Lucas 12

Iamalele NT (YML_TBL) vs NTLH

Sair da comparação
NTLH Nova Tradução na Linguagem de Hoje 2000
1 ꞌAilaꞌa bwaikaotogina i deli i maia ma ediavo i vevetunufelagi nuanuadi Iesu yana vona i na nogai. Nagami Iesu i veifufu yana tovetutuyamavo ꞌwaidie bega tomotoga sakoidi yadi sauluva kebu i na damana ꞌwaidie. I vo, ꞌWa na ꞌisaveꞌavinimi totafalolo Falisi yadi isitai na nunago i na vedamanimi. ꞌAwadi sauluva sakoidi i tatalabodedi, siwe wata givagivayega i ꞌiꞌidewadi.
1 Milhares de pessoas se ajuntaram, de tal maneira que umas pisavam as outras. Então Jesus disse primeiro aos discípulos:
2 Avaꞌai tomotoga i na givediga Yaubada i na sivemagesedi. Avaꞌai i na nuagivediga Yaubada i na luꞌivoneyedi.
2 Tudo o que está coberto vai ser descoberto, e o que está escondido será conhecido.
3 Side baniꞌodi, avaꞌai givagivayega ꞌwa voneyediga ꞌwa da vo dudubale, siwe i na sivemagesedi ꞌailaꞌa matadie. Avaꞌai ꞌwa veꞌawayeayediga tutudaba nageneye ꞌawaie i na sitalatalalaꞌaiedi ꞌatamanafouye.”
3 Assim tudo o que vocês disserem na escuridão será ouvido na luz do dia. E tudo o que disserem em segredo, dentro de um quarto fechado, será anunciado abertamente.
4 Wata Iesu i vo, Ekwavo a na vonemi. Tomotoga ꞌadi fata tomogoꞌavami i na luvewafadi siwe kebu ꞌwa na kololoyedi fai kebu wata tamu veviga i na velemiga.
4 Jesus continuou:
5 Nuanuaku a na vonemi i lubwainemi kumanina ꞌwa na kololoyeni. Kumanina ꞌana fata i na luvewafamiga wata i na tawemi ꞌai-ꞌalaꞌalase, Yaubada. Vona mogitana kumanina ꞌwa na kololoyeni.
5 Vou mostrar a vocês de quem devem ter medo: tenham medo de Deus, que, depois de matar o corpo, tem poder para jogar a pessoa no inferno. Sim, repito: tenham medo de Deus.
6 ꞌAiꞌedi manudanidani 5 ta na kimwanediga, ꞌana tutula siaina, baniꞌodi 2 toea. Weꞌe Yaubada mataneye manudanidani nani bwaikina, ꞌaitamogana ꞌaitamogana kebu nuana i da fani i nuanuanidi.
6 — Por acaso não é verdade que cinco passarinhos são vendidos por algumas moedinhas? No entanto Deus não esquece nenhum deles.
7 Wata baniꞌodi, ꞌomi mataneye nani bwaikina, i ꞌasetaꞌaꞌavami baniꞌodi navaꞌau matatabuna ꞌadi ꞌailaꞌa i ꞌasetadi. Begaidi kebu ꞌwa na kolologa, ꞌomi kebu nani-ꞌavoꞌavovo manudanidani baniꞌodiga, ꞌomi nani bwaikina Yaubada mataneye i ꞌiꞌisaveꞌavinimi.
7 Até os fios dos cabelos de vocês estão todos contados. Não tenham medo, pois vocês valem mais do que muitos passarinhos!
8 Wata Iesu i vo, A na vonemi, ꞌaiꞌedi aitoi i na luꞌivona tomotoga matadie faifaiku i na vo, Yau a tauyeku Iesu ꞌwaineye taunina ꞌaku Toveimea,” wata baniꞌodi yau a vetomotogaotoga ꞌawaie Yaubada yana anelose matadie a na vo, Noꞌo tomotoganina yaku tomotoga.” Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi i na veꞌeweku tomotoga matadie i na vo, Yau kebu Iesu ꞌaku Toveimeaga,” wata baniꞌodi ꞌawaie yau Yaubada yana anelose matadie a na veꞌeweni a na vo, Noꞌo tomotoganina kebu yaku ꞌailaꞌaga.
