Mateus 27
Xchiʼdxyi cuubi dxiohs nin bieʼgaluuʼyi daada Jesucristu (El Nuevo Testamento en el zapoteco de Chichicapan y en español) (ZPVNT) vs VC
1 Ya chin barah gueꞌla, garaa raꞌ bwiinn raꞌ nin rnabwaꞌ raꞌ laꞌh raꞌ bixohza raꞌ cun bwiinn guuhla raꞌ xpwiinn Israel raꞌ bwiꞌhnn raꞌ ba dxyiꞌdxyi tin chiinn raꞌ ba laꞌh Jesuhs,
1 Chegando a manhã, todos os príncipes dos sacerdotes e os anciãos do povo reuniram-se em conselho para entregar Jesus à morte.
2 ya gwanee raꞌ ba laꞌh Ñiꞌh, yiꞌbiduꞌh Ñiꞌh nez loh Pilahtu, nin naa gobernador Romanu.
2 Ligaram-no e o levaram ao governador Pilatos.
3 Ya chiꞌchi laꞌh Judas nin batooꞌ laꞌh Jesuhs, chin bwaꞌha ba laꞌh Jesuhs guzee tin gachi Ñiꞌh, chiꞌchi guhca nalasa duxa stoꞌ ba, ya basiaꞌgarii ba gagahlda bitsiꞌh mweeyi plata nin gucaꞌha ba loh raꞌ bixohza raꞌ nin rnabwaꞌ raꞌ loh raꞌ bixohza raꞌ cun bwiinn guuhla raꞌ.
3 Judas, o traidor, vendo-o então condenado, tomado de remorsos, foi devolver aos príncipes dos sacerdotes e aos anciãos as trinta moedas de prata,
4 Squiiꞌ rahbi Judas loh raꞌ ba:
4 dizendo-lhes: Pequei, entregando o sangue de um justo. Responderam-lhe: Que nos importa? Isto é lá contigo!
5 Ya chiꞌchi balaꞌha Judas mweeyi raꞌ chi laꞌn guidoꞌ, ya bariaꞌh chiꞌh ba laꞌn guidoꞌ chiꞌchi gwagaxiꞌh yahnn ba,
5 Ele jogou então no templo as moedas de prata, saiu e foi enforcar-se.
6 ya chiꞌchi batiaaꞌha raꞌ bixohza raꞌ nin rnabwaꞌ loh raꞌ bixohza mweeyi chi, ya rahbi raꞌ ba: Mweeyi riiꞌ guyuuꞌdxiiman cun rihn; ayi nuu dxiuchaꞌyin hasta riuuꞌchaꞌyi mweeyi guelguhn raꞌ.
6 Os príncipes dos sacerdotes tomaram o dinheiro e disseram: Não é permitido lançá-lo no tesouro sagrado, porque se trata de preço de sangue.
7 Pwihsi loh nin guyaꞌloh bwiꞌhnn raꞌ ba lligaaba pur mweeyi chi chiꞌchi guziꞌ raꞌ ban taayii loh yuh xteenn tuhbi daada nin ruhnnchaꞌyi guihsu tin riꞌchi guigaꞌtsi raꞌ bwiinnziitu raꞌ.
7 Depois de haverem deliberado, compraram com aquela soma o campo do Oleiro, para que ali se fizesse um cemitério de estrangeiros.
8 Pwihsi niꞌchin hasta laꞌn dxyih raꞌ riiꞌ laa yuh chi loh dahan rihn.
8 Esta é a razão por que aquele terreno é chamado, ainda hoje, Campo de Sangue.
9 Pwihsi squiiꞌ bariaꞌcaa dxyiꞌdxyi raꞌ nin guñiꞌ guehtu Jeremías tuhbi daada nin guñiꞌ xchiꞌdxyi Dxiohs cadxyih chin rahbi ba: “Gucaꞌha raꞌ ba gahlda bitsiꞌh mweeyi plata, ziga si bazoꞌba raꞌ bwiinn Israel lasahca bwiinn ca,
9 Assim se cumpriu a profecia do profeta Jeremias: Eles receberam trinta moedas de prata, preço daquele cujo valor foi estimado pelos filhos de Israel;
10 ya cun mweeyi chi guziꞌ raꞌ ba yuh loh bwiinn nin ruhnnchaꞌyi guihsu zigapaꞌh nin gunabwaꞌ Dxiohs loon.”
