João 11
Godɨndɨ Hoafɨ (AGG) vs ARA
1 Nindou mamɨ ahandɨ ndürɨ Rasarus Betani ŋgoafɨhündɨ ranai aŋgünɨmbo mamaru. Betani ra Maria asu Mata apodoho nɨmarɨ-feimbɨ ŋgoaf-ane.
1 Estava enfermo Lázaro, de Betânia, da aldeia de Maria e de sua irmã Marta.
2 Maria aiyo werɨ fɨsɨŋarümbɨ Sisasɨndɨ tɨŋarɨwamɨ kafoare mbura, asu ahandɨ mbɨrɨnaŋɨnambo gedümarɨhendɨ. Nɨmorehɨ mamɨ ranahandɨ ranihɨyu Rasarus aŋgünɨmbo Betani ŋgoafɨhü meŋguru.
2 Esta Maria, cujo irmão Lázaro estava enfermo, era a mesma que ungiu com bálsamo o Senhor e lhe enxugou os pés com os seus cabelos.
3 Ranɨyafe asu apodoho ranai Sisasɨmbo hoafɨmbo nindou koarɨhenerühɨ safeya, “Adükarɨ, nindou se ŋgusüfo pamarɨworɨ ranai aŋgünümboani,” masafeamboyu.
3 Mandaram, pois, as irmãs de Lázaro dizer a Jesus: Senhor, está enfermo aquele a quem amas.
4 Ranɨyu asu Sisas ai ahafe hoafɨ ra hɨmborɨyu haya hoafɨyuhɨ yahuya, “Aŋgünɨ ranana yɨfɨmbo aŋgünüyopoanɨ, ŋga wanɨ. Ranana moanɨ Godɨmbo ndürɨ adükarɨ segodɨmbo-hündamboane tükefeyo asu ranɨ-süŋgumboanɨmbo Godɨndɨ Nɨmorɨ amboanɨ ndürɨ adükarɨ ndemündümbui,” mehu.
4 Ao receber a notícia, disse Jesus: Esta enfermidade não é para morte, e sim para a glória de Deus, a fim de que o Filho de Deus seja por ela glorificado.
5 Sisas ai Mata apondoho asu Rasarus aheimbo ŋgusüfo pareandürɨ marandɨ.
5 Ora, amava Jesus a Marta, e a sua irmã, e a Lázaro.
6 Ŋga asu Sisas ai Rasarus aŋgünümboayu hoafɨ ra hɨmborɨyu haya, ranɨhü yimbu si mamaru.
6 Quando, pois, soube que Lázaro estava doente, ainda se demorou dois dias no lugar onde estava.
7 Asükaiyu süŋguna nɨmarümbo ahambo süŋgururü-rundeimbɨmbo yahuya, “Asükai mborai, Suda-yafe hɨfɨnambo ŋgefombo,” mehuamboemo.
7 Depois, disse aos seus discípulos: Vamos outra vez para a Judeia.
8 Asu sɨmborɨ hoafɨyomondowohü yahomoya, “Yamundo-randeimbɨ, sapo hapondanɨyomo Suda ai sɨhambo nɨmoeinambo hɨfɨkoefenɨnɨmbo yahomo houmbo raraomarünɨnɨsɨ. Asu se asükai Suda-yafe hɨfɨnambo hɨfombo safomboyafɨ?” mehomondamboyu.
8 Disseram-lhe os discípulos: Mestre, ainda agora os judeus procuravam apedrejar-te, e voltas para lá?
9 Asu sɨmborɨ Sisas ai ahamumbo hoafɨyupurühɨ yahuya, “Mamɨ si ra gebuai-ane anɨŋgo. Nindou ai sɨrühɨ ana ŋgɨrɨ pɨndu si ra hoeireambowambo.
9 Respondeu Jesus: Não são doze as horas do dia? Se alguém andar de dia, não tropeça, porque vê a luz deste mundo;
10 Ŋga asu nindou ai nɨmbokoanɨ ahu ana, piyu arandɨ si yaŋgorɨkoate wambo.”
10 mas, se andar de noite, tropeça, porque nele não há luz.