8 Jesus disse ainda:
9 — ausente —
9 Mas aquele que disser publicamente que não é meu, o Filho do Homem também dirá diante dos anjos de Deus que essa pessoa não é dele.
10 Wata ꞌaiꞌedi aitoi yau a vetomotogaotoga i na awavesakoyekuga ꞌana fata Yaubada i na nuatavuni, weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi i na vona-awadamana ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwaineye, kebu nuatavuna i na veluagai.
10 — Quem falar contra o Filho do Homem será perdoado, porém quem
11 ꞌWa vetutuyamekuga, faifainanina ꞌawaie mali tomotoga i na vagavaimi i na nawemi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie bega ꞌwa na vonayavuga yada toꞌedakumetavo wata toveimeavo matadie. Kebu nuafoumi i na veviga ꞌwa na vo, I vevitadaga baniꞌodi ta na veꞌewedi wata baniꞌodi ta na voneyedi?” fai tutuyanina ꞌwaineye ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na awaveꞌedeꞌedemi baniꞌodi ꞌwa na voneyedi.”
11 — Quando levarem vocês para serem julgados nas
12 — ausente —
12 Pois naquela hora o Espírito Santo lhes ensinará o que devem dizer.
13 Tutuyanina Iesu i veveifufu tamu tomogo ꞌailaꞌa nagediega i voneni i vo, Tove, nuanuaku tataku ꞌu na voneni bega kukuanidi tamama i wafa i ꞌiawediga i na veusedi, ꞌifwaidi yana kukua, ꞌifwaidi yau.”
13 Um homem que estava no meio da multidão disse a Jesus: — Mestre, mande o meu irmão repartir comigo a herança que o nosso pai nos deixou.
14 Iesu yana vona i tutuli i vo, Aitoi i vona igodi ꞌami ꞌailuga yami kukua a na veuseni? Yau kebu yaku ꞌeba veimeaga.”
14 Jesus disse:
15 Begaidi i vona matatabudi ꞌwaidie i vo, ꞌWa na ꞌisaꞌisa wata ꞌwa na ꞌisaveꞌavinimi bega kebu ꞌwa na veumokai nani tulidi tulidi ꞌwaidiega. A na vonemi, ꞌaiꞌaiwabu bwaikidi kebu ꞌana fata ꞌwaidiega yami mia i na veꞌatumai wata ꞌwa na sosoana.”
15 E continuou, dizendo a todos:
16 Begaidi Iesu vona-awatabaiega i vonedi i vo, Tamu tomogo ꞌaiꞌaiwabuna yana fwayafwaya ꞌwainega ꞌaniꞌani bwaikina i veluagai.
16 Então Jesus contou a seguinte parábola :
17 I ꞌiseni yana nuanua ꞌwaineye i vo, Baniꞌodi a na munegidi? Yaku bubuwaka ꞌakonadi i adaga.”
17 Então ele começou a pensar: “Eu não tenho lugar para guardar toda esta colheita. O que é que vou fazer?
18 Bega wata i vo, ꞌAkonadi a nuani. Side baniꞌodi, yaku bubuwaka matatabuna a na geudi ꞌivaudi wata bwaikidi a na yogonidi bei ꞌaniꞌani matatabuna a na vedodogidi wata ꞌifwaidi yaku kukua taiadi.
18 Ah! Já sei! — disse para si mesmo. — Vou derrubar os meus depósitos de cereais e construir outros maiores ainda. Neles guardarei todas as minhas colheitas junto com tudo o que tenho.
19 Mulieta tauniku a na voneku a na vo, ꞌAlo yau tamu ꞌaiwabu. Yaku ꞌaiꞌaiwabu matatabuna ꞌakonadi a ꞌidewadi nonogidi i na ꞌenoꞌeno malamala sino faifaidi. Bega folova ꞌwaidiega a na veawai ma yaku sosoana a na ꞌaniꞌanimo wata a na yemuyemumo ufa toketokedi.”
