Daniel 2
asg (ASG) vs NTLH
1 A̱ ka̱ya̱ ke ire ka na Nebukaneza wi o tsugono, ɗa u yaꞋin alatani. Alatani a nanlo a takacikai ni ka̱u ali ɗa u kpa̱ɗa̱i alavu.
1 No segundo ano de Nabucodonosor como rei da Babilônia, ele teve uns sonhos que o deixaram tão preocupado, que não podia dormir.
2 Ɗa mogono me ɗekei oboci, n aza a imoɗi, n aza a̱ a̱guma̱, n aza a kindana adama a na a dana yi ili i na u latanai. Ana a yawai ɗa a shamgbai ɗevu m mogono ma,
2 Então mandou chamar os sábios, os adivinhos, os feiticeiros e os astrólogos, para que eles explicassem os sonhos. Quando chegaram e se apresentaram diante do rei,
3 ɗa u danai le, <<Alatani a na n yaꞋin va i ta̱ a kutakacika mu. N ciga ta̱ n yeve kaci ka alatani ka.>>
3 ele lhes disse: — Tive um sonho que me deixou muito preocupado e não vou ficar sossegado enquanto não souber o que ele quer dizer.
4 Ɗa aza a kindana a a̱ ushuki mogono ma n kelentsu ka aza a Arami, <<Mogono, wuma u nu u geshe, dana agbashi a̱ nu alatani a, ci ta̱ a kudana wu kaci ka alatani ka.>>
4 Eles disseram ao rei na língua aramaica : — Que o rei viva para sempre! Pedimos que o senhor nos conte o sonho e aí nós lhe diremos o que ele quer dizer.
5 Ɗaɗa mogono ma danai aza a kindana a, <<N sheshe ta̱ ɗe n ka̱ɗu ka̱ va̱ mayun ɗa i dana mu ukuna wa alatani a nampa n kaci ka alatani ka. I fuɗa baci ba, mi ta̱ a kuzuwa a kara ɗa̱ vi nyama vi nyama ka̱ta̱ o bonoko kpamu iꞋuwa i ɗa̱ agali.
5 Mas o rei respondeu: — Eu já resolvi que vocês têm de me contar o sonho e também explicar o que ele quer dizer. Se não puderem fazer isso, vocês serão todos cortados em pedaços, e as suas casas serão completamente arrasadas.
6 Ama i fuɗa baci i dana mu alatani a n kaci ka a ɗa, yi ta̱ a kisa kuneꞋe n katsupu koɓolo n tsugbayin wa̱ va̱. Adama a nannai, danai mu alatani a n kaci ka ɗa.>>
6 Mas, se me contarem o sonho e explicarem o que ele quer dizer, eu lhes darei presentes, prêmios e muitas honras. Portanto, digam o que foi que eu sonhei e o que o sonho quer dizer.
7 Ɗa kpamu a̱ ushuki, <<YaꞋan mogono ma dana agbashi a̱ ni alatani a, ci ta̱ a kudana yi kaci ka ɗa.>>
7 E todos os sábios disseram de novo: — Conte o senhor o sonho, e aí nós lhe diremos o que ele quer dizer.
8 Ɗaɗa mogono ma mu ushuki, <<N yeve ta̱ yi ta̱ a kataci ka na i la̱nga̱sa̱ ayin, adama a na i yeve ta̱ ɗe ili i na n sheshei n utsura.
8 Mas o rei insistiu: — Eu sei o que vocês estão fazendo. Estão é procurando ganhar tempo porque sabem que já resolvi
9 I dana mu baci alatani a ba, yi ta̱ n atakaci e te a na e kuneke ɗa̱. I ɓolongi una̱ adama a na i yaꞋanka mu aꞋuwa m modoruko, kudana ku ɗa̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱ a kusabaꞋa. Ama danai mu alatani a, nannai ɗa n kuyeve a na yi a kufuɗa ya dana mu kaci ka alatani ka.>>
9 que, se vocês não me contarem o sonho, vou dar a todos o mesmo castigo. Vocês já combinaram me enganar com mentiras e falsidades, esperando que a situação mude. Contem-me o sonho, e então eu saberei que também poderão explicar o que ele quer dizer.
10 Ɗa aza a kindana a a̱ ushuki mogono ma, <<Babu vuza a iɗika i nampa vu na u kuyaꞋan i na mogono mo folonoi. Babu mogono, vuza vu utsura n tsugbayin vu na u saꞋwai kufolono ili a̱ ubuta̱ u koboci, vuza va̱ a̱guma̱, ko vuza vu kindana.
