, mesmo que seja um dos menores, e confiar no Egito para obter carros de guerra e cavaleiros?
25 U ǹ yɛ̃ mɑ kɑ Yinni Gusunɔn yɛ̃rɑ u kɑ tem mɛ wɔrimɑ, kpɑ u mɛ kɔsuku? Domi Gusunɔn tiiwɑ u nɛɛ, u doo u tem mɛ wɔri kpɑ u mu kɔsuku.
25 Será que você pensa que é sem o consentimento do Senhor Deus que eu vim contra este lugar, para o destruir? Foi o próprio Senhor quem ordenou que eu atacasse esta terra e a destruísse.”
26 Eliɑkimu Hilikiyɑn bii kɑ Sebinɑ kɑ Yoɑsi bɑ durɔ wi sɔ̃ɔwɑ bɑ nɛɛ, ɑ suuru koowo, sɑ nun kɑnɑmɔwɑ ɑ kɑ bɛsɛ wunɛn bwɑ̃ɑbu ɡɑri koowo kɑ ɑrɑmum, domi sɑ mu nɔɔmɔ. A ku kɑ mɑɑ bɛsɛn bɑrum Heberum ɡɑri ɡere, kpɑ tɔn be bɑ swɑɑ dɑki ɡbɑ̃rɑrun di bu ku nɔ ye sɑ ɡerumɔ.
26 Então Eliaquim, filho de Hilquias, Sebna e Joá disseram a Rabsaqué: — Por favor, fale com estes seus servos em aramaico, porque nós o entendemos. Não fale em hebraico, aos ouvidos do povo que está sobre a muralha.
27 Adɑmɑ durɔ wi, u bu wisɑ u nɛɛ, i tɑmɑɑ nɛn yinni u mɑn ɡɔrimɑ bɛɛ kɑ bɛɛn yinni tɔnɑn sɔ̃ n kɑ ɡɑri yini ɡere? Aɑwo, kɑ mɑɑ be bɑ sɔ̃ ɡbɑ̃rɑru wɔllɔn sɔ̃nɑ u mɑn ɡɔrimɑ. N ǹ mɑɑ tɛɛmɔ i kɑ bɛɛn tiin swɑɑ swĩibu di kpɑ i bɛɛn yɛ̃kum nɔ kɑ be sɑnnu.
27 Mas Rabsaqué lhes respondeu: — Você pensa que o meu senhor me enviou para dizer estas palavras apenas a você e ao seu rei? Ele me enviou para falar também aos homens que estão sentados sobre a muralha e que, junto com vocês, terão de comer o seu próprio excremento e beber a sua própria urina!
28 Sɑɑ ye sɔɔrɑ durɔ wi, u ɡbɑ̃rɑ kɑ dɑm kɑ Yudɑbɑn bɑrum u nɛɛ, i bɛsɛ Asiriɡibun sinɑ boko wi u kpuro keren ɡɑri swɑɑ dɑkio.
28 Então Rabsaqué se pôs em pé e gritou em hebraico: — Escutem as palavras do grande rei, o rei da Assíria.
29 U nɛɛ, i ku de Esekiɑsi u bɛɛ nɔni wɔ̃ke domi u ǹ kpɛ̃ u bɛɛ wɔrɑ sɑɑ win nɔmun di.
29 Assim diz o rei: “Não deixem que Ezequias os engane, pois ele não poderá livrá-los da minha mão.
30 I ku wurɑ i Gusunɔ nɑɑnɛ ko bɑɑ Esekiɑsi ù n nɛɛ, Yinni Gusunɔ u koo bɛɛ wɔrɑ, n ǹ koorɔ Asirin sinɑ boko u wuu ɡe mwɑ.
30 Não deixem que Ezequias os leve a confiar no Senhor , dizendo: ‘O Senhor certamente nos livrará, e esta cidade não será entregue nas mãos do rei da Assíria.’