19 Então direi a mim mesmo: ‘Homem feliz! Você tem tudo de bom que precisa para muitos anos. Agora descanse, coma, beba e alegre-se.’ ”
20 Siwe Yaubada i voneni i vo, ꞌOmu mogitana ꞌwavaꞌwavamu. ꞌAko lovananina yawaimu i na ꞌewai, kukuanidi ꞌu ꞌidewadiga aitoi yana kukua?”
20 Mas Deus lhe disse: “Seu tolo! Esta noite você vai morrer; aí quem ficará com tudo o que você guardou?”
21 Iesu yana vona ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye i vo, Vona mogitana, egavo fwayafwaya ꞌana ꞌaiꞌaiwabu faifaidi i na folofolova weꞌe kebu i na veꞌaiꞌaiwabu Yaubada mataneye, ꞌawaie wata baniꞌodi i na souyeni ꞌwaidie.”
21 Jesus concluiu:
22 Wata Iesu i vona yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, Kebu nuafoumi i na veviga ꞌaniꞌani yami mia faifaina wata kaleko tomogomi faifaidi.
22 Então Jesus disse aos seus discípulos:
23 Yami mia nani bwaikina weꞌe kukua wata kaleko nani-ꞌavoꞌavovo.
23 Pois a vida é mais importante do que a comida, e o corpo é mais importante do que as roupas.
24 ꞌWa na nuani bwayobwayo yadi sauluva. Kebu i da bakubakulaga, kebu i da ꞌaꞌaileꞌwaga wata kebu yadi bubuwakaga siwe Yaubada i veveꞌanidi. Manuga nani-ꞌavoꞌavovo weꞌe ꞌomi tomotoga nani bwaikina Yaubada mataneye begaidi ꞌamiꞌami i na velevelemi.
24 Vejam os corvos: não semeiam, não colhem, não têm despensas nem depósitos, mas Deus dá de comer a eles. Será que vocês não valem muito mais do que os pássaros?
25 Begaidi kebu tamu nani faifaina ꞌwa na venuafouviga. Kebu tamu aitoi ꞌana fata yana mia fwayefwayeye i na kiavemanawei yana venuafouviga ꞌwainega.
25 Qual de vocês pode encompridar a sua vida, por mais que se preocupe com isso?
26 Venuafouviga kebu ꞌana fata i na ꞌivaisemi naninina siaina ꞌwaineye, awale ꞌwa vevenuafouviga nani fuedi faifaidi?
26 Portanto, se vocês não podem conseguir uma coisa assim tão pequena, por que se preocupam com as outras?
27 ꞌWa na nuani makavuvula yadi tabo. Kebu i da folofolova wata kebu ꞌadi kaleko i da ꞌiꞌidewadi siwe ma ꞌadi vaigavu ꞌatumaidi. A na vonemi. Kini Solomoni tomogo ꞌaiꞌaiwabuna ꞌana vaigavu ꞌatumaidi, weꞌe makavuvula ꞌatumaiotogidi.
27 Vejam como crescem as flores do campo: elas não trabalham, nem fazem roupas para si mesmas. Mas eu afirmo a vocês que nem mesmo Salomão, sendo tão rico, usava roupas tão bonitas como uma dessas flores.
28 Mosomoso matatabuna nani-ꞌavoꞌavovo, ꞌasiau ta ꞌiseꞌisedi weꞌe ꞌawaꞌawai i na tunudi i na ꞌalaidi siwe Yaubada i veveꞌwesenidi. Weꞌe ꞌomi tamu nani bwaikina mataneye, mogitana ma ꞌami nuanuana i na veveꞌwesenimi. Awale yami vetumagana Yaubada ꞌwaineye mweadi?
28 É Deus quem veste a erva do campo, que hoje está aqui e amanhã desaparece, queimada no forno. Então é claro que ele vestirá também vocês, que têm uma fé tão pequena!
29 Begaidi ꞌaniꞌani wata aluꞌai faifaidi kebu nuafoumi i na veviga bega tutuya fuedi ꞌwa na lauala.
29 Portanto, não fiquem aflitos, procurando sempre o que comer ou o que beber.
30 Yaubada ꞌana tobavu naninidi nuanuadi bwaikina faifaidi i vevenuafouviga. Weꞌe ꞌomi naninidi nuanuami, Tamami abame ꞌakonadi yami nuanua i ꞌasetadi.
