Atos 20

Autaahaatɨhomɨ Pɨwɨha Gaaha Wanɨha (AGM) vs ARA

Sair da comparação
ARA Almeida Revista e Atualizada 1993
1 Aihɨ kiyaamɨ itɨhɨtɨwɨ ŋuŋaatohɨwaiwa aimɨ owetihɨhura isɨhiya Jisaasihopɨ gɨwunyaahohiyɨhiyai Porɨho gaata numwaatɨ naasaimbɨpɨhɨmatosatɨ kiyaamɨ gɨwunyaahohɨtɨhandɨ andɨtɨwiwɨtandɨha kiyai pɨwɨha kaundataase. Kaunda kiyatosatɨ Porɨho kiyai ipɨhɨretisɨ bimaawɨse undamapɨ yapɨpatɨ Masetoniyaahandaahapɨ notaise.
1 Cessado o tumulto, Paulo mandou chamar os discípulos, e, tendo-os confortado, despediu-se, e partiu para a Macedônia.
2 Porɨho notɨ Masetoniyaahanda noaipatɨ kapɨhɨ aunahɨpɨhaiwaara daayatɨ isɨhiya Jisaasihopɨ gɨwunyaahohiyɨhiyai kiyaamɨ gɨwunyaahohɨtɨhandɨ andɨtɨwiwɨtandɨha pɨwɨha kaundataase. Kaunda kiyamapɨ Porɨho yapɨpatɨ Akaiyaahandaahapɨ notaise.
2 Havendo atravessado aquelas terras, fortalecendo os discípulos com muitas exortações, dirigiu-se para a Grécia,
3 Notɨ bimihɨ waatɨhonya murɨ mingwaasɨ sanausotaise. Sanawihɨ yapɨpatɨ Siriyaahandaahapɨ naitotatɨ tɨmanɨnataise. Siyatɨ naitotatɨ tɨmanɨnatɨ bimihɨ Judaahiya Porɨhoai tiwɨtotɨwɨ bɨpi kanɨwɨ noaasauhɨ Porɨho atisataise. Siyatɨ Porɨho atisataatɨ sipɨhandotɨ Siriyaahandaahapɨ naisanɨhɨ isɨhiya nɨwɨtaawo tatɨ Porɨho gwɨnyapenataatɨ namatɨ japɨhɨ yapɨpatɨ Masetoniyaahandaahɨra naitandɨ gwɨnyaataise.
3 onde se demorou três meses. Tendo havido uma conspiração por parte dos judeus contra ele, quando estava para embarcar rumo à Síria, determinou voltar pela Macedônia.
4 Aihɨ Porɨho Akaiyaahanda namasi yapɨpatɨ Masetoniyaahandaahɨra naihɨ maasɨ niyohiyɨhiyaamɨ ambɨpatɨ sate. Aunahɨpatɨ Beriyaahandaahapɨ utaaho wo Piraasihomɨ mwaaho Sopataahotihɨ amɨ aunahɨpatɨ Tesaronaikaahandaahapɨ Arisɨtakaasiyɨ Sekandayaatihɨ amɨ aunahɨpatɨ Derɨbihandaahapɨ Gaiyaasihotihɨ amɨ Timotehotihɨ amɨ yapɨpatɨ Esiyaahandaahapɨ Tikikaasiyɨ Tɨropimaasiyaatihɨ siya maasɨ Porɨhoaisawɨ niyohiyɨhiyaare.
4 Acompanharam-no [até à Ásia] Sópatro, de Bereia, filho de Pirro, Aristarco e Secundo, de Tessalônica, Gaio, de Derbe, e Timóteo, bem como Tíquico e Trófimo, da Ásia;
5 Aihɨ siyaamɨ usa jɨhɨ ketɨ nuwɨ aunahɨpatɨ Tɨroaasihanda nyapɨ jaawɨ bindawaayopo.
5 estes nos precederam, esperando-nos em Trôade.
