Mateus 26
Sierra de Juárez Zapotec NT (ZAA_TBL) vs NVI
1 Beyacca ba gutixà'a Jesús iyaba ca tìtsa'a, làniana rèe ca discípulo qui'áa:
1 Tendo dito essas coisas, disse Jesus aos seus discípulos:
2 Chi yù le qui'ni áchúppa ubitsa teruba reyatsa para gal·la' tsá fiesta nu reya ri'u Pascua, làniana gute cą inte' Nubeyu' de Ỹiabara' cuenta para gutá' cą inte' lo yà curutsi.
2 "Como vocês sabem, estamos a dois dias da Páscoa, e o Filho do homem será entregue para ser crucificado".
3 Làniana iyaba ca sacerdote principal nna ca maestro de la ley ą'hua canu rigú'ubia' entre ca enne' judíua nna betùppa cą le' lí'a qui' Caifás nu ná huexána' qui' ca sacerdótea.
3 Naquela ocasião os chefes dos sacerdotes e os líderes religioso do povo se reuniram no palácio do sumo sacerdote, cujo nome era Caifás,
4 Làcą nna gulu'u titsa' luetsi quį ti'iỹala guni cą para gudaxu' cą Jesús lani máñaba para gútti cą ne.
4 e juntos planejaram prender Jesus à traição e matá-lo.
5 Ra cą: Alàa tsá gani fiéstą' gudaxu' ri'u ą preso, para qui'ni làa etùppa ca enne' ỹetse' nna chatha alboroto le' ciudíį.
5 Mas diziam: "Não durante a festa, para que não haja tumulto entre o povo".
6 Làniana re' Jesús le' yetsi láą Betania litsi' Simón enne' huì'ni yetsu' yùtsu'a.
6 Estando Jesus em Betânia, na casa de Simão, o leproso,
7 Bitsina' tè ttu niula ru'a lúe nù'ą ttu frasco tsíttsi to' tá'a lì'į perfume nu dacca' yaỹi tsè' beduą perfúmea iqquia Jesús de rì'e lo méỹaá.
7 aproximou-se dele uma mulher com um frasco de alabastro contendo um perfume muito caro. Ela o derramou sobre a cabeça de Jesus, quando ele se encontrava reclinado à mesa.
8 De bilá'ni ca discípulua nui nna bitsa'áni cabi nna ra cabi: Biecca catìttia nui ni'i,
8 Os discípulos, ao verem isso, ficaram indignados e perguntaram: "Por que este desperdício?
9 porqui'ni cáalá bètti' la ri'u perfúmeą' nna, iỹeni tsè' quiỹa cą na guni ri'u cualani ca enne' ritè la'di'.
9 Este perfume poderia ser vendido por alto preço, e o dinheiro dado aos pobres".
10 De gutelíni Jesús nu rulaba latsi' ca discípulua nna rèe cabi: Biani cca ritsa' le niulíį ni'į. Pues lą nna chi benią ttu obra tsè' lani inte'.
10 Percebendo isso, Jesus lhes disse: "Por que vocês estão perturbando essa mulher? Ela praticou uma boa ação para comigo.
11 Ca enne' pobre nna tulidàba tsè'e cą lani le, pero inte' nna álahua tulidà renia' lani le.
11 Pois os pobres vocês sempre terão consigo, mas a mim vocês nem sempre terão.
12 Porqui'ni de beduą perfúmį iqquia' nna benią inte' preparar para canchu chi igàttsi'a'.
12 Quando derramou este perfume sobre o meu corpo, ela o fez a fim de me preparar para o sepultamento.
13 Hualigani te' nia' le qui'ni gaỹa tediba ccá predicar evangéliuį le' itúbani yétsiloyu nna, guna huá ca enne' nu beni niulíį.
13 Eu lhes asseguro que onde quer que este evangelho for anunciado, em todo o mundo, também o que ela fez será contado, em sua memória".
14 Làniana ttu canu tsì'nua láą Judas Iscariote nna huíą ru'a lo ca sacerdote principal nna,
14 Então, um dos Doze, chamado Judas Iscariotes, dirigiu-se aos chefes dos sacerdotes
15 rą cą: Biani gúnnání le quia' para gútià' cuenta Jesús lani le. Làcą nna beni cą acordar lani ą qui'ni gute cą tsìi érua' moneda nu de plata quì'į.