30 Pois os pagãos deste mundo é que estão sempre procurando todas essas coisas. O Pai de vocês sabe que vocês precisam de tudo isso.
31 Weꞌe ꞌwa vevenuafouviga ꞌasaꞌaiadi, i lubwainemi nagami taunimi ꞌwa na tauyemi Yaubada i na veveimeyemi wata yana nuanua ꞌwa na ꞌiꞌidewadi, mulieta naninidi fuedi i na velevelemi.”
31 Portanto, ponham em primeiro lugar na sua vida o
32 Wata Iesu i vona yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, ꞌOmi ꞌami ꞌailaꞌa siaina kebu fuemiga siwe kebu ꞌwa na kolologa. Tamami nuanuana i na veveimeyemi yana ꞌAilaꞌa nageneye.
32 Jesus continuou:
33 Yami kukua ꞌwa na vekimwaneyedi, tutulidi ꞌwa na ꞌewadi ꞌwa na veusedi wekowekoma ꞌwaidie, bega yami ꞌaiꞌaiwabu abame i na ꞌeno-vagata. ꞌAiꞌaiwabunidi abame i ꞌenoꞌenoviga kebu yadi ꞌaꞌavaga fai tovainago kebu, wata ꞌwaluꞌwalu kebu i na ꞌivesakodi.
33 Vendam tudo o que vocês têm e deem o dinheiro aos pobres. Arranjem bolsas que não se estragam e guardem as suas riquezas no céu, onde elas nunca se acabarão; porque lá os ladrões não podem roubá-las, e as traças não podem destruí-las.
34 ꞌWa na nuani, avaꞌaibe bei yami ꞌaiꞌaiwabu i ꞌenoꞌenoga, bei tutuya fuedi yami nuanua i na nunago.
34 Pois onde estiverem as suas riquezas, aí estará o coração de vocês.
35 ꞌWa na ꞌidewadewa, yami mageta i na ꞌalaꞌalata ꞌwa na lulukamata.
35 E Jesus disse ainda:
36 Tofolova ꞌatumaidi ꞌwa na vetutuyamedi, baniꞌodi yadi ꞌauvea i nago vavine ꞌana vewelava ꞌwaineye yana tofolovavo i ꞌidewadewa i lulukamaseni maꞌavia i na vilai. Tutuyanina i na leꞌwa i na velutoli saiboda i na sibala-matayoꞌoyeni.
36 Sejam como os empregados que esperam pelo patrão, que vai voltar da festa de casamento. Logo que ele bate na porta, os empregados vão abrir.
37 Tofolovanidi i ꞌidewadewa i lulukamataga ꞌeba sosoana bwaikina ꞌwaidie yadi ꞌauvea yana leꞌwa faifaina. A vona mogitana. Yadi ꞌauveanina i na sosoana yana tofolova ꞌwaidie bega i na vonedi i na miabui ꞌana kaleko i na siꞌiꞌia ꞌidewadewa faifaina mulieta i na veꞌanidi.
37 Felizes aqueles empregados que o patrão encontra acordados e preparados! Eu afirmo a vocês que isto é verdade: o próprio patrão se preparará para servi-los, mandará que se sentem à mesa e ele mesmo os servirá.
38 Wata ꞌaiꞌedi ꞌauveanina lovana ꞌana utukamwane i na leꞌwa siwe i na lulukamaseniga ꞌeba sosoana bwaikina ꞌwaidie.
38 Eles serão felizes se o patrão os encontrar alertas, mesmo que chegue à meia-noite ou até mais tarde.
39 ꞌWa na nuani, ꞌaiꞌedi tamu tomogo tovainago yana mai ꞌana tutuya i da ꞌasetaiga i da ꞌisaꞌisa bega tovainagonina kebu ꞌana fata i na luku yana vanuge.
39 Lembrem disto: se o dono da casa soubesse a que hora o ladrão viria, não o deixaria arrombar a sua casa.
40 ꞌOmi wata baniꞌodi ꞌwa na ꞌisaꞌisa i na nunago ꞌaiatanina ꞌwaineye ꞌwa na vo, Kebu i na maiga,” yau a vetomotogaotoga bei a na leꞌwa.”
