Mateus 13
Tupana Puraca'alo Mari (YCN) vs ARA
1 E caja Jesús jácho'oro pají chiyá. Ri'ijná ají que a'ajná ño'ojó Caésa turenaje. Re riyá'o.
1 Naquele mesmo dia, saindo Jesus de casa, assentou-se à beira-mar;
2 E cajrú ina'uqué jahuacaco rinacojé. Aú rihuitúca'a jita chojé yá'ajo. Ajopana yuriño caesa turená, que'epé nacú.
2 e grandes multidões se reuniram perto dele, de modo que entrou num barco e se assentou; e toda a multidão estava em pé na praia.
3 E caja rehuíña'ata necá cajrú nacaje nacú. Nacaje yucuna i'imacana nacú rehuíña'ata necá. E ri'imá najló yucu marí que:
3 E de muitas coisas lhes falou por parábolas e dizia: Eis que o semeador saiu a semear.
4 Riqui'ichá richa ijí lamá'ataqueja te'erí jimahua. Rejátacana nacuja ri'ijichá. Richa ijí riqui'ichaje naquiyana ja'acharo iñe'epú chojé. E caja cupira'aphana iphíchaño rajmílo'otaje.
4 E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho, e, vindo as aves, a comeram.
5 Apú richa ijí riqui'ichaje naquiyana ja'acharo jipa nacojé. Huejápaja te'erí i'imichari rinacu. Quiñaja riphíchaca, huejapa te'erí i'imichácale rinacu.
5 Outra parte caiu em solo rochoso, onde a terra era pouca, e logo nasceu, visto não ser profunda a terra.
6 Camú moco'ochaca aú rimeríyi'icho, uncale ra'apare i'imalacha.
6 Saindo, porém, o sol, a queimou; e, porque não tinha raiz, secou-se.
7 Apú richa ijí riqui'ichaje naquiyana, ja'acharo pu'uhuareni jimichi e'iyajé. Pu'uhuareni jimichi iphíchari richa ijí rejáchiyaje hua'até. Pu'uhuareni jimichi tahuá'añachari ricá. Raú rihuajri'ichá re'iyajé.
7 Outra caiu entre os espinhos, e os espinhos cresceram e a sufocaram.
8 Eyá apú richa ijí naquiyana ja'acharo palani te'erí e'iyajé. Ilé iphíchari palá; ritahuá'icho palá; rarúqui'icha palá. Re'iyajé que apú richa ijí rejáchiyaje arúqui'ichari richahuá cien ca'alá. Re'iyajé que apú arúqui'ichari richahuá sesenta ca'alá. Re'iyajé que apú arúqui'ichari richahuá treinta ca'alá.
8 Outra, enfim, caiu em boa terra e deu fruto: a cem, a sessenta e a trinta por um.
9 —Icá que'ejhuirúnajlo numá: A'á inacojó riyucuna.
9 Quem tem ouvidos [para ouvir], ouça.
10 Caja ri'imá najló yucu. Yámijo ra'apiyatéjena i'ijnaño Jesús ahua'ajé. Nemá rijló:
10 Então, se aproximaram os discípulos e lhe perguntaram: Por que lhes falas por parábolas?
11 E Jesús quemari najló:
11 Ao que respondeu: Porque a vós outros é dado conhecer os mistérios do reino dos céus, mas àqueles não lhes é isso concedido.
12 Quehuácaje puráca'aloji nanacojó a'ajeño hue'epéjeño richaje, richaje que rinacojé. Raú cajrú nahue'epíjica rinacojé. Uncá a'alaño nanacojó quehuácaje puráca'aloji, uncá hue'epílaño rinacojé. Ricá ñani nahue'epícare nacojé, capichájero naliyá.
12 Pois ao que tem se lhe dará, e terá em abundância; mas, ao que não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Nu'umá yucu najló, nohuíña'atacaloje necá Tupana nacú raú penaje. E'iyonaja uncá nahue'epila meque quemacánaca ricá riyucuna jema'acana aú. Uncá caja nahue'epila meque quemacánaca nacaje namácare Aú.