10 e deram-no pelo campo do Oleiro, como o Senhor me havia prescrito.
11 Pwihsi chin badzihnnee raꞌ ba laꞌh Jesuhs loh Pilahtu nin naa gobernador, gunaabadxyiꞌdxyi ba loh Jesuhs rahbi ba:
11 Jesus compareceu diante do governador, que o interrogou: És o rei dos judeus? Sim, respondeu-lhe Jesus.
12 Ya loh nin riigacaꞌchiah dxixiꞌhw bixohza raꞌ nin rnabwaꞌ chi cun neezaa bwiinn guuhla raꞌ laꞌh Jesuhs ayi guñiꞌtiiꞌ Ñiꞌh,
12 Ele, porém, nada respondia às acusações dos príncipes dos sacerdotes e dos anciãos.
13 ya chiꞌchi gunaabadxyiꞌdxyi Pilahtu loh Ñiꞌh rahbi ba:
13 Perguntou-lhe Pilatos: Não ouves todos os testemunhos que levantam contra ti?
14 Per cun ayi guñiꞌtiiꞌ Jesuhs nin tuhbi dxyiꞌdxyi, ya pur nin bwiꞌhnn Jesuhs squiiꞌ nin ayi rahcabwaꞌ Pilahtu xa ñuhnn ba.
14 Mas, para grande admiração do governador, não quis responder a nenhuma acusação.
15 Ya garaa dxyih nin rahca lañih nahpa Pilahtu costumbre rutaꞌh ba tuhbi raꞌ bwiinn nin ñieꞌw laꞌn lahtsidxiꞌba, bwiinn nin rnaaba raꞌ bwiinn rlaꞌh,
15 Era costume que o governador soltasse um preso a pedido do povo em cada festa de Páscoa.
16 pwihsi laꞌn dxyih raꞌ chi ñieꞌw tuhbi bwiinn nin laa Barrabahs nin guzaꞌbi xchiꞌdxyi ñiꞌh pur dziꞌn dxaaba,
16 Ora, havia naquela ocasião um prisioneiro famoso, chamado Barrabás.
17 ya gunaabadxyiꞌdxyi Pilahtu loh raꞌ bwiinn raꞌ nin rigacaꞌchiah laꞌh Jesuhs rahbi ba loh raꞌ ba:
17 Pilatos dirigiu-se ao povo reunido: Qual quereis que eu vos solte: Barrabás ou Jesus, que se chama Cristo?
18 Laasii guhcabwaꞌ za Pilahtu laꞌh raꞌ ba batiꞌdxi raꞌ ba laꞌh Jesuhs loh ba pur nin rwaꞌha raꞌ ba ziahan bwiinn riachiistoꞌ raꞌ ñiꞌh laꞌh Ñiꞌh,
18 {Ele sabia que tinham entregue Jesus por inveja.}
19 ya gaduhbi nin zohba Pilahtu loh yagaxiiyi hasta ruhnn ba guelguxchisi, guxeꞌhla cheꞌhla ba rsohn loh ba rahbi ba squiiꞌ:
19 Enquanto estava sentado no tribunal, sua mulher lhe mandou dizer: Nada faças a esse justo. Fui hoje atormentada por um sonho que lhe diz respeito.
20 Per laꞌh raꞌ bixohza raꞌ nin rnabwaꞌ raꞌ cun bwiinn guuhla raꞌ bachiꞌhyi raꞌ ba laꞌh raꞌ bwiinn raꞌ tin gunaaba raꞌ bwiinn gulaꞌh Barrabahs ya laꞌh Jesuhs gunaaba raꞌ ba gachi Ñiꞌh,
20 Mas os príncipes dos sacerdotes e os anciãos persuadiram o povo que pedisse a libertação de Barrabás e fizesse morrer Jesus.
