Atos 7
Yakan Bible (YKA_WBT) vs NTLH
1 Manjari tinilew Estepan weˈ imam nakuraˈin, paˈinne, “Bennal ke pinaˈinde miyaˈan?”
1 O Grande Sacerdote perguntou a Estêvão: — O que essas pessoas estão dizendo é verdade?
2 Nambung Estepan, paˈinne, “Meˈ kapungtinaˈihanku duk meˈ kamatettoˈahan, pakalehun bi ku. Paˈessebante kaˈam sabab hininang meˈ kapapuˈante bi awwalley. Tuhan pinudjihin bakas hep pakite si papuˈten bi Ibrahim paglahatne si Mesopotamiyahin. Gaˈ pe iye miyaˈan maglahat si Haran.
2 Estêvão respondeu: — Irmãos e pais, escutem! O
3 Paˈin Tuhanin si iye, ‘Ambananun lahatnu iyan duk meˈ kaˈusbahannun, duk hap pī kew si lahat panoloˈanku du kaˈu bang inggehin.’
3 E Deus lhe disse: “Saia da sua terra e do meio dos seus parentes e vá para uma terra que eu lhe mostrarei.”
4 Hangkan tahalaˈ Ibrahim amban lahatnen duk laˈi iye maglahat si Haran. Pagmatey ne samanen, dinaˈak iye weˈ Tuhanin maglalin pitu si lahat paglahatanbi ne kuweˈitu inin.
4 Então ele saiu da Caldeia e foi morar em Harã. Depois que o pai dele morreu, Deus trouxe Abraão para esta terra onde vocês agora estão morando.
5 Gaˈ pe miyaˈan Ibrahim kaˈurungan weˈ Tuhanin bisan dan dangew masagiˈ bulak lahat inin. Saguwaˈ nanggup Tuhanin weˈ pangurungne du lahat inin si iye, duk tepe si iye du duk si meˈ tubuˈnen. Pananggup Tuhan masa miyaˈan, gaˈ pe niyaˈ anak Ibrahim.
5 Ele não deu a Abraão nem mesmo um palmo desta terra, mas prometeu que ia lhe dar toda esta terra e que depois ela seria dos seus descendentes. Quando Deus fez essa promessa, Abraão ainda não tinha filhos.
6 Paˈin Tuhanin pe si iye, ‘Maglahat du meˈ tubuˈnun si lahat bangsa seddili duk laˈi hinang banyagaˈ siye duk tiniksaˈ teˈed siye weˈ bangsa miyaˈan dem ampat hatus tahun.
6 Ele disse a Abraão: “Os seus descendentes vão viver como estrangeiros em outra terra. Ali eles serão escravos e serão maltratados durante quatrocentos anos.”
7 Saguwaˈ leggaku du bangsa mamanyagaˈ meˈ tubuˈnun. Puwas miyaˈan, paluwasku du siye amban lahat pamanyagaˈan siye miyaˈan duk balik du siye pitu si lahat inin ngisbat aku,’ paˈin Tuhanin.
7 — E Deus disse ainda: “Eu castigarei a nação que os escravizar. Depois disso eles voltarão daquela terra e me adorarão neste lugar.”
8 Manjari magjanjiˈ Tuhanin duk Ibrahim duk paˈin Tuhanin pu Ibrahim weˈ subey meˈ lellahin magislam tandaˈ weˈ pasulut siye si pagjanjiˈan miyaˈan. Hangkan paginanakan ne si Isahak, inislam iye weˈ Ibrahim kawalum bahanginen. Si Isahak isab inislam weˈ ne anaknen si Yakub, duk si Yakub inislam isab weˈ ne anakne sampūˈ duk duwehin. Siye ne inin kapapuˈan bangsate bi Yahudihin.
8 Deus deu a Abraão a cerimônia da circuncisão como prova da aliança que fez com ele. Por isso Abraão circuncidou o seu filho Isaque uma semana depois do seu nascimento. Isaque circuncidou o seu filho Jacó, e Jacó fez o mesmo com os seus doze filhos, os patriarcas .
9 “Manjari,” paˈin Estepan, “si Yusup kinimbūhan weˈ meˈ sakanen, meˈ anak si Yakub sinduwehin. Hangkan pinabellihan iye weˈ de hinang banyagaˈ laˈi si lahat Misil. Saguwaˈ Tuhanin laˈi si iye.