11 Ahamumbo yare hoafɨyupurɨ mbura asükaiyu hoafɨyupurühɨ yahuya, “Sɨhefɨ wandafɨ Rasarus ai mapuamboanahɨ awi ro ŋgü ahambo botɨndɨhinɨ samboanahɨ,” mehuamboemo.
11 Isto dizia e depois lhes acrescentou: Nosso amigo Lázaro adormeceu, mas vou para despertá-lo.
12 Asu ahambo süŋgururü-rundeimbɨ ai hoafɨyomondühɨ yahomoya, “Adükarɨ, nindou ra apo yaŋgɨrɨ apu ana, asükai ahandɨ aŋgünü ra aboedɨndümbui,” mehomondamboyu.
12 Disseram-lhe, pois, os discípulos: Senhor, se dorme, estará salvo.
13 Sisas ai hoafɨmayupurɨ ra, Rasarus ana yɨfɨmayu yahumboyu, ŋga ahambo süŋgururü-rundeimbɨ ana moanɨ apo hondü mapu-amboani yare hoafayu mehomo.
13 Jesus, porém, falara com respeito à morte de Lázaro; mas eles supunham que tivesse falado do repouso do sono.
14 Ranɨyu asu Sisas ai ahamumbo dɨboadɨre hoafɨyupurühɨ yahuya, “Rasarus ana muŋguna yɨfɨmayu.
14 Então, Jesus lhes disse claramente: Lázaro morreu;
15 Ranɨ-sɨmboanɨ ro moai ai-dɨbo nɨmarɨhɨ, ŋga ro ranɨmbo-hündambo hɨhɨfɨ-hɨhɨfayahɨ. Ranɨnɨmbo asu se wambo anɨhondümbo-ndundɨrɨ. Ŋga hapondanɨ sɨhɨrɨ ahambo sowana ŋgefɨmboane,” mehupurɨ.
15 e por vossa causa me alegro de que lá não estivesse, para que possais crer; mas vamos ter com ele.
16 Ranɨyu asu Tomas ahambo Didimas sahündo-rɨhündeimbɨ ai Sisasɨmbo süŋgururü-rundeimbɨ ahamumbo yahuya, “Wai sɨhɨrɨ andai ŋgifɨ, Sisas-babɨdɨmbo Sudiahü yɨfɨndefo,” mehu.
16 Então, Tomé, chamado Dídimo, disse aos condiscípulos: Vamos também nós para morrermos com ele.
17 Sisas ai ahambo süŋgururü-rundeimbɨ babɨdɨmbo hɨfomo Betanihɨ tüküyafundühɨyomo Rasarus ai yɨfɨmayua hoŋguambe masɨhehorɨ ra yimbuyimbu si homboane hoafɨ ra hɨmborɨmayu.
17 Chegando Jesus, encontrou Lázaro já sepultado, havia quatro dias.
18 Betani ŋgoafɨ ana Serusaremɨhündɨ aŋgunɨyopoanɨ. Betani ŋgoafɨhündɨ botɨfe hefe Serusarem ŋgoafɨna aho ra ŋgɨmɨ kiromita-ane.
18 Ora, Betânia estava cerca de quinze estádios perto de Jerusalém.
19 Rasarus yɨfɨmayua ranɨyei asu Sudahündɨ afɨndɨ ranai Mata Mariambo kɨkɨmɨfoefepɨrɨ nɨmaroanɨ ŋgusufo aboedɨ kürɨne mbɨmarɨfeya sei hehimbo masühüsi.
19 Muitos dentre os judeus tinham vindo ter com Marta e Maria, para as consolar a respeito de seu irmão.
20 Mata ai Sisas masüfu hoafɨ ra hɨmborɨyo haya, ahambo nafoarɨfimbo ho, ŋga asu Maria ai worambeahɨ nɨmaro.
20 Marta, quando soube que vinha Jesus, saiu ao seu encontro; Maria, porém, ficou sentada em casa.
21 Mata ai Sisasɨmbo hoafɨyondowohü yahoya, “Adükarɨ, asu se ndanɨhü mbanɨmbafɨ-mbonana, wandɨ ranihɨ ai ŋgɨrɨ yɨfɨyu.
21 Disse, pois, Marta a Jesus: Senhor, se estiveras aqui, não teria morrido meu irmão.
22 Ŋga ro fɨfɨrɨheamboanahɨ, asu se hapondanɨ amboanɨ Godɨmbo nɨnɨmbo dɨdɨbafefoando ana, sɨhambo daganɨnɨmbui,” mehoamboyu.