21 ya chiꞌchi rahbi Pilahtu stuhbi:
21 O governador tomou então a palavra: Qual dos dois quereis que eu vos solte? Responderam: Barrabás!
22 Chiꞌchi gunaabadxyiꞌdxyi Pilahtu loh raꞌ bwiinn chi rahbi ba:
22 Pilatos perguntou: Que farei então de Jesus, que é chamado o Cristo? Todos responderam: Seja crucificado!
23 Ya chiꞌchi rahbi Pilahtu:
23 O governador tornou a perguntar: Mas que mal fez ele? E gritavam ainda mais forte: Seja crucificado!
24 Ya chin bwaꞌha Pilahtu ayi nuu xa guunn ba laasii riichihpa raꞌ bwiinn chi gaca nin xclaaꞌdzi raꞌ ba, hasta chaasa ru raꞌ ba cun dxixiꞌhw, chiꞌchi gunabwaꞌ Pilahtu gwacaꞌh tuhbi xpwiinn ba ñihsa tin gudxiꞌbi naa ba nez delanta loh raꞌ bwiinn ziahan chi ya rahbi ba loh raꞌ ba:
24 Pilatos viu que nada adiantava, mas que, ao contrário, o tumulto crescia. Fez com que lhe trouxessem água, lavou as mãos diante do povo e disse: Sou inocente do sangue deste homem. Isto é lá convosco!
25 Chiꞌchi rahbi raꞌ bwiinn ziahan raꞌ chi:
25 E todo o povo respondeu: Caia sobre nós o seu sangue e sobre nossos filhos!
26 Ya chiꞌchi bataꞌh Pilahtu laꞌh Barrabahs, lwehgu gunabwaꞌ ba gucaꞌyahga Jesuhs chiꞌchi batiꞌdxi ba laꞌh Ñiꞌh nez loh raꞌ xsuldahdu ba tin gucaꞌh raꞌ ba laꞌh Ñiꞌh loh cruhzi,
26 — ausente —
27 per galoh Pilahtu gwanee raꞌ ba laꞌh Jesuhs hasta naa palasiu ya riꞌchi badiaaꞌha raꞌ ba garaa raꞌ ba gadiidxi Ñiꞌh.
27 Os soldados do governador conduziram Jesus para o pretório e rodearam-no com todo o pelotão.
28 Ya chiꞌchi guleꞌhe raꞌ ba xahba Jesuhs chiꞌchi bagahcu raꞌ ba laꞌh Ñiꞌh tuhbi lahdxi murahdu
28 Arrancaram-lhe as vestes e colocaram-lhe um manto escarlate.
29 ya yihca Ñiꞌh guluuꞌ raꞌ ba tuhbi curohn guihchi nin bwiꞌhnnchaꞌyi raꞌ ba cun tuhbi taaꞌha ñihta guluuꞌ raꞌ ba naa Ñiꞌh nin naa lahdu derehchu, chiꞌchi bazuꞌnllihbi raꞌ ba loh Ñiꞌh ya guzoꞌbaloh ballihdzinee raꞌ ba laꞌh Ñiꞌh rahbi raꞌ ba loh Ñiꞌh:
29 Depois, trançaram uma coroa de espinhos, meteram-lha na cabeça e puseram-lhe na mão uma vara. Dobrando os joelhos diante dele, diziam com escárnio: Salve, rei dos judeus!
30 Neezaa bachahnxihin raꞌ ba loh Ñiꞌh, ya cun ñihta gahca nin nuu naa Ñiꞌh rdxiinn raꞌ ba yihca Ñiꞌh.
30 Cuspiam-lhe no rosto e, tomando da vara, davam-lhe golpes na cabeça.
31 Ya chin guyaꞌloh bwiꞌhnnee raꞌ ba laꞌh Ñiꞌh ziꞌchi, guleꞌhe raꞌ ba lahdxi murahdu nin bagahcu raꞌ ba laꞌh Ñiꞌh, chiꞌchi bagahcu gahca raꞌ ba nin naa xahba Ñiꞌh ya chiꞌchiyi zenee raꞌ ba laꞌh Ñiꞌh tin guicah Ñiꞌh loh cruhzi.
31 Depois de escarnecerem dele, tiraram-lhe o manto e entregaram-lhe as vestes. Em seguida, levaram-no para o crucificar.
32 Ya chin zenee raꞌ ba laꞌh Ñiꞌh tin guicah Ñiꞌh loh cruhzi, loh neziuh badxaꞌga raꞌ ba tuhbi bwiinn guihdxyi Cirene nin laa Simohn, gunaꞌzu raꞌ ba laꞌh ba tin basaguꞌa raꞌ ba laꞌh ba xcruhzi Jesuhs,
32 Saindo, encontraram um homem de Cirene, chamado Simão, a quem obrigaram a levar a cruz de Jesus.
33 ya chin badzihnnee raꞌ ba laꞌh Jesuhs tuhbi lahta hasta laa yihca bwiinn guuchi.
