Lucas 12
Vaikala Noxou Lataua (ATA) vs NAA
1 No mine Iesu uvivikalaneꞌi aloxo ne, la ta mitema tavuꞌalo mineꞌe mipita noxou la tani mutomu manina mo tanixaꞌa uasi. La sou aneꞌi mimalomaloxou tavaꞌa ngatongatoꞌo. La Iesu muavuti sou mupelaꞌa ta molomolo noxou aloxo ꞌo, “Ngingi ngasaxilaꞌinge laixe no anu ꞌilixo sou kalavoi noxiꞌa ta Palisaio, xo ꞌilixo noxiꞌa ne uvasainge.
1 Visto que milhares de pessoas se aglomeraram, a ponto de se atropelarem umas às outras, Jesus começou a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos:
2 Mii maꞌia ane mivausou ne, ulai iliꞌi la upalaꞌa no taatexa. Xe mii maꞌia ane mutalume ne, ulai iliꞌi la aneꞌi ilavusou.
2 Não há nada encoberto que não venha a ser revelado, nem oculto que não venha a ser conhecido.
3 La sou mii maꞌia ane ngingi ngalemolu no isivoxo ne, ulai la ta mitema ilomusou no aso. Xe mii maꞌia ane ngingi ngamunumunusou no nano no tani tanu ne, ulai la ta mitema itulu teitexi no tani laxaꞌu sou iaꞌaloxu.
3 Porque tudo o que vocês disseram às escuras será ouvido em plena luz; e o que disseram ao pé do ouvido no interior da casa será proclamado dos telhados.
4 Ta menexilo, eni avikalangengi aloxo ꞌo. Mamu sou ngaꞌumeꞌa aneꞌi ane ivau vasimenge mo usoli, ia iliꞌi la imomomo sou iꞌoxonu mii vile la noxinge uasisi.
4 — Digo a vocês, meus amigos: não temam os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Ia eni alosiengixu ꞌenaꞌei ane ngingi ngaꞌumolu. Ngaꞌumolu itema ane Anu xaviinu sou uvau vasimenge usoli mo uleanu uleengengi ulai no taxa sou navunavu. Eni avikalangengi lexe ngaꞌumolu itema ane ne.
5 Eu, porém, vou mostrar a quem vocês devem temer: temam aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo que a esse vocês devem temer.
6 Ngingi ngelavusou lexe ta mitema ilavusou ilotoneꞌi ta ngiala ta kitukituꞌa taꞌuve no anu Asarioni tamei. Ia Lataua iou siꞌisiꞌa ta ngiala ta kitukituꞌa ane ne uasi.
6 — Não se vendem cinco pardais por duas moedinhas? Entretanto, Deus não se esquece de nenhum deles.
7 Xe kalumo Lataua mulavusou sou uitisou kisinge laxusou. La sou ngingi ngaꞌume mamu. Xo ngingi ne, ngatiatila noxiꞌa ta ngiala ta kitukituꞌa moso ne.
7 Até os cabelos da cabeça de vocês estão todos contados. Não temam! Vocês valem bem mais do que muitos pardais.
8 La sou eni avikalangengi aloxo ꞌo. ꞌEnaꞌei ane uvikala lexe anu ulavusilo no ieꞌi ta mitema, la Itema ꞌOlu kalumo uvikala lexe Anu ulavusou no ieꞌi ta angelo noxou Lataua.
8 — Digo mais a vocês: todo aquele que me confessar diante dos outros, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Ia, ꞌenaꞌei ane uvikala lexe anu ulavusilo uasi no ieꞌi ta mitema, la Itema ꞌOlu kalumo uvikala lexe Anu ulavusou no ieꞌi ta angelo noxou Lataua uasi.
9 mas o que me negar diante das pessoas será negado diante dos anjos de Deus.
10 Xe ꞌenaꞌei ane uvikala masua ulai noxou Itema ꞌOlu, la Lataua uxiu tumalouu vaikala masua noxou ne. Ia ꞌenaꞌei ane uvikala masua ulai noxou Uleenu Tavuna, la umomomo sou Lataua uxiu tumalouu vaikala masua noxou ne uasi.
10 Todo aquele que disser uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 Xe lexe ta mitema ilailingenge no taasou lalotu noxiꞌa ta Iutaia, xe itulusinge no ieꞌi ta mitema sou isaxilaꞌu tuatuala, la ngaxavutala piena sou ngaꞌoxo latolosinge a loxovaa mo mii maꞌia ane ngingi ngalemo ulai noxiꞌa mamu.