22 Mas também sei que, mesmo agora, tudo quanto pedires a Deus, Deus to concederá.
23 Asu Sisas ai ahambo hoafɨyundowohü yahuya, “Sɨhafɨ ranihɨ ana yaŋgɨrɨ aboedɨ hɨfambe-ambeahɨndɨ botɨndüfimbui,” mehundowamboyo.
23 Declarou-lhe Jesus: Teu irmão há de ressurgir.
24 Asu Mata ai ahambo asükaiyo hoafɨyowohü yahoya, “Ro ranɨmbo fɨfɨrɨheamboanahɨ, ŋga ai asükaindu süŋgunambo hɨfɨ nda muŋguyowambe yaŋgɨrɨ aboedɨ botɨndɨfimbui,” mehoamboyu.
24 Eu sei, replicou Marta, que ele há de ressurgir na ressurreição, no último dia.
25 Asu Sisas ai yahuya, “Yɨfɨhündɨ yaŋgɨrɨ botɨfe nɨŋgo ra ro nɨmɨnd-anahɨ. Nindou ai wambo anɨhondümbo-reandɨrɨ haya yɨfayu ana, ai asükaindu yɨfɨhündɨ botɨndüfi nüŋgumbui.
25 Disse-lhe Jesus: Eu sou a ressurreição e a vida. Quem crê em mim, ainda que morra, viverá;
26 Ŋga nindou muŋgu yaŋgɨrɨ nɨmboeimbo wambo anɨhondümbo-arɨhindɨrɨ ana, ŋgɨrɨ yɨfɨndei, ŋga ai koadürümbo-koadürümbo yaŋgɨrɨ nɨboadeimboyei. Asu se hoafɨ ndanahambo anɨhondümbo-rowandai wanɨyo?” mehuamboyo.
26 e todo o que vive e crê em mim não morrerá, eternamente. Crês isto?
27 Asu Mata ai yahoya, “Yɨnɨ, Adükarɨ, ro sɨhambo anɨhondümbo-rɨheanɨnɨmboanahɨ seana God kafoare hɨnɨŋgɨmareanɨnɨ Krais-anafɨ. Seana Godɨndɨ nɨmorɨ horombo hɨfɨnambo nindou kudümbui mehu ran-anafɨ,” meho.
27 Sim, Senhor, respondeu ela, eu tenho crido que tu és o Cristo, o Filho de Deus que devia vir ao mundo.
28 Mata ai yare hoafɨyo haya, ahandɨ akɨdambo hɨfo hɨnɨŋgɨrou hɨmboambeambe hoafɨyondowohü yahoya, “Yamunde-randeimbɨ ana ndanɨhü süfumboani sɨhambo düdumefinɨnɨ,” mehoamboyo.
28 Tendo dito isto, retirou-se e chamou Maria, sua irmã, e lhe disse em particular: O Mestre chegou e te chama.
29 Asu Maria ai ranɨ hoafɨ ra hɨmborɨyo haya, nɨmehünou botɨfe haya Sisasɨmbo sowana maho.
29 Ela, ouvindo isto, levantou-se depressa e foi ter com ele,
30 Sisas ai awi moai ŋgoafɨhü tüküfiyu, ŋga nafɨnɨ Mata ho hoeirerühɨ ranɨhü manüŋgu.
30 pois Jesus ainda não tinha entrado na aldeia, mas permanecia onde Marta se avistara com ele.
31 Ranɨyo Maria ai nɨmai botɨfe haya pɨpɨnambo mahowamboyei asu Suda Maria-babɨdɨmbo worambe ahafembo kɨkɨmɨfoarɨhipɨrɨ mamarei ranai ahandɨ süŋgu mahei ndanana Rasarus yaŋgurühɨ ho aranɨ-hoafɨmboane aho sei hehi.
31 Os judeus que estavam com Maria em casa e a consolavam, vendo-a levantar-se depressa e sair, seguiram-na, supondo que ela ia ao túmulo para chorar.
