Mateus 13
Tupana Puraca'alo Mari (YCN) vs NVI
1 E caja Jesús jácho'oro pají chiyá. Ri'ijná ají que a'ajná ño'ojó Caésa turenaje. Re riyá'o.
1 Naquele mesmo dia Jesus saiu de casa e assentou-se à beira-mar.
2 E cajrú ina'uqué jahuacaco rinacojé. Aú rihuitúca'a jita chojé yá'ajo. Ajopana yuriño caesa turená, que'epé nacú.
2 Reuniu-se ao seu redor uma multidão tão grande que ele teve que entrar num barco e assentar-se nele, enquanto todo o povo ficou na praia.
3 E caja rehuíña'ata necá cajrú nacaje nacú. Nacaje yucuna i'imacana nacú rehuíña'ata necá. E ri'imá najló yucu marí que:
3 Então lhes falou muitas coisas por parábolas, dizendo: "O semeador saiu a semear.
4 Riqui'ichá richa ijí lamá'ataqueja te'erí jimahua. Rejátacana nacuja ri'ijichá. Richa ijí riqui'ichaje naquiyana ja'acharo iñe'epú chojé. E caja cupira'aphana iphíchaño rajmílo'otaje.
4 Enquanto lançava a semente, parte dela caiu à beira do caminho, e as aves vieram e a comeram.
5 Apú richa ijí riqui'ichaje naquiyana ja'acharo jipa nacojé. Huejápaja te'erí i'imichari rinacu. Quiñaja riphíchaca, huejapa te'erí i'imichácale rinacu.
5 Parte dela caiu em terreno pedregoso, onde não havia muita terra; e logo brotou, porque a terra não era profunda.
6 Camú moco'ochaca aú rimeríyi'icho, uncale ra'apare i'imalacha.
6 Mas quando saiu o sol, as plantas se queimaram e secaram, porque não tinham raiz.
7 Apú richa ijí riqui'ichaje naquiyana, ja'acharo pu'uhuareni jimichi e'iyajé. Pu'uhuareni jimichi iphíchari richa ijí rejáchiyaje hua'até. Pu'uhuareni jimichi tahuá'añachari ricá. Raú rihuajri'ichá re'iyajé.
7 Outra parte caiu entre espinhos, que cresceram e sufocaram as plantas.
8 Eyá apú richa ijí naquiyana ja'acharo palani te'erí e'iyajé. Ilé iphíchari palá; ritahuá'icho palá; rarúqui'icha palá. Re'iyajé que apú richa ijí rejáchiyaje arúqui'ichari richahuá cien ca'alá. Re'iyajé que apú arúqui'ichari richahuá sesenta ca'alá. Re'iyajé que apú arúqui'ichari richahuá treinta ca'alá.
8 Outra ainda caiu em boa terra, deu boa colheita, a cem, sessenta e trinta por um.
9 —Icá que'ejhuirúnajlo numá: A'á inacojó riyucuna.
9 Aquele que tem ouvidos para ouvir, ouça! "
10 Caja ri'imá najló yucu. Yámijo ra'apiyatéjena i'ijnaño Jesús ahua'ajé. Nemá rijló:
10 Os discípulos aproximaram-se dele e perguntaram: "Por que falas ao povo por parábolas? "
11 E Jesús quemari najló:
11 Ele respondeu: "A vocês foi dado o conhecimento dos mistérios do Reino dos céus, mas a eles não.
12 Quehuácaje puráca'aloji nanacojó a'ajeño hue'epéjeño richaje, richaje que rinacojé. Raú cajrú nahue'epíjica rinacojé. Uncá a'alaño nanacojó quehuácaje puráca'aloji, uncá hue'epílaño rinacojé. Ricá ñani nahue'epícare nacojé, capichájero naliyá.
12 A quem tem será dado, e este terá em grande quantidade. De quem não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Nu'umá yucu najló, nohuíña'atacaloje necá Tupana nacú raú penaje. E'iyonaja uncá nahue'epila meque quemacánaca ricá riyucuna jema'acana aú. Uncá caja nahue'epila meque quemacánaca nacaje namácare Aú.