10 Os sábios deram ao rei esta resposta: — Não há ninguém no mundo que seja capaz de fazer o que o senhor quer. Nunca houve nenhum rei, por mais forte e poderoso que fosse, que tivesse exigido uma coisa dessas dos seus sábios, adivinhos ou astrólogos.
11 Ili i na mogono me ecei yi ta̱ n a̱miki. Babu vuza na u kudana mogono i na yi punu sai a̱ma̱li koci, i ta na feu o kuyongo a̱ ubuta̱ u uma ba.>>
11 O que o senhor está querendo é impossível. Não existe quem possa atender o seu pedido, a não ser os deuses, e eles não moram com a gente aqui na terra.
12 Ili i nampa i zuwai mogono ma yaꞋin wupa n una̱mgbuka̱tsuma̱, ɗa u zuwai a una aza a̱ a̱guma̱ a Babila ra̱ka̱.
12 O rei ficou tão furioso, que mandou matar todos os sábios da Babilônia.
13 A zuwa ta̱ wila̱ adama a na a una aza a̱ a̱guma̱ a, a̱ suki uma adama a na a̱ la̱nsa̱ Daniyan n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni ka̱ta̱ a una.
13 A ordem foi publicada, e então foram buscar Daniel e os seus companheiros para que eles também fossem mortos.
14 Ana Ariyo kovonshi ka vuza vu kinda mogono u lazai a kubana kuna aza a̱ a̱guma̱ a Babila, Ɗa Daniyan u yaꞋankai ni kadanshi ku ugboji.
14 Daniel foi procurar Arioque, o chefe da guarda do rei, que tinha recebido ordem para matar todos os sábios da Babilônia. Com muito jeito e cuidado,
15 We ecei kagbashi ko mogono ka, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa mogono ma zuwai wila̱ u gogoꞋo u nampa?>> Ɗaɗa Ariyo u danai Daniyan ukuna wa.
15 Daniel perguntou a Arioque: — Por que foi que o rei deu uma ordem tão dura assim? Arioque explicou o que havia acontecido.
16 N tsu nampa, ɗa Daniyan u uwai u folonoi mogono adama a na u doku ayin a, ciya̱ u fuɗa u dana yi kaci ka alatani ka.
16 Então Daniel foi falar com o rei, e este concordou em esperar, a fim de dar tempo a Daniel para explicar o sonho.
17 Ɗaɗa Daniyan u bonoi a kpaꞋa ku ni ɗa u danai a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni Hananiyan, Mesheku, n Azariya ukuna wa.
17 Depois, Daniel foi para casa e contou tudo aos seus amigos Ananias, Misael e Azarias.
18 U gutsai le o folono Ka̱shile ka zuva u yaꞋanka le kasingai adama a ukuna wi ili yi usokongi i nanlo, ciya̱ a una yi n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni koɓolo n aza a̱ a̱guma̱ a Babila a ba.
18 Daniel disse que orassem ao Deus do céu, pedindo que tivesse pena deles e lhes mostrasse o que aquele sonho misterioso queria dizer, a fim de que Daniel e os seus amigos não morressem junto com os outros sábios da Babilônia.
19 N kayin ɗa ukuna wu usokongi wa wu uta̱i e keteshe u Daniyan. Ɗa Daniyan u cikpai Ka̱shile ka zuva,
19 Naquela noite, Daniel teve uma visão, e nela Deus mostrou o que o sonho queria dizer. Então Daniel agradeceu a Deus,
20 u danai,
20 dizendo: “Que o nome de Deus seja louvado para sempre, pois dele são a sabedoria e o poder!
21 U tsu sabaꞋa ta̱ ayin m makyan, a̱yi ɗa u tsu zuwa ngono ka̱ta̱ kpamu wu uta̱ka̱ le o tsugono tsa. U tsu neke ta̱ aza a ugboji kuyeve ka̱ta̱ kpamu u neke kuyeve u vuza na wi n cicoꞋo.
21 É ele quem faz mudar os tempos e as estações; é ele quem põe os reis no poder e os derruba; é ele quem dá sabedoria aos sábios e inteligência aos inteligentes.
22 U tsu uta̱ka̱ ta̱ ili i na yi uciɗa̱ngi ka̱u koɓolo n i na yi usokongi, u yeve ta̱ i na yi punu a̱ ka̱yimbi ama kutashi ku ɗa ili i na yi o kuyongo n a̱yi.
