Lucas 12
Didza' cubi rucá'ana tsahui' (ZARNT) vs ARA
1 Laʼ dza naʼ buluʼdubi zián gayuáʼ bönachi ga zoëʼ Jesús ga bidxintë taʼrö́lisö luzë́ʼeguequi bönachi naʼ. Níʼirö gusí lahuëʼ Jesús rëʼ yuguʼ bönniʼ usëda queë cazëʼ, rnnëʼ:
1 Posto que miríades de pessoas se aglomeraram, a ponto de uns aos outros se atropelarem, passou Jesus a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Bitiʼ bi dë le naca balándoʼos le cabí iláʼ lahui, en bitiʼ bi dë le nagachiʼ le cabí gaca bëʼ.
2 Nada há encoberto que não venha a ser revelado; e oculto que não venha a ser conhecido.
3 Que lë ni naʼ, yúguʼtë le chigunnáliʼ ga naca chul-la, ilaʼyöni bönachi ga naca lu beníʼ, ateʼ didzaʼ bë́ʼëliʼ bagáchiʼsö ga guzóa lu yuʼu nayayaj, gaca libán que ga naca lógaca bönachi.
3 Porque tudo o que dissestes às escuras será ouvido em plena luz; e o que dissestes aos ouvidos no interior da casa será proclamado dos eirados.
4 Gunnë́ʼ caʼ Jesús:
4 Digo-vos, pois, amigos meus: não temais os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Uluíʼidaʼ libíʼiliʼ nu ral-laʼ gádxiliʼ. Guliʼgadxi Nu naʼ gaca ugúa yöl-laʼ naʼbán queë́liʼ, en tödi naʼ dë lu nëʼë yöl-laʼ unná bëʼ chúʼunëʼ libíʼiliʼ lu guíʼ gabila. Ön, reaʼ libíʼiliʼ, guliʼgadxi Nu naʼ.
5 Eu, porém, vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo-vos, a esse deveis temer.
6 ’Tútiʼgaquiëʼ-baʼ gáyuʼbaʼ biguínnidoʼ len chopa dumí lásidoʼ. Bitiʼ ral-la ládxëʼë-baʼ Dios tu biguínnidoʼ naʼ.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? Entretanto, nenhum deles está em esquecimento diante de Deus.
7 Lëscaʼ caní, yúguʼtë guitsaʼ ícjaliʼ nabábagaca lahuëʼ Dios. Que lë ni naʼ, bitiʼ gádxiliʼ. Nazácaʼtëröliʼ libíʼiliʼ ca zianbaʼ biguínnidoʼ.
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais! Bem mais valeis do que muitos pardais.
8 Gunnë́ʼ caʼ Jesús:
8 Digo-vos ainda: todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 ateʼ bönniʼ taʼdáʼbaguëʼë néquiguequinëʼ quiaʼ lógaca bönachi, lëscaʼ nedaʼ táʼbagaʼa néquiguequinëʼ quiaʼ lógaquiëʼ gubáz láʼayi queëʼ Dios.
9 mas o que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 ’Yúguʼtë nupa bi ilaʼnnë́ quiaʼ nedaʼ, Bönniʼ Guljëʼ Bönachi, gaca uniti lahuëʼ Dios léguequi, pero nu innë́ ziʼ queëʼ Dios Böʼ Láʼayi, bitiʼ uniti lahuëʼ Dios nu naʼ.
10 Todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 ’Cateʼ ilaʼchë́ʼë libíʼiliʼ gapa naca lu yuʼu ga tuʼdubëʼ bönniʼ judío, en tuʼsëdëʼ queëʼ Dios, en lógaquiëʼ bönniʼ uluʼchiʼa uluʼsörö́ëʼ libíʼiliʼ, en lógaquiëʼ bönniʼ dë lu náʼagaquiëʼ, bitiʼ ubi uguíʼiliʼ nacxi gunliʼ o bizxi didzaʼ ubíʼiliʼ, o bizxi innaliʼ.
11 Quando vos levarem às sinagogas e perante os governadores e as autoridades, não vos preocupeis quanto ao modo por que respondereis, nem quanto às coisas que tiverdes de falar.