13 Por essa razão eu lhes falo por parábolas: ‘Porque vendo, eles não vêem e, ouvindo, não ouvem nem entendem’.
14 Tupana puráca'alo ja'apátajerimi chu, Isaíasmi chu i'imari riyucuna i'imacá. Caja queja najló ricá. Marí que rimacá nanacu i'imacá:
14 Neles se cumpre a profecia de Isaías: ‘Ainda que estejam sempre ouvindo, vocês nunca entenderão; ainda que estejam sempre vendo, jamais perceberão.
15 Marí que ri'imajica najló, nejnúcha'acole ra'apiyá jema'acana nacú.
15 Pois o coração deste povo se tornou insensível; de má vontade ouviram com os seus ouvidos, e fecharam os seus olhos. Se assim não fosse, poderiam ver com os olhos, ouvir com os ouvidos, entender com o coração e converter-se, e eu os curaria’.
16 ’Uncá ñaqué calé ijló ricá —que Jesús quemacá najló—. Palani ijló ricá, yucu jema'acare iphácale ipechu nacojé. Icá hue'epiño meque quemacánaca nacaje amácare.
16 Mas, felizes são os olhos de vocês, porque vêem; e os ouvidos de vocês, porque ouvem.
17 Jema'á marí: Ñaquejlaca cajrú Tupana puráca'alo ja'apátajeñomi chuna, palá la'acaño quele, huátacajla nacaje amácana, amaca ricá me'etení que caja. E'iyonaja uncá meño'ojó namala ri'imacá rihuacajé. Ñaquejlaca nahuátacajla nupuráca'alo jema'acana, jema'acá ricá me'etení que caja. E'iyonaja uncá caja meño'ojó nema'alajla ñaqué rihuacajé.
17 Pois eu lhes digo a verdade: Muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês estão vendo, mas não viram, e ouvir o que vocês estão ouvindo, mas não ouviram.
18 ’Jema'á, meque quemacánaca nacaje icha ijí ejátajeri yucuna.
18 "Portanto, ouçam o que significa a parábola do semeador:
19 Tupana yucuna jema'ajeño naquiyana uncá hue'epílaño meque quemacánaca ricá. Nema'á riyucuna. E'iyonaja Satanás, Jiñá Chi'ináricana, ca'arí napechu naquiyá Tupana puráca'alo nema'acare. Richa ijí ja'acó iñe'epú chuhuá que caja najló ricá.
19 Quando alguém ouve a mensagem do Reino e não a entende, o Maligno vem e lhe arranca o que foi semeado em seu coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Eyá richa ijí naquiyana ja'aró jipa nacojé huejápaja te'erí i'imacare nacojé. Mequetánaja calé rijña'acá panacu riphaca ejomi. Ñaqué caja ina'uqué naquiyánajlo ricá. Nema'á Tupana puráca'alo. Pu'ují napechu la'acó raú.
20 Quanto ao que foi semeado em terreno pedregoso, este é aquele que ouve a palavra e logo a recebe com alegria.
21 Mequetánaja calé napechu i'imacá palá rinacu. Nahuátacale Tupana puráca'alo ja'apiyá i'imacana, ajopana ca'ajná la'añó necá chapú. Napura'ó ca'ajná nanacu pu'uhuaré. Namá ca'ajná chapú caje yajhué. Marí caje aú nayurí naliyó ricá, uncale napechu i'imalá caphí najluhua.
21 Todavia, visto que não tem raiz em si mesmo, permanece por pouco tempo. Quando surge alguma tribulação ou perseguição por causa da palavra, logo a abandona.
22 Eyá richa ijí naquiyana ja'aró caja pu'uhuareni jimichi e'iyajé. Riphaca ejomi rihuaja'acá re'iyajé. Uncá rarúca'ala. Ñaqué caja ina'uqué naquiyánajlo ricá. Nema'á Tupana puráca'alo. Naqueño'ó ra'apiyá i'imacana. E'iyonaja cajrú na'acá nanacojó nacaje marí eja'ahuá chu i'imacare. Napechu nacú ri'imá: “Palá hue'emajica cajrú liñeru hua'até, ñó'ope le'ejepelaji caje hua'até”. E'iyonaja uncá ñaqué calé ricá ina'uquejlo. Marí que péchuruna ne'emacale, uncá na'alá nanacojó Tupana puráca'alo, nala'acáloje palá ra'apiyá i'imacana aú penaje.