13 Por isso, lhes falo por parábolas; porque, vendo, não veem; e, ouvindo, não ouvem, nem entendem.
14 Tupana puráca'alo ja'apátajerimi chu, Isaíasmi chu i'imari riyucuna i'imacá. Caja queja najló ricá. Marí que rimacá nanacu i'imacá:
14 De sorte que neles se cumpre a profecia de Isaías:
15 Marí que ri'imajica najló, nejnúcha'acole ra'apiyá jema'acana nacú.
15 Porque o coração deste povo está endurecido, de mau grado ouviram com os ouvidos e fecharam os olhos; para não suceder que vejam com os olhos, ouçam com os ouvidos, entendam com o coração, se convertam e sejam por mim curados.
16 ’Uncá ñaqué calé ijló ricá —que Jesús quemacá najló—. Palani ijló ricá, yucu jema'acare iphácale ipechu nacojé. Icá hue'epiño meque quemacánaca nacaje amácare.
16 Bem-aventurados, porém, os vossos olhos, porque veem; e os vossos ouvidos, porque ouvem.
17 Jema'á marí: Ñaquejlaca cajrú Tupana puráca'alo ja'apátajeñomi chuna, palá la'acaño quele, huátacajla nacaje amácana, amaca ricá me'etení que caja. E'iyonaja uncá meño'ojó namala ri'imacá rihuacajé. Ñaquejlaca nahuátacajla nupuráca'alo jema'acana, jema'acá ricá me'etení que caja. E'iyonaja uncá caja meño'ojó nema'alajla ñaqué rihuacajé.
17 Pois em verdade vos digo que muitos profetas e justos desejaram ver o que vedes e não viram; e ouvir o que ouvis e não ouviram.
18 ’Jema'á, meque quemacánaca nacaje icha ijí ejátajeri yucuna.
18 Atendei vós, pois, à parábola do semeador.
19 Tupana yucuna jema'ajeño naquiyana uncá hue'epílaño meque quemacánaca ricá. Nema'á riyucuna. E'iyonaja Satanás, Jiñá Chi'ináricana, ca'arí napechu naquiyá Tupana puráca'alo nema'acare. Richa ijí ja'acó iñe'epú chuhuá que caja najló ricá.
19 A todos os que ouvem a palavra do reino e não a compreendem, vem o maligno e arrebata o que lhes foi semeado no coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Eyá richa ijí naquiyana ja'aró jipa nacojé huejápaja te'erí i'imacare nacojé. Mequetánaja calé rijña'acá panacu riphaca ejomi. Ñaqué caja ina'uqué naquiyánajlo ricá. Nema'á Tupana puráca'alo. Pu'ují napechu la'acó raú.
20 O que foi semeado em solo rochoso, esse é o que ouve a palavra e a recebe logo, com alegria;
21 Mequetánaja calé napechu i'imacá palá rinacu. Nahuátacale Tupana puráca'alo ja'apiyá i'imacana, ajopana ca'ajná la'añó necá chapú. Napura'ó ca'ajná nanacu pu'uhuaré. Namá ca'ajná chapú caje yajhué. Marí caje aú nayurí naliyó ricá, uncale napechu i'imalá caphí najluhua.
21 mas não tem raiz em si mesmo, sendo, antes, de pouca duração; em lhe chegando a angústia ou a perseguição por causa da palavra, logo se escandaliza.
22 Eyá richa ijí naquiyana ja'aró caja pu'uhuareni jimichi e'iyajé. Riphaca ejomi rihuaja'acá re'iyajé. Uncá rarúca'ala. Ñaqué caja ina'uqué naquiyánajlo ricá. Nema'á Tupana puráca'alo. Naqueño'ó ra'apiyá i'imacana. E'iyonaja cajrú na'acá nanacojó nacaje marí eja'ahuá chu i'imacare. Napechu nacú ri'imá: “Palá hue'emajica cajrú liñeru hua'até, ñó'ope le'ejepelaji caje hua'até”. E'iyonaja uncá ñaqué calé ricá ina'uquejlo. Marí que péchuruna ne'emacale, uncá na'alá nanacojó Tupana puráca'alo, nala'acáloje palá ra'apiyá i'imacana aú penaje.