11 — Quando levarem vocês às sinagogas ou à presença de governadores e autoridades, não se preocupem quanto à maneira como irão responder, nem quanto às coisas que tiverem de falar.
12 Xo no mine ngingi ngatulu sou ngavikala ulai noxiꞌa, la Uleenu Tavuna molu ulosiengixu vaikala maꞌia ane ngingi ngalemolu noxiꞌa ne.”
12 Porque o Espírito Santo lhes ensinará, naquela mesma hora, as coisas que vocês devem dizer.
13 Xe vile noxiꞌa ta mitema tavuꞌalo ne, muavuti la muvikalanu Iesu aloxo ꞌo, “Itema sou ulosixe lavulavu. Mamixe a musoli ne, ia eni emasaxa lexe navikala vivilo mo uvelu mimii e mamixe musolisou ne mo ulosilo moseꞌi.”
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão disse a Jesus: — Mestre, diga a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Ia Iesu mukolinu aloxo ꞌo, “Ae, ꞌenaꞌei musosovosilo sou axali itema vile sou atulu no ꞌa vaikala sou no nixi noxinge nongou vivine ne?”
14 Mas Jesus lhe respondeu:
15 La Anu Iesu muvikalaneꞌi aloxo ꞌo, “Ngasaxilaꞌinge laixe! Xo loxo ꞌo io, iengi uisuisuxu mimii iouiou. Xo maulinenge a uxolu no anu mimemimengi ne uasi.”
15 Então lhes recomendou:
16 La Anu muvikala tovolaꞌi vile noxiꞌa aloxo ꞌo, “Itema vile sou lavuluti ne, xaixu muneneꞌa muꞌoki.
16 E Jesus lhes contou ainda uma parábola, dizendo:
17 La anu muxavutala aloxo ꞌo, ‘Eni aꞌoxo a loxovaa? Xo eni silo tani vile umomomo sou apitanu laꞌilalixo no anu uasi.’
17 Então ele começou a pensar: “Que farei, pois não tenho onde armazenar a minha colheita?”
18 La muvikala aloxo ꞌo, ‘Mane, eni aꞌoxo aloxo ꞌo. Eni amamulonu tani kitukituꞌa sou laꞌilalixo mo atulusou apitanu tani ta tatilasi sou laꞌilalixo xe lavulutixeni.
18 Até que disse: “Já sei! Destruirei os meus celeiros, construirei outros maiores e aí armazenarei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Mo sou eni melo taleli uvikalaleli aloxo ꞌo, “Eni ne, mixomixo tavuꞌalo misevile manina. Umomomo sou uai no anu tauu ie tavuꞌalo. La sou eni amaꞌila laixe mo aꞌani mo aie mo axolu aꞌosaꞌosasi.” ’
19 Então direi à minha alma: ‘Você tem em depósito muitos bens para muitos anos; descanse, coma, beba e aproveite a vida.’”
20 Ia Lataua muvikalanu aloxo ꞌo, ‘Kisine muxovulaulau manina! Vaimomo no ꞌolovoxo ꞌo si, la nini nasoli avile. La mixemixene ane nelalaxii muai no tani ne, ꞌenaꞌei unoꞌu ne?’
20 Mas Deus lhe disse: “Louco! Esta noite lhe pedirão a sua alma; e o que você tem preparado, para quem será?”
21 ꞌIlixo ane loxo ne, uxali noxiꞌa ta mitema ane ipitanu mimii sou no lia ꞌo. Ia no iou Lataua, la aneꞌi ta mitema vitanisi mo iꞌa lavuluti uasi.”
21 — Assim é o que ajunta tesouros para si mesmo, mas não é rico para com Deus.
22 Iesu muvikalaneꞌi ta mitema mukalu, la sou muvikalaneꞌi ta molomolo noxou aloxo ꞌo, “Aloxo ne, la sou ngaxavutala piena no anu maulingenge mamu. Mo mamu sou ngavikala lexe, ‘Nenge taꞌou mii maꞌia xe tasakii mii maꞌia sou vasimenge?’
22 A seguir, Jesus se dirigiu aos seus discípulos, dizendo:
23 Xo maulinenge ne, anu mutila no anu laꞌilali xe vasimenge ne anu mutila no anu tokolomo.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as roupas.
