Mateus 5
Didza' cubi rucá'ana tsahui' (ZARNT) vs NAA
1 Cateʼ biléʼenëʼ Jesús bönachi zián söjácalen Lëʼ, níʼirö gurenëʼ tu lu guíʼadoʼ ga naca xitsáʼalö, ateʼ guröʼë lu guíʼa niʼ. Níʼirö buluʼdubëʼ bönniʼ usëda queëʼ ga zoëʼ.
1 Ao ver as multidões, Jesus subiu ao monte. Ele se assentou e os seus discípulos se aproximaram dele.
2 Gusí lahuëʼ rusédinëʼ légaquiëʼ, rnnëʼ:
2 Então ele passou a ensiná-los. Jesus disse:
3 —Bicaʼ ba yuguʼ bönniʼ téquibeʼenëʼ taʼyádzjanëʼ le naca queëʼ Dios, tuʼ nadéliʼgaquiëʼ lataj ga rinná bëʼë Bönniʼ naʼ zoëʼ yehuaʼ yubá.
3 — Bem-aventurados
4 ’Bicaʼ ba yuguʼ bönniʼ tuʼhuíʼini ládxiʼgaquiëʼ tuʼ nabágaʼgaquiëʼ dul-laʼ, tuʼ huë tsahuëʼë Dios caz légaquiëʼ.
4 — Bem-aventurados
5 ’Bicaʼ ba yuguʼ bönniʼ nácagaquiëʼ nöxaj ladxiʼ lahuëʼ Dios, tuʼ gataʼ quégaquiëʼ luyú ni.
5 — Bem-aventurados os mansos,
6 ’Bicaʼ ba yuguʼ bönniʼ taʼzë́ ládxiʼgaquiëʼ le naca tsahuiʼ lahuëʼ Dios, ateʼ raca quégaquiëʼ ca raca quégaca nupa taʼdún, en taʼbidxi nisa, tuʼ gunëʼ Dios ga uluʼziʼë xibé lë naʼ taʼzë́ ládxiʼgaquiëʼ.
6 — Bem-aventurados
7 ’Bicaʼ ba yuguʼ bönniʼ tuʼhuechiʼ ládxiʼgaquiëʼ luzáʼagaquiëʼ, tuʼ huéchiʼ ládxëʼë Dios légaquiëʼ.
7 — Bem-aventurados
8 ’Bicaʼ ba yuguʼ bönniʼ naca tsahuiʼ icja ládxiʼdoʼgaquiëʼ, en bitiʼ bi dul-laʼ nabágaʼgaquiëʼ, tuʼ ilaʼléʼenëʼ Dios.
8 — Bem-aventurados
9 ’Bicaʼ ba yuguʼ bönniʼ taʼbequi dxíëʼ didzaʼ bizxaj, tuʼ ilaʼzíʼ lágaquiëʼ zxíʼini cazëʼ Dios.
9 — Bem-aventurados
10 ’Bicaʼ ba yuguʼ bönniʼ taʼzacaʼ taʼguiʼë lu le taʼbía ládxiʼgaca bönachi légaquiëʼ cateʼ tunëʼ le naca tsahuiʼ, tuʼ dë lataj quégaquiëʼ ga rinná bëʼë Bönniʼ naʼ zoëʼ yehuaʼ yubá.
10 — Bem-aventurados
11 ’Bicaʼ ba libíʼiliʼ cateʼ tuʼlidza bönachi libíʼiliʼ ziʼ, en taʼbía ládxiʼgaquiëʼ libíʼiliʼ, ateʼ lu yöl-laʼ rizíʼ yëʼ taʼnnë́ʼ queë́liʼ le xihuiʼ tuʼ dáʼaliʼ nedaʼ.
11 — Bem-aventurados são vocês quando, por minha causa, os insultarem e os perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vocês.
12 Buliʼdzeja, en guliʼchaza ládxiʼliʼ, tuʼ uzíʼdaʼaliʼ xibé yehuaʼ yubá. Ca raca queë́liʼ, guca quégaquiëʼ bönniʼ guluʼë didzaʼ uláz queëʼ Dios, en gulaʼcuʼë zíʼatëlö ca libíʼiliʼ, tuʼ gulaʼbía ládxiʼgaca caʼ bönachi légaquiëʼ.
12 Alegrem-se e exultem, porque é grande a sua recompensa nos céus; pois assim perseguiram os profetas que viveram antes de vocês.
13 Gunnë́ʼ caʼ Jesús:
13 — Vocês são o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 ’Libíʼiliʼ nácaliʼ ca beníʼ yödzölió ni para uluíʼiliʼ lahui le naca queëʼ Dios. Ral-laʼ gácaliʼ ca tu yödzö röʼö tu lu guíʼa, tuʼ cabí gaca igachiʼ yödzö naʼ.