12 Laʼ dza náʼasö usédinëʼ Dios Böʼ Láʼayi libíʼiliʼ le ral-laʼ innaliʼ.
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará, naquela mesma hora, as coisas que deveis dizer.
13 Tu bönniʼ nútsëʼë ladaj bönachi zián naʼ rëʼ Jesús, rnnëʼ:
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão lhe falou: Mestre, ordena a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Jesús rëʼ lëʼ:
14 Mas Jesus lhe respondeu: Homem, quem me constituiu juiz ou partidor entre vós?
15 Níʼirö Jesús gudxëʼ bönachi nacuáʼ niʼ, rnnëʼ:
15 Então, lhes recomendou: Tende cuidado e guardai-vos de toda e qualquer avareza; porque a vida de um homem não consiste na abundância dos bens que ele possui.
16 Níʼirö Jesús bë́ʼlenëʼ légaquiëʼ didzaʼ, bucúdzuʼë didzaʼ, rnnëʼ:
16 E lhes proferiu ainda uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produziu com abundância.
17 Níʼirö guzáʼ ládxëʼë bönniʼ naʼ, rnnëʼ: “¿Nacxi guntsaʼ? Bitiʼ dë ga gapa chiʼa le ruláʼ quiaʼ.”
17 E arrazoava consigo mesmo, dizendo: Que farei, pois não tenho onde recolher os meus frutos?
18 Níʼirö rnnëʼ: “Caní gunaʼ. Uquínnajgacaʼ yuʼu ga rapa chiʼa le ruláʼ quiaʼ, ateʼ gunaʼ yuguʼ yuʼu zxö́ntërö caʼ, ateʼ gapa chiʼa le ruláʼ quiaʼ niʼ, len yuguʼ le dë quiaʼ.
18 E disse: Farei isto: destruirei os meus celeiros, reconstruí-los-ei maiores e aí recolherei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Níʼirö gaca guíë cuinaʼ: Chidë́daʼ quiaʼ zián le chinutubaʼ, le gáhuidaʼ zián iz. Uzíʼ ládxaʼa. Guíʼaj gahuaʼ, en udzéjadaʼ.”
19 Então, direi à minha alma: tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 Níʼirö Dios rëʼ lëʼ: “Liʼ, bönniʼ bitiʼ bi nö́zinëʼ. Naʼa dzöʼ gátiuʼ. Naʼa, ¿nuzxi caz guequi que, lë naʼ chinutubuʼ?”
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Caní raca queëʼ bönniʼ rutubëʼ laʼ queë́zëʼ yöl-laʼ tsahuiʼ, en bitiʼ runëʼ le naca ca yöl-laʼ tsahuiʼ lahuëʼ Dios.
21 Assim é o que entesoura para si mesmo e não é rico para com Deus.
22 Gudödi niʼ Jesús gudxëʼ yuguʼ bönniʼ usëda queëʼ, rnnëʼ:
22 A seguir, dirigiu-se Jesus a seus discípulos, dizendo: Por isso, eu vos advirto: não andeis ansiosos pela vossa vida, quanto ao que haveis de comer, nem pelo vosso corpo, quanto ao que haveis de vestir.
23 Nácarö lesacaʼ yöl-laʼ naʼbán queë́liʼ ca le ráguliʼ, ateʼ nácarö lesacaʼ idú le nácaliʼ ca lariʼ ráculiʼ.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Buliʼyutëz ca raca quégacabaʼ boíquiaj. Bitiʼ tázabaʼ, en bitiʼ taʼlápabaʼ, en bitiʼ nacuáʼ quégacabaʼ ga ilún chíʼibaʼ le ruláʼ quégacabaʼ, pero Dios rugahuëʼ légacabaʼ. ¿Naruʼ cabí nazácaʼtëröliʼ libíʼiliʼ ca yuguʼ biguínnidoʼ?
24 Observai os corvos, os quais não semeiam, nem ceifam, não têm despensa nem celeiros; todavia, Deus os sustenta. Quanto mais valeis do que as aves!