22 O que foi semeado entre os espinhos é o que ouve a palavra, porém os cuidados do mundo e a fascinação das riquezas sufocam a palavra, e fica infrutífera.
23 Eyá richa ijí naquiyana ja'aró palani te'erí e'iyajé; riphá; ritahuá'o, rarúca'a palá. Ñaqué caja ina'uqué naquiyánajlo ricá. Nema'á Tupana puráca'alo; nahue'epí meque quemacánaca ricá; na'á nanacojó ricá. Raú nala'á palá ra'apiyá i'imacana aú. Richa ijí naquiyana arúca'ari richahuá cien ca'alá que, sesenta ca'alá que, treinta ca'alá que. Ñaqué caja ricá Tupana puráca'alo ja'apiyá i'imacáñojlo. Ne'iyajena la'añó palá huani cajrú. Ra'apejé que ajopana la'acá palá —que Jesús jehuíña'ataca necá rinacu.
23 Mas o que foi semeado em boa terra é o que ouve a palavra e a compreende; este frutifica e produz a cem, a sessenta e a trinta por um.
24 —Ina'uqué naquiyana huacára'ajeri Tupana. Chuhua nu'umajica yucu ijló, ihue'epícaloje rinacojé penaje. Apú ina'uqué i'ijichari trigo ejátaje ri'icacapere e'iyá. E caja riñapáchiya rejátacana.
24 Outra parábola lhes propôs, dizendo: O reino dos céus é semelhante a um homem que semeou boa semente no seu campo;
25 Lapí ricamáchiyo. Cháyomi apú i'ijichari ri'icacapere e'iyajé jimichi pu'uhuaré nojé ejátaje. Chapú péchuri rinacu ri'imichaca. Rejáchiya ricá ejomi ripi'ichó.
25 mas, enquanto os homens dormiam, veio o inimigo dele, semeou o joio no meio do trigo e retirou-se.
26 E caja trigo tahuá'icho ri'icacapere e'iyá. Ehuá rihuirulá li'ichaco, rarúca'acaloje richiyá penaje. E caja namicha cajrú jimichi re'iyá. Trigo ina que caja rina amácana.
26 E, quando a erva cresceu e produziu fruto, apareceu também o joio.
27 Marí que rijhua'até sápajeño amíchaca aú ne'ejichá riyucuna quejá'aje paminá liyá. Nemicha rijló: “Palani richa ijí pejátacare re'iyajé i'imacá. Eta, ¿méreyaca pu'uhuareni jimichi iphala cajrú huani re'iyá”, que nemíchaca rijló.
27 Então, vindo os servos do dono da casa, lhe disseram: Senhor, não semeaste boa semente no teu campo? Donde vem, pois, o joio?
28 E paminá quemíchari najló: “Chapú péchuri ta nunacu ejátari re'iyohuá ricá.” E nemicha rijló: “¿E pihuátaca hue'ejnacá rero'otaje”?
28 Ele, porém, lhes respondeu: Um inimigo fez isso. Mas os servos lhe perguntaram: Queres que vamos e arranquemos o joio?
29 “Uncá” que rimíchaca najló. “Reja ri'imaláreja ñaqué. Apala jero'ó trigo naquiyana rijhua'ató.
29 Não! Replicou ele, para que, ao separar o joio, não arranqueis também com ele o trigo.
30 Reja ri'imareja,” que paminá quemacá najló rinacu. “Richá ña'acana iphájica rená chojé huacajé, nuhuacára'aje nujhua'até sápajeño pu'uhuaré nojé jimichi jero'otaje re'iyayá. Ejomi nepo'otaje ricá, nacára'atacaloje ricá penaje. Quéchami najña'ajé trigo icha, nalamá'atacaloje ricá riñacarelana chojé penaje,” que rimacá najló. Caja quetana riyucuna.