24 Loxo ngaxavutalaneꞌi ta ꞌola. Aneꞌi ilavusou itotou no xai mo imolo laꞌilali uasi. Kalumo aneꞌi siꞌa tani sou ipitanu laꞌilalixaꞌa no anu uasi. Ia Lataua molu ulosiꞌa laꞌilali. Io, ngingi ne, loxo ta ngiala uasi. Ngingi ngatatila manina musuku noxiꞌa mo ngauaulixaꞌa!
24 Observem os corvos, que não semeiam, não colhem, não têm despensa nem celeiros; contudo, Deus os sustenta. Vocês valem muito mais do que as aves!
25 Ia lexe vile no nixi noxinge ne uxavutala piena sou maulixu uxolu maxuvee sevile, la anu umomomo sou molu usukunu maulixu ulai sevile la? Uasi manina.
25 Quem de vocês, por mais que se preocupe, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Lexe ngingi ngamomomo sou ngaꞌoxonu mii se ane kituꞌa ne uasi, la tavaꞌu loxovaa la sou ngaxavutala piena no anu mimii ukalusi la?
26 Portanto, se não podem fazer nada quanto às coisas mínimas, por que se preocupam com as outras?
27 Ngaxavutala lexe kungalo seseenu ne uleme a loxovaa? Anu uxaxaisou uꞌoxonu tokolomou uasi. Ia avikalangengi lexe Solomoni ne munoꞌu mimii lailaixe no lia ꞌo mukalusi, ia kungalo seseenu muuaulixu tokolomoxu ne.
27 Observem como crescem os lírios: eles não trabalham, nem fiam. Eu, porém, afirmo a vocês que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Ia lexe Lataua utokolomo sese seseenu ane uleme vaimomo ꞌo xe neꞌiela la ta mitema ixotosou sou iꞌelaxu, la anu utokolomongengi laixe manina musuku uuaulixu sese seseenu ne. Ae, ngingi ta mitema ane ngeuaulixu ne, ngemulaxu tangengi noxou Lataua ne kituꞌasi.
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, muito mais fará por vocês, homens de pequena fé!
29 Aloxo ne, la sou mamu sou ngingi ngaxavutala piena no anu mii maꞌia sou ngaꞌou mo ngaiexu.
29 Portanto, não fiquem perguntando o que irão comer ou beber e não fiquem preocupados com isso.
30 Xo ta mitema ane ilavusou Lataua uasi no lia ꞌo ne, aneꞌi ixavutala piena sou ikakamulinu mimii ane ne. Ia Maminge mulavusou lexe mimii ane ne, anu laixe sou ngingi nganoꞌu.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas o Pai de vocês sabe que vocês precisam delas.
31 La sou laixe lexe ngingi ngakamulinu saxisaxilaꞌu noxou Lataua tei, la sou Anu ulosinge mimii ane ne.
31 Busquem, antes de tudo, o seu Reino, e estas coisas lhes serão acrescentadas.
32 Ngingi moosou e loxo ta sipsip laꞌoluxaꞌa sevile kituꞌa ne, ngaꞌume mamu. Xo Maminge muꞌosa lexe Anu ulosinge sou ngasaxilaꞌu tuala ane anu usaxilaꞌu.
32 — Não tenha medo, ó pequenino rebanho; porque o Pai de vocês se agradou em dar-lhes o seu Reino.
33 La sou ngingi ngalosiꞌa ta mitema lavulutimengi sou ilotonu. Xe nganoꞌu lamolisou, la ngalosiꞌa ta mitema aneꞌi iꞌa lamoli uasi. Io nganoꞌu tiva sou lamoli ane ulavusou ukakaa uasi sou ngataa mimii lailaixe no anu, mo ngamulaxu teitexi no opo loxotolo e mimii ukukasou uasi. Xo no tuala ane ne, la ta mitema sou pakali ilai ꞌalai no anu uasi mo ta totoxae ixotosou uasi.
33 Vendam os seus bens e deem esmola; façam para vocês mesmos bolsas que não desgastem, tesouro inesgotável nos céus, onde o ladrão não chega, nem a traça corrói,
34 Xo no tuala ane mimii lalaixe noxinge uai no anu ne, la tangengi a uxolu lai ne kalumo.”
34 porque, onde estiver o tesouro de vocês, aí estará também o seu coração.
35 — ausente —
35 — Estejam preparados, com o corpo cingido e as lamparinas acesas.