25 ¿Nuzxi caz bönniʼ ládjaliʼ gaca gunëʼ ga soëʼ ibanëʼ iaʼtú chíʼidoʼos tuʼ ruúbi ruguíʼi ládxiʼdaʼahuëʼ?
25 Qual de vós, por ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Que lë ni naʼ, channö cabí gaca gunliʼ lë ni naca cuídiʼsö, ¿bizx que ruúbi ruguíʼiliʼ niʼa que le naca zxö́ntërö?
26 Se, portanto, nada podeis fazer quanto às coisas mínimas, por que andais ansiosos pelas outras?
27 ’Buliʼyutëz ca taʼzxö́n yöjdoʼ. Bitiʼ tun du lariʼ, en bitiʼ taba lariʼ, pero reaʼ libíʼiliʼ, bitiʼ gúcarö lachi le gúcuëʼ Salomón ca nácagaca yöjdoʼ ni, sal-laʼ gútaʼdaʼ yöl-laʼ tsahuiʼ queëʼ.
27 Observai os lírios; eles não fiam, nem tecem. Eu, contudo, vos afirmo que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Channö Dios runëʼ lachi yöj guíxiʼdoʼ rö́ʼgaca naʼa laʼ guixiʼ, ateʼ cuxö́ huidzaj ilaʼguʼë léguequi lu guíʼ, ¿naruʼ cabí gunëʼ le nácarö dxiʼa queë́liʼ, libíʼiliʼ naʼ bitiʼ réajlëʼëliʼ Dios idú ládxiʼliʼ?
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais tratando-se de vós, homens de pequena fé!
29 Que lë ni naʼ, bitiʼ güíʼi ládxiʼliʼ le ral-laʼ gáguliʼ, en le ral-laʼ guíʼjaliʼ, en bitiʼ ubi uguíʼi ládxiʼdoʼoliʼ.
29 Não andeis, pois, a indagar o que haveis de comer ou beber e não vos entregueis a inquietações.
30 Yúguʼtë lë ni taʼguilaj bönachi yödzölió ni, pero chinö́z quézinëʼ Xúziliʼ Dios le riquíniliʼ.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas vosso Pai sabe que necessitais delas.
31 Guliʼgüíʼ ládxiʼliʼ tsúʼuliʼ ga rinná bëʼë Dios, ateʼ yúguʼtë lë ni cuʼë xinöza queë́liʼ.
31 Buscai, antes de tudo, o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 Gunnë́ʼ caʼ Jesús:
32 Não temais, ó pequenino rebanho; porque vosso Pai se agradou em dar-vos o seu reino.
33 Guliʼgutiʼ le dë queë́liʼ, en buliʼnödzaj quégaca bönachi yechiʼ. Caní gaca, gunliʼ queë́liʼ yöxaj dumí le cabí gaca ditaj, en cúʼuliʼ yöl-laʼ tsahuiʼ naʼ yehuaʼ yubá le bitiʼ ubidxi udú, ga niʼ bitiʼ idxinëʼ bönniʼ gubán, en bitiʼ usunítibaʼ böaʼdoʼ le.
33 Vendei os vossos bens e dai esmola; fazei para vós outros bolsas que não desgastem, tesouro inextinguível nos céus, onde não chega o ladrão, nem a traça consome,
34 Ga niʼ dë yöl-laʼ tsahuiʼ queë́liʼ, niʼ güíʼi ládxiʼliʼ idxinliʼ.
34 porque, onde está o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 Gunnë́ʼ caʼ Jesús:
35 Cingido esteja o vosso corpo, e acesas, as vossas candeias.
36 Guliʼgaca ca bönniʼ huen dxin taʼbözëʼ dza huödëʼ xángaquiëʼ, bönniʼ saʼyéajëʼ laní que yöl-laʼ rutsaga naʼ, para cateʼ udxinëʼ, en ulidzëʼ, laʼ ilaʼsáljatëʼ queëʼ tsuʼë.