32 Maria ai ho Sisas nüŋguhü tüküfe ahambo hoeirerühɨyo ahandɨ fikɨmɨ yirɨ yimbu pusɨre yimɨndɨho yimbunambo nɨmarɨmbo hoafɨyowohü yahoya, “Adükarɨ, se ndanɨhü mbanɨmbafɨ-mbonana, wandɨ ranihɨ ai ŋgɨrɨ yɨfɨyu,” mehoamboyu.
32 Quando Maria chegou ao lugar onde estava Jesus, ao vê-lo, lançou-se-lhe aos pés, dizendo: Senhor, se estiveras aqui, meu irmão não teria morrido.
33 Sisas ai Mariambo hoeireandane aranɨ-hoafɨmaranda, asu Suda ahandɨ süŋgu masɨnei ranai kameihɨ aranɨ-hoafɨ-marɨhündamboyu. Asu Sisas ai ahandɨ ŋgusüfoambe moaruwaimarɨrɨ.
33 Jesus, vendo-a chorar, e bem assim os judeus que a acompanhavam, agitou-se no espírito e comoveu-se.
34 Asu Sisas ai aheimbo düdufindürühɨ yahuya, “Se ahambo nahü sɨhehora?” mehuamboyei. Asu ai seiya, “Adükarɨ, naha se sühüfɨ hoeiro,” maseiamboyu.
34 E perguntou: Onde o sepultastes? Eles lhe responderam: Senhor, vem e vê!
35 Asu Sisas ai aranɨmayundo.
35 Jesus chorou.
36 Asu Suda ai hoafɨyeihɨ seiya, “Hoeirɨhi. Sisas ana nindou ranahambo afɨndɨ hamɨndɨ ŋgusüfo parirühɨ wamboani,” masei.
36 Então, disseram os judeus: Vede quanto o amava.
37 Ŋga bɨdɨfɨrɨ ai hoafɨyeihɨ seiya, “Sisas ai nindou hɨmboatɨharɨ aboedɨmarirɨ. Ŋga asu ai nɨmboe Rasarusɨmbo fehefiyua yaŋgɨrɨ nɨŋgombo ra wanɨmayua?” masei.
37 Mas alguns objetaram: Não podia ele, que abriu os olhos ao cego, fazer que este não morresse?
38 Asükaiyu Sisas ai ahandɨ ŋgusüfoambe moaruwai mahafowamboyu hu hoŋguambe tükümefiyu. Hoŋgu ra nɨmoei nɨmaroweimbɨ wowondɨmarɨhündɨyo ranɨyo nɨmoeiambe nafɨtambe ra nɨmoei ŋgorünambo gürühi pamarɨhindɨ.
38 Jesus, agitando-se novamente em si mesmo, encaminhou-se para o túmulo; era este uma gruta a cuja entrada tinham posto uma pedra.
39 Asu Sisas ai yahuya, “Nɨmoei ambembo gürühi pamarɨhindɨ ra farɨhehi,” mehuamboyo. Asu Mata nindou yɨfɨmayu ranahandɨ rehɨ ai yahoya, “Adükarɨ, Rasarus ana yimbuyimbu si hoŋguambe yaŋgurɨmb-ani. Ŋga fɨsɨŋɨrümbei nawe,” mehoamboyu.
39 Então, ordenou Jesus: Tirai a pedra. Disse-lhe Marta, irmã do morto: Senhor, já cheira mal, porque já é de quatro dias.
40 Asu Sisas ai yahuya, “Sapo hapoasüŋgu hoafɨya-hanɨneimb-ane. Asu se wambo anɨhondümbo-arowandɨrɨ ana, se Godɨndɨ ŋgɨnɨndɨ ra hoeindowamboyafɨ,” mehuamboyei.
40 Respondeu-lhe Jesus: Não te disse eu que, se creres, verás a glória de Deus?
41 Ranɨyei asu ai nɨmoei ra mafarɨhehindamboyu, Sisas ai nɨmoamo hɨmboarɨyuhü yahuya, “Ape, ro sɨhambo hɨhɨfarɨhanɨnɨ. Se wandɨ hoafɨ hɨmborɨ-yafomboanafɨ.