9 Estêvão continuou: — Os irmãos de José tinham inveja dele e o venderam para ser escravo no Egito. Mas Deus estava com ele
10 Pinaluwas iye weˈ Tuhanin amban kēmon kasusehan matekka si iyehin. Inurungan isab iye weˈ Tuhanin kataˈu duk sakaliˈ iye pī paharap si sultan Misilin, sinna sultanin si iye. Hangkan ginellal iye weˈ sultanin gubnul si lahat Misil miyaˈan duk pinabayaˈ iye si meˈ aˈa dem astanaˈnen.
10 e o livrou de todas as suas aflições. Quando José apareceu diante de Faraó, rei do Egito, Deus lhe deu sabedoria e modos agradáveis. E Faraó o nomeou governador do Egito e do palácio do rei.
11 Manjari, niyaˈ tekka unus si tibuˈukan lahat Misil duk sampay si lahat Kanaˈan, lahat disi Yakubin. Magtiksaˈ teˈed meˈ aˈahin. Meˈ kapapuˈanten bi gaˈ niyaˈ kapamangan kasuwaˈde.
11 Depois houve falta de alimentos e muito sofrimento no Egito e em Canaã, e os nossos antepassados não tinham mais o que comer.
12 Hangkan pagtakale si Yakub weˈ laˈi si lahat Misil niyaˈ kinakan, dinaˈak weˈ ne pī melli kapamangan meˈ anaknen, meˈ kapapuˈan bangsaten bi, duk inin tagnaˈ papīde si Misilin,” paˈin Estepan.
12 Mais tarde, Jacó ouviu dizer que no Egito havia trigo e mandou pela primeira vez os nossos antepassados até lá.
13 “Kaminduwede ne pī, pakilale ne si Yusup si meˈ pungtinaˈinen. Duk inakahan isab weˈ si Yusup sultanin, hangkan kataˈuhan sultanin ne meˈ kaˈusbahan si Yusupin.
13 Na segunda vez José contou aos seus irmãos quem ele era, e Faraó ficou sabendo da família de José.
14 Manjari pinasan weˈ si Yusup samanen si Yakub. Dinaˈak weˈ ne si Yakub pī duk kēmon siye magtewtey-anakin hap Misil. Pitumpūˈ duk lime siye kēmon.
14 Então José mandou buscar o seu pai Jacó e todos os seus parentes, a fim de irem para o Egito; eram setenta e cinco pessoas ao todo.
15 Hangkan hap pī ne disi Yakub hap Misil. Matey laˈi ne si Yakub si lahat īˈ, duk laˈi du isab matey meˈ anaknen, meˈ kapapuˈan bangsaten bi ne.
15 Jacó foi para o Egito, e ali ele e os nossos antepassados ficaram morando até o dia da morte deles.
16 Tinuranan meˈ bangkeyden pī si Sekem duk laˈi siye kinubul si pagkubulan bakas binelli weˈ Ibrahim awwalley. Binelli miyaˈan weˈ ne amban meˈ kaˈanakan si Hamor laˈi si lahat Sekem.
16 Depois os corpos deles foram trazidos para Siquém e postos no túmulo que Abraão tinha comprado dos descendentes de Hamor por um certo preço.
17 “Pagsōng taˈabut ne waktu pamaluwas siye amban Misilin sa pananggup Tuhan pu Ibrahimin, ekka ne teˈed bangsate bi si Misil.
17 — Quando estava chegando o tempo de Deus cumprir o juramento que havia feito a Abraão, o nosso povo tinha aumentado muito no Egito.
18 Manjari, niyaˈ pagantiˈ magsultan si lahat Misil, gaˈ kataˈuhanne sabab si Yusup.
18 Então um rei que não sabia nada a respeito de José começou a governar o Egito.
19 Inakkalan weˈ ne bangsaten bi duk bininasa manamal weˈ ne meˈ kapapuˈanten bi. Ginagahan siye dinaˈak pinaluwas meˈ anakde madikiˈ-dikiˈin amban dem lumaˈ bu inambanan duk siye ujud matey.