30 Deixai-os crescer juntos até à colheita, e, no tempo da colheita, direi aos ceifeiros: ajuntai primeiro o joio, atai-o em feixes para ser queimado; mas o trigo, recolhei-o no meu celeiro.
31 Jesús i'imari piño najló yucu marí que:
31 Outra parábola lhes propôs, dizendo: O reino dos céus é semelhante a um grão de mostarda, que um homem tomou e plantou no seu campo;
32 Capajé nojé huani rijí. E'iyonaja jíma'alami yenuna quetana ritahuá'aco. Ritahuá'aña apú nacaje icha ijí iná ejátacare. Ripana e'iyá cuphira'apana, camejérina cayuphéruna cajena la'añó nañacaró.
32 o qual é, na verdade, a menor de todas as sementes, e, crescida, é maior do que as hortaliças, e se faz árvore, de modo que as aves do céu vêm aninhar-se nos seus ramos.
33 Jesús i'imari piño najló apa'amá yucu marí que:
33 Disse-lhes outra parábola: O reino dos céus é semelhante ao fermento que uma mulher tomou e escondeu em três medidas de farinha, até ficar tudo levedado.
34 Cajrú Jesús jehuíña'ataca necá nacaje nacú, yucu i'imacana aú. Yucu chuhuaja rimacá najló nacaje nacú.
34 Todas estas coisas disse Jesus às multidões por parábolas e sem parábolas nada lhes dizia;
35 Tupana puráca'alo ja'apátajerimi chu quemaqué rinacu que rehuíña'ataca ne'emacá. Marí que rilana'acá riyucuna papera chojé i'imacá:
35 para que se cumprisse o que foi dito por intermédio do profeta: Abrirei em parábolas a minha boca; publicarei coisas ocultas desde a criação [do mundo].
36 E caja Jesús i'imari riyucuno ina'uquejlo. E rimujlúca'a pají chojé. E ra'apiyatéjena jahuacaño rahua'ajé. Nemá rijló:
36 Então, despedindo as multidões, foi Jesus para casa. E, chegando-se a ele os seus discípulos, disseram: Explica-nos a parábola do joio do campo.
37 Jesús quemari najló:
37 E ele respondeu: O que semeia a boa semente é o Filho do Homem;
38 Ri'icacapere que caja eja'ahuá. Trigo palani que caja Tupana ja'apiyá jema'ajeño. Pu'uhuaré jimichi que caja ina'uqué, Jiñá Chi'ináricana hua'atéjena i'imacaño.
38 o campo é o mundo; a boa semente são os filhos do reino; o joio são os filhos do maligno;
39 Jiñá Chi'ináricana que caja chapú péchuri rinacu, ejátari pu'uhuareni jimichi ri'icacapere e'iyajé. Eja'ahuá tajnájico huacajé que caja richa ña'acana iphaca rená chojé. Tupana hua'atéjena, je'echú chu i'imacaño, que caja richa ña'ajeño.
39 o inimigo que o semeou é o diabo; a ceifa é a consumação do século, e os ceifeiros são os anjos.
40 Rimá najló: Richa ña'ajeño i'ijnaño pamineco pu'uhuareni jimichi jahuacátaje, naca'acáloje ricá quera'atani chojé penaje. Ñaqué caja ri'imajica eja'ahuá tajnájico huacajé.
40 Pois, assim como o joio é colhido e lançado ao fogo, assim será na consumação do século.
41 — ausente —
41 Mandará o Filho do Homem os seus anjos, que ajuntarão do seu reino todos os escândalos e os que praticam a iniquidade
42 — ausente —
42 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
43 Eyá Tupana huátaca que la'acaño, necá i'imajeño palá huani je'echú chu Nora'apá Tupana hua'até. Icá que'ejhuirúnajlo numá, jema'á numacare nacú —que Jesús quemacá najló.
43 Então, os justos resplandecerão como o sol, no reino de seu Pai. Quem tem ouvidos [para ouvir], ouça.
44 Jesús quemari piño najló marí que:
44 O reino dos céus é semelhante a um tesouro oculto no campo, o qual certo homem, tendo-o achado, escondeu. E, transbordante de alegria, vai, vende tudo o que tem e compra aquele campo.