33 Chegaram ao lugar chamado Gólgota, isto é, lugar do crânio.
34 Riꞌchi badiꞌhi raꞌ ba vihnnu nin nuuchi ñihsa cwaꞌn naltaa ziah gwaaꞌ Jesuhs, per chin bwiꞌhnn Ñiꞌh prehban ayi gunnah Ñiꞌh ñeeꞌ Ñiꞌhn.
34 Deram-lhe de beber vinho misturado com fel. Ele provou, mas se recusou a beber.
35 Ya chin guyaꞌloh bacaꞌh raꞌ ba laꞌh Ñiꞌh loh cruhzi, chiꞌchi gudzihta raꞌ suldahdu baraja tin basaaꞌ raꞌ ba sweerta tin bigaꞌzi xahba Jesuhs gucaꞌha raꞌ ba.
35 Depois de o haverem crucificado, dividiram suas vestes entre si, tirando a sorte. Cumpriu-se assim a profecia do profeta: Repartiram entre si minhas vestes e sobre meu manto lançaram a sorte {Sl 21,19}.
36 Ya chiꞌchi gurih raꞌ ba riꞌchi tin guhpa raꞌ ba laꞌh Ñiꞌh,
36 Sentaram-se e montaram guarda.
37 ya yihca xcruhzi Ñiꞌh bacaꞌh raꞌ ba dxyiꞌdxyi nin rñiꞌ xi pur guhchi Ñiꞌh, ya dxyiꞌdxyi chi rñiꞌ squiiꞌ: “Deeꞌ naa Jesuhs, xrrehyi raꞌ bwiinn Israel.”
37 Por cima de sua cabeça penduraram um escrito trazendo o motivo de sua crucificação: Este é Jesus, o rei dos judeus.
38 Neezaa gucah schiohpa bwiinn gubaꞌn loh stuhbigah cruhzi cweꞌ xcruhzi Ñiꞌh, ya xcruhzi Ñiꞌh guzuh galaayi xcruhzi raꞌ ba,
38 Ao mesmo tempo foram crucificados com ele dois ladrões, um à sua direita e outro à sua esquerda.
39 ya garaa raꞌ bwiinn raꞌ nin rdiiꞌdxi nez chi rñiꞌbi raꞌ ba yihca raꞌ ba, chiꞌchi rñiꞌyah raꞌ ba laꞌh Ñiꞌh
39 Os que passavam o injuriavam, sacudiam a cabeça e diziam:
40 rahbi raꞌ ba loh Ñiꞌh:
40 Tu, que destróis o templo e o reconstróis em três dias, salva-te a ti mesmo! Se és o Filho de Deus, desce da cruz!
41 Ya ziꞌchi gahca za ballihdzinee raꞌ bixohza raꞌ nin rnabwaꞌ loh raꞌ bixohza laꞌh Ñiꞌh cun mwehsu raꞌ nin ruluuꞌyi xlehyi Moisehs cun bwiinn guuhla raꞌ rahbi raꞌ ba loh Ñiꞌh:
41 Os príncipes dos sacerdotes, os escribas e os anciãos também zombavam dele:
42 ―Baldaꞌh ba paaldaa raꞌ bwiinn loh ziahan xica gueldxyihdxyi galoh, per nnah ayi nuu guhldaꞌh ba laꞌh gahca ba. Pwihsi sidela laꞌh ba naa ba rrehyi loh raꞌ bwiinn Israel, pwihsi ¡dxiehta ba loh cruhzi tin ziꞌchi chechiistoꞌ nuꞌh laꞌh ba!
42 Ele salvou a outros e não pode salvar-se a si mesmo! Se é rei de Israel, desça agora da cruz e nós creremos nele!
43 Nnah ba riachiistoꞌ ba Dxiohs, pwihsi ¡guhldaꞌh Dxiohs laꞌh ba sidela nadziiꞌhi Ñiꞌh laꞌh ba, laasii nnah za ba Lliiꞌn Dxiohs laꞌh ba!