14 — Vocês são a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada no alto de um monte.
15 Cateʼ ruquélaʼruʼ guíʼ, bitiʼ rigúʼuruʼ le tu zxan guíʼina, pero ruzóaruʼ le ga lináʼ para uzeníʼ yúguʼtë nupa nacuáʼ lu yuʼu.
15 Nem se acende uma lamparina para colocá-la debaixo de um cesto, mas num lugar adequado onde ilumina bem todos os que estão na casa.
16 Ca naʼ run beníʼ, ral-laʼ gunliʼ caʼ libíʼiliʼ, güíʼiliʼ lataj gaca bëʼ le nácaliʼ lógaca yúguʼtë bönachi, para cateʼ ilaʼléʼe le naca tsahuiʼ runliʼ, ilaʼgúʼu-nëʼ Xúziliʼ Dios zoëʼ yehuaʼ yubá yöl-laʼ ba.
16 Assim brilhe também a luz de vocês diante dos outros, para que vejam as boas obras que vocês fazem e glorifiquem o Pai de vocês, que está nos céus.
17 Gunnë́ʼ caʼ Jesús:
17 — Não pensem que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, mas para cumprir.
18 Le nácatë reaʼ libíʼiliʼ. Tsanni nacuáʼ lúzxiba, en yödzölió ni, bitiʼ tödi cáʼasö nitú dídzaʼdoʼ, en nitú le rinná bëʼ xibá naʼ, cateʼ gácarö yúguʼtë le ral-laʼ gaca.
18 Porque em verdade lhes digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Que lë ni naʼ, nútiʼtës bönniʼ quitsjëʼ tu xibá cuídiʼdoʼos le zoa lu xibá naʼ, en usédinëʼ bönachi para ilún caní, bönniʼ ni gácatërëʼ cuídiʼdoʼos ca yúguʼtë nupa ilaʼcuáʼ ga rinná bëʼ Bönniʼ naʼ zoëʼ yehuaʼ yubá, pero nútiʼtës bönniʼ gunëʼ ca rinná bëʼ xibá naʼ, en usédinëʼ bönachi para ilún caʼ caní, bönniʼ ni tsë́pisëtërëʼ ga rinná bëʼ Nu naʼ zoa yehuaʼ yubá.
19 Aquele, pois, que desrespeitar um destes mandamentos, ainda que dos menores, e ensinar os outros a fazer o mesmo, será considerado mínimo no Reino dos Céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no Reino dos Céus.
20 Reaʼ caʼ libíʼiliʼ: Channö cabí gunliʼ le nácatërö tsahuiʼ ca le tunëʼ bönniʼ yudoʼ usedi, encaʼ ca tunëʼ bönniʼ yudoʼ fariseo, bitiʼ caʼ tsúʼuliʼ ga rinná bëʼë Dios yehuaʼ yubá.
20 Porque eu afirmo que, se a justiça de vocês não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrarão no Reino dos Céus.
21 Gunnë́ʼ caʼ Jesús:
21 — Vocês ouviram o que foi dito aos antigos: “Não mate.” E ainda: “Quem matar estará sujeito a julgamento.”
22 Naʼa, nedaʼ reaʼ libíʼiliʼ: Nu bönniʼ rilenëʼ böchiʼ luzë́ʼë, nabáguëʼë xíguiaʼ huadxinëʼ ga uchiʼa usörö́ëʼ Dios lëʼ. Lëscaʼ caní, nu bönniʼ innë́ ziʼë queëʼ böchiʼ luzë́ʼë nabáguëʼë xíguiaʼ uluʼchiʼa uluʼsörö́ëʼ bönniʼ lo tuʼchiʼa tuʼsörö́ëʼ lëʼ, ateʼ nu bönniʼ guíëʼ luzë́ʼë: “¡Böaʼ canö́z!” nabáguëʼë xíguiaʼ tsöjtsuʼë lu guíʼ gabila.
22 Eu, porém, lhes digo que todo aquele que se irar contra o seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem insultar o seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem o chamar de tolo estará sujeito ao inferno de fogo.
23 ’Caní naca, channö chizóa cuʼu tu le unödzjuʼ lu bucugu láʼayi, ateʼ tsöjnenuʼ niʼ zoa bizx que rilenëʼ böchiʼ luzóʼo liʼ,
23 Portanto, se você estiver trazendo a sua oferta ao altar e lá se lembrar que o seu irmão tem alguma coisa contra você,
24 bucáʼana lë naʼ unödzjuʼ lu bucugu niʼ, en böaj lidxuʼ. Zíʼalö yöjcáʼana tsahuiʼ le benuʼ queëʼ böchiʼ luzóʼo, ateʼ níʼirö gudá unödzjuʼ lë naʼ nuʼu.