41 Tiraram, então, a pedra. E Jesus, levantando os olhos para o céu, disse: Pai, graças te dou porque me ouviste.
42 Ro fɨfɨrɨheandɨ ro hoafɨya arɨhandɨ ra se afɨndɨmbo hɨmborɨ-yafɨ randühanafɨ. Ŋga nindou ndanɨhü manɨboadei-amboanahɨ ro ndarɨhe hoafayahɨ. Rananɨmbo se wambo koamarɨhawandɨra makosahɨ ra anɨhondümbo-mbɨrɨhindɨ-ramboane.”
42 Aliás, eu sabia que sempre me ouves, mas assim falei por causa da multidão presente, para que creiam que tu me enviaste.
43 Raweyahu haya puküna mɨŋgɨyuhü yahuya, “Rasarus, se weindana tüküyafo sɨnɨfɨ,” mehuamboyu.
43 E, tendo dito isto, clamou em alta voz: Lázaro, vem para fora!
44 Ranɨyu asu Rasarus ai hoŋguambeahɨndɨ tüküfi haya masünu. Ahandɨ yitɨŋarɨ watɨŋarɨ ra hoearɨ goesürɨnambo hüputüpurühümündi hɨnɨŋgɨmarɨhindɨyo, asu ahandɨ ŋgusümboarɨ hoearɨnambo gabudɨ-mafoarɨhindɨyo ranɨ-kameihɨ tükümefiyu. Ranɨyu asu Sisas ai hoafɨyuhɨ yahuya, “Hoearɨ ra fufurɨhehindoan-anɨmbo ai mbühu,” mehundürɨ.
44 Saiu aquele que estivera morto, tendo os pés e as mãos ligados com ataduras e o rosto envolto num lenço. Então, lhes ordenou Jesus: Desatai-o e deixai-o ir.
45 Ranɨyei asu Suda bɨdɨrɨrɨ ranɨhü Mariambo hoeifembo masühüsi ranai ranɨ-moatükunɨ Sisas ai ramareandɨ ranɨmbo hoeirɨhi hehi asu ahambo anɨhondümbo-marɨhorɨ.
45 Muitos, pois, dentre os judeus que tinham vindo visitar Maria, vendo o que fizera Jesus, creram nele.
46 Ŋga asu bɨdɨfɨrɨ ai Farisi sowana hei, Sisas ratüpurɨmayu ranahambo ahamumbo hoafɨmehüpurɨ.
46 Outros, porém, foram ter com os fariseus e lhes contaram dos feitos que Jesus realizara.
47 Ranɨyomo asu nindou Godɨmbo sɨhou-rundeimbɨ bogorɨ ai Farisi bɨdɨfɨrɨ-babɨdɨmbo kansɨrɨmbo gugurüpurɨ houmbo hoafɨyomopurühɨ yahomoya, “Sɨhɨrɨ nda nüŋgumandahua? Nindou ndanani ai hepünɨfeimbɨ moatükunɨ afɨndɨ ratüpurɨyu arandɨ.
47 Então, os principais sacerdotes e os fariseus convocaram o Sinédrio; e disseram: Que estamos fazendo, uma vez que este homem opera muitos sinais?
48 Sɨhɨrɨ ahambo moanɨ rarɨhurɨ hɨnɨŋgɨrɨhuranɨ ai hepünɨfeimbɨ moatükunɨ ratüpurɨyu randanɨ nindou afɨndɨ ai ahambo anɨhondümbo-arɨhorɨ ana, Rom bogorɨ sɨhefɨmbo hɨfandarɨmunɨ ai dɨfomo sɨhefɨmbo moaruwaimbo-ndɨmunühɨ asu sɨhefɨ Godɨndɨ worɨ ra bɨrɨboadümboemo,” mehomo.
48 Se o deixarmos assim, todos crerão nele; depois, virão os romanos e tomarão não só o nosso lugar, mas a própria nação.
49 Ranɨyo asu ranɨ hɨmbanɨfihɨ nindou mamɨ ahandɨ ndürɨ Kaiafas ai Godɨmbo sɨhai-randeimbɨ adükarɨ bogorɨmbofi manüŋgu. Ai hoafɨyupurühɨ yahuya, “Seana moai raranɨ-moatükunɨ fɨfɨrundɨ!