40 Vocês, também, fiquem alertas, porque o
41 Fita Iesu i velutolieni i vo, ꞌAuvea, vona-awatabainina ꞌu vonevoneyeniga ꞌima tovetutuyamavo ꞌaisema ꞌama vona ꞌalo tomotoga matatabuma faifaima?”
41 Então Pedro perguntou: — Senhor, essa
42 Iesu i vo, A na vonemi tofolova ꞌatumaina, kumanina ma yana ꞌaseta wata ma ꞌana vetumagana. ꞌAna toveimea i voneni yana tofolovavo ꞌifwaidi i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi wata ꞌadiꞌadi i na veleveledi ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana mulieta i tauya.
42 O Senhor respondeu:
43 Tutuyanina ꞌadi toveimea i na vilai i na mai, ꞌaiꞌedi i na vematayakayaka folovanidi i na folofolovidi ꞌeba sosoana bwaikina tofolovanina ꞌwaineye.
43 Feliz aquele empregado que estiver fazendo isso quando o patrão chegar!
44 A vona mogitana ꞌwaimie, ꞌana toveimea i na voneni yana vanuga wata yana kukua matatabuna ꞌadi toꞌisaveꞌavina.
44 Eu afirmo a vocês que, de fato, o patrão vai colocá-lo como encarregado de toda a sua propriedade.
45 Weꞌe ꞌaiꞌedi tofolova sakoina, bola yana nuanua i na vo, ꞌAku toveimea bola, kebu i na mai-matayoꞌoga,” bega enavo tofolova i na nikenikedi weꞌe mali tomotoga sakoidi taiadi i na ꞌaniꞌani wata ufa toketokena i na yemuyemu bega ma fuedie nuadi i na lugaugaudi.
45 Mas imaginem o que acontecerá se aquele empregado pensar que o seu patrão está demorando muito para voltar. E imaginem que esse empregado comece a bater nos outros empregados e empregadas e a comer e a beber até ficar bêbado.
46 Baniꞌodi i na vevesauluvediga tamu tutuya tofolovanina kebu i da ꞌasetaiga ꞌana toveimea i na mai yawaina i na velovogi. I na toke i na nikei yana sauluvanina sakoina faifaina mulieta ꞌeba veviga bwaikina ꞌwaineye i na yatoi tovedumweꞌaiꞌai taiadi.
46 Então o patrão voltará no dia em que o empregado menos espera e na hora que ele não sabe. Aí o patrão mandará cortar o empregado em pedaços e o condenará a ir para o lugar aonde os desobedientes vão.
47 Tofolovanina ꞌana toveimea yana nuanua i ꞌasetadi siwe i dumweꞌai kebu i da ꞌidewadi, ꞌana vematavuloga bwaikaotogina.
47 — O empregado que sabe qual é a vontade do patrão, mas não se prepara e não faz o que ele quer, será castigado com muitas chicotadas.
48 Weꞌe tofolovanina ꞌana toveimea yana nuanua kebu i da ꞌasetadi bega i na sakosakonaga ꞌana vematavuloga saiꞌafo. Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi aitoi ꞌana veuveuta bwaikina Yaubada i veleni, i lubwaineni ꞌana Toveimea faifaina i na folova bwaikina. Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi aitoi ꞌana veuveuta bwaikaotogina Yaubada i veleni, i lubwaineni i na folova ꞌana Toveimea faifaina bwaikaotogina.”
48 Mas o empregado que não sabe o que o patrão quer e faz alguma coisa que merece castigo, esse empregado será castigado com poucas chicotadas. Assim será pedido muito de quem recebe muito; e, daquele a quem muito é dado, muito mais será pedido.
49 Wata Iesu i vonedi i vo, Yau a maiga bega ꞌai-ꞌalaꞌalata i na souyeni fwayefwayeye. Nuanuaku bwaikina ꞌakonadi i da ꞌalaꞌalata.
49 Jesus continuou:
50 Yau nuafouku i veveviga fai ꞌawaie a na luku veviga bwaikaotogina ꞌwaineye, weꞌe mulieta veviganina i na ꞌaꞌava nuafouku i na vatu.