36 Sede vós semelhantes a homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 Bicaʼ bágaca huen dxin naʼ ilaʼcuʼë ban ladxiʼ cateʼ huödëʼ xángaquiëʼ. Le nácatë reaʼ libíʼiliʼ, upáʼa cuinëʼ xángaquiëʼ naʼ, ateʼ gunëʼ ga ilaʼböʼë ga ilahuëʼ, ateʼ cuʼë le ilahuëʼ.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, os encontre vigilantes; em verdade vos afirmo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Sal-laʼ huödëʼ cateʼ chiral-la o idú guluhuëla, channö idixáquiëʼ légaquiëʼ nacuʼë ban ladxiʼ, bicaʼ bágaca huen dxin naʼ.
38 Quer ele venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 Lë ni ral-laʼ inö́ziliʼ. Laʼtuʼ nö́zinëʼ xan yuʼu bizxi dza huadxinëʼ bönniʼ gubán, usubán ládxëʼë, en bitiʼ guʼë lataj bönniʼ naʼ udxíëʼ yeru lidxëʼ, para cabí cuanëʼ le dzöʼö lidxëʼ.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, [vigiaria e] não deixaria arrombar a sua casa.
40 Que lë ni naʼ, guliʼsóa ban ladxiʼ caʼ libíʼiliʼ, tuʼ huödaʼ nedaʼ, Bönniʼ Guljëʼ Bönachi, tu dza bitiʼ ribö́zaliʼ nedaʼ.
40 Ficai também vós apercebidos, porque, à hora em que não cuidais, o Filho do Homem virá.
41 Níʼirö Pedro gunábinëʼ Jesús, rnnëʼ:
41 Então, Pedro perguntou: Senhor, proferes esta parábola para nós ou também para todos?
42 Rëʼ Xanruʼ lëʼ:
42 Disse o Senhor: Quem é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor confiará os seus conservos para dar-lhes o sustento a seu tempo?
43 Bicaʼ ba bönniʼ huen dxin naʼ cateʼ huödëʼ xanëʼ, idixáquiëʼ lëʼ runëʼ caní dxin naʼ nudödëʼ lu nëʼë.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Le nácatë reaʼ libíʼiliʼ, udödëʼ xanëʼ lu nëʼë bönniʼ huen dxin tsahuiʼ naʼ idutë le dë queëʼ.
44 Verdadeiramente, vos digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 Channö guéquinëʼ bönniʼ huen dxin naʼ huadzenëʼ huödëʼ xanëʼ, ateʼ isí lahuëʼ guʼë döʼ quégaquiëʼ iaʼzícaʼrëʼ huen dxin, bönniʼ en nigula, en isí lahuëʼ guíʼaj gahuëʼ, en súdxinëʼ,
45 Mas, se aquele servo disser consigo mesmo: Meu senhor tarda em vir, e passar a espancar os criados e as criadas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 níʼirö huödëʼ xanëʼ bönniʼ huen dxin naʼ cateʼ bitiʼ ribözëʼ lëʼ, en cateʼ bitiʼ réquibeʼenëʼ, ateʼ usacaʼ ziʼë bönniʼ huen dxin bitiʼ náquiëʼ tsahuiʼ naʼ, en ichúguiëʼ queëʼ quiʼi sáquiëʼ ca narugu quégaquiëʼ bönniʼ bitiʼ taʼyéajlëʼë.
46 virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e castigá-lo-á, lançando-lhe a sorte com os infiéis.
47 ’Bönniʼ huen dxin naʼ nö́zinëʼ le rë́ʼënëʼ xanëʼ, en bitiʼ zoëʼ sinaʼ, en bitiʼ runëʼ ca rnnëʼ xanëʼ, bönniʼ ni, quínitërëʼ xanëʼ lëʼ.
47 Aquele servo, porém, que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade será punido com muitos açoites.
48 Channö cabí nö́zinëʼ tu bönniʼ huen dxin le rë́ʼënëʼ xanëʼ, en gunëʼ le gun ga ibáguëʼë le quinëʼ xanëʼ lëʼ, bönniʼ ni quinëʼ lëʼ látiʼdoʼos. Tu bönniʼ yuʼu lu nëʼë yenniʼ, yenniʼ unabëʼ xanëʼ lu nëʼë, ateʼ bönniʼ naʼ xanëʼ nuzxöni ládxëʼë lëʼ le zxön, le zxö́ntërö caʼ unabëʼ xanëʼ lu nëʼë bönniʼ huen dxin naʼ.