43 Confiou em Deus, Deus o livre agora, se o ama, porque ele disse: Eu sou o Filho de Deus!
44 Nee hasta bwiinn gubaꞌn raꞌ nin caa loh schiohpa cruhzi cweꞌ xcruhzi Ñiꞌh ziꞌchi za guñiꞌ tohnta raꞌ ba loh Ñiꞌh.
44 E os ladrões, crucificados com ele, também o ultrajavam.
45 Desde laaꞌyidxyih hasta xcachohnna gudxyih bacahyi loh gaduhbitiiꞌ guidxyiyuh.
45 Desde a hora sexta até a nona, cobriu-se toda a terra de trevas.
46 Hohr chi gahca guñiꞌ Jesuhs rahbi Ñiꞌh:
46 Próximo da hora nona, Jesus exclamou em voz forte: Eli, Eli, lammá sabactáni? - o que quer dizer: Meu Deus, meu Deus, por que me abandonaste?
47 Ya paaldaa raꞌ bwiinn nin rii riꞌchi bihn raꞌ ba nin guñiꞌ Ñiꞌh ya rahbi raꞌ ba:
47 A estas palavras, alguns dos que lá estavam diziam: Ele chama por Elias.
48 Ya hohra chi gahca bacaꞌh tuhbi raꞌ ba carrih zetooba ba tuhbi esponja tin guluꞌ ban loh vihnnu naltaa bacaꞌh ban yihca tuhbi ñihta tin bacaꞌh ban rwaaꞌ Ñiꞌh,
48 Imediatamente um deles tomou uma esponja, embebeu-a em vinagre e apresentou-lha na ponta de uma vara para que bebesse.
49 per rahbi snuhn raꞌ ba:
49 Os outros diziam: Deixa! Vejamos se Elias virá socorrê-lo.
50 Ya chiꞌchi guñiꞌ Jesuhs jweersi rooꞌ stuhbi chiꞌchi guhchi Ñiꞌh,
50 Jesus de novo lançou um grande brado, e entregou a alma.
51 ya hohra chi bigaꞌllu lahdxyi rooꞌ nin zaꞌbi laꞌn guidoꞌ rooꞌ desde guiyaꞌ hasta laꞌn gueeta tin guhcan chiohpa taaꞌha, ya loh guidxyiyuh guhca lluh rooꞌ cun dxiahltah raꞌ gucahraꞌn bwih,
51 E eis que o véu do templo se rasgou em duas partes de alto a baixo, a terra tremeu, fenderam-se as rochas.
52 ya baꞌ raꞌ billaala raꞌn, ya ziahan raꞌ nin naa raꞌ xpwiinn Dxiohs babahn raꞌ ba loh guelguhchi hohra chi,
52 Os sepulcros se abriram e os corpos de muitos justos ressuscitaram.
53 ya bariaꞌh raꞌ ba laꞌn baꞌ dxyih nin babahn za Jesuhs loh guelguhchi tin guyuuꞌtii raꞌ ba loh guihdxyi Jerusalehn nee bwaꞌha ziahan raꞌ bwiinn laꞌh raꞌ ba.
53 Saindo de suas sepulturas, entraram na Cidade Santa depois da ressurreição de Jesus e apareceram a muitas pessoas.
54 Ya chin bwaꞌha capitahn Romanu cun garaa raꞌ nin zuunee ba cayahpa raꞌ ba laꞌh Jesuhs, cayahca lluh, cun garaa raꞌ nin cayahca hohra chi, bidxyihbi duxa raꞌ ba chiꞌchi rahbi raꞌ ba:
54 O centurião e seus homens que montavam guarda a Jesus, diante do estremecimento da terra e de tudo o que se passava, disseram entre si, possuídos de grande temor: Verdadeiramente, este homem era Filho de Deus!
55 Nee ziahan raꞌ za gunnaꞌh nin bachaꞌga xmweeyi ñiꞌh tin bwiꞌhnn raꞌ ba ayuhda laꞌh Jesuhs, bwiinn raꞌ riiꞌ zeꞌnee raꞌ ba laꞌhÑiꞌh desde guihdxyi Galilea rii raꞌ ba zihtu riiywaꞌha raꞌ ba nin cayahca riꞌchi.