22 Quanto ao que foi semeado entre os espinhos, este é aquele que ouve a palavra, mas a preocupação desta vida e o engano das riquezas a sufocam, tornando-a infrutífera.
23 Eyá richa ijí naquiyana ja'aró palani te'erí e'iyajé; riphá; ritahuá'o, rarúca'a palá. Ñaqué caja ina'uqué naquiyánajlo ricá. Nema'á Tupana puráca'alo; nahue'epí meque quemacánaca ricá; na'á nanacojó ricá. Raú nala'á palá ra'apiyá i'imacana aú. Richa ijí naquiyana arúca'ari richahuá cien ca'alá que, sesenta ca'alá que, treinta ca'alá que. Ñaqué caja ricá Tupana puráca'alo ja'apiyá i'imacáñojlo. Ne'iyajena la'añó palá huani cajrú. Ra'apejé que ajopana la'acá palá —que Jesús jehuíña'ataca necá rinacu.
23 E, finalmente, o que foi semeado em boa terra: este é aquele que ouve a palavra e a entende, e dá uma colheita de cem, sessenta e trinta por um".
24 —Ina'uqué naquiyana huacára'ajeri Tupana. Chuhua nu'umajica yucu ijló, ihue'epícaloje rinacojé penaje. Apú ina'uqué i'ijichari trigo ejátaje ri'icacapere e'iyá. E caja riñapáchiya rejátacana.
24 Jesus lhes contou outra parábola, dizendo: "O Reino dos céus é como um homem que semeou boa semente em seu campo.
25 Lapí ricamáchiyo. Cháyomi apú i'ijichari ri'icacapere e'iyajé jimichi pu'uhuaré nojé ejátaje. Chapú péchuri rinacu ri'imichaca. Rejáchiya ricá ejomi ripi'ichó.
25 Mas enquanto todos dormiam, veio o seu inimigo e semeou o joio no meio do trigo e se foi.
26 E caja trigo tahuá'icho ri'icacapere e'iyá. Ehuá rihuirulá li'ichaco, rarúca'acaloje richiyá penaje. E caja namicha cajrú jimichi re'iyá. Trigo ina que caja rina amácana.
26 Quando o trigo brotou e formou espigas, o joio também apareceu.
27 Marí que rijhua'até sápajeño amíchaca aú ne'ejichá riyucuna quejá'aje paminá liyá. Nemicha rijló: “Palani richa ijí pejátacare re'iyajé i'imacá. Eta, ¿méreyaca pu'uhuareni jimichi iphala cajrú huani re'iyá”, que nemíchaca rijló.
27 "Os servos do dono do campo dirigiram-se a ele e disseram: ‘O senhor não semeou boa semente em seu campo? Então, de onde veio o joio? ’
28 E paminá quemíchari najló: “Chapú péchuri ta nunacu ejátari re'iyohuá ricá.” E nemicha rijló: “¿E pihuátaca hue'ejnacá rero'otaje”?
28 " ‘Um inimigo fez isso’, respondeu ele. "Os servos lhe perguntaram: ‘O senhor quer que vamos tirá-lo? ’
29 “Uncá” que rimíchaca najló. “Reja ri'imaláreja ñaqué. Apala jero'ó trigo naquiyana rijhua'ató.
29 "Ele respondeu: ‘Não, porque, ao tirar o joio, vocês poderão arrancar com ele o trigo.
30 Reja ri'imareja,” que paminá quemacá najló rinacu. “Richá ña'acana iphájica rená chojé huacajé, nuhuacára'aje nujhua'até sápajeño pu'uhuaré nojé jimichi jero'otaje re'iyayá. Ejomi nepo'otaje ricá, nacára'atacaloje ricá penaje. Quéchami najña'ajé trigo icha, nalamá'atacaloje ricá riñacarelana chojé penaje,” que rimacá najló. Caja quetana riyucuna.