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 Gunnë́ʼ caʼ Jesús:
49 Eu vim para lançar fogo sobre a terra e bem quisera que já estivesse a arder.
50 Naʼa, dë tu le ral-laʼ quiʼi sacaʼa le naca ca tu le idílidaʼ nisa, ateʼ röʼa böniga ga idxintë gaca caní quiaʼ.
50 Tenho, porém, um batismo com o qual hei de ser batizado; e quanto me angustio até que o mesmo se realize!
51 ¿Naruʼ réquiliʼ bidaʼ dulequi dxíaʼ le raca yödzölió ni? Reaʼ libíʼiliʼ: ¡Calëga! Bidaʼ duléquiaʼ le gun ga ilaʼrúaj choplö bönachi.
51 Supondes que vim para dar paz à terra? Não, eu vo-lo afirmo; antes, divisão.
52 Naʼa isí lo uluʼláʼalen luzë́ʼeguequi gayuʼ bönachi nacuáʼ tu yuʼu. Tsonnëʼ ilaʼdáʼbaguëʼë chopëʼ nazíʼigaquiëʼ xtídzaʼa, ateʼ chopëʼ naʼ ilaʼdáʼbaguëʼë tsonnëʼ naʼ.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Nu bönniʼ zóabiʼ biʼi bönniʼ queëʼ táʼbaguëʼë zxíʼinëʼ naʼ, ateʼ biʼi bönniʼ naʼ táʼbagaʼbiʼ xúzibiʼ. Nigula zóabiʼ biʼi nigula queë́nu táʼbagaʼnu zxíʼininu naʼ, ateʼ biʼi nigula naʼ táʼbagaʼbiʼ xináʼabiʼ. Nigula zóanu nigula zxoaʼ lídxinu táʼbagaʼnu zxoaʼ lídxinu naʼ, ateʼ nigula zxoaʼ lídxinu naʼ táʼbagaʼnu xtoʼ zxíʼininu.
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Jesús gudxëʼ caʼ bönachi zián nacuáʼ niʼ, rnnëʼ:
54 Disse também às multidões: Quando vedes aparecer uma nuvem no poente, logo dizeis que vem chuva, e assim acontece;
55 Cateʼ recja böʼ zaʼ sacaʼ ga ridödi gubidza beoʼ ziaga, rnnaliʼ: “Udzáʼa naʼa”, ateʼ caní raca.
55 e, quando vedes soprar o vento sul, dizeis que haverá calor, e assim acontece.
56 Libíʼiliʼ, bönniʼ ruluíʼisö tsahuiʼ cuinliʼ. Nö́ziliʼ le ruluíʼi le raca lúzxiba, en le raca luyú ni, pero bitiʼ réquibeʼeliʼ le ruluíʼi le nácagaca bëʼ taca dza ni zóaruʼ naʼa.
56 Hipócritas, sabeis interpretar o aspecto da terra e do céu e, entretanto, não sabeis discernir esta época?
57 Gunnë́ʼ caʼ Jesús:
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Channö zoa nu bi unabi yudxi liʼ, ateʼ zéajliʼ idxinliʼ yúlahuiʼ, bëʼ ladxiʼ ugáʼanalenuʼ tsahuiʼ nu naʼ tsanni niʼ yúʼuliʼ nöza, para cabí uzegui liʼ lahuëʼ bönniʼ uchiʼa usörö́ëʼ libíʼiliʼ, ateʼ bönniʼ uchiʼa usörö́ëʼ naʼ udödëʼ liʼ lu nëʼë bönniʼ rusayjëʼ lidxi guíë, ateʼ bönniʼ naʼ rusayjëʼ lidxi guíë cuʼë liʼ lidxi guíë naʼ.
58 Quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para te livrares desse adversário no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, o juiz te entregue ao meirinho e o meirinho te recolha à prisão.
59 Reaʼ liʼ, bitiʼ urujuʼ niʼ cateʼ údxirö quizxjuʼ yúguʼtë dumí lásidoʼ ral-luʼu que nu naʼ.
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.