45 Jesús i'imari piño apa'amá yucu. Rimá najló:
45 O reino dos céus é também semelhante a um que negocia e procura boas pérolas;
46 E caja riphata ca'ajná nacaje rihuátacare, apú nacaje chaje rihuátaca ricá. Palá nojé, cahuemí nojé huani ricá. Raú ra'á piyuqueja rinane. Ricá huemí ra'á rijló liñeru, rihuarúhua'acaloje rijluhua ricá raú penaje.
46 e, tendo achado uma pérola de grande valor, vende tudo o que possui e a compra.
47 ’Ina'uqué naquiyana huacára'ajeri Tupana. Nahuenare naca'acare junápeje que caja ricá. Naca'á nahuenare junápeje. Raú que'iyapejena jíñana ja'añó richojé.
47 O reino dos céus é ainda semelhante a uma rede que, lançada ao mar, recolhe peixes de toda espécie.
48 Cajrú na'acó nahuenare chojé. Ejéchami nachíra'aca ricá ají que juni turenajo, que'epé nacojé. Re nayá'o. Najña'á ne'iyayá palá nojena jíñana; naca'á nacuhuá'alane chojé necá. Pu'uhuaréruna quehuá nacupá ne'iyayá.
48 E, quando já está cheia, os pescadores arrastam-na para a praia e, assentados, escolhem os bons para os cestos e os ruins deitam fora.
49 Ñaqué caja ri'imajica ina'uquejlo eja'ahuá tajnájico huacajé. Tupana hua'atéjena, je'echú chiyájena, i'ijnajeño uncá ina'uquélaruna huá'aje. Pu'uhuaré la'ajeño, namanaicho la'ajeño, quele nahuá'aje ajopana ina'uqué e'iyayá, naca'acáloje necá quera'atani chojé penaje.
49 Assim será na consumação do século: sairão os anjos, e separarão os maus dentre os justos,
50 Re cajrú nahuíyo'ojica. Cajrú neyájica. Cajrú najma'ajica naí hua, namájicale quehuini yajhué.
50 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
51 E Jesús quemari najló:
51 Entendestes todas estas coisas? Responderam-lhe: Sim!
52 E rimá najló:
52 Então, lhes disse: Por isso, todo escriba versado no reino dos céus é semelhante a um pai de família que tira do seu depósito coisas novas e coisas velhas.
53 Marí que Jesús i'imacá yucu najló i'imacá. E caja ri'ijná reyá.
53 Tendo Jesus proferido estas parábolas, retirou-se dali.
54 Iphari rite'eré ejo. Re richape piño riqueño'ó nehuíña'atacana Tupana nacú nahuacáca'alo ñacarelana chu. Ripuráca'alo jema'ajeño pechu i'imá: “¡Meque piyuque huani rihue'epílaca nacaje nacojé!” Nemá:
54 E, chegando à sua terra, ensinava-os na sinagoga, de tal sorte que se maravilhavam e diziam: Donde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 Ilé mirapehua nacú sápajeri i'irí ricá. María raló. Santiago, José, Simón, Judas, quele e'ehué ricá.
55 Não é este o filho do carpinteiro? Não se chama sua mãe Maria, e seus irmãos, Tiago, José, Simão e Judas?
56 Maare hue'iyá re'ehuelona ñacaré. Eta, ¿Meque rihue'epica piyuqueja puráca'aloji nacojé?
56 Não vivem entre nós todas as suas irmãs? Donde lhe vem, pois, tudo isto?
57 Namána'apa ri'imacale, chapú nahuó i'imacá richá. Uncá na'alá nanacojó ripuráca'alo. E Jesús quemari najló:
57 E escandalizavam-se nele. Jesus, porém, lhes disse: Não há profeta sem honra, senão na sua terra e na sua casa.
58 Uncá rila'alá cajrú nacaje rehuá, uncá meño'ojó iná la'alare. Uncá pachá napechu i'imalá caphí richojé.
58 E não fez ali muitos milagres, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.