30 Deixem que cresçam juntos até à colheita. Então direi aos encarregados da colheita: Juntem primeiro o joio e amarrem-no em feixes para ser queimado; depois juntem o trigo e guardem-no no meu celeiro’ ".
31 Jesús i'imari piño najló yucu marí que:
31 E contou-lhes outra parábola: "O Reino dos céus é como um grão de mostarda que um homem plantou em seu campo.
32 Capajé nojé huani rijí. E'iyonaja jíma'alami yenuna quetana ritahuá'aco. Ritahuá'aña apú nacaje icha ijí iná ejátacare. Ripana e'iyá cuphira'apana, camejérina cayuphéruna cajena la'añó nañacaró.
32 Embora seja a menor dentre todas as sementes, quando cresce torna-se a maior das hortaliças e se transforma numa árvore, de modo que as aves do céu vêm fazer os seus ninhos em seus ramos".
33 Jesús i'imari piño najló apa'amá yucu marí que:
33 E contou-lhes ainda outra parábola: "O Reino dos céus é como o fermento que uma mulher tomou e misturou com uma grande quantidade de farinha, e toda a massa ficou fermentada".
34 Cajrú Jesús jehuíña'ataca necá nacaje nacú, yucu i'imacana aú. Yucu chuhuaja rimacá najló nacaje nacú.
34 Jesus falou todas estas coisas à multidão por parábolas. Nada lhes dizia sem usar alguma parábola,
35 Tupana puráca'alo ja'apátajerimi chu quemaqué rinacu que rehuíña'ataca ne'emacá. Marí que rilana'acá riyucuna papera chojé i'imacá:
35 cumprindo-se, assim, o que fora dito pelo profeta: "Abrirei minha boca em parábolas, Proclamarei coisas ocultas Desde a criação do mundo".
36 E caja Jesús i'imari riyucuno ina'uquejlo. E rimujlúca'a pají chojé. E ra'apiyatéjena jahuacaño rahua'ajé. Nemá rijló:
36 Então ele deixou a multidão e foi para casa. Seus discípulos aproximaram-se dele e disseram: "Explica-nos a parábola do joio no campo".
37 Jesús quemari najló:
37 Ele respondeu: "Aquele que semeou a boa semente é o Filho do homem.
38 Ri'icacapere que caja eja'ahuá. Trigo palani que caja Tupana ja'apiyá jema'ajeño. Pu'uhuaré jimichi que caja ina'uqué, Jiñá Chi'ináricana hua'atéjena i'imacaño.
38 O campo é o mundo, e a boa semente são os filhos do Reino. O joio são os filhos do Maligno,
39 Jiñá Chi'ináricana que caja chapú péchuri rinacu, ejátari pu'uhuareni jimichi ri'icacapere e'iyajé. Eja'ahuá tajnájico huacajé que caja richa ña'acana iphaca rená chojé. Tupana hua'atéjena, je'echú chu i'imacaño, que caja richa ña'ajeño.
39 e o inimigo que o semeia é o diabo. A colheita é o fim desta era, e os encarregados da colheita são anjos.
40 Rimá najló: Richa ña'ajeño i'ijnaño pamineco pu'uhuareni jimichi jahuacátaje, naca'acáloje ricá quera'atani chojé penaje. Ñaqué caja ri'imajica eja'ahuá tajnájico huacajé.
40 "Assim como o joio é colhido e queimado no fogo, assim também acontecerá no fim desta era.
41 — ausente —
41 O Filho do homem enviará os seus anjos, e eles tirarão do seu Reino tudo o que faz tropeçar e todos os que praticam o mal.
42 — ausente —
42 Eles os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Eyá Tupana huátaca que la'acaño, necá i'imajeño palá huani je'echú chu Nora'apá Tupana hua'até. Icá que'ejhuirúnajlo numá, jema'á numacare nacú —que Jesús quemacá najló.
43 Então os justos brilharão como o sol no Reino do seu Pai. Aquele que tem ouvidos, ouça".
44 Jesús quemari piño najló marí que:
44 "O Reino dos céus é como um tesouro escondido num campo. Certo homem, tendo-o encontrado, escondeu-o de novo e, então, cheio de alegria, foi, vendeu tudo o que tinha e comprou aquele campo.