19 Esse rei enganou e maltratou os nossos antepassados, a ponto de obrigá-los a abandonar as suas próprias criancinhas para que elas morressem.
20 Masa miyaˈan, iye panganak pu si Musahin. Nakanak hāp teˈed lella si Musa miyaˈan. Dem tellum bulan katapukan pe iye dem lumaˈ matettoˈanen.
20 Nesse tempo nasceu Moisés, que era uma linda criança, e durante três meses os seus pais cuidaram dele em casa.
21 Puwas tellum bulan pinaluwas iye amban dem lumaˈ. Saguwaˈ takasuwaˈ iye weˈ anak sultan dayang-dayangin duk hinangne iye anak.
21 Mas, quando tiveram de abandoná-lo, a filha do rei o adotou e criou como seu próprio filho.
22 Kapanoloˈan si Musa kēmon pangadjiˈ bangsa Misilin duk bantu iye sabab meˈ bissānen duk meˈ hinangannen.
22 E assim ele foi instruído em toda a ciência dos egípcios e se tornou um homem que falava e agia com autoridade.
23 “Pagampatptūˈ tahun ne umul si Musahin,” paˈin Estepan, “tapikilne pī mayaman meˈ pagkasine Yahudihin, bangsa Israˈilin.
23 Estêvão disse ainda: — Quando Moisés já estava com quarenta anos, resolveu ir ver a sua gente, os israelitas.
24 Manjari niyaˈ takitene dambuwaˈ pinapeddiˈan weˈ aˈa bangsa Misil. Hap pī iye nabangan pagkasinen duk binalesan weˈ ne pinapatey aˈa Misilin.
24 Ali viu um egípcio maltratando um homem do seu povo. Então defendeu o israelita e o vingou, matando o egípcio.
25 Kannalne weˈ tahāti du weˈ meˈ bangsanen weˈ guna Tuhanin iye maluhaya siye, saguwaˈ gaˈ tahātide.
25 Moisés pensava que os israelitas entenderiam que Deus ia libertá-los por meio dele, mas eles não entenderam.
26 Pagsasumuhin, niyaˈ takitene duwangan aˈa Israˈil magsuntuk. Batang siye paghāpne. ‘Bagay,’ paˈinne, ‘saliˈ kaˈam bangsa Israˈil. Weˈey kaˈam magpapeddiˈ?’
26 No dia seguinte Moisés viu dois israelitas brigando. E, tentando apartar a briga, disse: “Homens, escutem! Vocês são irmãos; por que estão brigando?”
27 Saguwaˈ aˈa mamapeddiˈin, sinōgadan weˈ ne si Musa duk paˈinne, ‘Sine mangurungan kaˈu kapatut magnakuraˈ si kamihin? Weˈey kaˈu subey mangahukum kamihin?
27 — Mas aquele que estava maltratando o outro empurrou Moisés para um lado e disse: “Quem pôs você como nosso chefe ou nosso juiz?
28 Weˈ batang ku isab papateynu kuweˈ pamapateynu aˈa Misil diˈilewin?’
28 Você está querendo me matar como matou o egípcio ontem?”
29 Pagkale si Musa inin, talew iye peggeˈ kataˈuhan hatiˈ bakas pamapateyne aˈa Misilin. Hangkan lahi iye amban Misil duk maglahat iye si Midiyan. Paglaˈi iye, maganda iye duk anakan iye duwe lella.
29 Quando Moisés ouviu isso, fugiu do Egito e foi morar na terra de Midiã, e ali nasceram dois filhos dele.
30 “Manjari,” paˈin Estepan, “paglabey ampatpūˈ tahun tiggelan si Musa laˈi si lahat Midiyan miyaˈan, niyaˈ malaˈikat Tuhanin pabagala si iye dem kayat ebbut si poˈon puhung. Laˈi miyaˈan si lahat makagindew-gindew tapit si punu Turusina.
30 — Quarenta anos mais tarde, quando Moisés estava no deserto, perto do monte Sinai, um anjo apareceu a ele, no meio do fogo de um espinheiro que estava queimando.