6 Aihɨ Judaahiyaamɨ kimbapɨho Pasopaahandamɨ asisɨha awaiwaiwa nandapa bɨretɨhandɨ nipitandɨhandɨ ahɨmaayandɨha nandaatɨwɨhaiwa aimɨ sanotɨ owetihɨ nyahɨ aunahɨpatɨ Piripaihanda namasi sipɨhandotɨ niyahaayo. Sipɨhandotɨ niyahoaasonɨhɨ asisɨha ikwɨrɨ naasairɨhɨ 5 kiyatɨ sananyihɨhura aunahɨpa Tɨroaasihanda noaipɨhaayo. Noaipawaatɨ isɨhiya jɨhɨ naiwɨ nyapɨ jaawɨ bimohiyɨhiyai usonɨhaayo. Iyaatɨ kapɨhɨ Tɨroaasihanda nahatiyaanɨnɨ bimonɨhɨ Saararehɨrɨ naasairɨhɨ sananyotaise.
6 Depois dos dias dos pães asmos, navegamos de Filipos e, em cinco dias, fomos ter com eles naquele porto, onde passamos uma semana.
7 Aihɨ Sandehura asɨhataahura isɨhiya usa Tɨroaasihandaahapɨhiya Jisaasihopɨ gɨwunyaahohiyɨhiyaisaatɨ maasɨ gwɨtɨtɨho (bɨretɨhandɨ nambowaatɨ) nandɨwaatɨ aŋɨhandɨ wɨndaatɨhɨ maasɨ ahoyanɨhaayo. Aihɨ Porɨho bousonɨhɨ kapɨhɨ Tɨroaasihanda namasi naitandɨhuraatihiyataatɨ namatɨ sura asɨhataahura pɨwɨha namasatɨ kaundataase. Siyatɨ pɨwɨha utaarɨhandɨ isɨhiyai kaundɨmɨ naihɨ notɨ apwɨtetɨndaise.
7 No primeiro dia da semana, estando nós reunidos com o fim de partir o pão, Paulo, que devia seguir viagem no dia imediato, exortava-os e prolongou o discurso até à meia-noite.
8 Aihɨ nyahɨ ahoyanaatɨ bimohɨpɨpɨhɨ sisɨha tɨtaahɨwaiwa nimandataatɨ nausaatataise.
8 Havia muitas lâmpadas no cenáculo onde estávamos reunidos.
9 Aihɨ utaaho wo waimwaaho komɨ ambɨpatɨ Yutikaasiho winduwaahandaasɨnɨ bindataise. Bimihɨ Porɨho kiyai pɨwɨha utaarɨhandɨ kaundɨmɨ naihɨ Yutikaasiho naaninaninjatɨ winduwaahandɨ kandaasɨnɨ apɨpaahɨ nanomataise. Nanomataatɨ apatɨhɨ nepandatɨ mɨhaapɨ sohoai tiwamataise. Iyataatɨ saaŋɨ aŋaaŋɨ autaahɨ nɨwaataatɨ bipinjawɨ aŋɨmatɨwɨhaaŋisɨ autaahɨ mɨhasɨnapɨ mɨhaapɨ nepandamatɨ sohoai tiwatɨ ahiyamataise. Aihɨ isɨhiya koai numwaitotɨwɨ aŋɨhandaasɨnapɨ mɨhaapɨ noaatɨpapɨ nuwɨ mmonawa ko aimɨ napomasɨhɨ usonawaayopo.
9 Um jovem, chamado Êutico, que estava sentado numa janela, adormecendo profundamente durante o prolongado discurso de Paulo, vencido pelo sono, caiu do terceiro andar abaixo e foi levantado morto.
10 Aihɨ amɨ Porɨhoaisangi mɨhaapɨ noaatɨpatɨ notɨ Yutikaasihoai namaahatataatɨ isɨhiyai sata kaundataase. “Sahɨ utaamopɨ aimɨ napomataise tɨwɨ yaiwɨ pɨhɨtɨwɨ gwɨnyaawaawɨ samɨ maarɨho owesetindɨhandɨ namɨhaapɨse utaaho kɨmo japɨhɨ nepatɨ aimɨ asohoematataiso,” undatɨ Porɨho kiyai kaundataase.
10 Descendo, porém, Paulo inclinou-se sobre ele e, abraçando-o, disse: Não vos perturbeis, que a vida nele está.
11 Undamapɨ Porɨho jahɨra aŋɨhandaasɨnɨ niyatɨ mɨhasɨnɨ noaipatɨ bɨretɨhandɨ netɨ naumbotɨ isɨhiyaisatɨ maasɨ nanataise. Nanatosatɨ pɨwɨha utaarɨhandɨ kaundɨmɨ naihɨ notɨ bourɨwataise. Bourɨwatɨ ipɨho yaurutaasɨhɨ Porɨho isɨhiyai pɨwɨha kaundisawɨhiyai kapɨhɨ namasi niyataise.