15 e lhes perguntou: "O que me darão se eu o entregar a vocês? " E eles lhe fixaram o preço: trinta moedas de prata.
16 Desdeba lània nna beyìla latsi' Judas ti'iỹala modo gutią ne cuenta.
16 Desse momento em diante Judas passou a procurar uma oportunidade para entregá-lo.
17 Primero tsá fiesta qui' Pascua loti' chi ro cą ettaxtíla sin levadura nna, bitsina' ca discípulo qui' Jesús ru'a lúe nna ra cabi e: Gani calatsi' cuią'lu' guni ri'u fiéstį para qui'ni guni tu' preparar go se' cuią'lu'.
17 No primeiro dia da festa dos pães sem fermento, os discípulos dirigiram-se a Jesus e lhe perguntaram: "Onde queres que preparemos a refeição da Páscoa? "
18 Lèe nna rèe cabi: Lítsía le' ciudą́' le' litsi' ttu nubeyu' nna ga li ą: Maéstrua nna guthèl·le'e intu' nna rèe: Chi debiga' hora quia', acca le' litsi' lu' nna gunia' celebrar páscuį lani ca discípulo quíyi'į.
18 Ele respondeu dizendo que entrassem na cidade, procurassem um certo homem e lhe dissessem: "O Mestre diz: ‘O meu tempo está próximo. Vou celebrar a Páscoa com meus discípulos em sua casa".
19 Ca discípulua nna beni cabi tì'taba ra Jesús cabi nna beni cabi preparar para guni cabi celebrar Pascua.
19 Os discípulos fizeram como Jesus os havia instruído e prepararam a Páscoa.
20 De gùl·là tsá lània nna gurè'nie lo méỹaá lani tsì'nu ca discípulua.
20 Ao anoitecer, Jesus estava reclinado à mesa com os Doze.
21 Miéntraste ro cabi nna gunne Jesús nna rèe: Hualigani te' riquixa'ánia' le qui'ni ttu le nna gutią inte' cuenta làtsi' ná' canu labí cca guyu cą inte'.
21 E, enquanto estavam comendo, ele disse: "Digo-lhes que certamente um de vocês me trairá".
22 Làcabi nna yala triste uccuani cabi. Gudulo ttu ttu tsa cabi nna ra cabi e: Tsí inte' Señor.
22 Eles ficaram muito tristes e começaram a dizer-lhe, um após outro: "Com certeza não sou eu, Senhor! "
23 Becàbie nna rèe: Nu ruga'a ní'į le' plato lani inte' nna, lą nua gutią inte' cuenta.
23 Afirmou Jesus: "Aquele que comeu comigo do mesmo prato há de me trair.
24 Nubeyu' de Ỹiabara' nna hualigani ccá bá cumplir lani e iyate nu ga'na escrito nu cca quì'e, pero ica'rútsi'íru nu gutią ne cuenta; pues para lą nna adila tsa' cáalá bittu telá gùlią.
24 O Filho do homem vai, como está escrito a seu respeito. Mas ai daquele que trai o Filho do homem! Melhor lhe seria não haver nascido".
25 Làniana Judas nu gunią ne traicionar nna rą: Tsí inte', Maestro. Becàbi Jesús nna rèe na: Lu' bá chi ra ą'.
25 Então, Judas, que haveria de traí-lo, disse: "Com certeza não sou eu, Mestre! " Jesus afirmou: "Sim, é você".
26 De chi ro cabi ttu te la'góa nna, guỹi' Jesús ettaxtílaá nna gunàbèe bendición lani Tata Dios enne' ná Tata qui'áa nna gùl·le'ée ettaxtílaá nna bì'e ca discípulo qui'áa nna rèe: Líthi' nna ligo nna, nui nna ną́ cuerpo quia'.
26 Enquanto comiam, Jesus tomou o pão, deu graças, partiu-o, e o deu aos seus discípulos, dizendo: "Tomem e comam; isto é o meu corpo".