31 Ulaliˈ teˈed si Musa si takitene miyaˈan, hangkan pī iye patapit ngalilingne. Manjari takalene suwala Tuhanin amban dem ebbutin. Paˈin suwalahin,
31 Moisés ficou admirado com o que estava vendo e chegou perto para ver melhor. Então ouviu a voz do Senhor, que disse:
32 ‘Aku Tuhan inisbat weˈ meˈ kapapuˈannun, si Ibrahim, duk Isahak, duk si Yakub.’ Migpid si Musa hawal talewnen duk gaˈ iye makatawakkal mayam.
32 “Eu sou o Deus dos seus antepassados, o Deus de Abraão, de Isaque e de Jacó.” Moisés tremia de medo e não tinha coragem de olhar.
33 Paˈin Tuhanin si iye, ‘Luwasanun tehompaˈnun peggeˈ antag panenggehannu iyan bulak sutsi.’
33 Então o Senhor disse: “Tire as sandálias, pois o lugar onde você está é um lugar sagrado.
34 Manjari paˈin Tuhanin pe, ‘Takiteku paminasa si meˈ aˈaku laˈi si lahat Misilin. Takaleku pamuhunden duk duwaˈi ku pitu maluwas siye. Dayiˈ kew, daˈakte kew hap Misil.’
34 Eu tenho visto como o meu povo está sendo maltratado no Egito; tenho ouvido os gemidos deles e desci para libertá-los. Agora vou mandar você para o Egito.”
35 “Na,” paˈin Estepan, “si Musa hep inin bakas tinayikutan meˈ aˈa Israˈilin. Jinampa iye weˈ de. Paˈinde si iye, ‘Sine mangurungan kaˈu kapatut magnakuraˈ si kamihin? Weˈey kaˈu subey mangahukum kamihin?’ Si Musa hep dinaˈak Tuhan magnakuraˈin duk mamaluhaya meˈ kapapuˈanten bi,” paˈin Estepan. “Duk tinabangan iye weˈ malaˈikat takitene si poˈon puhung makayatin.
35 E Estêvão continuou: — Esse mesmo Moisés foi rejeitado pelo povo de Israel. Eles lhe perguntaram: “Quem pôs você como nosso chefe ou nosso juiz?” Deus enviou esse Moisés como líder e libertador, com a ajuda do anjo que apareceu no espinheiro.
36 Binoˈo weˈ ne meˈ kapapuˈanten bi, meˈ bangsa Israˈilin, paluwas amban Misil, lahat pamanyagaˈan siyehin. Maghinang iye meˈ hinangan balakatan duk meˈ hinangan makaˈulaliˈ laˈi si Misil duk laˈi si Tahik Peyat, duk damikkiyan laˈi dem lahat makagindew-gindewin dem ampatpūˈ tahun.
36 Foi ele quem tirou os israelitas do Egito, fazendo milagres e maravilhas naquela terra, e também no mar Vermelho, e no deserto, durante quarenta anos.
37 Si Musa ne inin bakas magpaˈin si meˈ kapapuˈanten bi, bangsa Israˈil, ‘Si pasōngan mapiyu du Tuhanin si kaˈam dambuwaˈ nabi kuweˈ akuhin, duk aˈa bangsabi du iye.’
37 Foi esse mesmo Moisés quem disse aos israelitas: “Do meio de vocês Deus escolherá e enviará para vocês um profeta , assim como ele me enviou.”
38 Si Musa ne inin,” paˈin Estepan, “malaˈi magtuhut duk meˈ kapapuˈanten bi dem lahat makagindew-gindew īˈ. Duk laˈi isab iye duk malaˈikat mamissā si iye diyataˈ punu Turusinahin. Iye makasangka meˈ lapal Tuhan mangurung umulin supaya tapangurungne si kite bi.
38 Foi Moisés quem esteve com os israelitas reunidos no deserto; ele esteve lá com os nossos antepassados e com o anjo que falou com ele no monte Sinai. E foi Moisés quem recebeu e nos entregou as mensagens vivas de Deus.
39 “Saguwaˈ meˈ kapapuˈanten bi,” paˈin Estepan, “gaˈ siye mabayaˈ patuhut pu si Musa. Tinayikutan iye weˈ de duk kabayaˈanden weˈ tabalik siye pī si lahat Misil.
39 — Os nossos antepassados não quiseram obedecer a Moisés, mas o rejeitaram e queriam voltar para o Egito.