11 Subindo de novo, partiu o pão, e comeu, e ainda lhes falou largamente até ao romper da alva. E, assim, partiu.
12 Aihɨ isɨhiya Yutikaasiho asohoaisawɨ maasɨ aŋɨpɨpɨhapɨ nowaawɨ kiyaamɨ maarɨho wɨwitataise.
12 Então, conduziram vivo o rapaz e sentiram-se grandemente confortados.
13 Aihɨ nyahɨ Porɨhoaisa maasɨ niyohiyɨhiyaanangi Porɨho sanyatataase. “Nɨnɨ aunahɨpatɨ Asosihandaahapɨ yapɨpataapɨhɨ naitaanɨ sahɨ sipɨhandɨ nesi jɨhɨ naiwɨ kapɨhɨ Asosihanda nisapɨ jaawɨ bimɨtaatɨwɨ naiwɨse,” nyatataase. Satatɨ kanyatihɨ nyahɨ jɨhɨ niyaatɨ Asosihanda Porɨhopɨ jaawaatɨ bindahaayo.
13 Nós, porém, prosseguindo, embarcamos e navegamos para Assôs, onde devíamos receber Paulo, porque assim nos fora determinado, devendo ele ir por terra.
14 Aihɨ nyahɨ jaawa bimonɨhɨ Porɨho yapɨpataapɨhɨ niyatɨ Asosihanda nyangi nyainjasɨhɨ nutasi sipɨhandɨ nesi aunahɨpatɨ taunɨhandɨ Mitirinihandaahapɨ niyahaayo.
14 Quando se reuniu conosco em Assôs, recebemo-lo a bordo e fomos a Mitilene;
15 Niyaatɨ Mitirinihanda noaipɨhaayo. Noaipawaatɨ kapɨhɨ Mitirinihanda namasi sipɨhandɨ kandotɨ niyaatɨ yapɨpatɨ wɨtɨ Kaiyosihandɨ durɨhɨramɨ otɨhaatɨ ahetipata noaipɨhaayo. Aihɨ kapɨhɨ nanowaatatɨ bowihɨ yapɨpatɨ Kaiyosihanda namasi niyaatɨ yapɨpatɨ Samosihandɨ durɨhɨramɨ otɨhaatɨ ahetipata noaipahaayo. Noaipawaatɨ kapɨhɨ Samosihanda nanowaatatɨ bowihɨ kapɨhɨ Samosihanda namasi sipɨhandɨ kandotɨ niyaatɨ aunahɨpatɨ Mairitaasihanda noaipahaayo.
15 dali, navegando, no dia seguinte, passamos defronte de Quios, no dia imediato, tocamos em Samos e, um dia depois, chegamos a Mileto.
16 Aihɨ aunahɨpatɨ Epesaasihanda isɨhiya bimohiyɨhiyai wɨndɨ mausondaano tatɨ Porɨho gwɨnyaasɨtɨhandaahɨ kapɨhɨ nusatipatɨ Mairɨtaasihandaahapɨ niyataise. Sandɨ apaapɨmaahe. Porɨho Jerusaremɨhanda asisɨha Pendikosihandɨ maasɨ mmondandɨhondaatɨ yapɨpatɨ Esiyaahanda otɨhɨ wonjɨ bɨmimotɨ ketɨ notaise.
16 Porque Paulo já havia determinado não aportar em Éfeso, não querendo demorar-se na Ásia, porquanto se apressava com o intuito de passar o dia de Pentecostes em Jerusalém, caso lhe fosse possível.
17 Aihɨ nyahɨ niyaatɨ Mairɨtaasihanda noaipawaatɨ bindɨhaayo. Bindɨhaawɨ isɨhiya Jisaasihopɨ gɨwunyaahohiyɨhiyai iwinjaawɨ bimohiyɨhiyaapɨ Porɨho Epesaasihanda pɨwɨha nusoaasataise. Pɨwɨha nusoaasihɨ kiya awaisawɨhiya napɨwɨ Porɨhoai iwinjawaayopo.