27 Làniana guỹi' tìe vásuá. De chi bì'e gracia Tata qui'áa nna betie lani cabi nna rèe: Líthi' nna lí'ya iyate le;
27 Em seguida tomou o cálice, deu graças e o ofereceu aos discípulos, dizendo: "Bebam dele todos vocês.
28 porqui'ni nui nna ną́ reni quia' para qui'ni ccá seguro promesa cubi nu runia' nna ilàlią para qui'ni gata' la' runittiló por ca tul·la' qui' iỹetse' ca enne'.
28 Isto é o meu sangue da aliança, que é derramado em favor de muitos, para perdão de pecados.
29 Ą'hua riquixa'ánia' le qui'ni dèsdeba annana labiru i'ya' inda qui' betsulí' hàstaá qui'ni i'yu tsá i'ya ya' ą attu lani le le' reino qui' Tata Dios.
29 Eu lhes digo que, de agora em diante, não beberei deste fruto da videira até aquele dia em que beberei o vinho novo com vocês no Reino de meu Pai".
30 De beyacca bìl·la cabi hímnuá nna huía cabi lo i'ya láą Monte de Olivos.
30 Depois de terem cantado um hino, saíram para o monte das Oliveiras.
31 Làniana Jesús nna rèe cabi: Iyaba le nna gutsè'e latsi' le inte' nèlà, porqui'ni ra Tata Dios lo Escritura: inte' nna gútía' permiso para gútti cą enne' ná Pastor, làniana ca carnero qui' bía nna gathilàlia cą.
31 Então Jesus lhes disse: "Ainda esta noite todos vocês me abandonarão. Pois está escrito: ‘Ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho serão dispersas’.
32 Pero riquixa'ánia' le qui'ni bitola de eyátha'a' de lo lù'uti nna, nérua' lo le para etsa' ri'u Galilea attu vuelta.
32 Mas, depois de ressuscitar, irei adiante de vocês para a Galiléia".
33 Làniana gunne Pedrua nna ra bi e: Màsqui'ba iyaba cą gutsè'e latsi' quį cuią'lu', pero inte' nna nunca labí gutsè'e látsa'a' cuią'lu'.
33 Pedro respondeu: "Ainda que todos te abandonem, eu nunca te abandonarei! "
34 Jesús nna rèe bi: Hualigani te' nia' lu' qui'ni nèlà nna tsunna vuelta labí thí'ché' lu' qui'ni nabia'ni lu' inte', làniana cuetsi xcurúdia.
34 Respondeu Jesus: "Asseguro-lhe que ainda esta noite, antes que o galo cante, três vezes você me negará".
35 Pedrua nna ra bi e: Màsqui'ba canchu caduel·la' gatti huá' lani cuią'lu', pero labí ínníá' qui'ni làa nabia' te' cuią'lu'. Anía tehuá ra iyaba ca discípulua.
35 Mas Pedro declarou: "Mesmo que seja preciso que eu morra contigo, nunca te negarei". E todos os outros discípulos disseram o mesmo.
36 Làniana bitsina' Jesús lani cabi ttu lettia láą Getsemaní nna rèe ca discípulo qui'áa: Nìba líxuani miéntraste tsa'á' gunia' oración.
36 Então Jesus foi com seus discípulos para um lugar chamado Getsêmani e disse-lhes: "Sentem-se aqui enquanto vou ali orar".
37 Jesús nna guche' tìe Pedrua ą'hua chuppa ca ỹi'ni Zebedéua nna. Làniana gudulo uccuani triste latsi'e nna tsì'irúbani uccuanie nna
37 Levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se.
38 rèe cabi: Yala triste cani latsi' lóstu'a' ti'atsi chì' taání rattia'. Nìba licuèda inte' nna bittu ga'athi le.
38 Disse-lhes então: "A minha alma está profundamente triste, numa tristeza mortal. Fiquem aqui e vigiem comigo".
39 Guda' tìe áti'to' tè anía lá nna, beduỹíbie nna benie oración nna rèe: Tata Ỹitsi' quia', canchu ná posible qui'ni bittu ttí'a' ca sufrimiéntuį, pero alàa tì' ccá bá látsa'a' sino ccá bá según voluntad qui' cuią'lu'.
39 Indo um pouco mais adiante, prostrou-se com o rosto em terra e orou: "Meu Pai, se for possível, afasta de mim este cálice; contudo, não seja como eu quero, mas sim como tu queres".