40 Manjari peggeˈ tiggel si Musa laˈi diyataˈ punu, paˈinde pu si Harun, ‘Hinanganun kite bi meˈ tuhan-tuhan duk siye padehellu moˈo kite bi. Gaˈi kataˈuhante bi bang ine ne maˈumantag pu si Musa bakas mamoˈo kite bi paluwas amban Misilin.’
40 Eles disseram a Arão: “Faça para nós deuses que irão à nossa frente. Não sabemos o que aconteceu com Moisés, aquele homem que nos tirou do Egito.”
41 Masa miyaˈan hep,” paˈin Estepan, “pangahinangde limbagan si bantuk anak sapiˈin. Magkuluban siye si limbagan miyaˈan duk maglami-lami siye pamahadjede hinangan bakas tanganden.
41 Então fizeram uma imagem em forma de bezerro e mataram animais para oferecer a ela como sacrifício . Depois deram uma festa em honra da imagem que eles mesmos tinham feito.
42 Hangkan hep tinayikutan siye, meˈ bangsa Israˈilin, weˈ Tuhanin. Duk pinasagadan siye weˈ ne numba meˈ poteˈan diyataˈ langitin. Inin pinasulat weˈ Tuhan dem kitab kanabihanin, pinaˈin,
42 Mas Deus se afastou deles e deixou que adorassem as estrelas do céu, como está escrito no Livro dos Profetas : “Ó povo de Israel, não foi para mim que vocês mataram e ofereceram animais em durante quarenta anos no deserto.
43 — ausente —
43 Vocês carregaram a barraca do deus e também a imagem da estrela de Raifã , o deus de vocês. Esses eram ídolos que vocês tinham feito para adorar. Por isso vou mandar vocês para além da Babilônia.”
44 “Laˈi si lahat makagindew-gindew īˈ,” paˈin Estepan, “niyaˈ lumaˈ kuwit hayep panambahayangande Tuhanin peggeˈ si lumaˈ miyaˈan panaˈanan Tuhanin. Hininang lumaˈ miyaˈan sa pangandaˈakan Tuhan si Musahin, ilekkat bakas pinakitehan si iyehin.
44 — No deserto, os nossos antepassados tinham consigo a Tenda da Presença de Deus . Essa Tenda foi feita como Deus tinha mandado Moisés fazer, de acordo com o modelo que Deus lhe havia mostrado.
45 Manjari lumaˈ miyaˈan inambanan weˈ de si meˈ tubuˈde magpangkat-mamangkatin. Duk binoˈo miyaˈan weˈ meˈ kapapuˈanten bi padiyalemde duk si Yussaˈ mapitu si lahat inin, pagubus ne patahalaˈ Tuhanin meˈ kabangsa-bangsahan seddili maglahat matuˈuhin. Duk lumaˈ miyaˈan tuˈu pe sampay masa pagsultan si Daˈudin.
45 Eles tinham recebido a Tenda dos seus antepassados e a levaram quando foram com Josué e conquistaram as terras das nações que Deus expulsou de diante deles. A Tenda ficou lá com eles até o tempo de Davi.
46 Kasulutan Tuhanin pu si Daˈud. Maˈid si Daˈud ngahinang lumaˈ para si Tuhanin, iye isab asal pagtuhanan papuˈten bi, si Yakub.
46 Davi recebeu a aprovação de Deus e pediu licença para construir uma casa para o Deus de Jacó.
47 Saguwaˈ iye mangahinangan Tuhan lumaˈin, si Sultan Sulaiman.
47 Mas foi Salomão quem construiu a casa de Deus.
48 “Saguwaˈ Tuhan Tamanan Malangkewin,” paˈin Estepan, “gaˈi patennaˈ dem meˈ lumaˈ hinangan manusiyaˈ. Bakas tasulat weˈ dambuwaˈ nabi pinaˈin Tuhanin. Paˈinne,
48 — Porém o Altíssimo não mora em casas construídas por seres humanos. Como disse o profeta:
49 — ausente —
49 “O céu é o meu trono, diz o Senhor, e a terra é o estrado onde descanso os meus pés. Que tipo de casa vocês poderiam construir para mim? Como conseguiriam construir um lugar onde eu pudesse morar?
