Mateus 26
YISASINI KAMA VAYA (AGD) vs NVT
1 Yisasi ma mai vaya kayo sian kíparen maen bei eyo iyampon kayo máa sen tiamemí,
1 Quando Jesus terminou de falar todas essas coisas, disse a seus discípulos:
2 “Tiretí ankan afová ukha ono. Avo Uantan Damú ma afoká inain mai kan damú ana ein mi vetí ankan Banta Anin avían namuro ayampin kaintin béin daa unkamádantá arinten mino.”
2 “Como vocês sabem, a Páscoa começa daqui a dois dias, e o Filho do Homem será entregue para ser crucificado”.
3 Máan ma siyákan maen monó ánon banta kéká bá banasii ánon banta kéká bá ano mana monó ánon banta kékái ánon banta Kaiafasin amá átaru ukhen
3 Naquela mesma hora, os principais sacerdotes e líderes do povo estavam reunidos na residência de Caifás, o sumo sacerdote,
4 Yisasin ma kampun tiren pákaren aruan purin nain aa van aúpáké ten inen iyaren mino.
4 tramando uma forma de prender Jesus em segredo e matá-lo.
5 Máan tiyáken beti semí, “Banasi ano ódaren aruvin dákó inafo Avo Uantan Damú teti ída vá ma yanasí ó tifano.”
5 “Mas não durante a festa da Páscoa, para não haver tumulto entre o povo”, concordaram entre eles.
6 Betaní amon dana aí bain banta Saimonin amá Yisasi varé íkan
6 Enquanto isso, Jesus estava em Betânia, na casa de Simão, o leproso.
7 mana nanin mano kama auna iyain uveri kákan miyantá bain mamaren mai namun un pében Yisasi yunan nan takhó akhempá kumanten dunan niyaré íkan auna uveri ánompin mun banaen mino.
7 Quando ele estava à mesa, uma mulher entrou com um frasco de alabastro contendo um perfume caro e derramou o perfume sobre a cabeça dele.
8 Máan tíkan eyo iyampon kayo ano ódaren ará namuen oreraen temí, “Pará béi auna uveri savifá afe iyan nafino.
8 Ao ver isso, os discípulos ficaram indignados. “Que desperdício!”, disseram.
9 Ma kama aunka ma iyain uveri anan ma sarí uré moní mádé ona ma ída vain kéká ma ameren mino.”
9 “O perfume poderia ter sido vendido por um alto preço, e o dinheiro, dado aos pobres!”
10 Betí ma siyain baya Yisasi afová uren máa sen tiamemí, “Tiretí ankan pará ma nanin kakhirun ariyá ba rafono. Béi kama avúavasíi usintiyan mino.
10 Jesus, sabendo do que falavam, disse: “Por que criticam esta mulher por ter feito algo tão bom para mim?
11 Ena ena yamúi ona ída van kéká tiretin má banten mifo séi ída siretin má ena ena vanté uno.
11 Vocês sempre terão os pobres em seu meio, mas nem sempre terão a mim.
12 Anasi ano ma auna uveri ma sen turá bana iyain mai senti masípin orin mi úta sintiyan mino.
12 Ela derramou este perfume em mim a fim de preparar meu corpo para o sepultamento.
13 Téi fura siré tiretin tiamiyá uno. Ínaimpá ma kama vaya ma varen minó bara akhempá ma orera intin ma nanin ma varein avúava san tiren ininten mino.”
13 Eu lhes garanto: onde quer que as boas-novas sejam anunciadas pelo mundo, o que esta mulher fez será contado, e dela se lembrarão”.
14 Maí damú tiyan míkan mifo sirantan kan orun kádan (12) eyo iyampon kayo fintena mana Yudas Iskariotin ne sin banta ano monó ánon banta kayo vaípá onóben
14 Então Judas Iscariotes, um dos Doze, foi aos principais sacerdotes
15 betin máa sen mo inaemí, “Téi ma Yisasin avían amirékuya mae séin nái yanasá timinte rafono.” Máa síkan teti (30) siriva moní dankáan ben amen mino.
15 e perguntou: “Quanto vocês me pagarão se eu lhes entregar Jesus?”. E eles lhe deram trinta moedas de prata.