40 Làniana beyéqquie làti tsè'e ca discípulo qui'áa nna ti'éthi bá cabi, acca rèe Pedrua: Tsí labí ccani le gúchia le bétsiala ttu hora rúbá para guni le inte' acompañar cá.
40 Então, voltou aos seus discípulos e os encontrou dormindo. "Vocês não puderam vigiar comigo nem por uma hora? ", perguntou ele a Pedro.
41 Lítsé'e al tanto, lígúni oración para qui'ni làa innia le le' tentación. Hualígáláa yala dispuesto ná le ccá le enne' fiel lani inte', pero labí fuerza té qui' le.
41 "Vigiem e orem para que não caiam em tentação. O espírito está pronto, mas a carne é fraca".
42 Huía tìe attu nna benie oración nu cca chuppa vuelta nna rèe: Tata Ỹitsi', canchu labí posible té para qui'ni làa ttí'a' ca sufrimiéntuį, pues ccá bá según voluntad qui' cuią'lu'.
42 E retirou-se outra vez para orar: "Meu Pai, se não for possível afastar de mim este cálice sem que eu o beba, faça-se a tua vontade".
43 De betsine'e attu nna dedeti'áthi hua cabi, porqui'ni tsa'ti'bání bétsiala lo cabi.
43 Quando voltou, de novo os encontrou dormindo, porque seus olhos estavam pesados.
44 Bethà'na bée cabi nna huíe attu benie oración nu cca tsunna vuelta nna gunnie la'a mísmuba ca tìtsa'a.
44 Então os deixou novamente e orou pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 Làniana betsine'e attu làti tsè'e ca discípulo qui'áa nna rèe cabi. Tsí àtsabá ti'éthi le. Chi gùl·la' hora qui'ni inte' Nubeyu' de Ỹiabara' nna ttí'a' làtsì' ná' canu tul·la'.
45 Depois voltou aos discípulos e lhes disse: "Vocês ainda dormem e descansam? Chegou a hora! Eis que o Filho do homem está sendo entregue nas mãos de pecadores.
46 Léyátha nna léya', nì chi da' nu gutią inte' cuenta.
46 Levantem-se e vamos! Aí vem aquele que me trai! "
47 Atsabá rinne Jesús nna, gul·lani chì Judas ttu canu tsì'nua. Ą'hua iỹétse'ni ca enne' da' lani ą yù'u ná' quį espada l·le yà l·le. Làcą nna da' cą por orden qui' ca sacerdote principal ą'hua por canu rigú'bia' le' yétsiá.
47 Enquanto ele ainda falava, chegou Judas, um dos Doze. Com ele estava uma grande multidão armada de espadas e varas, enviada pelos chefes dos sacerdotes e líderes religiosos do povo.
48 Judas nu gutią ne cuéntaá nna gutixà'ą ti'iỹa ná seña nu gunią, nna rą: Nu gutsa'lo ya'a nna, lą nua, gudaxu' tabá li ą.
48 O traidor havia combinado um sinal com eles, dizendo-lhes: "Aquele a quem eu saudar com um beijo, é ele; prendam-no".
49 Gubiga' taą́ ru'a lo Jesús nna benią ne saludar nna rą ne: Maestro. Làniana betsa' tè lúį ne.
49 Dirigindo-se imediatamente a Jesus, Judas disse: "Salve, Mestre! ", e o beijou.
50 Jesús nna rèe na: Amigo, bianicca da' lu'. Làniana gubiga' cą làti du Jesús nna bedaxu' chì cą ne preso.
50 Jesus perguntou: "Amigo, que é que o traz? " Então os homens se aproximaram, agarraram Jesus e o prenderam.
51 Pero ttu enne' entre canu tsè'e lani Jesús nna gulèqquia bi espada qui' bía nna becàa ná' bi nna bè' bi ttu huenitsìna qui' huexána' qui' ca sacerdótea nna guchu bi yéti nagui'į.
51 Um dos que estavam com Jesus, estendendo a mão, puxou a espada e feriu o servo do sumo sacerdote, decepando-lhe a orelha.
52 Jesús nna ra tìe bi: Begú'u espada qui' lu'ą' lugar quì'į, porqui'ni iyaba canu ribèqquia cą espada nna, pues lani espada hua il·lùỹaní latsi' quį.