24 deixe diante do altar a sua oferta e vá primeiro reconciliar-se com o seu irmão; e então volte e faça a sua oferta.
25 ’Channö zoa nu bönniʼ rinábinëʼ liʼ bi ubiʼu queëʼ, en ichë́ʼë liʼ ga uchiʼa usörö́ëʼ tu bönniʼ liʼ, budzágatë tsahuiʼ bönniʼ naʼ tsanni niʼ yúʼulenuʼ lëʼ nöza, para cabí udödëʼ liʼ lahuëʼ bönniʼ ruchiʼa rusörö́ëʼ, ateʼ bönniʼ ni udödëʼ liʼ lu nëʼë bönniʼ rusayjëʼ lidxi guíë, ateʼ lëʼ cuʼë liʼ lidxi guíë naʼ.
25 — Entre em acordo sem demora com o seu adversário, enquanto você está com ele a caminho, para que o adversário não entregue você ao juiz, o juiz entregue você ao oficial de justiça, e você seja jogado na prisão.
26 Le nácatë reaʼ liʼ, bitiʼ caʼ urujuʼ niʼ cateʼ idxinrö dza quizxjuʼ ga buitë le ral-luʼu.
26 Em verdade lhe digo que você não sairá dali enquanto não pagar o último centavo.
27 Gunnë́ʼ caʼ Jesús:
27 — Vocês ouviram o que foi dito: “Não cometa adultério.”
28 Naʼa, nedaʼ reaʼ libíʼiliʼ: Nútiʼtës bönniʼ ruyúëʼ tu nigula len yöl-laʼ rizë́ ladxiʼ le ruáʼ döʼ, chibenëʼ dul-laʼ len lënu lu icja ládxiʼdaʼahuëʼ.
28 Eu, porém, lhes digo: todo o que olhar para uma mulher com intenção impura, já cometeu adultério com ela no seu coração.
29 ’Que lë ni naʼ, channö guiö́j loʼ ibëla gun ga gunuʼ dul-laʼ, guléaj le, en gurúʼuna le. Gácarö dxiʼa quiuʼ unítiuʼ tu guiö́j loʼ, en calëga idúteoʼ tsöjtsúʼu lu guíʼ gabila.
29 — Se o seu olho direito leva você a tropeçar, arranque-o e jogue-o fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que ter o corpo inteiro lançado no inferno.
30 Channö noʼo ibëla gun ga gunuʼ dul-laʼ, guchugu le, en gurúʼuna le. Gácarö dxiʼa quiuʼ unítiuʼ tu noʼo, en calëga idúteoʼ tsöjtsúʼu lu guíʼ gabila.
30 E, se a sua mão direita leva você a tropeçar, corte-a e jogue-a fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que o corpo inteiro ir para o inferno.
31 Gunnë́ʼ caʼ Jesús:
31 — Também foi dito: “Aquele que repudiar a sua mulher deve dar-lhe uma carta de divórcio.”
32 Naʼa, nedaʼ reaʼ libíʼiliʼ, channö zoëʼ nu bönniʼ rusanëʼ-nu nigula queëʼ, en bitiʼ zoa le ruáʼ döʼ runnu, gunëʼ bönniʼ naʼ ga gunnu dul-laʼ le riguitsaj xibá que yöl-laʼ nutsaga naʼ channö utsaga náʼlennu bönniʼ yúbölö, ateʼ bönniʼ naʼ siʼë-nu nigula naʼ, lëscaʼ gunëʼ dul-laʼ le riguitsaj xibá que yöl-laʼ nutsaga naʼ.
32 Eu, porém, lhes digo: quem repudiar a sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a se tornar adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério.
33 Gunnë́ʼ caʼ Jesús:
33 — Vocês também ouviram o que foi dito aos antigos: “Não faça juramento falso, mas cumpra rigorosamente para com o Senhor o que você jurou.”
34 Naʼa, nedaʼ reaʼ libíʼiliʼ, bitiʼ caʼ gun tsutsu xtídzaʼliʼ. Bitiʼ gun tsutsu xtídzaʼliʼ niʼa que yehuaʼ yubá, tuʼ naca ga röʼë rinná bëʼë Dios.
34 Eu, porém, lhes digo: não jurem de modo nenhum; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 Bitiʼ gun tsutsu xtídzaʼliʼ niʼa que luyú ni, tuʼ naca luyú ni ca xilibi niʼë Dios, en calëga niʼa que Jerusalén, tuʼ naca ladzëʼ Bönniʼ nayë́pisëtërëʼ rinná bëʼë.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser a cidade do grande Rei.