36 — ausente —
36 Façam como os homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que logo abram a porta, quando vier e bater.
37 Anu laixe lexe tila noxiꞌa uneꞌe la uxalisiꞌa ta mitema sou xaixai noxou mine aneꞌi ixoxomaiou. Eni avikalangengi manina musuku. Anu molu usakiinu maloxu ataxu mo utupokoxu ka uvikalaneꞌi lexe ixolu no anu luu sou laꞌilali mo Anu molu ulosiꞌa laꞌilali.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, encontrar vigilantes. Em verdade lhes digo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Mo anu laixe lexe tila noxiꞌa uneꞌe, la uxalisiꞌa ta mitema sou xaixai noxou no ꞌolovoxo lixinu, uasi la no maxasesela mine aneꞌi ixoxomaiou.
38 Quer ele venha à meia-noite ou de madrugada, bem-aventurados serão eles, se os encontrar vigilantes.
39 Ia ngalavusou aloxo ꞌo. Lexe moosou tani ulavusou voxo ngiou ane itema sou pakali uneꞌe no anu, la anu umomomo sou upelemasaxanu itema sou pakali ne uꞌuna no taasou uasi.
39 Porém, considerem isto: se o pai de família soubesse a que hora viria o ladrão, não deixaria que a sua casa fosse arrombada.
40 Aloxo ne, la sou ngingi kalumo ngaxolu sou ngautitisi, xo Itema ꞌOlu uneꞌe no anu voxo ngiou ane ngingi ngaxavutala lexe Anu uneꞌe uasi.”
40 Estejam também vocês preparados, porque o Filho do Homem virá à hora em que vocês menos esperam.
41 Pita mulomu aloxo ne, la mutaliꞌisou Iesu aloxo ꞌo, “Tilasixe, nini nevikala tovolaꞌi uneꞌe noxixesi, uasi ulai noxiꞌa ta mitema ukalusi kalumo?”
41 Então Pedro perguntou: — Senhor, esta parábola é só para nós ou também para todos?
42 Tila mukolinu aloxo ꞌo, “Ioxe, moosou tani muꞌitaloneꞌi ta mitema sou xaixai noxou no avolu itema vile noxou sou usaxilaꞌa. Ia anu itema ne, anu uvikala lexe uꞌoxonu mii vile, la anu uꞌoxonu manina mo uꞌoxonu laixe ukalusi. Anu ulosiꞌa ta mitema sou xaixai laꞌilalixaꞌa no aso iou e moosou tani musosovosou, la ꞌenaꞌei ane itema laixe sou uꞌoxonu xaxai ane loxo ne?
42 O Senhor respondeu:
43 Anu laixe lexe moosou tani ulivu uneꞌe, la uxalisou itema sou xaixai noxou ne uꞌoxo xaixai aloxo ne.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Eni avikalangengi manina musuku lexe moosou tani ne, anu uꞌitalonu mimii noxou ukalusi no avolu sou anu usaxilaꞌu.
44 Em verdade lhes digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 Ia lexe itema sou xaixai noxou moosou tani ne, uxavutala lexe, ‘Tila noxilo ne ulivu palea uasi.’ La sou anu uavuti sou uveꞌa ta mulu mo ta sema sou xaixai noxou moosou tani xe uꞌaniꞌani mo uie xoo mole uꞌoxovulaulau.
45 Mas o que acontecerá se aquele servo disser consigo mesmo: “Meu senhor demora para vir”, e começar a espancar os empregados e as empregadas, a comer, a beber e a embriagar-se?
46 Xe tila noxou itema sou xaixai ne, ulivu uneꞌe no anu voxo e anu uxavutala lexe anu uneꞌe no anu uasi mo no voxo ngiou ane ulavusou uasi, la anu ulosou navunavu tatila misevile mo uxexee ulai upita noxiꞌa ta mitema ane ilavusou Lataua uasi.
46 Virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e irá aplicar-lhe um castigo severo, condenando-o com os infiéis.
47 Itema sou xaixai noxou tila vile ane anu mulavusou masaxa noxou tila noxou, ia ulalaxi mo uꞌoxonu mii ane tila noxou mumasaxau ne uasi, la upuapuasou alaxu tavuꞌalo manina.
47 — Aquele servo que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade, será punido com muitos açoites.
48 Ia ꞌenaꞌei ane ulavusou masaxa noxou tila uasi, ia ususunoxu xaixai e umomomo sou tila noxou upuapuasouxu, la anu upuapuasou alaxu taꞌeisi. Xo aneꞌi ane ta mitema milosiꞌa mimii tapiena ne, la ta mitema ilinga lexe ikolinu tapiena sio. Xe aneꞌi ane ta mitema milosiꞌa mimii tavuꞌalo noxiꞌa ne, la ta mitema ivikala lexe ikolinu tavuꞌalo la.”