55 Havia ali também algumas mulheres que de longe olhavam; tinham seguido Jesus desde a Galiléia para o servir.
56 Loh raꞌ gunnaꞌh raꞌ chi dxaꞌga María Magdalena cun María xmaah Jacobo cun xmaah Joseh cun xmaah lliiꞌn Zebedeu.
56 Entre elas se achavam Maria Madalena e Maria, mãe de Tiago e de José, e a mãe dos filhos de Zebedeu.
57 Ya chin gurih gueꞌla, badzihn tuhbi ndxiꞌhw rricu nin laa Joseh bwiinn guihdxyi Arimatea ba, naa za ba tuhbi xpwiinn Jesuhs.
57 À tardinha, um homem rico de Arimatéia, chamado José, que era também discípulo de Jesus,
58 Joseh riiꞌ gwaguiaꞌha ba loh Pilahtu tin gwaganaaba ba bweꞌltihxi Jesuhs ya lwehgu za gunabwaꞌ Pilahtu gudiꞌhi raꞌ ban laꞌh ba.
58 foi procurar Pilatos e pediu-lhe o corpo de Jesus. Pilatos cedeu-o.
59 Chiꞌchi batehta Joseh laꞌh Ñiꞌh loh cruhzi, chiꞌchi batuꞌbi ba laꞌh Ñiꞌh tuhbi lahdxi sabna nayaa nin naa lahdxi linu,
59 José tomou o corpo, envolveu-o num lençol branco
60 chiꞌchi bacaꞌtsi ba tihxi Jesuhs laꞌn tuhbi baꞌ dxiah cuubi nin naa xteenn ba, baꞌ chi gueꞌdu guyaꞌlohon. Ya chin guyaꞌloh bieꞌw rwaaꞌ baꞌ chi cun tuhbi dxiah rooꞌ, ziaa chiꞌh Joseh,
60 e o depositou num sepulcro novo, que tinha mandado talhar para si na rocha. Depois rolou uma grande pedra à entrada do sepulcro e foi-se embora.
61 per laꞌh María Magdalena cun stuhbi María biaꞌhan raꞌ ba rwaaꞌ baꞌ chi.
61 Maria Madalena e a outra Maria ficaram lá, sentadas defronte do túmulo.
62 Ya chin gudiiꞌdxi dxyih nin rahcachaꞌyi nin rahw raꞌ bwiinn Israel loh xlañih raꞌ ba, barah gueꞌla chi gwah raꞌ bixohza raꞌ nin rnabwaꞌ snuhn raꞌ bixohza cun bwiinn fariseu raꞌ loh Pilahtu,
62 No dia seguinte - isto é, o dia seguinte ao da Preparação -, os príncipes dos sacerdotes e os fariseus dirigiram-se todos juntos à casa de Pilatos.
63 tin rahbi raꞌ ba:
63 E disseram-lhe: Senhor, nós nos lembramos de que aquele impostor disse, enquanto vivia: Depois de três dias ressuscitarei.
64 niꞌchin nnah guxeꞌhla paaldaa xsuldahdu luꞌh chegapa rwaaꞌ baꞌ hasta chin gaca chohnna dxyih, tin ayi chee raꞌ xpwiinn ba gueꞌla chegaleꞌhe laꞌh ba, ya chiꞌchiyi gahbi raꞌ ba loh raꞌ bwiinn laꞌh ba babahan loh guelguhchi, tin ayi nnagah luulchima dxyiꞌdxyi dxixiꞌhw chi guunn gariaꞌcaa xiilla tuhbi yaꞌdxi rooꞌ loh nin guhca galoh.
64 Ordena, pois, que seu sepulcro seja guardado até o terceiro dia. Os seus discípulos poderiam vir roubar o corpo e dizer ao povo: Ressuscitou dos mortos. E esta última impostura seria pior que a primeira.
65 Chiꞌchi rahbi Pilahtu loh raꞌ ba:
65 Respondeu Pilatos: Tendes uma guarda. Ide e guardai-o como o entendeis.
66 Pwihsi gwah raꞌ ba tin basieꞌw dziꞌtsi raꞌ ba rwaaꞌ baꞌ chi cun bacaꞌhza raꞌ ba tuhbi sehyu xteenn gobernador loh dxiah nin bieꞌw rwaaꞌ baꞌ chi; ya basiaꞌhan raꞌ ba suldahdu raꞌ riꞌchi.
66 Foram, pois, e asseguraram o sepulcro, selando a pedra e colocando guardas.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 27, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.