50 — ausente —
50 Por acaso não fui eu quem fez todas as coisas?”
51 Manjari paˈin Estepan si meˈ kakunsihalanin duk si meˈ aˈahin, “Tuwas pahāp kōkbi iyan. Ateybin atey gaˈi nuhut Tuhan. Duk bisu pahāp meˈ tayingebi iyan. Gaˈi pakalebi lapal Tuhanin. Kuweˈ du kaˈam meˈ kapapuˈanbi masaley. Gaˈi du isab pakalebi Niyawa Sutsihin.
51 E Estêvão terminou, dizendo: — Como vocês são teimosos! Como são duros de coração e surdos para ouvir a mensagem de Deus! Vocês sempre têm rejeitado o Espírito Santo, como os seus antepassados rejeitaram.
52 Niyaˈ ke bisan dambuwaˈ nabi gaˈ bininasa weˈ meˈ kapapuˈanbin? Gaˈ. Pinapatey weˈ de masa awwalley meˈ aˈa dinaˈak Tuhan malataˈ sabab papitu daraˈakanne mabentelin. Duk pagtapitu ne daraˈakanne miyaˈan, pinagbuddihan iye weˈ bi duk pinapatey weˈ bi.
52 Qual foi o profeta que os antepassados de vocês não perseguiram? Eles mataram os mensageiros de Deus que no passado anunciaram a vinda do Bom Servo . E agora vocês o traíram e o mataram.
53 Kaˈam iyan, kaˈam ne makasangka saraˈ Tuhan amban malaˈikatin, saguwaˈ kaˈam ne manggaˈi manuhut saraˈin.”
53 Vocês receberam a lei por meio de anjos e não têm obedecido a essa lei.
54 Pagkale meˈ kakunsihalanin pinaˈin Estepan miyaˈan, astel teˈed siye duk pagtageˈotde meˈ impenden hawal astelden.
54 Quando os membros do Conselho Superior acabaram de ouvir o que Estêvão tinha dito, ficaram furiosos e rangeram os dentes contra ele.
55 Saguwaˈ Estepan pagbayaˈan weˈ Niyawa Sutsihin; mayam iye padiyataˈ langit duk takitene sahaya Tuhanin duk si Isa nengge si kanawanan Tuhanin.
55 Mas Estêvão, cheio do Espírito Santo, olhou firmemente para o céu e viu a glória de Deus. E viu também Jesus em pé, ao lado direito de Deus.
56 “Payamanun bi,” paˈin Estepan. “Takiteku luka surgaˈin duk takiteku si Isa, Anak Manusiyaˈin, nengge si kanawanan Tuhanin.”
56 Então disse: — Olhem! Eu estou vendo o céu aberto e o
57 Saguwaˈ magellang meˈ aˈahin papales. Tinampengan weˈ de meˈ tayingeden duk gaˈi takalede binissā Estepanin. Duk magtawus siye kēmon pī nudju iye.
57 Mas eles taparam os ouvidos e, gritando bem alto, avançaram todos juntos contra Estêvão.
58 Pinaglalasan iye weˈ de pī si luwasan puweblo Awrusalam miyaˈan. Manjari paglaˈi si luwasan tinagnaˈan ne weˈ de pinagtibagan si Estepan duk batu. Meˈ aˈa manaksiˈin, hātinen meˈ manibag iye duk batuhin, iluwasan weˈ de meˈ badjuˈden duk binettad weˈ de si antag bettis dambuwaˈ lella bataˈ inēnan si Saul.
58 Depois o jogaram para fora da cidade e o apedrejaram. E as testemunhas deixaram um moço chamado Saulo tomando conta das suas capas .
59 Sasang si Estepan pinagtibagan weˈ de, nabbut iye si Panuhutanin, paˈinne, “O Isa, Panuhutankun, tayimaˈun niyawakun.”
59 Enquanto eles atiravam as pedras, Estêvão chamava Jesus, dizendo: — Senhor Jesus, recebe o meu espírito!
60 Manjari nengge iye duk tuˈutne duk ngalingan iye papales, paˈinne, “O Tuhan, daˈa siye leggahun sabab dusede inin.” Pagubus inin paˈinne, magtawus iye matey.
60 Depois, ajoelhou-se e gritou com voz bem forte: — Senhor, não condenes esta gente por causa deste pecado! E, depois que disse isso, ele morreu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 7, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.