50 Tenho de receber um batismo e como estou aflito até que isso aconteça!
51 ꞌIfwaimi yami nuanua a maiga bega tomotoga matatabumi ꞌwa na veiaiana. Siwe kebu. A na vonemi, a maiga bega tomotoga tauniꞌavadi i na veꞌalamagiꞌai veꞌidiꞌidi i na souyeni.
51 Vocês pensam que eu vim trazer paz ao mundo? Pois eu afirmo a vocês que não vim trazer paz, mas divisão.
52 ꞌAsiau tutuyanidi ꞌwaidie wata tutuya i mimai ꞌwaidie ꞌailaꞌa fuedi ꞌwaidie veꞌidiꞌidi i na souyeni. Side baniꞌodi, ꞌailaꞌa ꞌaitamogana nageneye tomotoga 5, ꞌadi ꞌailuga nuanuadi yau, ꞌadi ꞌaitonu i na vedumweꞌaiꞌaieku, ꞌalo ꞌadi ꞌaitonu nuanuadi yau, ꞌadi ꞌailuga i na vedumweꞌaiꞌaieku, bega veꞌidiꞌidi i na souyeni.
52 Porque daqui em diante uma família de cinco pessoas ficará dividida: três contra duas e duas contra três.
53 Tulaidi wata natudiavo iavetadi taiadi i na veꞌikwayekwayega faifaiku, wata baniꞌodi vevine tulaidi wata natudiavo vevinedi taiadi. Weꞌe vevine wata lawadiavo vevinedi taiadi i na veꞌikwayekwayega faifaiku.”
53 Os pais vão ficar contra os filhos, e os filhos, contra os pais. As mães vão ficar contra as filhas, e as filhas, contra as mães. As sogras vão ficar contra as noras, e as noras, contra as sogras.
54 Wata Iesu i vona tomotoga ꞌwaidie i vo, ꞌAiꞌedi ꞌwa na ꞌiseni waowa i na vetovotovoiaga ꞌwa na ꞌasetai i na ꞌwei, wata ꞌaiꞌedi Malayaubani i na laka ꞌwa na ꞌasetai tutuya kumaga.
54 Jesus disse também ao povo:
55 — ausente —
55 E, quando sentem o vento sul soprando, dizem: “Vai fazer calor.” E faz mesmo.
56 ꞌOmi tovekali, tugusanidi abame wata fwayefwayeye i na vemi bega ꞌami fata ꞌwa na ꞌasetadi avaꞌai i na souyedi, weꞌe ꞌeba ꞌisa toketokedi Yaubada i ꞌiꞌidewadi matamie tutuya mulina faifaina kebu ꞌwa da ꞌisaꞌinanadiga.
56 Hipócritas! Vocês sabem explicar os sinais da terra e do céu. Então por que não sabem explicar o que querem dizer os sinais desta época?
57 Awale kebu nuanuami ꞌwa na nuaꞌivina-ꞌatumai bega ꞌeda tonovineamo ꞌwa na nagoi?
57 E Jesus terminou, dizendo:
58 ꞌAiꞌedi tamu tomogo i na vevitami tamu sakona faifaina bega i na vagavaimi i na nunawemi ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye, ꞌwa na vewavawava ꞌedeye ꞌwa na sivetovetonovi naninina i vevitamiga faifaina. ꞌAiꞌedi kebu, i na yatomi ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye mulieta toveimea i na ꞌanivelenemi filisimani nimaneye i na yatomi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye.
58 Se alguém fizer uma acusação contra você e levá-lo ao tribunal, faça o possível para resolver a questão enquanto ainda está no caminho com essa pessoa. Isso para que ela não o leve ao juiz, o juiz o entregue ao guarda, e o guarda ponha você na cadeia.
59 A na vonemi, kebu i na ꞌetoyavu-matayoꞌomu bei ꞌu na miamia nagami tutula ꞌu na yatoꞌaꞌavai mulieta i na ꞌetoyavumu.”
59 Eu lhe afirmo que você não sairá dali enquanto não pagar a multa toda.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.