16 Amirákan betí ayampin ma Yisasin avían amin nain aa van Yudasi araíen dosen mino.
16 Daquele momento em diante, Judas começou a procurar uma oportunidade para trair Jesus.
17 Yisi Ída Van Bereti Ma Nan Omá Damú kayoi esé araí in damú eyo iyampon kayo ano Yisasi vaintá eriven máa sen inaemí, “Intefasá mo funtáádesá tetí Avo Uantan Dunan mo nanté tiferafuno.”
17 No primeiro dia da Festa dos Pães sem Fermento, os discípulos vieram a Jesus e perguntaram: “Onde quer que preparemos a refeição da Páscoa?”.
18 Máa síkan Yisasi evaránen betin tiamemí, “Tireti kákan Yerusaremí barufin orive mana vanta ma onante máa se vá mai vanta siameno, ‘Tesi yamú inka ádé iyái sesi eyo iyampon kayo vá en amápin mo Avo Uantan Dunan naran muno sen arú ano semantino’ vá teno.
18 Ele respondeu: “Assim que entrarem na cidade, verão determinado homem. Digam-lhe: ‘O Mestre diz: Meu tempo chegou e comerei em sua casa a refeição da Páscoa, com meus discípulos’”.
19 Máa siran mai ma Yisasi siameiníen beni eyo iyampon kayo ano mo Avo Uantan dunan puntááden mino.
19 Então os discípulos fizeram como Jesus os havia instruído e ali prepararam a refeição da Páscoa.
20 — ausente —
20 Ao anoitecer, Jesus estava à mesa com os doze discípulos.
21 — ausente —
21 Enquanto comiam, disse: “Eu lhes digo a verdade: um de vocês vai me trair”.
22 Máa síkan minó eyo iyampon kayo ano mai vaya iníden arunan en orera iyáken mana mana ano máa sen Yisasin inaemí, “Bafan noe, ída sen ne sin nono.”
22 Muito aflitos, eles protestaram, um após o outro: “Certamente não serei eu, Senhor!”.
23 Máa sen orera iyákan béi evaránen temí, “Ma ma sen má ma ayan kain ma yunan dókifin araviyain mai anon téin namuro ayampin tivían kainten mino.
23 Jesus respondeu: “Um de vocês que acabou de comer da mesma tigela comigo vai me trair.
24 Tiyarafenu ano vompon dókifin tikharé einíen Banta Anin mano furinten mifo Banta Anin ma namuro ayampin ma avían amin nain banta ano kákan uman uron mi varanten mino. Be anóe ano véin ída kaen baré intin mai kama inté ein mino.”
24 O Filho do Homem deve morrer, como as Escrituras declararam há muito tempo. Mas que terrível será para aquele que o trair! Para esse homem seria melhor não ter nascido”.
25 Mai ma namuro ayampin ma Yisasin kain nain banta Yudasi ano máa sen béin inaemí, “Aru soe, séin nará tiya fono.”
25 Judas, aquele que o trairia, também disse: “Certamente não serei eu, Rabi!”. E Jesus respondeu: “É como você diz”.
26 Betí ankan ma niyákan Yisasi mana vereti orun máden Tiyarafenu susu siantáden kisiren eyo iyampon kayo amiyan temí, “Ma séin tu ifo siretí ankan máde nano.”
26 Enquanto comiam, Jesus tomou o pão e o abençoou. Em seguida, partiu-o em pedaços e deu aos discípulos, dizendo: “Tomem e comam, porque este é o meu corpo”.
27 Niyákan mana uvaini kápi orun máden Tiyarafenu susu siantáden temí, “Tiretí ankan minó ano ma finte vá nano.
27 Então tomou o cálice de vinho e agradeceu a Deus. Depois, entregou-o aos discípulos e disse: “Cada um beba dele,
28 Para vara seyo, senti nare ma vanain nain manon minó nanin bantai ume arúantáden tiretin má ma manafin kasen ban maman ákona inten mino.
28 porque este é o meu sangue, que confirma a aliança. Ele é derramado como sacrifício para perdoar os pecados de muitos.
29 Téi siretin tiamiyá uno. Marákéi séi ída uvaini anu nan oriyaré maéi Sifóeni yafisimpin mi siretin má manafin auyen uvaini anu nanté uno.”
29 Prestem atenção ao que eu lhes digo: não voltarei a beber vinho até aquele dia em que, com vocês, beberei vinho novo no reino de meu Pai”.