17 De Mileto, mandou a Éfeso chamar os presbíteros da igreja.
18 Aihɨ kiya napɨwɨ Porɨhoai winjɨhauhɨ Porɨho kiya awaisawɨhiyai pɨwɨha sata kaundataase, “Nisɨ kiyohɨtɨhandɨ sahɨ aimɨ gwɨnyaapɨ mmonɨwɨhiyaate. Nɨnɨ jɨhɨ wuwanɨhura kɨmatɨ yapɨpatɨ Esiyaamanda napɨtɨ sangisatɨ maasɨ pɨhɨndɨhaiwaara bimonɨhɨ aimɨ nisonɨwɨhiyaate.
18 E, quando se encontraram com ele, disse-lhes: Vós bem sabeis como foi que me conduzi entre vós em todo o tempo, desde o primeiro dia em que entrei na Ásia,
19 Iyataatɨ Judaahiya nahatewetɨ nɨngi nɨpɨhatitotɨwɨ pɨwɨha kɨhaiwa kɨhaiwa katɨwɨ kiyauhɨ kiyaamɨ saiwaaraahɨ nɨnɨ naaŋɨhaiwa pɨhɨndɨ netaatɨ gotaayo. Saindɨ naaŋɨhaiwa netaahandɨ kandɨ bɨpi ipatisandɨ Awaisɨhomɨ otɨpɨpatɨ kiyataayo.
19 servindo ao Senhor com toda a humildade, lágrimas e provações que, pelas ciladas dos judeus, me sobrevieram,
20 Aindɨ nɨnɨ amɨ Pɨwɨha sangi andɨtisaiwɨtandɨha wɨndɨ yamaindɨ ausaatɨ kasatataayo. Iyataatɨ nɨnɨ isɨhiya pɨhɨtɨwɨ ahoyanohiyɨhiyaamɨ dɨhehunɨ amɨ samɨ aŋɨpɨpɨhunɨ Autaahaatɨhomɨ pɨwɨha ausaatɨ kandɨsasonɨhɨ sahɨ sandapɨ aimɨ mmonɨwɨ gwɨnyaapɨhiyaate.
20 jamais deixando de vos anunciar coisa alguma proveitosa e de vo-la ensinar publicamente e também de casa em casa,
21 Aindɨ nɨnɨ Judaahiyaisunɨ Judaahiyaamatɨpɨmetahiyaisunɨ pɨwɨha naasɨka waatɨ andɨtitɨtɨ saundɨtɨ kaundataayo. “Nyamɨ maipɨhaiwa namasi Autaahaatɨhoenda nepemaitɨtɨhaawo. Iyaatɨ nyahɨ biyaatɨ nyamɨ Awaisɨho Jisaasihopɨ gɨwunyaitɨhaawo undataato,” undatɨ kaundataase.
21 testificando tanto a judeus como a gregos o arrependimento para com Deus e a fé em nosso Senhor Jesus [Cristo].
22 Undatosatɨ wa saundataase, “Wanɨ atinjatɨwɨse! Autaahaatɨhomɨ Itɨpɨho gɨnunyaasɨtɨhandɨ kandetɨ tɨtɨhɨ kaindɨ Jerusaremɨhandaahapɨ nutandiyo. Aindɨ nɨnɨ naaŋɨhaiwa Jerusaremɨhanda naitandɨhaiwaapɨ wɨndɨ baindɨ monɨho.
22 E, agora, constrangido em meu espírito, vou para Jerusalém, não sabendo o que ali me acontecerá,
23 Iyataatɨ aunahɨpatɨ nahatewaara nɨnɨ daayonɨhɨ Autaahaatɨhomɨ Itɨpɨho pɨwɨha biyatɨ ausaatɨ sata kandataase. “Kɨnyɨ naaŋɨhaiwa pɨhɨtɨpɨ nepɨ amɨ napwɨtɨtaise,” ndataase.
23 senão que o Espírito Santo, de cidade em cidade, me assegura que me esperam cadeias e tribulações.
24 Aihɨ nisɨ itatamanɨndɨ bimɨtandɨhandapɨ awaindɨhandisondɨ anɨtindɨ isɨwatataamaayo. Owetise. Bɨpi namataayo. Namatɨ Autaahaatɨho nyangi gaahandɨ kanyisatɨ bimindɨhandapɨ pɨwɨha ausaitandɨ Awaisɨho Jisaasiho otɨpɨpatɨ nanɨmipatɨ kaindɨ owemaitandɨ andɨtindɨ kiyataayo,” undataase.