22 Ele explica mistérios e segredos e conhece o que está escondido na escuridão, pois com ele mora a luz.
23 Ka̱shile ki ikaya ka̱ va̱ wa̱ nu ɗa mi e kuneke ogodiya koɓolo n ucikpi, vi neke mu ta̱ ugboji koɓolo n utsura. Vu danai mu ili i na ce ecei nu ɗa kpamu vu danai tsu kaci ki ili i na mogono ma cigai.>>
23 Ó Deus dos meus antepassados, eu te agradeço e te louvo, pois me deste sabedoria e poder. Tu respondeste à nossa oração, nos mostrando o que o rei quer saber.”
24 Ɗa Daniyan u banai u Ariyo vuza na mogono ma̱ suki wu una aza a̱ a̱guma̱ a Babila ɗa u danai ni, <<Ka̱ta̱ vu una aza a imoɗi a Babila ba. Banka mu u mogono wa, mi ta̱ a kudana yi kaci ka alatani ka.>>
24 Aí Daniel foi procurar Arioque, o oficial que tinha recebido ordem do rei para matar os sábios da Babilônia. Daniel disse: — Arioque, não mate os sábios. Leve-me para falar com o rei, e eu explicarei o sonho que ele teve.
25 Ariyo u yaꞋin gogoꞋo u bankai Daniyan u mogono wa ɗa u danai, <<N ciya̱ ta̱ vuma vi yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka agbashi o kuvon a na a ɗikai a Yahuda, vuza na u kufuɗa kudana mogono kaci ka alatani a̱ ni.>>
25 Arioque levou Daniel depressa para o lugar onde o rei estava e lhe disse: — Está aqui comigo um dos judeus que trouxemos como prisioneiros e ele vai explicar o sonho que o senhor teve.
26 Mogono me ecei Daniyan (vuza na kpamu e ci ɗeke Belshaza), <<Vi ta̱ a kufuɗa kudana mu alatani a̱ va̱ n kaci ka ɗa?>>
26 O rei perguntou a Daniel, que também era chamado de Beltessazar: — Você pode contar o meu sonho e explicar o que ele quer dizer?
27 Ɗa Daniyan wu ushuki, <<Babu keyevi, ko vuza vu ugboji, ko koboci ko vuza vu kindana vu na u kufuɗa kudana mogono ili i na ili yi usokongi ya i danai,
27 Daniel respondeu: — Não há sábios, adivinhos, feiticeiros nem astrólogos que possam dar a explicação que o senhor está exigindo.
28 ama Ka̱shile ki ta̱ ɗe zuva ka na ka tsu palakpa ili i na yi usokongi dem. U yotsongu ta̱ mogono Nebukaneza ili i na i kuta̱wa̱ na kelime. Alatani a̱ nu n kene ku na ve enei a ayin a na vi alavu a ɗa na,
28 Mas há um Deus no céu, que explica mistérios. Foi por meio do sonho que ele fez o senhor saber o que vai acontecer no futuro. E agora, ó rei, eu vou explicar o sonho e as visões que o senhor teve enquanto dormia.
29 <<Wuma u nu u geshe, mogono, ayin a na vi alavu ɗa vi yaꞋin alatani a ili i na i kuta̱wa̱, ɗaɗa vuza na u tsu dana kaci ki ili yi usokongi u yotsongi nu ili i na i kuta̱wa̱ na kelime.
29 — O senhor estava deitado na sua cama e começou a pensar a respeito do futuro. E aquele que explica mistérios mostrou ao senhor o que vai acontecer.
30 Tsu va̱ na, a̱ ɓa̱yuwa̱ka̱ mu ta̱ ɗe ili yu usokongi ya, ba adama a na n laꞋi aza o yoku a na i n wuma na n ugboji ba, ama adama a na avu vuza gbayin mogono vi yeve kaci ki ili ka, ka̱ta̱ kpamu vi yeve ili i na i ta̱wa̱i a̱ ka̱ɗu ka̱ nu.
30 E eu recebi a explicação do mistério, não porque seja o mais sábio de todos os homens, mas a fim de que o senhor saiba o sentido do sonho que teve e o que querem dizer os pensamentos que passaram pela sua mente, ó rei.
31 <<Wuma u nu u geshe, mogono, kululu ku vuma ku gbangam kashani e kelime ka̱ nu a kutasa akina uteku ci ili i wovon.
31 — O senhor teve uma visão na qual viu uma estátua enorme, de pé, bem na sua frente. A estátua era brilhante, mas metia medo.