30 Máa siran betí ankan mana monó ií daren kákan baru me ampiren Orifí anufá oren mino.
30 Então cantaram um hino e saíram para o monte das Oliveiras.
31 Oriven Yisasi vei eyo iyampon kayo máa sen tiamemí, “Tare inuran manan minó daná ten turá afoká intiya ma oniyasin mi siretíi mumunan eravinten mino. Mai van Tiyarafenui vompon dókifin máa sikhen mino:
31 No caminho, Jesus disse: “Esta noite todos vocês me abandonarão, pois as Escrituras dizem: ‘Deus ferirá e as ovelhas do rebanho serão dispersas’.
32 Máan tinten mifo séi evaráné e mantaaré tiretin an uanté Karirifá oronté uno.”
32 Mas, depois de ressuscitar, irei adiante de vocês à Galileia”.
33 Máa síkan Pita evaránen béin tiamemí, “Éin aurá ma mai yaná afoká intin ma vetíi mumunan eravintin ma éin me ampiren karan orera intí maé téi ída uron mi éin me ampenté uno.”
33 Pedro declarou: “Pode ser que todos os outros o abandonem, mas eu jamais o abandonarei”.
34 Máa síkan Yisasi evaránen béin tiamemí, “Téi fura siré éin tiamiyá uno. Tare inuran manan kokore ída asikhantiya kanú manaú dádá ten nan ída afová ukhé uno sin nono.”
34 Jesus respondeu: “Eu lhe digo a verdade: esta mesma noite, antes que o galo cante, você me negará três vezes”.
35 Máa síkan Pita véin tiamemí, “Ída ino. Téi en má purono van pasé ída éin afová ukhé uno, sé ída uron mi senté uno,” síkan minó eyo iyampon kayo ano máan baya ana sen oreraen mino.
35 Pedro, no entanto, insistiu: “Mesmo que eu tenha de morrer ao seu lado, jamais o negarei!”. E todos os outros discípulos disseram o mesmo.
36 Yisasin má bei eyo iyampon kayo vá mana Ketsemani se siyain dunan anafin oriven maen betin tiamemí, “Tiretí ankan mará kumante sirá téi mesápá orivé mo simúkono.”
36 Então Jesus foi com eles a um lugar chamado Getsêmani e disse: “Sentem-se aqui enquanto vou ali orar”.
37 Máa siren Pita má Sebetin anin kanan má avíaren oriyáken be au kasiyan avádúan onákan ará uman den ben aufá ída kamaen mino.
37 Levou consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu e começou a ficar triste e angustiado.
38 Máan tiyáken betin tiamemí, “Téin tirá ma uman diyain mano ádé anantá téin tiruan purirí iyá umpo siretí ankan mará ten má ba vá dafiseno.”
38 “Minha alma está profundamente triste, a ponto de morrer”, disse ele. “Fiquem aqui e vigiem comigo.”
39 Máa siren béi manáa nentá oriven barará o mátimen auná bara finí uren máa sen amúkemí, “Téin Tifóe oe, éi kanaí ma ukhantiya mai kápi sen pintena yo varano van mi séi iyá umpo éi ída vá tenti sinunu yakhafono. Ei anunu ana vá dakhafono.”Eyo iyampon kayo ma aun bakharéin Yisasi avorein mino.|alt="Jesus waking up his disciples" src="CN01811B.TIF" size="span" ref="MAT 26.39"
39 Ele avançou um pouco, curvou-se com o rosto no chão e orou: “Meu Pai! Se for possível, afasta de mim este cálice. Contudo, que seja feita a tua vontade, e não a minha”.
40 Máa sen amúkuren Yisasi evaránen kanú manaú eyo iyampon baintá oriven onan auun bakharé íkan Pitan inaemí, “Ídá mana áau rá ten má dafíke onante rafono.
40 Depois, voltou aos discípulos e os encontrou dormindo. “Vocês não puderam vigiar comigo nem por uma hora?”, disse ele a Pedro.
41 Akhenókain tiretimpin afoká intiya erave ankamin nampo siretí ankan dafíke vá amúkiya vano. Aú ano mai yana san asese ukhan mifo yan bukhafafin ída ákona van mino.”