24 Porém em nada considero a vida preciosa para mim mesmo, contanto que complete a minha carreira e o ministério que recebi do Senhor Jesus para testemunhar o evangelho da graça de Deus.
25 Undatosatɨ wa sata kaundataase. “Sahɨ baiwɨ atinjatɨwɨse, nɨnɨ Autaahaatɨho nyainjaatɨ bimindɨhandapɨ samɨ otɨhatɨhɨ daindɨ jɨhɨ pɨwɨha aimɨ ausaatɨ kasatataato. Aihɨ pɨwɨha nɨnɨ kasatɨtɨ kiyonɨhɨ atɨniwɨ nisonɨhohiyɨhiyaatɨ japɨhɨ nɨngi wɨndɨ manisondauhɨ nɨnɨ aimɨ gwɨnyapenataayo.
25 Agora, eu sei que todos vós, em cujo meio passei pregando o reino, não vereis mais o meu rosto.
26 — ausente —
26 Portanto, eu vos protesto, no dia de hoje, que estou limpo do sangue de todos;
27 — ausente —
27 porque jamais deixei de vos anunciar todo o desígnio de Deus.
28 Iyataatɨ sahɨ Autaahaatɨhomɨ sipɨsipɨhonyai iwinjaawɨ bimɨtaatɨwɨ Autaahaatɨhomɨ Itɨpɨho aimɨ ahɨsihɨhiyaate. Isɨ sahɨ sawanaatɨ awaisawɨhiyaatɨ baiwɨ itatamanɨnɨwɨ jatɨnɨwɨ bimaawɨse. Itatamanɨnɨwɨ bindawaawɨ Autaahaatɨhomɨ isɨhiya Jisaasiho jɨtɨpatɨ nuhaatɨ japɨhɨ numwaasawɨhiya sipɨsipɨhandamataiwɨhiyaasɨ sahɨ baiwɨ itatamanɨwɨ winjatɨwɨse.
28 Atendei por vós e por todo o rebanho sobre o qual o Espírito Santo vos constituiu bispos, para pastoreardes a igreja de Deus, a qual ele comprou com o seu próprio sangue.
29 Amɨ nɨnɨ sangi nasamasi naisanɨhɨ isɨhiya usa pɨwɨha jaiwɨtɨwɨhaiwa katɨwunjawɨ daayohiyɨhiya napɨwɨ Autaahaatɨhomɨ sipɨsipɨhonyaatamɨ gwɨnyaahohɨtɨhandɨ nepɨ nasopɨsasɨtaapo. Iyataatɨ isɨhiya siya nepɨ nasopɨsasɨtaatɨwɨhiya suhɨrɨ ainjɨhɨrɨhɨramataiwɨhiyaare.
29 Eu sei que, depois da minha partida, entre vós penetrarão lobos vorazes, que não pouparão o rebanho.
30 Iyataatɨ amɨ sahɨ iwinjaawɨ bimohiyɨhiyaamɨ usa dopawɨ isɨhiya Jisaasihopɨ gɨwunyaahohiyɨhiya kiyai nɨwipinjai nutaatɨwɨ pɨwɨha jaiwɨtɨwɨhaiwa katɨtaapo.
30 E que, dentre vós mesmos, se levantarão homens falando coisas pervertidas para arrastar os discípulos atrás deles.
31 Aisɨ sahɨ baiwɨ itatamanɨnɨwɨ jaawɨ bimaawɨse. Iyataatɨ nɨnɨ kɨnaungwɨha mairɨ manyetɨ sangisatɨ bindataatɨ apatɨhunɨ otapɨhaatunɨ pɨwɨha sangi andɨtɨsaiwɨtandɨha waatɨ andɨtindɨ ausaatɨ kasatataayo. Aindɨ amɨ nɨnɨ samɨ naaŋiwaiwa jasonataatɨ maarɨho asɨpɨnihɨ asisɨha waiwaara gotaayo. Aihɨ nɨnɨ saindɨ kiyohɨtɨhandapɨ gwɨnyaapɨse.