32 Kaci ka̱ kululu ka a yaꞋan ta̱ kaꞋa n azanariya e deꞋen, uɓon u ma̱ka̱nga̱ n obolu tamkpamu n azurufa, ka̱tsuma̱ ka̱ ni nu nkuta̱ a yaꞋan le ta̱ n iyum i shili,
32 A cabeça era de ouro puro, o peito e os braços eram de prata, a barriga e os quadris eram de bronze,
33 ene a̱ ni n iyum, adasukpatsu a̱ ni kpamu a yaꞋin kakambu ke te n iyum kakambu ke te kpamu n ciꞋin.
33 as pernas eram de ferro, e os pés eram metade de ferro e metade de barro.
34 Avu lo a kinda, ɗa kakpanlai ka ɓalai a kusan, ama vuza ɗa u ɓalai kaꞋa ba. Ɗa kakpanlai ka lapai kululu ka punu a adasukpatsu a̱ ni a na a yaꞋin n iyum koɓolo n ciꞋin tsa ɗa o ɓosoi ku ɗa.
34 Enquanto o senhor estava olhando, uma pedra se soltou de uma montanha, sem que ninguém a tivesse empurrado. A pedra caiu em cima dos pés da estátua e os despedaçou.
35 Ɗaɗa iyum ya, n ciꞋin, n iyum i shili, n azanariya koɓolo n azurufa, o ɓosoi miri-miri ɗa kpamu o bonoi an kopo ka na ka ci yaꞋan o kosoyotoi m kpandari. Wunla̱i u tsu ɗika le ta̱ babu kubuka kagimi. Ama kakpanlai ka na ka varai kululu ka ko bonoi kusan ku gbayin ku na ku shanai aduniyan dem.
35 Imediatamente, o ferro, o barro, o bronze, a prata e o ouro viraram pó, como o pó que se vê no verão quando se bate o trigo para separá-lo da palha. O vento levou tudo embora, sem deixar nenhum sinal. Mas a pedra cresceu e se tornou uma grande montanha, que cobriu o mundo inteiro.
36 <<Na ɗaɗa alatani a, gogo na ci ta̱ a kudana mogono kaci ka alatani ka.
36 — Foi este o sonho, e agora vou explicá-lo para o senhor.
37 Wuma u nu u geshe, avu ɗa mogono mo ngono. Ka̱shile ka zuva ke neke wu ta̱ tsugono n utsura n kufuɗa koɓolo kpamu n tsugbayin,
37 Ó rei, o senhor é o mais poderoso de todos os reis, e foi o Deus do céu quem o fez rei; ele lhe deu poder, autoridade e honra.
38 e ekiye a̱ nu a ɗa u zuwai vuma nu nnama n kakamba koɓolo nu nnu. Ko te ɗa baci i o kuyongo, u zuwa wu ta̱ ɗe vo okpo mogono me le ra̱ka̱. Avu ɗa kaci ka na a yaꞋin n azurufa a.
38 Ele deu ao senhor o domínio em todo o mundo sobre os seres humanos, os animais e as aves. O senhor é a cabeça feita de ouro.
39 <<A̱ ka̱ca̱pa̱ ko tsugono tsu nu, tsugono ci yoku ci ta̱ a̱ kuta̱wa̱, tsu na ci yawai tsu nu utsura ba. Ka̱ta̱ kpamu tsutatsu tsu ta̱wa̱ tsu ɗaɗa iyum i shili, tsu na tsa kulyaꞋa tsugono a aduniyan dem.
39 Depois do seu reino haverá outro, que não será tão poderoso como o seu; e depois desse reino haverá ainda outro, um reino de bronze, que dominará o mundo inteiro.
40 A ukocishi, tsugono tsu na̱shi ci ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n utsura an viyum, tsu ɓoso ili dem tsu na viyum vu tsu ɓoso ili miri-miri ka̱ta̱ wi iya, ta u kuɓoso ili i na i buwai dem nannai.
40 Depois, virá um quarto reino, e este será forte como o ferro, que quebra e despedaça tudo. E assim como o ferro quebra tudo, esse reino destruirá completamente todos os outros reinos do mundo.
41 Tsu na ve enei adasukpatsu nu njuvu kakambu ke te a yaꞋin le n ciꞋin tsu na o songi, kakambu ke te kpamu an viyum, na lo va ɗaɗa upeci u tsugono, n nannai va dem wi ta̱ a kuyaꞋan n utsura tsu viyum, ko an ve enei a satarai viyum n ciꞋin.