41 “Vigiem e orem para que não cedam à tentação, pois o espírito está disposto, mas a carne é fraca.”
42 Máa siren béi evaránen oriven máa sen amúkemí, “Tifóe oe, mai kápi ma ída yo vararí intí maé téi nanté umpo mai ei anunu ánain ná bákurono.”Yisasi ma Ketsemaní dunan anafin amúkein mino.|alt="Jesus prays in the garden" src="cn01810B.tif" size="span" loc="Mat 26:42" ref="MAT 26.42"
42 Então os deixou pela segunda vez e orou: “Meu Pai! Se não for possível afastar de mim este cálice sem que eu o beba, faça-se a tua vontade”.
43 Máa sen amúkuren ovaránen bei eyo iyampon kayo vaintá eriven onákan betin auunan ai eimpin auun bakharen mino.
43 Quando voltou pela segunda vez, encontrou-os dormindo de novo, pois não conseguiam manter os olhos abertos.
44 Bakhan béi evaránen kanú manaú dádasí en oriven mo mai ma amúkein amúkirí anaen mino.
44 Foi orar pela terceira vez, dizendo novamente as mesmas coisas.
45 Amúkuren béi evaránen eyo iyampon kayo vaintá oriven máa sen betin tiamemí, “Tiretí ankan aun ná bakhé bayá avíkiyá ba rafono. Onano. Ume vanta kayo ayampin ma Banta Anin ma kain nain áauí inka en mino.
45 Em seguida, voltou aos discípulos e lhes disse: “Como é que vocês ainda dormem e descansam? Vejam, chegou a hora. O Filho do Homem está para ser entregue nas mãos de pecadores.
46 Mantá oró tifano. Namuro ayampin ma séin tivían kain nain banta masi inka eriyan mino.”
46 Levantem-se e vamos. Meu traidor chegou”.
47 Yisasi mai vaya fara siyákan tiyan míkan mifo sirantan kan orun kádan (12) eyo iyampon kayo finte Yudasin ne sin banta eren mino. Monó ánon banta kéká bá banasii ánon banta kayo vá ano siantan kokhon banta ano sópe vá karápuna vá bariyan uaren béin má eren mino.
47 Enquanto Jesus ainda falava, Judas, um dos Doze, chegou com uma grande multidão armada de espadas e pedaços de pau. Tinham sido enviados pelos principais sacerdotes e líderes do povo.
48 Yudasi ano ma Yisasin aní intin pákan nain nan pefá máa sen tiamikharen mino, “Téi ma mo amónanuna vanta mai Yisasi ifo vá mai vanta vá pákano.”
48 O traidor havia combinado com eles um sinal: “Vocês saberão a quem devem prender quando eu o cumprimentar com um beijo”.
49 Máa sirákaren béi manádá ainen Yisasi vaintá oriven temí, “Aru soe, inuran mino.” Siyan béin amónen mino.
49 Então Judas veio diretamente a Jesus. “Saudações, Rabi!”, exclamou ele, e o beijou.
50 Dafayoriyain má Yisasi máa sen béin tiamemí, “Tirona oe, éi ma varano van ereona yaná aine varano.”
50 Jesus disse: “Amigo, faça de uma vez o que veio fazer”. Então os outros agarraram Jesus e o prenderam.
51 Pákiyain má mana vanta ano Yisasin má baren tópe orun danúaren mana monó ánon banta kékái ánon bantai yoran banta átaren tíkaan kurúdan barará eraven mino.
51 Um dos que estavam com Jesus puxou a espada e feriu o servo do sumo sacerdote, cortando-lhe a orelha.
52 Eravíkan Yisasi máa sen béin tiamemí, “Ei sópe evaráneya veni anamumpin kuferano. Tópefó ma aruvin banta kéká tópe anon arintin purinten mino.
52 “Guarde sua espada”, disse Jesus. “Os que usam a espada morrerão pela espada.
53 Téin nan ída kanaíen Tifóe vaípá ina intin kokhon tauseni enisori kayo siantantin eriven téin tiya inten minó té tiretí iniya rafono.
53 Você não percebe que eu poderia pedir a meu Pai milhares de anjos para me proteger, e ele os enviaria no mesmo instante?
54 Téi ma máan tékun maen Tiyarafenui vompon dókifin ma séin turá afoká ino van ma siká ein baya ano ída kanaíen afoká inten mino.