49 Caifás, porém, um dentre eles, sumo sacerdote naquele ano, advertiu-os, dizendo: Vós nada sabeis,
50 Se ndoru fɨfɨrundai? Nindou mamɨ ai nindou amurɨ aheimbohünda yɨfayu ranana aboed-ane, ŋga Suda sɨhefɨmbo muŋguambo moaruwaimbofe ana, moaruwai-ane,” mehu.
50 nem considerais que vos convém que morra um só homem pelo povo e que não venha a perecer toda a nação.
51 Kaiafas ai yare hoafɨmayu ra ahandɨ hohoanɨmonambo yaŋgɨrɨyupoanɨ. Ŋga ranɨ hɨmbanɨfihɨ Godɨmbo sɨhai-randeimbɨ adükarɨ bogorɨmbofi nɨmarümbowambo Sisas ai aheimbohünda yɨfɨmboayu ranɨmbo horombo hoafɨreandühɨyu.
51 Ora, ele não disse isto de si mesmo; mas, sendo sumo sacerdote naquele ano, profetizou que Jesus estava para morrer pela nação
52 Ai Sudambo farɨhefembo yaŋgɨrɨyupoanɨ yɨfayu ra, ŋga Godɨndɨ nɨmorɨ muŋgua hɨfɨhü burɨyei wakarɨhindɨ aheimbo semündündürɨ mamambefendüranɨ mamɨsɨrɨmboyahi mbɨnɨboadeia mbüsɨ hayambo-anɨmbo yɨfɨndümbui.
52 e não somente pela nação, mas também para reunir em um só corpo os filhos de Deus, que andam dispersos.
53 Asu ranɨyomo ranɨ-sɨmboanɨ pɨyomo houmbo, Suda-yomondɨ bogorɨ ai Sisasɨmbo hɨfokoefimbo yahomo houmbo hoafɨ fɨfɨrɨmarundɨ.
53 Desde aquele dia, resolveram matá-lo.
54 Ranɨmboyu asu Sisas ai moai Suda-yomondɨ hɨmboahü weindahɨ tüküfiyu. Ranɨyu ai Sudia hɨfɨ ra hɨnɨŋgɨre haya, ŋgorü hɨfɨ nɨmɨ wohɨ furɨkoate-reandühɨ ŋgoafɨ ŋgorü ahandɨ ndürɨ Efraim ranɨhü hu ahambo süŋgururü-rundeimbɨ babɨdɨmbo manüŋgu.
54 De sorte que Jesus já não andava publicamente entre os judeus, mas retirou-se para uma região vizinha ao deserto, para uma cidade chamada Efraim; e ali permaneceu com os discípulos.
55 God ai Sudambo Isipɨhündɨ aboedɨmareandürɨ si Pasofa ra awi tüküfekoate akɨmɨ tüküfembo yaŋgɨrɨyoambe nindou ŋgorü ŋgoafɨhündɨ ŋgorü ŋgoafɨhündɨ ranai Serusarem ŋgoafɨnambo ahei fi Godɨndɨ hɨmboahü aboedɨ tüküfembohünda mafandɨhindɨ.
55 Estava próxima a Páscoa dos judeus; e muitos daquela região subiram para Jerusalém antes da Páscoa, para se purificarem.
56 Ranɨyei asu ai Sisasɨmbo kokorɨhorɨ wakɨrɨhora mayoa Godɨndɨ worambe nɨmboeimbo aheihoarɨ wataporɨyeihɨ seiya, “Se nüŋgurühi hohoanɨmoayeia? Sisas ai adükarɨ si tükefeyo nda hoeifembo madüfuyo wanɨmandüyo?” masei.
56 Lá, procuravam Jesus e, estando eles no templo, diziam uns aos outros: Que vos parece? Não virá ele à festa?
57 Nindou Godɨmbo sɨhou-rundeimbɨ bogorɨ ai Farisi-babɨdɨmbo yaru hoafɨmemo: ‘Nindou mamɨ ai Sisasɨmbo hoeiriranɨ anüŋgu ana, asu ahamumbo ranɨh-ani anüŋgu yahopuran-anɨmbo ahambo papɨ-hoafɨyumbohünda kɨkɨhɨ-mbɨrundümo-ndamboane,’ mehomo.
57 Ora, os principais sacerdotes e os fariseus tinham dado ordem para, se alguém soubesse onde ele estava, denunciá-lo, a fim de o prenderem.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar João 11, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.