41 Na estátua que o senhor viu, os pés e os dedos dos pés eram metade de ferro e metade de barro. Isso quer dizer que esse reino será dividido, mas terá alguma coisa da força do ferro; pois, como o senhor viu, o ferro estava misturado com barro.
42 Tsu na njuvu mi kakambu ke te iyum ke te kpamu ciꞋin, tsugono tsu nampa ci ta̱ a kuyaꞋan n utsura kakambu ke te, ka̱ta̱ ke te kpamu ka yaꞋan babu utsura.
42 Os dedos dos pés eram metade de ferro e metade de barro; isso quer dizer que o reino, por um lado, será forte, mas, por outro, será fraco.
43 Tsu na ve enei a satarai iyum n ciꞋin, ta uma o kuyongo usatari nannai babu uɓolongi n kaci, tsu na viyum n ciꞋin a kufuɗa kuɓolongu ba.
43 O senhor, ó rei, viu que o ferro estava misturado com barro, e isso quer dizer que os reis procurarão unir os seus reinos por meio de casamentos. Mas como o ferro e o barro não se unem, assim também esses reinos não ficarão unidos.
44 <<A ayin o ngono a nanlo, Ka̱shile ka zuva ki ta̱ a kuzuwa tsugono tsu na tsa̱ kukuwa̱ ba, i kpamu e kuneke tsu ɗa u uma o yoku ba. Wi ta̱ a kuna tsugono tsu nanlo ra̱ka̱ ka̱ta̱ u yawaka le uteku. Ama n nannai dem ci ta̱ a kushamgba ali sai uteku n uteku.
44 No tempo desses reis, o Deus do céu fará aparecer um reino que nunca será destruído, nem será conquistado por outro reino. Pelo contrário, esse reino acabará com todos os outros e durará para sempre.
45 Na ɗaɗa kaci ka alatani ka kakpanlai ka na a ɓalai a kusan, ama vuma ɗa ba, kakpanlai ka na ko ɓosoi viyum, iyum i shili, n ciꞋin koɓolo n azanariya n azurufa miri-miri.
45 É isso o que quer dizer a pedra que o rei viu soltar-se da montanha, sem que ninguém a tivesse empurrado, e que despedaçou a estátua feita de ferro, bronze, prata, barro e ouro. O Grande Deus está revelando ao senhor o que vai acontecer no futuro. Foi este o sonho que o senhor teve, e esta é a explicação certa.
46 Ɗa mogono Nebukaneza u kuɗa̱ngi ɗevu n Daniyan ɗa u nekei ni tsugbayin, ali kpamu u zuwai a yaꞋanka yi kuneꞋe koɓolo n a̱vu a̱ ma̱gula̱ni.
46 Então o rei Nabucodonosor se ajoelhou diante de Daniel, e encostou o rosto no chão, e depois ordenou que fossem apresentados a Daniel sacrifícios e incenso.
47 Mogono ma danai Daniyan, <<Mayun Ka̱shile ka̱ nu a̱yi ɗa Ka̱shile ka̱ a̱ma̱li koɓolo n Vuzavaguɗu vu ngono n vuza na u tsu palakpa ili yu usokongi, an vu fuɗai vu palakpai ili yu usokongi i nampa.>>
47 E ele disse a Daniel: — O Deus que vocês adoram é, de fato, o mais poderoso de todos os deuses e é o Senhor de todos os reis. Eu sei que é ele quem explica mistérios, pois você me explicou este sonho misterioso.
48 Ɗa mogono mo bonokoi Daniyan wo okpoi vuza gbayin, ɗa u nekei ni kuneꞋe n a̱bunda̱i. U zuwai ni wo okpoi mogono a iɗika i Babila ra̱ka̱, ɗa kpamu u doku u zuwai ni wo okpo vuza kelime va aza a ugboji a̱ ni.
48 Em seguida, o rei colocou Daniel como alta autoridade do reino e lhe deu também muitos presentes de valor. Ele pôs Daniel como governador da província da Babilônia e o fez chefe de todos os sábios do país.
49 Ɗaɗa kpamu ufolu u Daniyan u zuwai mogono ma zuwai Shedaraku, Mesheku n Abenego aza a gbagbaꞋin a ulinga a iɗika i Babila ra̱ka̱, a̱yi tamkpamu wo okpoi punu e kefeku ko mogono ka.
49 A pedido de Daniel, o rei pôs Sadraque, Mesaque e Abede-Nego como administradores da província da Babilônia; mas Daniel ficou na corte real.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.