54 Se eu o fizesse, porém, como se cumpririam as Escrituras, que descrevem o que é necessário que agora aconteça?”
55 Mai áaurá ana Yisasi mai vanta kéká máa sen tiamemí, “Téi mana aau vantá bákuyá tiretí ankan téin pákano van tópe vá karápuna vá mamareyá ere rafono. Ena ena yamú ma séi monó dafufin báké banasi monó baya siamiyákeya fará mai rákena séin ída fáke rafono.
55 Em seguida, Jesus disse à multidão: “Por acaso sou um revolucionário perigoso para que venham me prender com espadas e pedaços de pau? Por que não me prenderam no templo? Ali estive todos os dias, ensinando.
56 Sakhanampa vanta ano ma vompon uvamádan baré ein mai kanái ino van mi mai yanasinta afoká en mino,” Yisasi ma máa sirákan maen minó eyo iyampon kayo ano Yisasin me ampiren karan oreraen mino.
56 Mas tudo isto está acontecendo para que se cumpram as palavras dos profetas registradas nas Escrituras”. Nesse momento, todos os discípulos o abandonaram e fugiram.
57 Yisasi ma fákein banta kayo ano véin aviren monó ánon banta kékái ánon banta Kaiafasin amápin mo khaen mino. Mai namumpin man baya ma afová ukhein banta kayo vá banasii ánon banta kéká bá ano átaru ukharen mino.
57 Então os que haviam prendido Jesus o levaram para a casa de Caifás, o sumo sacerdote, onde estavam reunidos os mestres da lei e os líderes do povo.
58 Átaru ukhan Pita ano Yisasin bákuren oren mifo ída áde orinton nen táké en oriaren monó ánon banta kékái ánon bantai yafufin ódiven inte yanasá Yisasin aurá afoká inten nafi mai onano van dafisin banta kéká bá un kumanen mino.
58 Enquanto isso, Pedro seguia Jesus de longe, até chegar ao pátio do sumo sacerdote. Entrou ali, sentou-se com os guardas e esperou para ver o que aconteceria.
59 Monó ánon banta kayo vá Kanisori kéká bá ano Yisasini mana aau yosiré mai anará béin aruan purono van kampun baya sin banta kéka san dosen mino.
59 Lá dentro, os principais sacerdotes e todo o conselho dos líderes do povo tentavam encontrar testemunhas que mentissem a respeito de Jesus, para que pudessem condená-lo à morte.
60 Dosiyákan kokhon banta kayo ano eriven kampun baya kayofó ben aufin kurádiyan ten mifo ída mana aau kanaíen tian afoká uren mairá béin aruan purin nainíen mino. Máan tiyákan ínaimpáké kan banta ano eriven
60 Embora muitos estivessem dispostos a dar falso testemunho, não puderam usar o depoimento de ninguém. Por fim, apresentaram-se dois homens,
61 máa semí, “Ma vanta ano Tiyarafenui kákan monó namun nan ‘téi kasaé barákuré kanú manaú damú ana evaráné uvaranté uno,’ sikharen mino.”
61 que declararam: “Este homem disse: ‘Sou capaz de destruir o templo de Deus e reconstruí-lo em três dias’”.
62 Máa síkan monó ánon banta kékái ánon banta ano e mantaven Yisasin máa sen inaemí, “Ma ma éin aufin kuráden tiyain baya kayo van éi náiesá tinte fono. Éi ídá mana vaya anona evaráne sinte fono.”
62 Então o sumo sacerdote se levantou e disse a Jesus: “Você não vai responder a essas acusações? O que tem a dizer em sua defesa?”.
63 Máa síkan Yisasi ída mana vaya seimpin monó ánon banta kékái ánon banta ano véin tiamemí, “Para ma ayun ban oriyan bain Tiyarafenu avíkasá éi fura seya setin tisimeno. Éi Tiyarafenu ano ma aní ukhein bantá bákeyá Ben Anin ná ba fono.”
63 Jesus, porém, permaneceu calado. O sumo sacerdote lhe disse: “Exijo em nome do Deus vivo que nos diga se é o Cristo, o Filho de Deus”.