52 Disse-lhe Jesus: "Guarde a espada! Pois todos os que empunham a espada, pela espada morrerão.
53 Tsí ina ri'u cani lu' quį'ni inte' nna bihua cca te' inábania' Tata quí'a, lèe nna ithèl·le'e téelá tsì'nu ejército de ca ángel para edi' cabi inte' cá.
53 Você acha que eu não posso pedir a meu Pai, e ele não colocaria imediatamente à minha disposição mais de doze legiões de anjos?
54 Pero cáalá ná qui'ni cca lą', ti'ala modo ccá cumplir nu ra lo ca Escritura làti riquixa'a qui'ni náduel·la' ccá' padecer ni'i.
54 Como então se cumpririam as Escrituras que dizem que as coisas deveriam acontecer desta forma? "
55 Làniataá nna ra Jesús canu ỹétse'á: Tì'a canu dia gudaxu' ttu ubàna, ą' da' le yù'u ná' le espada nna yà nna para gudaxu' le inte' preso. Ttu ttu tsá bá gùri'a' le' templua nna gutixa'ánia' iyaba le nu cca qui' Tata Dios, atsi'íni bihua bedaxu' le inte' nna.
55 Naquela hora Jesus disse à multidão: "Estou eu chefiando alguma rebelião, para que vocês venham prender-me com espadas e varas? Todos os dias eu estava ensinando no templo, e vocês não me prenderam!
56 Pero iyaba canui cca para qui'ni ccá cumplir nu bedia ca profétaá acerca de inte'. Làniana iyaba ca discípulua nna betsè'e latsi' cabi e nna becuìtta cabi.
56 Mas tudo isso aconteceu para que se cumprissem as Escrituras dos profetas". Então todos os discípulos o abandonaram e fugiram.
57 Canu bedaxu' cą Jesús preso nna guche' cą ne ru'a lo Caifás nu ná huexána' qui' ca sacerdótea, làti tuppa ca maestro de la ley ą'hua canu rigú'ubia' entre ca enne' judíua.
57 Os que prenderam Jesus o levaram a Caifás, o sumo sacerdote, em cuja casa se haviam reunido os mestres da lei e os líderes religiosos.
58 Pedrua nna idittu' bá deno bi e hàstaá le' lí'a ru'a yú'u qui' huexána' qui' ca sacerdótea. Gutà'a tè bi nna gurè'ni bi lani ca policía para inna' bi biỹa guthácca' cą Jesús.
58 Mas Pedro o seguiu de longe até o pátio do sumo sacerdote, entrou e sentou-se com os guardas, para ver o que aconteceria.
59 Làniana ca sacerdote principal ą'hua canu rigú'ubia' le' yétsiá nna lani iyaba canu retùppa Junta Suprema qui' ca enne' judíua nna reyìla cą ttu causa contra Jesús, para qui'ni gappa cą néda gute cą ne cuenta para gattie.
59 Os chefes dos sacerdotes e todo o Sinédrio estavam procurando um depoimento falso contra Jesus, para que pudessem condená-lo à morte.
60 Pero labí biỹa caúsani betseláni cą contra lèe màsqui'ba iỹetse' cą gulìtha cą bela'na quì'e. Bitòỹìani nna gubíga' áchúppa testíguá nna beni latsi' quį nna
60 Mas nada encontraram, embora se apresentassem muitas falsas testemunhas. Finalmente se apresentaram duas
61 ra cą: Nui nna rą qui'ni huaccanią gutàppa'ą templo qui' Tata Dios, pero le' tsunna ubitsa teruba nna echìthą na attu.
61 que declararam: "Este homem disse: ‘Sou capaz de destruir o santuário de Deus e reconstruí-lo em três dias’ ".
62 Guduli tè huexána' qui' ca sacerdóteá nna rą ne: Tsi bihua biỹa ecàbi tí' lu'. Biani nuą' ra canui contra lu' cá.
62 Então o sumo sacerdote levantou-se e disse a Jesus: "Você não vai responder à acusação que estes lhe fazem? "
63 Pero Jesús nna labí becàbie. Làniana huexána' qui' ca sacerdótea nna gunnią attu nna rą ne: En nombre de Dios, pues lèe nna bànie tulidàba, rinábania' lu' qui'ni quíxá'a lu' canchu hualí ná lu' Cristo Ỹi'ni Tata Dios.