36 Bitiʼ gun tsutsu xtídzuʼu niʼa que icjuʼ, tuʼ cabí gaca gunuʼ ga huöáca chiguichi o gasaj nitú guitsaʼ icjuʼ.
36 Não jure pela sua cabeça, porque você não pode fazer com que um só cabelo fique branco ou preto.
37 Ral-laʼ innásiliʼ: “Ön”, o innásiliʼ: “Bitiʼ”, tuʼ naca que tuʼ xihuiʼ le nadödi bëʼ ca nácagaca didzaʼ ni.
37 Que a palavra de vocês seja: Sim, sim; não, não. O que passar disto vem do Maligno.
38 Gunnë́ʼ caʼ Jesús:
38 — Vocês ouviram o que foi dito: “Olho por olho, dente por dente.”
39 Naʼa, nedaʼ reaʼ libíʼiliʼ: Bitiʼ táʼbagaʼliʼ nu guáʼ döʼ queë́liʼ, ateʼ channö nu capaʼ xaguʼ ibëla, bëʼ lataj capaʼ caʼ iaʼtú xaguʼ yö́göla.
39 Eu, porém, lhes digo: Não resistam ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça-lhe também a face esquerda.
40 Channö zoa nu gun ga uchiʼa usörö́ëʼ tu bönniʼ liʼ, en cuëʼ zxoʼ, bëʼ caʼ queëʼ lariʼ rixóa cúdzuʼu.
40 Se alguém quer processar você e tirar-lhe a túnica, deixe que leve também a capa.
41 Channö zoa nu gun bayudxi guʼu yuaʼ que tu chiʼi, guyéajlen nu naʼ chopa chiʼi.
41 Se alguém obrigar você a andar uma milha, vá com ele duas.
42 Nu bi rinábini liʼ, bunödzaj que, en nu bi guë́ʼëni gunnuʼ que tu chiʼi, bitiʼ táʼbaguʼu lë naʼ inabi liʼ.
42 Dê a quem lhe pede e não volte as costas ao que quer lhe pedir emprestado.
43 Gunnë́ʼ caʼ Jesús:
43 — Vocês ouviram o que foi dito: “Ame o seu próximo e odeie o seu inimigo.”
44 Naʼa, nedaʼ reaʼ libíʼiliʼ, guliʼdxíʼi nupa bitiʼ taʼléʼe libíʼiliʼ dxiʼa. Guliʼnábinëʼ Dios gácalenëʼ nupa tuʼlidza libíʼiliʼ ziʼ. Guliʼgún le naca tsahuiʼ quégaca nupa tuʼdíʼi libíʼiliʼ, en buliʼlidzëʼ Dios inábiliʼ-nëʼ gunëʼ ga gaca dxiʼa quégaca nupa taʼnnë́ queë́liʼ, en tuáʼ döʼ queë́liʼ.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem pelos que perseguem vocês,
45 Channö gunliʼ caní, gácaliʼ zxíʼini cazëʼ Xúziruʼ Dios, zoëʼ yehuaʼ yubá, tuʼ runëʼ Lëʼ ga ruzeníʼ gubidza queëʼ ga nacuáʼ bönachi tuáʼ döʼ, encaʼ ga nacuáʼ bönachi tsahuiʼ. Risö́l-lëʼë tu nisa guiö́j lu yu quégaca bönachi tsahuiʼ, encaʼ lu yu quégaca bönachi bitiʼ nácagaca tsahuiʼ.
45 para demonstrarem que são filhos do Pai de vocês, que está nos céus. Porque ele faz o seu sol nascer sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Channö nadxíʼisiliʼ bönniʼ nadxíʼiguequinëʼ libíʼiliʼ, ¿nuzxi caz cuʼu libíʼiliʼ yöl-laʼ ba? Lëscaʼ caní tunëʼ bönniʼ bitiʼ nácagaca tsahuiʼ naʼ, bönniʼ tuʼquizxjëʼ uláz que yödzö ziʼtuʼ, nadxíʼiguequinëʼ luzáʼagaquiëʼ.
46 Porque, se vocês amam aqueles que os amam, que recompensa terão? Os publicanos também não fazem o mesmo?
47 Channö rugápaliʼ Dios tuzëʼ böchiʼ luzáʼaliʼ, ¿bizxi caz runliʼ le nácatërö dxiʼa? Lëscaʼ caní tunëʼ bönniʼ bitiʼ núnbëʼgaquiëʼ Dios.
47 E, se saudarem somente os seus irmãos, o que é que estão fazendo de mais? Os gentios também não fazem o mesmo?
48 Pero libíʼiliʼ, guliʼgaca idú tsahuiʼ, ca naʼ náquiëʼ Xúziruʼ Dios, zoëʼ yehuaʼ yubá, náquiëʼ idú tsahuiʼ.
48 Portanto, sejam perfeitos como é perfeito o Pai de vocês, que está no céu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.