31 Portanto, vigiai, lembrando-vos de que, por três anos, noite e dia, não cessei de admoestar, com lágrimas, a cada um.
32 Aihɨ wanɨ nɨnɨ Autaahaatɨhomɨ ikwɨraatɨhɨ ahɨsisataayo. Iyataatɨ nɨnɨ pɨwɨha jɨhɨ kasatohɨha Autaahaatɨho gaahandɨ kanyisatɨ bimindɨhandapɨhaasɨ ka netɨ gɨsunyaitaise. Gɨsunyaatɨ andɨtɨsaiwɨtaise. Iyatɨ Autaahaatɨho gaahaiwa nahatewa komɨhiyaimatohiyɨhiyai numwiwaiwa amɨ sangi nasamɨtaise.
32 Agora, pois, encomendo-vos ao Senhor e à palavra da sua graça, que tem poder para vos edificar e dar herança entre todos os que são santificados.
33 Iyataatɨ nɨnɨ isɨhiyaamɨ nawɨho apotɨhɨrapɨ nanɨmɨtondɨ pɨhɨndɨ gwɨnyapenataamaayo. Owetise.
33 De ninguém cobicei prata, nem ouro, nem vestes;
34 Nɨwahonisɨ ikwɨraahɨ otɨpɨpatɨ kaindɨ kahapaamapɨpa nɨnunɨ isɨhiya maasɨ daayohiyɨhiyaunɨ nenoaahɨtimbɨpa netaayo. Aihɨ nɨnɨ saindɨ kiyonɨhɨ aimɨ nisonɨwɨ gwɨnyaapɨhiyaate.
34 vós mesmos sabeis que estas mãos serviram para o que me era necessário a mim e aos que estavam comigo.
35 Nɨnɨ otɨpɨpatɨ nawɨhopɨhatɨ pɨhɨndɨ waatɨ kiyataayo. Waatɨ kiyohɨtɨmandɨ sandɨ sangi nasisataayo nyahɨ otɨpɨpatɨ nawɨhopɨhatɨ waatɨ kiyaatɨ isɨhiya nawɨhopɨ nenoaahɨtisawɨhiyai andɨtɨwiwɨtandɨ nawɨho numwɨtɨhaawe. Aihɨ nɨnɨ sandɨ saiwɨ kaitaatɨwɨ sangi nasisataayo. Iyataatɨ pɨwɨha wa Awaisɨho Jisaasiho sawaho sata katisɨhaare. ‘Utaaho wo kahapaamapɨpa nunyataatɨ nga nunyataayono tatɨ maaritataataahɨ sandɨ komɨ ikɨpɨpa taahɨpɨpa netaatɨ maaritindɨhandi ipɨhatisamaitaise tatɨ Jisaasiho katisɨhaasɨ biyaatɨ kaapɨ gwɨnyaitɨhaawe,’ undatɨ Porɨho isɨhiya awaisawɨhiya Epesaasihandaahapɨhiyai kaundataase.
35 Tenho-vos mostrado em tudo que, trabalhando assim, é mister socorrer os necessitados e recordar as palavras do próprio Senhor Jesus: Mais bem-aventurado é dar que receber.
36 Aihɨ Porɨho pɨwɨha sa kaunda owematosatɨ atotɨpɨwesatɨ bindataatɨ awaisawɨhiya kiyaisatɨ maasɨ gaapundataase.
36 Tendo dito estas coisas, ajoelhando-se, orou com todos eles.
37 Aihɨ Porɨho nutandaihɨ kiya Porɨhoai iwiwatawa pɨhɨtɨwɨ gɨwusepɨ pɨhɨtɨwɨ gerundawaayopo.
37 Então, houve grande pranto entre todos, e, abraçando afetuosamente a Paulo, o beijavam,
38 Iyatɨ Porɨho nisɨ ndɨmaahomwaaŋɨ wɨndɨ japɨhɨ manisondaapo undatɨ kaundisɨhaapɨ waatɨ aungwohandɨ gwɨnyapenawaawɨ kiyaamɨ maarɨho awaindɨhandɨ tundataise. Aihɨ saiwɨ kiya gwɨwɨ Porɨhoai numwaasi sipɨhandotapɨ nowaayopo.
38 entristecidos especialmente pela palavra que ele dissera: que não mais veriam o seu rosto. E acompanharam-no até ao navio.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 20, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.