63 Mas Jesus permaneceu em silêncio. O sumo sacerdote lhe disse: "Exijo que você jure pelo Deus vivo: se você é o Cristo, o Filho de Deus, diga-nos".
64 Jesús nna rèe na: Lù'ba chi ra ą́'. Ą'hua nna nia' le qui'ni dèsdeba annana ilá'ni le Nubeyu' de Ỹiabara' duánie lado ná' bàni de la'huacca qui' Tata Dios nna íl·lanie lo bía ỹiabara'.
64 "Tu mesmo o disseste", respondeu Jesus. "Mas eu digo a todos vós: chegará o dia em que vereis o Filho do homem assentado à direita do Poderoso e vindo sobre as nuvens do céu".
65 Làniana huexána' qui' ca sacerdótea nna guchèda'ní ỹúi para gulue' qui'ni yala bitsa'ánią nna rą: Labí respeto té quì'į lani Tata Dios. Biáruálá testíguni riquína'ni ri'u cá. Chi biyénini le gunnią ca titsa' nu ná qui'ni làteruba Tata Dios ínnie ą́'.
65 Foi quando o sumo sacerdote rasgou as próprias vestes e disse: "Blasfemou! Por que precisamos de mais testemunhas? Vocês acabaram de ouvir a blasfêmia.
66 Annana biani ína le ccá quì'į. Becàbi tabá cą nna ra cą: Ccá bą́ merecer gattią.
66 Que acham? " "É réu de morte! ", responderam eles.
67 Làniana betùtu chì xèni' quį lúe nna bè' cą ne puñete. Adí cą nna gutìni ná' quį lúe nna
67 Então alguns lhe cuspiram no rosto e lhe deram murros. Outros lhe davam tapas
68 ra cą ne: Canchu ná lu' Cristo nna guna tsanna nuỹa nua' bí'ą lù'na.
68 e diziam: "Profetize-nos, Cristo. Quem foi que lhe bateu? "
69 Pedrua nna re' ba bi le' lí'a. Làniana gubiga' ttu criada làti re' bía nna rą bi: Ą'hua lu' nna gurèni huá lu' lani Jesús nu Galiléą'.
69 Pedro estava sentado no pátio, e uma criada, aproximando-se dele, disse: "Você também estava com Jesus, o galileu".
70 Pedrua nna labí guỹí'ché' bi nna ra bi ru'a lo iyaba quį: Labí yua' biỹa nuą' ra lu'.
70 Mas ele o negou diante de todos, dizendo: "Não sei do que você está falando".
71 De beria bi ru'a puértaá nna bilá' tènì attuą bi nna rą canu tsè'e nía: Ą'hua nui nna gurèni huą́ lani Jesús Nazarénuą'.
71 Depois, saiu em direção à porta, onde outra criada o viu e disse aos que estavam ali: "Este homem estava com Jesus, o Nazareno".
72 Labí guỹí'ché' Pedrua attu vuelta nna beni bi jurar nna ra bi: Labí nabia' te' nubéyu'ą'.
72 E ele, jurando, o negou outra vez: "Não conheço esse homem! "
73 Ti'tó' taá bitola nna gubiga' canu tsè'e nía nna ra cą bi: Ą'hua lu' nna hualigani ná lu' enne' qui' quį porqui'ni hàstaá la' rinne qui' lu' nna redacca' rabání.
73 Pouco tempo depois, os que estavam por ali chegaram a Pedro e disseram: "Certamente você é um deles! O seu modo de falar o denuncia".
74 Beni chi Pedrua jurar nna ra bi: Nitti ba' canchu labí lí te' de nia' qui'ni labí nabia' te' nubéyu'ą'. Làniana guretsi chì xcurúdia.
74 Aí ele começou a se amaldiçoar e a jurar: "Não conheço esse homem! " Imediatamente um galo cantou.
75 Bexa tè latsi' Pedrua ca titsa' gunne Jesús loti' rèe bi qui'ni: Labí cuetsi xcurúdia ántesca ccá tsunna vuelta guni lu' inte' negar. Làniana yala behuiní'ni bi nna beria bi fuera nna biditsuní bi guretsi bi.
75 Então Pedro se lembrou da palavra que Jesus tinha dito: "Antes que o galo cante, você me negará três vezes". E, saindo dali, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.