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 Iesu muvikalaneꞌi la aloxo ꞌo, “Eni eneꞌe ꞌo sou alea navu uluꞌe no lialia ꞌo. Mo eni emasaxa lexe navu ane ne, uꞌani paleasi la eni aꞌosa.
49 — Eu vim para lançar fogo sobre a terra, e bem que eu gostaria que já estivesse aceso.
50 Ia, ulai iliꞌi, la eni aꞌulo no anu ꞌulo sou soli. Mo vaimomo ꞌo, eni opoole tuꞌumaxu sio xo xaixai ane ne, eni akalusou uao.
50 Mas existe um batismo pelo qual tenho de passar, e como me angustio até que o mesmo se cumpra!
51 Loxo ꞌo io, ngingi ngaxavutala lexe eni eneꞌe ꞌo sou akalusou ꞌotoꞌoto no lia ꞌo. Uasi, eni avikalangengi lexe eni eneꞌe ꞌo sou akalikalipalaneꞌi ta mitema.
51 Vocês pensam que vim para dar paz à terra? Eu afirmo a vocês que não; pelo contrário, vim para trazer divisão.
52 Vaimomo ꞌo mo ulai iliꞌi, la ta mitema taꞌuve no tani vile ne, ikalipala mo ixali tamei. Tatalu iꞌoto noxiꞌa tamei xe tamei iꞌoto noxiꞌa tatalu.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois e dois contra três.
53 Ikalipala, la mamiꞌa uꞌoto noxou ꞌolu xe ꞌolu uꞌoto noxou momu, xe neniꞌa iꞌoto noxie ꞌilie sema xe ꞌilie sema iꞌoto noxie nenie, xe nenie iꞌoto noxie uaꞌaꞌne xe uaꞌaꞌne iꞌoto noxie.”
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora e nora contra sogra.
54 Iesu muvikalaneꞌi ta molomolo noxou mukalu, la Anu muvikalaneꞌi ta mitema laoluxaꞌa aloxo ꞌo, “Lexe ngingi ngamaisou tamuxala utulu utelo no xalee ane aso uꞌuna no anu, la ngingi ngapalea ngavikala lexe, ‘Uali asou usili.’ La anu usili manina.
54 Jesus disse ainda às multidões:
55 Xe no voxo ane atume uili molu luꞌe no luaki utelo, la ngavikala lexe, ‘Vaimomo ꞌo, la tani ialuxu.’ La anu uxali manina.
55 E, quando notam que sopra o vento sul, dizem que fará calor, e assim acontece.
56 Ngingi ta mitema sou kalakalavoi! Ngingi ngelavusou voxo sou mimii ane uxali no lia ꞌo mo teitexi no loxotolo. Ia loxovaa, la sou ngingi ngalavusou mii maꞌia ane uxaxali no anu voxo ano ꞌo uasi ꞌo?
56 Hipócritas! Vocês sabem interpretar a aparência da terra e do céu, mas não sabem discernir esta época?
57 Ia tavaꞌu loxovaa, la sou ngingi menge ngatilovosou mii ane laixe xe mii ane masua uasi ꞌo?
57 — E por que não julgam também por vocês mesmos o que é justo?
58 No anu voxo ane ngingi nongou itema ane utelo vaikala noxine ngamuamuaꞌi ngalai noxou itema sou utilovosou vaikalamengi, la natovonu pekiꞌaine sou namomosou vaivaikala no mine ngingi nongou uao no voteꞌi io. Nini naꞌoxo aloxo ne uasi, la anu usuꞌaneni nalai noxou itema sou uvelunu vaikalamengi. La itema sou utilovosou vaikala uꞌitaloneni nalai noxou itema sou xaixai noxou, la anu usuꞌaneni naꞌuna no taasou navunavu.
58 Quando você for com o seu adversário ao magistrado, faça o possível para chegar a um acordo com ele enquanto vocês estão a caminho, para não acontecer que ele arraste você ao juiz, o juiz entregue você ao oficial de justiça e o oficial de justiça ponha você na prisão.
59 La eni avikalaneni aloxo ꞌo. Nini naxolu no anu taasou navunavu ne, utalo no anu voxo ane nini naleanu Leputa vile kaluxusou.”
59 Digo-lhe que você não sairá dali enquanto não pagar o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.