64 Máa síkan Yisasi evaránen betin tiamemí, “Mai inka eyantái se ompo séi siretin tiamiyá uno. Ínaimpáké Banta Anin mano Minó Ákona Vain Tiyarafenui ayan kurompá kumamen inaru fáke konan daró erintiya onan nono.”
64 Jesus respondeu: “É como você diz. Eu lhes digo que, no futuro, verão o Filho do Homem sentado à direita do Deus Poderoso e vindo sobre as nuvens do céu”.
65 Máa siyain má monó ánon banta kékái ánon banta ano anú diyan bei au anamun bararó iyáken temí, “Béi Tiyarafenui varun bariyan mino. Tiretin má inikhen nan mi véi Tiyarafenui varun barein beyantái aau varanten mifo nái vará tetí ankan enádá bá manáa vanta arékun ná béini aau me sian amá inten nafino.
65 Então o sumo sacerdote rasgou as vestes e disse: “Blasfêmia! Que necessidade temos de outras testemunhas? Todos ouviram a blasfêmia.
66 Ída ino! Tiretí ankan inte esá té iniya rafono.”
66 Qual é o veredicto?”. “Culpado!”, responderam. “Ele merece morrer!”
67 Máa siren Yisasin aufen akhare siyan ayan daná ankamen mino. Inká ena kéká ano ápa ankamiyáken temí,
67 Então começaram a cuspir no rosto de Jesus e a dar-lhe socos. Alguns lhe davam tapas
68 “Éi seya Tiyarafenu ano aní ukhein banta uno séiya ompo inte vanta kayo anó éin ankamiyan nafi mai kayo aví éi sakhanampaí eya setin tisimeno.”
68 e zombavam: “Profetize para nós, Cristo! Quem foi que lhe bateu desta vez?”.
69 Máan tiyákan mai yafufin Pita kumantaré in mana yoran arinta ano veni áde eriven máa semí, “Kariri fáke vanta Yisasin má éi nore ono.”
69 Enquanto isso, Pedro estava sentado do lado de fora, no pátio. Uma criada foi até ele e disse: “Você é um dos que estavam com Jesus, o galileu”.
70 Máa síkan Pita minó banta avorá temí, “Ída ino. Mai ma éi siyaona vaya séi ída afová ukhé uno.”
70 Mas Pedro o negou diante de todos. “Não sei do que você está falando”, disse.
71 Máa siren ínaimpáké béi yafu onará oríkan ena yoran arinta ano ven ódaren mairá ma varé ein nanin banta máa sen tiamemí, “Ma vanta maen Nasaretíke Yisasin má baré ein banta ino.”
71 Mais tarde, junto ao portão, outra criada o viu e disse aos que estavam ali: “Este homem estava com Jesus de Nazaré”.
72 Máa síkan Pita evaránen asiká ayan befio uren temí, “Pura ódino! Téi ída mai vanta afová ukhé uno!”
72 Novamente, Pedro o negou, dessa vez com juramento. “Nem mesmo conheço esse homem!”, disse ele.
73 Máa siren manáa vákan mairá ádé ma mantakharé ein banta kayo ano Pita vaintá eriven máa sen tiamemí, “Pura seya éi mai kéká pintena vantan banan en amen avaya ano éin inka maman dákó en mino.”
73 Pouco depois, alguns dos outros ali presentes vieram a Pedro e disseram: “Você deve ser um deles; percebemos pelo seu sotaque galileu”.
74 Máa síkan Pita ákonaen tiyáken, “Téi ída mai vanta afova ukhé umpo séi ma ída fura sékun maen ná Tiyarafenu ano séin uman timino,” ma siyain má ana kókore asen mino.
74 Pedro jurou: “Que eu seja amaldiçoado se estiver mentindo. Não conheço esse homem!”. Imediatamente, o galo cantou.
75 Kókore ma asiyain má Yisasi ma sikhá ein baya Pita ovaren me inen mino, “Kokore ma ída asikhantiya éi kanú manaú dádái sen nan ída afová ukhé uno sin nono.” Pita mai vaya ovaren me iniren barufá aravuven kákan ifíden mino.Pita ma ifí dein mino.|alt="Peter weeps" src="cn01821B.tif" size="col" loc="Mat 26:75" ref="MAT 26.75"
75 Então Pedro se lembrou das palavras de Jesus: “Antes que o galo cante, você me negará três vezes”. E saiu dali, chorando amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.