31 I ku mɑɑ nùn swɑɑ dɑki. Adɑmɑ i nɔɔwɔ ye Asirin sinɑ boko u ɡeruɑ. U nɛɛ, i kɑ nùn nɔɔ tiɑ koowo kpɑ i nùn tii wɛ̃. Kpɑ bɑɑwure u wɑ u win tiin resɛmbɑ kɑ win dɑ̃ɑ binu di. Kpɑ u mɑɑ win dɔkɔn nim nɔ.
31 Não deem ouvidos a Ezequias. Porque assim diz o rei da Assíria: ‘Façam as pazes comigo e se entreguem. Então cada um comerá da sua própria videira e da sua própria figueira, e beberá a água da sua própria cisterna,
32 Yen biru u koo nɑ u bɛɛ suɑ u kɑ dɑ tem ɡɑm mɛ mu sɑ̃ɑ nɡe bɛɛn tiin tem mɛ, mi resɛm kɑ ɑlikɑmɑ wɑ̃ɑ, kpɑ i n pɛ̃ɛ kɑ tɑm mɔ kɑ tim kɑ olifin ɡum. Mɛyɑ i ko i n wɑ̃ɑ, ye i ko i rɑɑ kɑ ɡbi mini. Yen sɔ̃, i ku mɑɑ Esekiɑsin ɡere swɑɑ dɑki. Domi u koo bɛɛ nɔni wɔ̃ke u nɛɛ, Yinni Gusunɔ u koo bɛɛ wɔrɑ.
32 até que eu venha e os leve para uma terra como a de vocês, terra de cereal e de vinho, terra de pão e de vinhas, terra de oliveiras e de mel, para que vocês vivam e não morram.’ Não deem ouvidos a Ezequias, porque ele está enganando vocês, ao dizer: ‘O Senhor nos livrará.’
33 Bwese ni nu tien bũnu nu ǹ bu wɔre Asirin sinɑ bokon nɔmɑn di.
33 Será que os deuses das nações puderam livrar, cada um a sua terra, das mãos do rei da Assíria?
34 Mɑnɑ Hɑmɑti kɑ Aɑpɑdi kɑ Sefɑɑfɑimu kɑ Henɑ kɑ Ifɑn bũnu nu wɑ̃ɑ tɛ̃. Nu kpĩɑ nu Sɑmɑriɡibu wɔrɑ sɑɑ win nɔmɑn di?
34 Onde estão os deuses de Hamate e de Arpade? Onde estão os deuses de Sefarvaim, Hena e Iva? Será que eles livraram Samaria das minhas mãos?
35 Bũu ni kpuro sɔɔ, nin nirɑ̀ nu nin tem wɔrɑ sɑɑ win nɔmɑn di, bu sere nɛɛ, Yinni Gusunɔ u koo Yerusɑlɛmu wɔrɑ.
35 De todos os deuses destes países, quais foram os que livraram a sua terra das minhas mãos? Então como o Senhor poderá livrar Jerusalém das minhas mãos?”
36 Mɑ Yudɑbɑ kpuro bɑ mɑri, domi sinɑ boko Esekiɑsi u nɛɛ, bu ku rɑɑ nùn ɡɛɛ wisi.
36 O povo ficou calado e não lhe respondeu palavra, porque assim lhe havia ordenado o rei: “Não lhe respondam.”
37 Mɑ Eliɑkimu Hilikiyɑn bii, sinɑ bokon sɔm kowobun wiruɡii wi, kɑ mɑɑ win tire yoro Sebinɑ kɑ sere Yoɑsi, Asɑfun bii wi u rɑ tirenu bere, bɑ nɑ Esekiɑsin mi, bɑ yɑbe kĩɑnu sebuɑ nuku sɑnkirɑnun sɔ̃. Mɑ bɑ nùn durɔ win ɡɑri yi kpuro sɑɑriɑ.
37 Então Eliaquim, filho de Hilquias, o responsável pelo palácio, e Sebna, o escrivão, e Joá, filho de Asafe, o cronista, voltaram para junto do rei Ezequias, com as suas roupas rasgadas, e lhe contaram o que Rabsaqué tinha dito.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 2 Reis 18, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.