45 Jesús i'imari piño apa'amá yucu. Rimá najló:
45 "O Reino dos céus também é como um negociante que procura pérolas preciosas.
46 E caja riphata ca'ajná nacaje rihuátacare, apú nacaje chaje rihuátaca ricá. Palá nojé, cahuemí nojé huani ricá. Raú ra'á piyuqueja rinane. Ricá huemí ra'á rijló liñeru, rihuarúhua'acaloje rijluhua ricá raú penaje.
46 Encontrando uma pérola de grande valor, foi, vendeu tudo o que tinha e a comprou".
47 ’Ina'uqué naquiyana huacára'ajeri Tupana. Nahuenare naca'acare junápeje que caja ricá. Naca'á nahuenare junápeje. Raú que'iyapejena jíñana ja'añó richojé.
47 "O Reino dos céus é ainda como uma rede que é lançada ao mar e apanha toda sorte de peixes.
48 Cajrú na'acó nahuenare chojé. Ejéchami nachíra'aca ricá ají que juni turenajo, que'epé nacojé. Re nayá'o. Najña'á ne'iyayá palá nojena jíñana; naca'á nacuhuá'alane chojé necá. Pu'uhuaréruna quehuá nacupá ne'iyayá.
48 Quando está cheia, os pescadores a puxam para a praia. Então se assentam e juntam os peixes bons em cestos, mas jogam fora os ruins.
49 Ñaqué caja ri'imajica ina'uquejlo eja'ahuá tajnájico huacajé. Tupana hua'atéjena, je'echú chiyájena, i'ijnajeño uncá ina'uquélaruna huá'aje. Pu'uhuaré la'ajeño, namanaicho la'ajeño, quele nahuá'aje ajopana ina'uqué e'iyayá, naca'acáloje necá quera'atani chojé penaje.
49 Assim acontecerá no fim desta era. Os anjos virão, separarão os perversos dos justos
50 Re cajrú nahuíyo'ojica. Cajrú neyájica. Cajrú najma'ajica naí hua, namájicale quehuini yajhué.
50 e lançarão aqueles na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes".
51 E Jesús quemari najló:
51 Então perguntou Jesus: "Vocês entenderam todas essas coisas? " "Sim", responderam eles.
52 E rimá najló:
52 Ele lhes disse: "Por isso, todo mestre da lei instruído quanto ao Reino dos céus é como o dono de uma casa que tira do seu tesouro coisas novas e coisas velhas".
53 Marí que Jesús i'imacá yucu najló i'imacá. E caja ri'ijná reyá.
53 Tendo terminado de contar estas parábolas, Jesus saiu dali.
54 Iphari rite'eré ejo. Re richape piño riqueño'ó nehuíña'atacana Tupana nacú nahuacáca'alo ñacarelana chu. Ripuráca'alo jema'ajeño pechu i'imá: “¡Meque piyuque huani rihue'epílaca nacaje nacojé!” Nemá:
54 Chegando à sua cidade, começou a ensinar o povo na sinagoga. Todos ficaram admirados e perguntavam: "De onde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 Ilé mirapehua nacú sápajeri i'irí ricá. María raló. Santiago, José, Simón, Judas, quele e'ehué ricá.
55 Não é este o filho do carpinteiro? O nome de sua mãe não é Maria, e não são seus irmãos Tiago, José, Simão e Judas?
56 Maare hue'iyá re'ehuelona ñacaré. Eta, ¿Meque rihue'epica piyuqueja puráca'aloji nacojé?
56 Não estão conosco todas as suas irmãs? De onde, pois, ele obteve todas essas coisas? "
57 Namána'apa ri'imacale, chapú nahuó i'imacá richá. Uncá na'alá nanacojó ripuráca'alo. E Jesús quemari najló:
57 E ficavam escandalizados por causa dele. Mas Jesus lhes disse: "Só em sua própria terra e em sua própria casa é que um profeta não tem honra".
58 Uncá rila'alá cajrú nacaje rehuá, uncá meño'ojó iná la'alare. Uncá pachá napechu i'imalá caphí richojé.
58 E não realizou muitos milagres ali, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.